270
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
«FARMATSEVTIKA TA'LIMIDA EMPATIYA VA KOMMUNIKATSIYA
KO‘NIKMALARINING O‘RNI»
Sanayev Bobur Sadiriddinovich
O‘zbekiston Respublikasi Toshkent Farmatsevtika
Instituti 2-kurs talabasi
+998(94)2252777
https://doi.org/10.5281/zenodo.14465803
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Farmatsevtika ta'limida empatiya va kommunikatsiya
ko‘nikmalarining o‘rni ishlash prinsiplari, turlari, jaronlari, individual xususiyatlari haqida
batafsil yoritilgan
Kalit so‘zlar:
Farmatsevtika, empatiya, bemor, kommunikatsiya.
ANNOTATION
This article provides a detailed description of the principles, types, characteristics, and
individual characteristics of empathy and communication skills in pharmaceutical education
Keywords:
Pharmaceuticals, empathy, patient, communication.
АННОТАЦИЯ
В этой статье роль эмпатии и коммуникативных навыков в фармацевтическом
образовании подробно объясняется о принципах работы, типах, категориях и
индивидуальных особенностях.
Ключевые слова:
Фармацевтика, эмпатия, пациент, общение.
Kirish
Farmatsevtika ta'limida empatiya va kommunikatsiya ko‘nikmalari muhim o‘rin tutadi,
chunki farmatsevtlar bemorlar bilan bevosita muloqotda bo'lib, ularning sog‘lig‘ini
yaxshilashga hissa qo‘shadilar. Empatiya va kommunikatsiya ko‘nikmalari farmatsevtning
kasbiy faoliyatida muhim rol o‘ynaydi va bemorlarning davolanishga rioya qilishlarini va
sog‘lig‘ini yaxshilashini ta'minlaydi.
Asosiy qism
Empatiyaning o‘rni
:
Empatiya – bu bemorning his-tuyg‘ularini, tajribalarini va nuqtai nazarini tushunish va
his qilish qobiliyati. Farmatsevt empatiya yordamida bemorning holatini chuqurroq tushunib,
uning ehtiyojlariga mos ravishda maslahat berishi mumkin. Bu, ayniqsa, surunkali kasalliklari
bo‘lgan bemorlar bilan ishlashda muhimdir. Empatik farmatsevt bemorga qulay muhit
yaratib, uning ishlashiga yordam beradi va davolanishga rioya qilishini ta'minlaydi.
Empatiya quyidagi jihatlarda muhim:
•
Bemorning xavotirlarini tushunish: Bemorlarning dori-darmonlar, kasalliklari va
davolanishi haqidagi xavotirlarini tushunish va ularga javob berish.
•
Samarali muloqot: Bemorlar bilan samarali va ishonchli muloqot o‘rnatish.
•
Yaxshi munosabatlar: Bemorlar bilan ishonchli va do‘stona munosabatlarni o‘rnatish.
•
Davolanishga rioya qilishni yaxshilash: Bemorlarni davolanishga rioya qilishga undash.
•
Xatoliklarni kamaytirish: Bemorlarning farmatsevtik xizmatlardan qoniqishini oshirish
orqali xatoliklarni kamaytirish.
Kommunikatsiya ko‘nikmalarining o‘rni:
Kommunikatsiya – bu farmatsevtning bemorlar bilan samarali aloqa qilish qobiliyati. Bu
og'zaki va yozma aloqa, tananing tilini tushunish va to‘g‘ri muloqotni o‘rnatishni o‘z ichiga
271
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
oladi. Samarali kommunikatsiya bemorning dori-darmonlarni qabul qilish bo‘yicha
ko‘rsatmalarini to‘g‘ri tushunishini va davolanishga rioya qilishini ta'minlaydi.
Kommunikatsiya quyidagi jihatlarda muhim:
•
Aniq va tushunarli tushuntirish: Dori-darmonlarning ta'siri, qo‘llanilishi va yon ta'sirlari
haqida aniq va tushunarli tushuntirish.
•
Fikrlarni tinglash: Bemorlarning savollarini va fikrlarini diqqat bilan tinglash va ularga
javob berish.
•
Ma'lumotlarni taqdim etish: Dori-darmonlar haqida to‘liq va ishonchli ma'lumotlarni
taqdim etish.
•
Bemorning xavotirlarini bartaraf etish: Bemorlarning xavotirlarini bartaraf etish va
ularga qo‘llab-quvvatlash ko‘rsatish.
•
Tegishli maslahatlar berish: Hayot tarzini o‘zgartirish bo‘yicha tegishli maslahatlar
berish.
Farmatsevtika ta'limida empatiya va kommunikatsiya ko‘nikmalarini o‘rgatish:
Farmatsevtika ta'limida empatiya va kommunikatsiya ko‘nikmalarini o‘rgatish quyidagi
usullar orqali amalga oshiriladi:
•
Rolli o‘yinlar: Turli vaziyatlarda rol o‘ynash orqali bemorlar bilan muloqot qilishni
mashq qilish.
