31
MAKTABGACHA TA'LIM TASHKILOTLARINI INNOVATSION BOSHQARISH:
NAZARIY VA METODIK YONDASHUVLAR
A.A.Temirov
ISFT instituti o’quv ishlari bo’yicha prorektori
https://doi.org/10.5281/zenodo.14848071
Annotatsiya.
Mazkur maqolada maktabgacha ta’lim tashkilotlarini boshqarishda
innovatsion yondashuvlarning ahamiyati tahlil qilinadi. Jamiyatning jadal rivojlanishi va ta’lim
sifatiga qo‘yilayotgan talablarning oshishi sharoitida boshqaruv jarayonlarini takomillashtirish
zaruriyati asoslanadi. Tadqiqotda innovatsion yondashuvlarning nazariy va uslubiy asoslari
ko‘rib chiqilgan.
Kalit soʻzlar.
Kompetentsiya,
innovatsiya, novatsiya, integrativ, moslashuvchan
yondashuv, yaxlitlik va izchillik.
Jamiyatning jadal rivojlanishi va ta'lim sifatiga talablarning oshishi zamonaviy sharoitida
maktabgacha ta'lim tashkilotlarini boshqarishni takomillashtirish masalasi dolzarb ahamiyat
kasb etmoqda. Boshqaruv faoliyatining samaradorligi asosan yangi muammolarga moslashish va
innovatsion yondashuvlarni o‘quv jarayoniga integratsiya qilish qobiliyati bilan belgilanadi. Shu
nuqtai nazardan, ushbu dissertatsiya ishida maktabgacha ta'lim tashkilotlarini boshqarishning
nazariy va uslubiy asoslari tahlil qilinishi muhim ahamiyatga ega.
Natalya
Vladimirovna
Kondrashovaning
maktabgacha
ta'lim
tashkilotlarida
innovatsiyalarni boshqarishning ilmiy va nazariy asoslariga bag‘ishlangan ilmiy maqolasida
muallif maktabgacha ta'limni rivojlantirishning hozirgi bosqichida innovatsiyalarni boshqarish
jarayonlarini ilmiy asosda tushunish va tizimlashtirish muhimligini ta’kidlaydi. Kondrashova
qayd etadi: "ilmiy va pedagogik qidiruv yo‘nalishining dolzarbligi maktabgacha ta'lim
tashkilotlarining ta'lim tizimlariga innovatsiyalarni joriy etish jarayonining ortib borayotgan
hajmi va ularni tizimlashtirish tajribasining yetarli emasligi, shuningdek, innovatsion menejment
yondashuvlari va texnologiyalarining ilmiy-nazariy rivojlanishining sustligi bilan bog'liq". Muallif
maktabgacha ta'lim muassasalarida innovatsiyalarni samarali boshqarishning ilmiy, nazariy va
tashkiliy-pedagogik asoslarini asoslash zarurligiga e'tibor qaratadi, bu esa innovatsion
jarayonlarni boshqarishning xususiyatlari, zamonaviy yondashuvlari, tamoyillari va
mexanizmlarini aniqlashni o‘z ichiga oladi.
Maktabgacha
ta'lim
tashkilotlarini
boshqarishda
innovatsion
yondashuvlar
ko‘rsatilayotgan ta'lim xizmatlari sifatini oshirish, o‘zgaruvchan ijtimoiy-madaniy sharoitlarga
moslashish va ta'lim hamda tarbiya jarayonlaridagi muammolarni samarali hal etish uchun yangi
imkoniyatlar yaratmoqda. Innovatsion yondashuvlar asosida menejmentning nazariy va metodik
asoslarini rivojlantirish mavjud boshqaruv nazariyalarini har tomonlama tahlil qilishni,
shuningdek, ilg‘or boshqaruv amaliyotlarini maktabgacha ta'limning o‘ziga xos xususiyatlariga
moslashtirishni talab qiladi.
Boshqaruvdagi innovatsion yondashuvlar:
1.
Yaxlitlik va izchillik tamoyillari
– Ushbu tamoyillar maktabgacha ta'lim tashkilotini
o‘zaro bog'liq boshqaruv, o‘qitish va ta'lim jarayonlarini yagona tizim sifatida ko‘rib chiqishga
imkon beradi.
2.
Kompetensiyaga asoslangan yondashuv
– Boshqaruv kompetensiyaga asoslangan
yondashuvga asoslanib, pedagogik xodimlarning kasbiy va shaxsiy kompetensiyalarini
rivojlantirishga qaratilgan.
32
3.
Loyihaviy yondashuv
– Innovatsion loyihalarni ishlab chiqish va amalga oshirishni o‘z
ichiga oladi.
4.
Integrativ yondashuv
– Ta'lim jarayoni bilan jamiyatning turli sohalarini bog‘lashga
qaratilgan.
5.
Moslashuvchan yondashuv
– Boshqaruv qarorlarining moslashuvchanligi va o‘zgarishi
tamoyillariga asoslanadi.
6.
Foydalanuvchiga yo‘naltirilgan yondashuv
– Ta'lim jarayonida bola va uning oilasining
ehtiyojlari va qiziqishlari hisobga olinadi.
Maktabgacha ta'lim tashkilotlarini boshqarishda innovatsion yondashuvlarni joriy etish
nafaqat nazariy tushuncha va metodik rivojlanishni, balki amaliy innovatsiyalarni amalga
oshirishga tayyorlikni, qaror qabul qilishda moslashuvchanlikni va o‘zgarishlarga ochiqlikni
talab qiladi. Innovatsion boshqaruvning rivojlanishi har bir bolaning individual ehtiyojlari va
manfaatlarini qondirishga, shuningdek uni zamonaviy jamiyatga muvaffaqiyatli moslashtirishga
yo‘naltirilgan sifatli va arzon maktabgacha ta'lim muhitini yaratishga yordam beradi.
References:
1.
Кондрашова, Н. В. "Научно-теоретические основы управления инновационной
деятельностью в дошкольных образовательных организациях". В: Научные исследования
в современном мире: теория и практика, перспективы развития
2.
Федорова, Т.С. "Проектный подход в управлении дошкольной образовательной
организацией". Педагогический институт, Северо-Восточный федеральный университет,
г. Якутск
