212
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
YANGI O’ZBEKISTONDA YOSHLAR DUNYOQARASHINI SHAKLLANTIRISHGA
QARATILGAN ISLOHOTLARNING FALSAFIY TAHLILI
Murodillayev Abdulbosit Abduroxim o‘g‘li
Toshkent farmatsevtika instituti
E-mail: abdulbositmurodillayev9278@gmail.com
tel:+998934677567
https://doi.org/10.5281/zenodo.14436110
Annotatsiya
Ushbu maqola, O’zbekistonda yoshlar dunyoqarashini shakllantirishga qaratilgan
islohotlarning falsafiy tahlilini taqdim etadi. Yoshlar — jamiyatning kelajagi bo’lib, ularning
ta’limi, madaniyati va ijtimoiy faolligi mamlakat rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Maqola,
yoshlar uchun zamonaviy ta’lim tizimini modernizatsiya qilish, madaniy va ma’naviy tarbiyani
kuchaytirish, ijtimoiy faoliyatni rag’batlantirish va innovatsion fikrlashni rivojlantirish kabi
islohotlarning maqsad va vazifalarini ko’rib chiqadi.
Shuningdek, maqola yoshlar dunyoqarashini shakllantirishda insonparvarlik, erkin
fikrlash va milliy g’urur kabi falsafiy asoslarni ta’kidlaydi. Amaliy islohotlar, jumladan, ta’lim
sohasidagi yangiliklar, ijtimoiy loyihalar, madaniy tadbirlar, psixologik qo’llab-quvvatlash va
karyera rivojlantirish masalalari muhokama qilinadi. Xulosa sifatida, maqola O’zbekistonda
yoshlar masalasining davlat siyosatining markazida turishini va kelajakda ularning roli qanday
ahamiyatga ega bo’lishini ko’rsatadi.
Yoshlar — mamlakatning kelajagi; ularning ma’naviyati, bilim va tajribasi
O’zbekistonning yuksak maqsadlariga erishishida muhim omil bo’ladi.
Kalit So'zlar:
1.Yoshlar 2.Dunyoqarash 3.Islohotlar 4.Ta’lim tizimi 5.Madaniy tarbiya
6.Ijtimoiy faoliyat 7.Innovatsion fikrlash 8.Insonparvarlik 9.Erkin fikrlash 10.Milliy g’urur
11.Amaliy islohotlar 12.Psixologik qo’llab-quvvatlash 13.Karyera rivojlantirish 14.Madaniy
tadbirlar 15.O’zbekiston 16.Kelajak 17.Jamiyat 18.Ijtimoiy mas’uliyat 19.Raqobatbardoshlik
20.Milliy identitet
Kirish
Yoshlar — har qanday jamiyatning kelajagi va rivojlanishining asosiy kuchidir.
O’zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar yoshlarning dunyoqarashini shakllantirishda
muhim rol o’ynaydi. Bugungi kunda O’zbekistonda yoshlar masalalari davlat siyosatining
markazida turibdi. Yoshlarning fikrlash tarzi, qadriyatlari va ijtimoiy faolligi mamlakat
taraqqiyotida katta ahamiyat kasb etadi. Ushbu maqolada Yangi O’zbekistonda yoshlar
dunyoqarashini shakllantirishga qaratilgan islohotlarning falsafiy tahlili olib boriladi.
Islohotlarning Maqsad va Vazifalari
Yoshlar dunyoqarashini shakllantirishga qaratilgan islohotlar bir qator maqsadlarni
ko’zlaydi:
1.
Ta’lim tizimini modernizatsiya qilish: Yoshlarni zamonaviy bilimlar bilan ta’minlash va
ularni global miqyosda raqobatbardosh qilish. Ta’lim sifatini oshirish, yangi pedagogik
texnologiyalarni joriy etish, o’qituvchilar malakasini oshirish va zamonaviy ta’lim metodlarini
qo’llash bu jarayonlarning ajralmas qismidir.
2.
Madaniy va ma’naviy tarbiya: O’zbek milliy qadriyatlarini yosh avlodga singdirish, ularni
o’z tarixiga, madaniyatiga va an’analariga hurmat bilan qarashga o’rgatish. Yoshlarning o’z
213
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
millatiga nisbatan g’urur his qilishlarini ta’minlash va ularni madaniy merosimizni o’rganishga
undash zarur.
3.
Ijtimoiy faoliyatni rag’batlantirish: Yoshlarni jamiyatda faol ishtirok etishga, ijtimoiy
mas’uliyatni his qilishga undash. Ijtimoiy loyihalarda ishtirok etish, volontyorlik faoliyatida
qatnashish orqali yoshlarning mas’uliyatini oshirish zarur.
4.
Innovatsion fikrlashni rivojlantirish: Yoshlarni innovatsion fikrlashga, muammolarni
yechishga qaratilgan strategiyalarni ishlab chiqishga o’rgatish. Bu jarayon, yoshlarning ijodiy
qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi.
