43
O’TKIR YIRINGLI PERIOSTITNI DAVOLASHDA GEKSORALNING
SAMARADORLIGI
Donishev G'ulom G'ayrat o'g'li
Jumaqulov Ikromjon Gʻulomjon oʻgʻli
Mamarasulov Shohrux Alisher O’gli
Samarqand davlat tibbiyot universiteti 2 kurs klinik ordinatori.
Nazarova Nodira Sharipovna
Ilmiy raxbar: DKTF Stomatologiya kafedrasi mudiri, Professor
https://doi.org/10.5281/zenodo.15682323
Annotatsiya:
O‘tkir yiringli periostit — jag‘ suyaklarining ustini qoplab turuvchi periost
to‘qimasining yallig‘lanish kasalligi bo‘lib, og‘riq, shish, tana harorati ko‘tarilishi kabi
simptomlar bilan kechadi. Kasallikni kompleks davolashda antimikrob va antiseptik
vositalardan foydalanish muhim ahamiyatga ega. Geksoral (gekseditin) keng spektrli
antiseptik bo‘lib, og‘iz bo‘shlig‘i infeksiyalarini davolashda samarali hisoblanadi. Ushbu
maqolada Geksoralning o‘tkir yiringli periostitni davolashdagi klinik samaradorligi yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
o‘tkir periostit, yiringli yallig‘lanish, Geksoral, gekseditin, antiseptik,
stomatologiya.
Kirish
Stomatologik amaliyotda yiringli asoratlar, ayniqsa, o‘tkir periostitlar tez-tez uchraydi.
O‘tkir periostit odatda pulpit, periodontit yoki boshqa infeksion jarayonlar fonida rivojlanadi.
U bemorda kuchli og‘riq, shish, og‘iz ochilishi qiyinlashuvi va umumiy holatning buzilishi bilan
kechadi. Davolashda antibiotiklar bilan bir qatorda mahalliy antiseptik vositalar, ayniqsa,
yuvish va og‘iz bo‘shlig‘ini dezinfeksiya qilish uchun sprey yoki eritmalar muhim rol o‘ynaydi.
Geksoral — gekseditin asosidagi preparat — bugungi kunda keng qo‘llanilayotgan samarali
vositalardan biridir.
Kasallikning kelib chiqishi odatda tish ildizi infektsiyasidan boshlanadi. Periostit klinik
jihatdan og‘riq, shish, tana haroratining ko‘tarilishi, og‘iz ochilmasligi (trizmus), limfa
tugunlarining kattalashuvi kabi simptomlar bilan namoyon bo‘ladi. Agar kasallik vaqtida
davolanmasa, yiring suyak to‘qimalariga, hatto umumiy qon aylanishiga tarqalib, xavfli
asoratlar keltirib chiqarishi mumkin.
Bunday hollarda kompleks davolash — ya'ni yiring o‘chog‘ini jarrohlik yo‘li bilan ochish,
tizimli antibiotiklar va mahalliy antiseptik vositalar qo‘llash muhim ahamiyat kasb etadi.
Ayniqsa, mahalliy antiseptiklar og‘iz bo‘shlig‘idagi infeksiyani kamaytirib, umumiy sog‘ayishni
tezlashtiradi. Geksoral preparati (gekseditin asosida) stomatologik amaliyotda keng
qo‘llanilmoqda va o‘zining yuqori samaradorligi bilan ajralib turadi.
Geksoralning farmakologik xususiyatlari
Geksoral — antiseptik vosita bo‘lib, tarkibida gekseditin moddasini saqlaydi. Uning
asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat:
Keng spektrli antibakterial ta’sir: streptokokklar, stafilokokklar, anaeroblar va boshqa
mikroblarga qarshi.
Antifungal (zamburug‘larga qarshi) ta’sir — ayniqsa Candida albicans ga nisbatan.
Og‘iz bo‘shlig‘ida 10–12 soatgacha faol qoladi.
Toksik emas, uzoq muddat qo‘llanishi mumkin.
Aerozol, eritma va sprey shaklida mavjud.
Geksoralning farmakodinamikasi va farmakokinetikasi
44
Gekseditin — pirimidin hosilasi bo‘lib, gram-musbat bakteriyalarga (streptokokklar,
stafilokokklar), shuningdek ba’zi gram-manfiy bakteriyalar va zamburug‘larga (Candida
albicans) qarshi faol. Bu modda bakteriyalarning hujayra membranasini buzadi, oqsillar
sintezini to‘xtatadi va hujayraning nobud bo‘lishiga olib keladi.
Preparat quyidagi afzalliklarga ega:
Yuqori lokal aktivlik: og‘iz bo‘shlig‘ida va yallig‘langan sohada faol bo‘ladi.
Uzoq ta’sir davomiyligi: 10–12 soatgacha antiseptik ta’sir saqlanib qoladi.
Zaharli emas va tizimli qon aylanishiga kam so‘riladi.
Og‘riqni kamaytirish va halitotik (og‘iz hidini bartaraf qiluvchi) ta’sirga ega.
Shuningdek, Geksoral yallig‘lanish sohasida yiring ajralishini kamaytiradi, granulyatsiya
jarayonini rag‘batlantiradi.
Mahalliy qo‘llanganda yallig‘lanish markazidagi mikrob faolligini kamaytiradi, og‘riq va
shishni yengillashtiradi hamda tiklanish jarayonini tezlashtiradi.
