48
QURILISH-PUDRAT TASHKILOTLARIDA BUXGALTERIYA HISOBI VA AUDITINI
TAKOMILLASHTIRISH
Kafiyev Hojiakbar Hosilbek o‘g‘li
Ilmiy rahbar:
Avloqulov Anvar Ziyadullayevich
https://doi.org/10.5281/zenodo.15278969
Annotatsiya:
Mazkur tezisda qurilish-pudrat tashkilotlarida buxgalteriya hisobining
xususiyatlari, auditning roli hamda ularni takomillashtirish yo‘nalishlari chuqur tahlil qilinadi.
Qurilish jarayonining o‘ziga xosligi, hisob yuritishdagi murakkabliklar va xalqaro moliyaviy
hisobot standartlariga muvofiqlashtirish masalalari yoritilgan. Shuningdek, buxgalteriya tizimini
raqamlashtirish, ichki auditni kuchaytirish va kadrlar salohiyatini oshirish orqali bu sohani
rivojlantirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
Kirish
Bugungi kunda iqtisodiyotning barqaror rivojlanishida qurilish sohasi muhim rol o‘ynaydi.
Qurilish-pudrat tashkilotlarining moliyaviy holatini aniq va haqqoniy aks ettirish esa
buxgalteriya hisobining to‘g‘ri yuritilishi va zamonaviy audit tizimi orqali amalga oshiriladi. Shu
bois, bu sohadagi hisob va nazorat tizimining takomillashtirilishi iqtisodiy boshqaruvning eng
dolzarb yo‘nalishlaridan biridir.
Asosiy qism
Qurilish-pudrat tashkilotlarida buxgalteriya hisobi o‘ziga xos xususiyatlarga ega bo‘lib,
quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
1. Qurilish jarayonining uzoq muddatli va bosqichma-bosqich amalga oshirilishi
buxgalteriya hisobida daromad va xarajatlarni to‘g‘ri tan olish zaruratini keltirib chiqaradi.
2. Obyektlar bo‘yicha alohida hisob yuritish – bu har bir qurilish loyihasining iqtisodiy
natijalarini baholash imkonini beradi.
3. Material va mehnat xarajatlarini aniq hisobga olish – hisobotlar ishonchliligini
ta’minlovchi asosiy omil hisoblanadi.
4. Daromadni tan olish prinsiplari – xalqaro standartlarga muvofiqlashtirish uchun
shartnoma asosida tan olinadigan daromadlar mexanizmini to‘g‘ri tashkil etish lozim.
Audit esa quyidagi asosiy yo‘nalishlarda muhim rol o‘ynaydi:
- Moliyaviy hisobotlarning haqqoniyligini ta’minlash;
- Ichki nazorat tizimining samaradorligini baholash;
- Qonunbuzarliklarni aniqlash va oldini olish;
- Budjet mablag‘larining maqsadli sarflanishini nazorat qilish.
Takomillashtirish yo‘llari quyidagilardan iborat:
- Zamonaviy buxgalteriya dasturlarini joriy etish;
- Xalqaro moliyaviy hisobot standartlarini tatbiq etish;
- Ichki audit xizmatini rivojlantirish;
- Mutaxassislar malakasini oshirish.
Xulosa
Qurilish-pudrat tashkilotlarida buxgalteriya hisobini zamonaviy axborot texnologiyalari
asosida yuritish, xalqaro standartlarga asoslangan audit tizimini shakllantirish va xodimlarning
malakasini oshirish orqali bu sohaga bo‘lgan ishonchni mustahkamlash mumkin. Bu esa iqtisodiy
barqarorlikni ta’minlashda muhim omil bo‘lib xizmat qiladi.
49
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi Qonuni, 2023-yilgi tahrir.
2.
Qurilish sohasida buxgalteriya hisobini yuritish bo‘yicha me’yoriy hujjatlar to‘plami. –
Toshkent, 2022.
3.
Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari (XMHXS) – rasmiy tarjima, O‘zbekiston buxgalterlar
va auditorlar milliy assotsiatsiyasi, 2021.
4.
Avloqulov A.Z. "Buxgalteriya hisobi va audit asoslari". – Toshkent, 2021.
5.
Qodirov Sh.S. "Qurilishda buxgalteriya hisobi va audit", ilmiy maqola, "Moliyachi" jurnali,
2022, №4.