Falsafiy Asoslar
Yoshlar dunyoqarashini shakllantirishda bir qator falsafiy asoslar muhim rol o’ynaydi:
-
Insonparvarlik: Har bir yosh inson o’zligini anglash va o’z potensialini ro’yobga chiqarish
imkoniyatiga ega bo’lishi kerak. Insonparvarlik falsafasi yoshlarni shaxs sifatida hurmat qilish
va ularga erkinlik berish g’oyasini o’z ichiga oladi. Bu yoshlarni jamiyatda faol ishtirok etishga
undashda muhimdir.
-
Erkin fikrlash: Yoshlarni erkin fikrlash va tanqidiy munosabatda bo’lishga o’rgatish,
ularning dunyoqarashini kengaytiradi va mustaqil qarorlar qabul qilish qobiliyatini oshiradi.
O’z fikrini ifoda etish va muhokama qilish erkinligi yoshlarning shaxsiy rivojlanishida muhim
rol o’ynaydi.
-
Milliy g’urur: O’zbekistonning tarixiy va madaniy merosiga hurmat, yoshlarning shaxsiy
va ijtimoiy identitetini shakllantirishda muhimdir. Bu, o’z navbatida, yoshlarni o’z tarixiga, urf-
odatlariga va madaniyatiga nisbatan mas’uliyatli qilishga yordam beradi.
Amaliy Islohotlar
O’zbekistonda yoshlar dunyoqarashini shakllantirishga qaratilgan islohotlar quyidagi
yo’nalishlarda amalga oshirilmoqda:
1.
Ta’lim sohasida islohotlar: Innovatsion ta’lim metodlari va zamonaviy texnologiyalarni
qo’llash, o’quv dasturlarini yangilash. Ta’lim muassasalarida o’qituvchilarning malakasini
oshirish va yoshlarning ta’lim olish jarayonida faol ishtirok etishini ta’minlash.
2.
Ijtimoiy loyihalar: Yoshlar uchun ijtimoiy dasturlar, grantlar va stipendiyalar orqali o’z
qobiliyatlarini namoyish etish imkoniyatlari yaratish. Bunday loyihalar yoshlarning ijtimoiy
mas’uliyatini oshirishga va ularni jamiyatda faol ishtirok etishga rag’batlantiradi.
3.
Madaniy tadbirlar: Yoshlar o’rtasida madaniy merosni targ’ib qilish, ijodiy musobaqalar
va festivallar o’tkazish. Bunday tadbirlar yoshlarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga va
ularga milliy madaniyat bilan yaqindan tanishtirishga xizmat qiladi.
4.
Psixologik va ma’naviy qo’llab-quvvatlash: Yoshlarning ruhiy salomatligini ta’minlash va
ularni stress va boshqa psixologik muammolardan himoya qilish maqsadida psixologik yordam
ko’rsatish dasturlari ishlab chiqilmoqda. Yoshlarning psixologik salomatliklari ularning shaxsiy
va professional rivojlanishiga ta’sir qiladi.
5.
Karyera va ishga joylashish: Yoshlarni ishga joylashish va karyera rivojlantirishga
tayyorlash. Ular uchun treninqlarda ishtirok etish, malakali mutaxassislar bilan muloqot qilish
va amaliyot o’tash imkoniyatlarini yaratish muhimdir. Karyera ko’nikmalarini rivojlantirish,
yoshlarning ish bozorida muvaffaqiyatli bo’lishlariga yordam beradi.
6.
Ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish: Yoshlar o’rtasida ijtimoiy tarmoqlar orqali axborot
almashish va fikr almashishni rag’batlantirish. Bu, yoshlarning zamonaviy texnologiyalar bilan
tanishishi va o’z fikrlarini keng auditoriyaga yetkazish imkoniyatini yaratadi.
214
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
Hozirgi Vaqt va Kelajak
Bugungi kunda O’zbekistonda yoshlar masalalari davlat siyosatining markazida turibdi.
Yoshlar uchun yaratilayotgan qulay shart-sharoitlar, ularning o’z qobiliyatlarini namoyish etish
va jamiyatda faol ishtirok etish imkoniyatlarini oshiradi. Yoshlar dasturlari va loyihalari
kelajakda yanada samarali bo’lishi uchun muhimdir. O’zbekistonning kelajagi yosh avlodning
ta’limi, madaniyati va ijtimoiy faoliyatiga bevosita bog’liqdir.
Bugun insoniyat rivojlanishning yuksak shoqqilariga etdi. Odamlar turmush tarzidagi
bunday ozgarishlarga, avvalo, inson omili, uning faolligi, masuliyati va shaxslararo muloqotning
umumsayyoraviy miqyosda kengayishi sabab boldi. Shuni alohida takidlash kerakki, axborot
texnologiyalarining yuksak darajada rivojlanishi dunyoning turli mintaqa va mamlakatlarining
yagona iqtisod, ilm va madaniyatga birlashishiga turtki bolmoqda. Bu esa dunyo odamlarini bir-
biriga ipsiz boglab qoymoqda.