Tadqiqot maqsadi:
O‘tkir yiringli periostitni kompleks davolashda Geksoral
preparatining klinik samaradorligini baholash va uning asosiy davoga qo‘shimcha vosita
sifatida qo‘llanishini asoslash.
Tadqiqot materiali va usullari:
Tadqiqot davomida Samarqand shahar tibbiyot
birlashmasi markaziy shifoxonasi yuz-jag’ jarrohligi bo’limida o‘tkir yiringli periostit tashxisi
qo‘yilgan 42 nafar bemor (yosh oralig‘i: 18–50 yosh)lar ishtirokida olib borildi. Bemorlar
tasodifiy usulda ikkita guruhga bo‘lindi:
1-guruh (nazorat guruhi) – 20 nafar bemor, ularga standart davo: keng ta’sir doiradagi
antibiotiklar, sababchi tishni olib tashlash, periostotomiya, Furatsilin antiseptik eritmasi bilan
chayish.
2-guruh (tajriba guruhi) – 22 nafar bemor, standart davoga qo‘shimcha ravishda
Furatsilin o‘rniga Geksoral (0.1% geksitidin eritmasi) bilan kuniga 3 mahal og‘iz bo‘shlig‘i
chayqatildi.
Tadqiqot natijalari:
Geksoral qo‘llanilgan 2-guruh bemorlarida quyidagi ijobiy natijalar
qayd etildi: Og‘riq sindromi 2-3 kun ichida sezilarli darajada kamaydi (1-guruhda bu 4-5 kun
davom etdi). Shish va yallig‘lanish alomatlari 30–40% tezroq yo‘qoldi. Og‘iz bo‘shlig‘idagi
yiringli ajralmalar miqdori qisqardi. Umumiy sog‘ayish muddati o‘rtacha 2 kunga qisqardi.
Geksoral allergik yoki nojo‘ya ta’sirlar keltirib chiqarmadi.
Muhokama
Geksoral o‘tkir yiringli periostitda mahalliy antiseptik sifatida samaradorligini isbotladi.
Uning faol moddasining mikrob hujayrasiga tez kirib borib, yallig‘lanish o‘chog‘ida antiseptik
ta’sir ko‘rsatishi, ayniqsa og‘iz bo‘shlig‘i florasini normallashtirishda muhim rol o‘ynaydi.
Boshqa antiseptik vositalardan farqli ravishda, Geksoral uzoq ta’sir qilish muddati va keng
spektri bilan ajralib turadi. Bu uni har kuni 1–2 marta qo‘llash imkonini beradi va bemor
uchun qulaylik yaratadi.
Xulosa:
O‘tkir yiringli periostitni kompleks davolashda Geksoral (geksitidin) antiseptic
vositasi qo‘llanilishi infeksion jarayonni samarali nazorat qilish, klinik simptomlarni tezda
kamaytirish va sog‘ayish jarayonini tezlashtirishga yordam beradi. U standart davoga
qo‘shimcha vosita sifatida tavsiya etilishi mumkin. Mazkur preparatning yengil qo‘llanilishi,
yaxshi toqat qilinishi va keng antimikrob spektrga ega ekanligi uning amaliy ahamiyatini
oshiradi.
45
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Geksoral preparati o‘tkir yiringli periostitni
davolashda yuqori samaradorlikka ega. U bemorlarda og‘riqni yengillashtiradi, yallig‘lanish
belgilarini tezroq bartaraf etadi va umumiy tiklanish muddatini qisqartiradi. Preparatning
toksik emasligi, yengil qo‘llanilishi va keng spektrli antimikrob xususiyati uni stomatologik
amaliyotda keng qo‘llash imkonini beradi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Ибрагимов К.К., Рахимов Д.Ф. Стоматология: воспалительные заболевания
челюстей. – Т.: Медицина, 2020. – 185 б.
2.
Alekseeva A.V., Kuzmina I.E. Clinical efficiency of hexetidine in dental practice. // Dental
Review, 2022; №3: 45–49.
3.
Гексаорал. Инструкция по медицинскому применению препарата. – ООО «Рекитт
Бенкизер», 2023.
4.
Мамедов А.М. Перикоронарит и периостит: клиника и лечение. // Стоматология и
практика. – 2021. – №4. – С. 28–32.
5.
WHO Oral Health Reports – Antiseptics in dental infections, 2020.
6.
Ergashev D.M. O‘tkir periostitlar klinikasi va davolash usullari. – Samarqand, 2022.
7.
Ergashev D.M. O‘tkir periostitlarda klinik davo protokollari. – Samarqand, 2023.
8.
Мамедов А.М. Современные подходы к лечению острых воспалительных
заболеваний челюстей. – Стоматология и практика, 2021; №4: 28–32.
9.
Hexoral (Geksoral) – официальная инструкция, ООО «Reckitt Benckiser», 2023.
10.
Рахимов Д.Ф. Хронические и острые периоститы в практике врача-стоматолога. –
Т.: Медицина, 2021.
11.
WHO Dental Infections Review: Hexetidine Effectiveness. – Geneva, 2020.
12.
Alekseeva A.V., Kuzmina I.E. Clinical experience of hexetidine use in dental infections. –
Dental Journal, 2022; №3: 45–49.
13.
Ибрагимов К.К. Антисептики в лечении одонтогенных инфекций. – Тошкент, 2022.