•
Amaliy mashg‘ulotlar: Haqiqiy bemorlar bilan ishlash orqali tajriba orttirish.
•
Seminarlar va treninglar: Empatiya va kommunikatsiya ko‘nikmalarini rivojlantirishga
qaratilgan seminarlar va treninglar.
•
Adabiyotlarni o‘rganish: Empatiya va kommunikatsiya bo‘yicha adabiyotlarni o‘rganish.
•
O‘z ustida ishlash: O‘zining empatiya va kommunikatsiya ko‘nikmalarini baholash va
ularni rivojlantirish ustida ishlash.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, farmatsevtika ta'limida empatiya va kommunikatsiya
ko‘nikmalarini o‘rgatish farmatsevtlarning kasbiy malakasini oshirish va bemorlarga sifatli
tibbiy yordam ko'rsatish uchun juda muhimdir. Bu ko‘nikmalar farmatsevtlarning bemorlar
bilan munosabatlarini yaxshilashga, davolanishga rioya qilishni oshirishga va bemorlarning
sog‘lig‘ini yaxshilashga yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Анализ
информационных
потребностей
специалистов
здравоохранения
[Электронный ресурс] / О. В. Желткевич [и др.] // Соврем. проблемы науки и
образования. – 2014. – № 5. – URL: http://www.science-education.ru/119-15149 (дата
обращения: 26.02.2018).
2.
Андреева Г. М. Социальная психология : учебник / Г. М. Андреева. – М. : Аспект
Пресс, 2001. – 384 c.
3.
Богачева Л. С. Компетентность и компетенция как понятийно-терминологическая
проблема / Л. С. Богачева // Актуальные вопросы современной педагогики : материалы
II Междунар. науч. конф. – Уфа : Лето, 2012. – С. 123–125.
4.
Бороздина Г. В. Психология делового общения : учебник / Г. В. Бороздина. – М. :
ИНФРА-М, 2011. – 295 с.
5.
Муравьева О. И. Психология коммуникативной компетентности : учебник / О. И.
Муравьева. – Томск : Изд. Том. ун-та, 2012. – 160 с.
272
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
6.
Петровская Л. А. Общение, компетентность, тренинг. Изб. тр. / Л. А. Петровская. –
М.: Смысл, 2007. – 387 с.
7.
Расторгуева Ю. П. Личностная обусловленность развития коммуникативной
компетентности у студентов – будущих специалистов по социальной работе : автореф.
дис. ... канд. психол. наук / Ю. П. Расторгуева. – Краснодар, 2007. – 25 с.
8.
Трофимова
Г.
С.
Педагогическая
коммуникативная
компетентность:
теоретический и прикладные аспекты : монография / Г. С. Трофимова. – Ижевск : УдГУ,
2012. – 116 с.
9.
Филатова Ю. С. Коммуникативная компетентность врача как важный фактор
формирования клинического мышления / Ю.С. Филатова // Высшая школа на
современном этапе: проблемы преподавания и обучения : материалы регион. науч.-
метод. интернет-конф. (май–июнь 2014 г.) / ред. И. А. Иродовой, А. П. Чернявской. –
Ярославль: РИО ЯГПУ, 2014. – С. 150–154.
10.
Филатова Ю. С. Метапознание и коммуникативные характеристики врачей-
терапевтов / Ю. С. Филатова, Ю. В. Пошехонова // Ананьевские чтения – 2015:
Фундаментальные проблемы психологии : материалы науч. конф., 20–22 окт. 2015 г. /
отв. ред. В. М. Аллахвердов. – СПб. : СПбГУ. Скифия-принт, 2015. – С. 303–304.
11.
Филатова Ю. С. Факторы, влияющие на формирование коммуникативной
компетентности врача терапевта на разных этапах профессиональной деятельности /
Ю. С. Филатова, А. А. Волченкова // Психология XXI столетия : сб. материалов ежегод.
конгресса. Ярославль, 13–15 мая 2016 г. / ред. В. В. Козлова. – Ярославль : ЯрГУ, МАПН,
2016. – С. 499–501.
12.
Филатова Ю. С. Становление профессиональных коммуникативных навыков врача
терапевта в период обучения в интернатуре / Ю. С. Филатова // Психология
личностно-профессионального развития: современные вызовы и риски : материалы XII
Междунар. науч.-практ. конф. / ред. Л. М. Митиной. – М. : Перо, 2016. – С. 345–348.
13.
Ibrohimovich A. H. MODERN FACTORS FOR RAISING STUDENT-YOUTH INNOVATIVE
THINKING IN THE HIGHER EDUCATION //American Journal of Pedagogical and Educational
Research. – 2023. – Т. 15. – С. 202-206.
14.
Абдурахмонов
Х.
И.