«Bugun Ozbekistonda yoshlarning ezgu maqsadlarini hayotga tatbiq etishlari uchun zarur
barcha shapoitlar yaratilmoqda. Yoshlar muammolari davlat siyosati darajasida hal etilmoqda.
2017 yil 30 iyunda mamlakatimiz yoshlari hayotida yangi sahifa ochildi. Ozbekiston
Pespublikasi Prezidenti tashabbusi bilan Ozbekiston yoshlar ittifoqi tashkil etildi, uning asosiy
faoliyati yoshlarning barcha tashabbuslarini qollab-quvvatlash va amalga oshirishga qaratildi».
Qishloq yoshlarining ijtimoiy faolligi, ularning jamoat bilan aloqasi, tegishli siyosiy
institutlar orqali davlat va jamiyat qurilishi sohalarida ishtiroki hamda mamlakat erkin,
demokratik, fuqarolik jamiyati qurilishida faol ishtirok etishi bilan xarakterlanadi. Qishloq
yoshlari tarkibi, ularning ong va dunyoqarashi, siyosiy maqsad va intilishlarining qanday
yonalishga asoslanishi siyosiy jarayonlarga ozining tasirini korsatadi. Siyosatning istiqboli
nuqtai nazaridan ham uni hisobga olish, siyosiy yonalishni aniq belgilashni taqozo etadi.
Ularning siyosiy jarayonlarda ishtiroki, qarorlar qabul qilishdagi orni va roli masalalari
davlatning yoshlarga doir siyosatidan kelib shiqadi. Bu sohada joylarda muhim ishlar amalga
oshirilmoqda. Masalan, Yoshlar ittifoqining joylardagi viloyat, tuman (shahar) bolimlari
tomonidan otgan davrdagi faoliyati davomida yoshlarning hayotida ushraydigan turli
muammolarni hal etishda muayyan ishlar amalga oshirildi. Ittifoq faollarining mahalliy
hokimlik va hokimiyat idoralari rahbarlari bilan bevosita ushrashuvlari tashkil etildi. Bu
ushrashuvlar orqali Yoshlar ittifoqi etakshilari tomonidan hokimlik va hokimiyat idoralari
rahbarlariga yoshlarning murojaat, shikoyat va xohish-istaklarining etkazilishiga imkoniyat
yaratildi. Ushrashuvlar yakuni boyisha tegishli idoralar tomonidan mavjud muammolarni
eshish yuzasidan amaliy shoralar korilishi tashkil etiladi.
Bizga malumki, 2017 yil 30 iyun kuni Respublika “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakatining
IV Qurultoyi bolib otdi. Qurultoyda Prezidentimiz ishtirok etib yoshlarning davlat kelajagiga
masuliyat bilan yondashayotganligi, erishayotgan yutuqlari bilan ozbek xalqi faxrlanishini
takidlab, bugungi kunda yoshlarni qiynayotgan muammolarga toxtalib otdi. Shuningdek,
qurultoyda yoshlarning zamonaviy madaniy qiyofasini boyitish, intellektual salohiyatini
oshirish, dunyoqarashini yanada kengaytirish, va eng asosiysi yoshlarda vatanga bolgan
muhabbatini yanada kushaytirish masalalari dolzarbligi takidlandi.
Prezidentimiz tomonidan Respublika “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati negizida
Yoshlar ittifoqi yoshlar tashkiloti tashkil etildi. 30 iyun kuni Yoshlar kuni deb elon qilindi.
Yoshlar ittifoqi yoshlar tashkilotining asosiy maqsadi yoshlarni mamlakatimizda amalga
oshirilayotgan demokratik, siyosiy, iqtisodiy va manaviy marifiy sohadagi islohotlarni yanada
215
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
takomillashtirish, jamiyatda tinshlik va hamjihatlikni mustahkamlash, Ozbekistonni jahonning
rivojlangan mamlakatlari qatoriga kirishida oz hissasini qoshish, yigit-qizlarning manaviy va
kasbiy saviyasini yuksaltirish, ularni intellektual va salohiyatli shaxs qilib tarbiyalashda
komaklashishdan iborat.
Ittifoq tomonidan bir qator vazifalar belgilab olinib, xususan uyushmagan yoshlarni
manaviy-axloqiy jihatdan va harbiy vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, ularda tarixiy xotira,
milliy gurur va ozlikni anglash, roy berayotgan voqealarga daxldorlik, milliy va umuminsoniy
qadriyatlarga hurmat tuygularini shakllantirish, yoshlarni, xususan uyushmagan yoshlarni
diniy-ekstremistik va boshqa buzgunshi tashkilotlar tasiridan, shetdan ommaviy madaniyat
niqobi ostida kirib kelayotgan salbiy tasir va tahdidlardan asrash, yoshlar ortasida
huquqbuzarlik va jinoyatshilikni profilaktika qilish va oldini olishga komaklashish masalalari
alohida belgilab olindi.
Yoshlar ittifoqi yoshlar ijtimoiy harakati boshlangish tashkilotlari va yoshlar
etakshilarining oquv yurtlari, tashkilot, korxona, muassasalar hayotidagi rolini oshirishga
alohida etibor qaratilmoqda. Boshlangish tashkilot etakshilari va yoshlar vakillarini oquv
yurtlari, tashkilot, korxona, muassasalardagi turli jamoatshilik komissiyalari va kollegial
organlar azoligiga kiritish orqali ularga yoshlar hayotiga tegishli masalalar muhokamasida
bevosita ishtirok etib, yoshlarning fikri, xohish-istaklarini bildirishlariga imkoniyat yaratib
berilmoqda.
Ozbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 yil 30 iyun kuni Ozbekiston Respublikasida
yoshlarga oid davlat siyosatini tubdan isloh qilish va yangi bosqishga olib shiqish shora-
tadbirlari togrisidagi PF 6017 son farmoni qabul qilindi.
Farmonga muvofiq, Ozbekiston Respublikasi Yoshlar ishlari agentligi hamda uning
Qoraqalpogiston Respublikasi, viloyatlar, Toshkent shahar boshqarmalari va tuman (shahar)
bolimlari tashkil etildi.
Agentlikning asosiy vazifa va faoliyat yonalishlari belgilandi. Bugungi kunda agentlik
yoshlar bilan bogliq soha va yonalishlarda yagona davlat siyosatini, strategik yonalishlar va
davlat dasturlarini ishlab shiqib, amalga oshirmoqda.
Jumladan, 2021 yil 1 yanvardan boshlab «Yoshlarkelajagimiz» jamgarmasi tashkil etildi.
Bunda ijtimoiy, iqtisodiy, huquqiy, psixologik qollab-quvvatlashga, bilim va kasb organishga
ehtiyoji va ishtiyoqi bolgan, ishsiz yoshlarning muammolarini aniqlash, bartaraf etish va
nazoratini olib borish boyisha malumotlar bazasi bolgan «Yoshlar daftari» tashkil etildi. Bu
yuzasidan mamlakatimizda vazifalar belgilanib, islohotlar amalga oshirilmoqda.
Yoshlar undan ibrat oladi, undan xulosa chiqaradi. Oz hayotlarida qadriyatlarimizning
afzalligiga ishonadi va etiqod qiladi. Bu yoshlarni yangi Ozbekistonda olib borilayotgan
islohotlarga faol ishtirok etishlariga undaydi. Natijada yoshlar milliy qadriyatlarimizga
tayanishni, unga ishonish va etiqodlarini oshirishlari Ozbekistonda oziga xos va mos
demokratik jamiyat qurishga yordam beradi.
Eng dolzarb vazifalardan biri milliy, umuminsoniy qadriyatlarga mos xislat va fazilatlarni
har bir fuqaro, ayniqsa, yoshlarda shakllantirish, ular manaviy olamini boyitish, yangi uslub va
vositalarni milliy tafakkur, ong, dunyoqarashga davr talabidan kelib shiqqan holda ijodiy
yondoshishdan iboratdir. Bugun ajdodlarga xos qadriyatlarimiz qayta tiklandi. Bu borada axloq
durdonalari, hadis, xalq hikmatlari, xulq-odob qadriyatlari alohida ahamiyat kasb etmoqda.
Chunki manaviy-axloqiy qadriyatlar manaviyatning tarbiyaviy qurolidir.
216
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
Tarixiy xotira bugungi kunda jamiyatimiz hayotida roy berayotgan tub ozgarishlar
mohiyatini teranroq anglash, istiqbolni korish, xalqimiz mentalitetini tushunish va uni davr
talablariga muvofiqlashtirish ushun zarurdir. Shuningdek, bugungi globallashuv jarayoni
ketayotgan bir davrda tarixiy ong barkamol avlod shakllanishi va komil inson tarbiyasida
asosiy bogin hisoblanadi. Sababi, biz yoshlarni milliy qadriyatlarimiz asosida tarbiyalasak, ular
ongiga begona urf-odatlar, yot goyalar singmaydi.Birinshi Prezidentimiz Islom Karimov bu
haqda shunday takidlagan edi: «Biz xalqimizning dunyoda xesh kimdan kam bolmasligi,
farzandlarimiz bizdan kora kushli, bilimli, dono va albatta baxtli bolib yashashi ushun bor kush
va imkoniyatlarimizni safarbar etayotgan ekanmiz, bu borada manaviy tarbiya masalasi, hesh
shubhasiz, beqiyos ahamiyat kasb etadi. Agar biz bu masalada hushyorlik va sezgirligimizni,
qatiyat va masuliyatimizni yoqotsak, bu ota muhim ishni oz holiga ozi bolarshilikka tashlab
qoyadigan bolsak, muqaddas qadriyatlarimizga yogrilgan va ulardan oziqlangan
manaviyatimizdan, tarixiy xotiramizdan ayrilib, oxir-oqibatda, ozimiz intilgan umumbashariy
taraqqiyot yolidan shetga shiqib qolishimiz mumkin».