ҲОЗИРГИ
ДАВРДА
ЁШЛАРНИНГ
ИННОВАЦИОН
ПОТЕНЦИАЛИНИ ШАКЛЛАНТИРИШ МОДЕЛЛАРИ //Tafakkur manzili. – 2023. – Т. 4. – С.
23-29.
15.
Abdurahmonov H. I. CHARACTERISTICS OF FORMATION OF INNOVATIVE THINKING IN
SOCIETY //Scientific Bulletin of Namangan State University. – 2020. – Т. 2. – №. 7. – С. 161-
167.
16.
Ibroximovich A. K. INNOVATIVE THINKING AND ITS FORMS AND TYPES OF
MANIFESTATIONS. European Scholar Journal, 3 (5), 38-41 [Электронный ресурс].
17.
Anvarovich P. A. et al. SUN’IY INTELEKKTNING JAMIYAT TARAQQIYOTIDAGI O’RNI,
FOYDALI VA ZARARLI JIHATLARI //PEDAGOGIKA, PSIXOLOGIYA VA IJTIMOIY
TADQIQOTLAR| JOURNAL OF PEDAGOGY, PSYCHOLOGY AND SOCIAL RESEARCH. – 2024. – Т.
3. – №. 2. – С. 7-13.
18.
Anvarovich P. A. et al. SUN’IY INTELEKKTNING KUNDALIK HAYOTIMIZGA TA’SIRI, BIZ
UCHUN BU HODISA IJOBOYMI? //BOSHQARUV VA ETIKA QOIDALARI ONLAYN ILMIY
JURNALI. – 2024. – Т. 4. – №. 2. – С. 9-13.
273
«UCHINCHI RENESSANS: TIBBIY VA FARMATSEVTIK TA’LIM
ISLOHOTLARI JARAYONIDA GUMANITAR FANLARNING VAZIFASI VA
ISTIQBOLLARI» MAVZUSIDA RESPUBLIKA ILMIY-AMALIY ANJUMANI
www.in-academy.uz
19.
Ibroximovich A. X. et al. “O ‘ZBEKISTON-2030” STRATEGIYASINING AMALIYOTDA JORIY
QILINISHI //BOSHQARUV VA ETIKA QOIDALARI ONLAYN ILMIY JURNALI. – 2024. – Т. 4. – №.
1. – С. 58-64.
20.
Kenjaboy o‘g O. R. et al. SOHIBQIRON AMIR TEMUR HARBIY BOSHQARUV TIZIMI
TARIXSHUNOSLIGI //SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI. – 2024. – Т. 7. – №. 2. – С.
131-136
21.
Boltayeva, B. (2023). DEVELOPMENT OF COMPETENCIES FOR SELF-STUDY OF
STUDENTS IN A CREDIT-MODULAR SYSTEM AS A PEDAGOGICAL PROBLEM. Science and
innovation, 2(B8), 39-42.
22.
Boltaboyeva, B. (2023). KREDIT-MODUL TIZIMIDA TALABALARNI MUSTAQIL BILISH
FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISH. Евразийский журнал права, финансов и прикладных
наук, 3(3), 40-42.
23.
Болтаева, Б. Х., & Абдукодиров, П. А. (2022). ОБРАЗОВАНИЕ КАК ФАКТОР
РАЗВИТИЯ ОБЩЕСТВА. ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ, 5(2).
24.
Болтаева, Б. Х., Султонова, Л. Б., & Юсупова, Н. О. ВЕБ-КВЕСТ КАК СРЕДСТВО
РАЗВИТИЯ НАВЫКОВ ИНФОРМАЦИОННОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ НА УРОКАХ ТЕХНОЛОГИИ
WEB QUEST IS A DEVELOPMENT OF INFORMATIONAL SOURCE IN TECHNOLOGY. BBC 94 Z
40, 152.
25.
Хашимова, Г. Ф., & Султанова, Л. Б. (2022). HAMKORLIK PEDAGOGIKASI ASOSIDAGI
INTERFAOL METODLARNING SAMARADORLIGI. ЖУРНАЛ СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ,
5(2).
26.
Хусанова, К., Султанова, Л., Хусанбаева, Ю. и Абдурахимова, Д. (2020). «Средний
возраст» как лучшее время человеческой жизни. Международный журнал
психосоциальной реабилитации , 24 (2), 332-337.
27.
Хашимова, Г. Ф., & Султанова, Л. Б. (2021). СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СОЦИАЛЬНОЙ
СФЕРЫ В РАМКАХ ПОВЫШЕНИЯ КАЧЕСТВА ЖИЗНИ НАСЕЛЕНИЯ. ЖУРНАЛ
СОЦИАЛЬНЫХ ИССЛЕДОВАНИЙ, (SI-1).
28.
Болтаева, Б. Х., Султанова Л. Б. ПРИМЕНЕНИЕ МЕТОДА ПРОБЛЕМНОГО ОБУЧЕНИЯ
В ВЫСШЕМ УЧЕБНОМ ЗАВЕДЕНИИ. Збиор артыкулов наукович рецензованич. , 186.