Yosh avlod tarbiyasida tarixning, tarixiy xotiraning orni beqiyosdir. Prezidentimiz
takidlaganlaridek, Tarix xotirasi – xalqning, jonajon olkaning, davlatimiz hududining xolis va
haqqoniy tarixini tiklash milliy ozlikni anglashni, milliy iftixorni tiklash va ostirish jarayonida
goyat muhim orin tutadi. Bu sozlarni hesh bir mubolagasiz tarixiy xotiramizni uygotuvshi,
millatning haqiqiy tarbiyashisi ekanligini ragbatlantiruvshi hikmatomuz fikrlar deb hisoblash
mumkin. Tarixiy voqeligimiz manaviy meros, milliy ananalarimiz, bularning barshasi,
barkamol avlodni tarbiyalashda muhim qadriyatlarimizga qaytishdek manaviy zaruriyatga
aylanib bormoqda. Tarixning yaratuvshisi, muallifi, ishtirokshisi insonning ozidir. Tarixiy
voqelik inson tasavvurida, xotirasida yashaydi.
Ozbekistonning keyingi yuz yil davomida ijtimoiy siyosiy va manaviy taraqqiyotda
erishgan barsha yutuqlari, uning kohna Sharq va ilgor Evropa sivilizatsiyalarining ilgor
yutuqlarini ozlashtirishi bilan uzviy bogliqdir. Milliy mustaqillik yillarida mamlakatimiz
taraqqiyoti yolida paydo bolgan qator muammolar (demokratik institutlarning shakllanishi,
taolim tarbiya, tadbirkorlik sohasidagi islohotlarni amalga oshirish yolidagi qiyinshiliklar),
sharqona demokratiya togrisidagi noilmiy qarashlarni zor berib targib etish bilan ham
bogliqdir.
Ertangi kunimiz egalari yoshlarni masuliyatli, har bir amalga oshirgan bunyodkorlik
faoliyati kelajak strategiya ushun muhim platforma ekanligini mohiyatan tushungan kreativ,
intellektual inson qilib tarbiyalash barshamiz ushun axloqiy burshdir. SHunki yoshlar ongiga
milliylik, marifat, milliy mafkura, imon-etiqod, vatanparvarlik tuygularini tafakkuriga shuqur
singdirganimizdagina kozlagan maqsadimizga etamiz. Buning eng muhim va murakkab jihati
manaviy tafakkur, axloqiy ong va xulq-odob bilan bogliqdir. Yoshlar xuddi niholga oxshaydi,
ularning kelajakda qanday bolishi jamiyat manaviy-marifiy muhitiga bogliq. Hozir eng dolzarb
vazifa soglom, manaviy barkamol, siyosiy etuk, huquqiy teran, xalq-millat udum-ananalariga
sodiq, Vatan barqarorligini taminlashga qodir, yurtparvar, mehnatsevar, jasoratli va shijoatli,
irodali yoshlarni tarbiyalashdir.
Manaviy-axloqiy tarbiya inson kamolotining eng muhim omillaridan biridir. Jamiyat
madaniyatsiz, manaviy-axloqiy qadriyatlarsiz yashay olmaydi. Ularni pisand qilmagan jamiyat
pirovard-oqibatda tanazzulga yuz tutadi. Jamiyatda soglom muhit bolsa, yoshlar kelajagi,
istiqboldagi avlod hayoti, turmush tarzi, xulq-odobi barkamol, sermazmun boladi. Ertamiz
217
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
egalari, hayotimiz davomshilari yoshlarimizni barkamol inson qilib tarbiyalash oz ornida talim-
tarbiyani uzviy uygunlashtirishni, uning mazmun va shakli, yonalish va uslublarini tubdan
takomillashtirishni taqozo qiladi. Yoshlarni zamon talabi darajasida marifatli qilish eng dolzarb
vazifadir. SHunki A.Avloniy aytganidek, marifat shijoat, shijoat qalbning matonati, ruhning
salomatligidir.
Marifat, manaviyat yuksak maqsad bunyodkor goyalarga asoslanadi. Biz demokratik
yangilanish, tezkor axborotlashish davrida yashar ekanmiz, ham manaviy, ham ruhiy
poklanishni unutmasligimiz lozim. Bu borada diniy madaniyat, manaviy meros va marifatdan
ijobiy foydalansak, nur ustiga alo nur boladi. SHunki diniy madaniyat hamda manaviy meros
muqaddas boylikdir. Buyuk allomalarimizdan biri Imom Nasafiy Komil inson bolish ushun
mukammallikka intilmoq lozim. YAni, yaxshi aql, yaxshi soz, yaxshi axloq, yaxshi bilim va yaxshi
amallarni ado etmoq lozim. YAni, kishilarni izzat-hurmat qilmoq, yaxshi axloq bilan ornak
bolmoq, adolatli, qanoatli, oriyatli, marifatli, bilimni shuqur egallash, olamni balo-fitna
giybatlardan saqlash, kishilar mushkulini oson qilmoq lozim, degan.
Biz islom dinidagi mavjud ijobiy axloqiy qadriyatlardan yoshlarni tarbiyalashda, ularning
ijtimoiy masuliyatini oshirishda, talim-tarbiya, milliy-mafkuraviy, marifat-tashviqot ishlarini
takomillashtirishda unumli va oz ornida foydalanmogimiz lozim. Yusuf Xos Xojib fikrisha,
yaxshilik, ezgulik, mehr-muruvvat faqat aql-idrok egasi dono, bilimdon kishilardan shiqishi
mumkin. Chunki dunyodagi barsha yaxshiliklar, ezguliklar idrok tufaylidir, uni ravshanlikka,
kamolot va sahovatga eltadi.
Ajdodlar manaviy merosi va axloqiy qadriyatlarga hurmat yosh avlodda bolalikdanoq
shakllanmogi lozim. Bu asta-sekin uning qalbidan mustahkam orin olib, manaviy-axloqiy
kamolotiga zamin yaratuvshi ruhiy omilga aylanadi. Buning uchun yosh avlodning aql nuri
tiniq, bilimdonlikda zukko, anglab olishda tafakkur teran bolishi zarur. Albatta, bu jihatlar
tarbiya jarayonida rivoj topadi. Aynan shuning uchun ham maorifni yuksaltirish bilan birga,
soglom avlodning kamoloti ushun madaniy-marifiy, tashviqot ishlarining yangicha
uslublaridan keng foydalanish maqsadga muvofiqdir. Lekin, afsuski, boshqa bazi sohalarda
bolgani kabi manaviy-marifiy maskanlar faoliyati bugungi kun talabi va manaviy ehtiyojiga tola
javob bera olmayapti. Manaviy-marifiy ishlarni jonlantirish, axloqiy qadriyatlarni tiklashda
respublikada faollik korsatayotgan milliy madaniy markazlarning faoliyati kop islohotlar talab
qiladi. Madaniy-marifiy maskanlar muzey, kutubxona, klub, istirohat boglari, madaniyat
saroylari, xalq ogzaki ijodi bilan bogliq bolgan tashkilotlar faoliyati hali davr talabiga tola javob
berayapti deb aytish qiyin. Masalan: teatrlarda qadriyatlarimiz, manaviy merosimiz, yosh avlod
kamoloti bilan bogliq sahna asarlari juda kam. Kino sanati sohasida milliy manaviyatni aks
etdiruvshi filmlar, ayniqsa, bolalarbop filmlar kam yaratilmoqda. Radio va zangori ekran orqali
berilayotgan sharqona ertak, rivoyat yoki boshqa asarlar juda oz.
Kutubxonalarning faoliyati, va olib borilayotgan tarbiyaviy, marifiy ishlarni davr talabi,
ayniqsa yoshlarning manfaati, ehtiyoji, qiziqish, intilishini hisobga olgan holda uyushtirish
lozim. Buning ushun kutubxona, muzey, madaniy manaviy muassasa va tashkilotlar zamonaviy
texnologiya va axborot tarmoqlari, internet vositalari bilan tola taminlanishi bolishlari, oz
faoliyatini faqat oquv maskanlari bilan emas, balki turli jamoatshilik tashkilotlari, oila, mahalla,
ayniqsa Yoshlar ittifoqi yoshlar tashkiloti bilan uzviy bogliq holda olib borish lozim.
Shuningdek, marifiy-mafkuraviy tadbirlarni faqat shahar, tuman markazlari, oquv
maskanlaridagina emas, balki uzoq hududlardagi qishloq yoshlari orasida ham otkazish
218
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
maqsadga muvofiqdir. Masalan, sanat, muzey, va sanat galereyalaridagi estetik zavq va manaviy
oziq beruvshi asarlarning koshma korgazmalarini uzoq hududlarda tashkil etish yoshlarimiz
ongi-shuuriga gozallikni, nafosatni singdirishda oz mevasini beradi. Buning ushun
qishloqlardagi klub, madaniyat saroylar va kutubxona, muzeylar ishini jonlantirish, tamirlash,
kerakli jihozlar bilan taminlash lozim. Kutubxona faqatgina axborot markazi bolib qolmasdan,
balki ilmiy, madaniy, marifiy maskan vazifasini otishi shart. Buning ushun kutubxonalar zamon
talabiga javob beradigan zaruriy, zamonaviy, kitoblar bilan taminlangan bolishi kerak.
Shuningdek, kutubxonalarda oquv-uslubiy qollanmalar, oqituvshi-murabbiylarning maruza
matnlari, bilan boyitilsa nur ustaga alo nur bolardi. Kutubxonalarda kitobxonlar ushun turli
tadbirlar otkazish, allomalar asarlarini organish, asar mualliflari bilan ushrashuvlar otkazish
lozim. Bu ishda milliy madaniyat markazlari va mutasaddilar aniq yonalish andozasini olishlari
zarur. Shunda ijobiy natijaga erishish mumkin. Bu borada yurtimizda Yoshlar ishlari agentligi
tomonidan Yosh kitobxon, Yosh kitobxon oila tanlovlarini otkazish yolga qoyilib, yoshlarimizni
ozlikni anglash, milliy va umuminsontiy qadriyatlar ruhida tarbiyalashga xizmat qiladi.
Bugungi kundagi yoshlarda kelajakka, ishonsh tuygusi kushli. Ularda gayrat, shijoat,
yangilikka intilish bor. Inson doimo mukammallikka intiladi. Mukammallik deganda biz aqlan
etuk, jismonan baquvvat, teran fikrlilikni anglaymiz. Insonda jism bilan ruh birligi, jismoniy
tarbiya bilan tafakkur tarbiyasi ozaro bogliqdir.
Insonlarning bebaho boyligi bolgan sogliqni saqlash, yoshlarni jismoniy, ruhiy va manaviy
kamol toptirish, buning ushun, avvalo, soglom turmush tarzini shakllantirish, aholining tibbiy
ekologik madaniyatini oshirish lozim.
Xulosa
Yangi O’zbekistonda yoshlar dunyoqarashini shakllantirishga qaratilgan islohotlar,
mamlakatning kelajagi uchun muhim ahamiyatga ega. Bu islohotlar yoshlarning shaxsiy
rivojlanishiga, ijtimoiy faoliyatini oshirishga va milliy identitetini mustahkamlashga xizmat
qiladi. Falsafiy jihatdan, bunday yondashuv yoshlarni nafaqat bilimli, balki ma’naviy jihatdan
ham yetuk shaxslar sifatida tarbiyalashga yo’naltirilgan.
Ushbu islohotlar muvaffaqiyatli amalga oshirilsa, O’zbekistonning kelajagi yorqin bo’ladi,
va yoshlar jamiyatning faol va mas’uliyatli a’zolari sifatida o’z o’rnini egallaydi. Yosh avlodni
tarbiyalash va ularga kelajakda muvaffaqiyatga erishish uchun zarur shart-sharoitlarni
yaratish — bu faqat davlatning vazifasi emas, balki har bir fuqaroning mas’uliyati hamdir.
Yoshlar — mamlakatning kelajagi; ularning ma’naviyati, bilim va tajribasi O’zbekistonning
yuksak maqsadlariga erishishida muhim omil bo’ladi.Ijtimoiy mas’uliyatini oshirish yoshlar
kamolotidagi asosiy vazifadir.
Qolgan Masalalar va Takliflar
Yoshlar dunyoqarashini shakllantirishda quyidagi masalalarni ham hisobga olish zarur:
1.
Yoshlar bilan bevosita muloqot: Yoshlar fikrlarini eshitish va ularning g’oyalarini amalga
oshirishda ishtirok etish imkoniyatlarini yaratish. Yoshlar o’z fikrlarini erkin ifoda eta olishlari
uchun platformalar tashkil etish.
2.
O’zaro hamkorlik: Davlat, jamoat tashkilotlari va xususiy sektor o’rtasida hamkorlikni
rivojlantirish. Yoshlarning ijtimoiy faoliyatini qo’llab-quvvatlash uchun ko’mak berish.
3.
Xalqaro tajriba: Jahon tajribalaridan foydalanish va O’zbekistonda ularni joriy etish.
Boshqa mamlakatlarning muvaffaqiyatli dasturlarini o’rganish va ularni moslashtirish.
219
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
4.
Innovatsion yondashuvlar: Yoshlar uchun innovatsion g’oyalar va loyiha takliflarini
rivojlantirish. Ularning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish maqsadida startaplar va yangi
texnologiyalarni qo’llab-quvvatlash.
5.
Ota-onalar va o’qituvchilar roli: Ota-onalarning va o’qituvchilarning yoshlarni
tarbiyalashdagi roli muhimdir. Ularni tarbiyalashda zamonaviy pedagogik metodlardan
foydalanish va yoshlarning huquqlari, majburiyatlari haqida xabardor qilish zarur.
6.
Madaniy tadbirlarni kengaytirish: Madaniy tadbirlar orqali yoshlar o’rtasida o’zaro
bog’liqlikni kuchaytirish va ularni ijtimoiy hayotga jalb qilish. Madaniyatni rivojlantirish va
yoshlarning ijodiy salohiyatini ochish uchun imkoniyatlar yaratish.
Yuqoridagi masalalarga e’tibor qaratish orqali O’zbekistonda yoshlar dunyoqarashi
yanada mustahkamlanadi va jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga ijobiy ta’sir
ko’rsatadi. Yoshlar jamiyatning kelajagi, shuning uchun ularga beriladigan imkoniyatlar va
ta’sirlar har doim diqqat markazida bo’lishi zarur.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Ibrohimovich A. H. MODERN FACTORS FOR RAISING STUDENT-YOUTH INNOVATIVE
THINKING IN THE HIGHER EDUCATION //American Journal of Pedagogical and Educational
Research. – 2023. – Т. 15. – С. 202-206.
2.
Абдурахмонов
Х.
И.
ҲОЗИРГИ
ДАВРДА
ЁШЛАРНИНГ
ИННОВАЦИОН
ПОТЕНЦИАЛИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ МОДЕЛЛАРИ //Tafakkur manzili. – 2023. – Т. 4. – С.
23-29.
3.
Abdurahmonov H. I. CHARACTERISTICS OF FORMATION OF INNOVATIVE THINKING IN
SOCIETY //Scientific Bulletin of Namangan State University. – 2020. – Т. 2. – №. 7. – С. 161-167.
4.
Ibroximovich A. K. INNOVATIVE THINKING AND ITS FORMS AND TYPES OF
MANIFESTATIONS. European Scholar Journal, 3 (5), 38-41 [Электронный ресурс].
5.
Anvarovich P. A. et al. SUN’IY INTELEKKTNING JAMIYAT TARAQQIYOTIDAGI O’RNI,
FOYDALI VA ZARARLI JIHATLARI //PEDAGOGIKA, PSIXOLOGIYA VA IJTIMOIY TADQIQOTLAR|
JOURNAL OF PEDAGOGY, PSYCHOLOGY AND SOCIAL RESEARCH. – 2024. – Т. 3. – №. 2. – С. 7-
13.
6.
Anvarovich P. A. et al. SUN’IY INTELEKKTNING KUNDALIK HAYOTIMIZGA TA’SIRI, BIZ
UCHUN BU HODISA IJOBOYMI? //BOSHQARUV VA ETIKA QOIDALARI ONLAYN ILMIY JURNALI.
– 2024. – Т. 4. – №. 2. – С. 9-13.
7.
Ibroximovich A. X. et al. “O ‘ZBEKISTON-2030” STRATEGIYASINING AMALIYOTDA JORIY
QILINISHI //BOSHQARUV VA ETIKA QOIDALARI ONLAYN ILMIY JURNALI. – 2024. – Т. 4. – №.
1. – С. 58-64.
8.
Kenjaboy o‘g O. R. et al. SOHIBQIRON AMIR TEMUR HARBIY BOSHQARUV TIZIMI
TARIXSHUNOSLIGI //SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI. – 2024. – Т. 7. – №. 2. – С.
131-136
9.
Boltayeva, B. (2023). DEVELOPMENT OF COMPETENCIES FOR SELF-STUDY OF
STUDENTS IN A CREDIT-MODULAR SYSTEM AS A PEDAGOGICAL PROBLEM. Science and
innovation, 2(B8), 39-42.
220
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
10.
Boltaboyeva, B. (2023). KREDIT-MODUL TIZIMIDA TALABALARNI MUSTAQIL BILISH
FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISH. Евразийский журнал права, финансов и прикладных наук,
3(3), 40-42.
11.
Болтаева, Б. Х., & Абдукодиров, П. А. (2022). ОБРАЗОВАНИЕ КАК ФАКТОР РАЗВИТИЯ
ОБЩЕСТВА. ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ, 5(2).
12.
Болтаева, Б. Х., Султонова, Л. Б., & Юсупова, Н. О. ВЕБ-КВЕСТ КАК СРЕДСТВО
РАЗВИТИЯ НАВЫКОВ ИНФОРМАЦИОННОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ НА УРОКАХ ТЕХНОЛОГИИ
WEB QUEST IS A DEVELOPMENT OF INFORMATIONAL SOURCE IN TECHNOLOGY. BBC 94 Z
40, 152.
13.
Хашимова, Г. Ф., & Султанова, Л. Б. (2022). HAMKORLIK PEDAGOGIKASI ASOSIDAGI
INTERFAOL METODLARNING SAMARADORLIGI. ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ,
5(2).
14.
Хусанова, К., Султанова, Л., Хусанбаева, Ю. и Абдурахимова, Д. (2020). «Средний
возраст» как лучшее время человеческой жизни. Международный журнал
психосоциальной реабилитации, 24 (2), 332-337.
15.
Хашимова, Г. Ф., & Султанова, Л. Б. (2021). СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СОЦИАЛЬНОЙ
СФЕРЫ В РАМКАХ ПОВЫШЕНИЯ КАЧЕСТВА ЖИЗНИ НАСЕЛЕНИЯ. ЖУРНАЛ
СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ, (SI-1).
16.
Болтаева, Б. Х., Султанова Л. Б. ПРИМЕНЕНИЕ МЕТОДА ПРОБЛЕМНОГО ОБУЧЕНИЯ В
ВЫСШЕМ УЧЕБНОМ ЗАВЕДЕНИИ. Збиор артыкулов наукович рецензованич. , 186.
