23
BANKLARDA XALQARO PUL OʻTKAZMALARI HISOBI VA TAHLILINI
TAKOMILLASHTIRISH
Xusainova Shaxnozaxon Baxtiyorjon qizi
O`zbekiston Respublikasi
Bank-moliya akademiyasi 2-kurs tinglovchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14849588
Annotatsiya.
Mazkur maqolada banklarda xalqaro pul o‘tkazmalari hisobi va tahlilini
takomillashtirish imkoniyatlari tahlil qilingan. Xalqaro pul o‘tkazmalarining samarali
boshqarilishi nafaqat bank tizimining likvidligi va rentabelligini oshirishda, balki mijozlarga
ko‘rsatiladigan xizmat sifatini yaxshilash hamda xalqaro moliyaviy talab va standartlarga
moslashishda muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada xalqaro pul o‘tkazmalarini hisobga olish
va tahlil qilish jarayonlarini takomillashtirishda qo‘llaniladigan zamonaviy yondashuvlar,
ularning amaliy ahamiyati va afzalliklari o‘rganilgan. Tadqiqot davomida raqamli
texnologiyalarni joriy etish, avtomatlashtirilgan hisob tizimlaridan foydalanish, tranzaksiya
xavfsizligini oshirish va xalqaro tajribani qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqilgan. Ushbu
tadqiqot natijalari bank tizimida pul o‘tkazmalarini yanada optimallashtirish, operatsion
samaradorlikni oshirish va xalqaro moliyaviy operatsiyalarni rivojlantirishda amaliy ko‘mak
sifatida foydalanilishi mumkin.
Kalit so‘zlar
: xalqaro pul o‘tkazmalari, bank tizimi,
moliyaviy tahlil, raqamli
texnologiyalar, tranzaksiya xavfsizligi, avtomatlashtirish, xalqaro standartlar, moliyaviy
operatsiyalar.
Abstract.
This article analyzes the possibilities for improving the accounting and
analysis of international money transfers in banks. The effective management of international
money transfers is crucial not only for increasing the liquidity and profitability of the banking
system but also for enhancing the quality of services provided to customers and adapting to
international financial requirements and standards. The article examines modern approaches
to improving the accounting and analysis of international money transfers, their practical
significance, and advantages. During the research, recommendations were developed for
implementing digital technologies, utilizing automated accounting systems, enhancing
transaction security, and applying international best practices. The results of this study can
serve as practical support in optimizing money transfer processes, increasing operational
efficiency, and developing international financial transactions in the banking system.
Keywords
: international money transfers, banking system, financial analysis, digital
technologies, transaction security, automation, international standards, financial operations.
KIRISH
Zamonaviy bank tizimida xalqaro pul o‘tkazmalari moliyaviy operatsiyalarning ajralmas
qismi hisoblanadi. Jahon miqyosida iqtisodiy integratsiya jarayonlarining jadallashuvi,
elektron to‘lov tizimlarining rivojlanishi va transchegaraviy moliyaviy operatsiyalarga bo‘lgan
talabning ortishi xalqaro pul o‘tkazmalarini yanada samarali va xavfsiz amalga oshirishni
taqozo etmoqda. Banklar xalqaro pul o‘tkazmalari jarayonini tezkor, shaffof va xavfsiz tashkil
etish orqali mijozlarga sifatli xizmat ko‘rsatish, likvidlikni oshirish hamda global moliyaviy
talab va standartlarga moslashish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Shu bois, xalqaro pul o‘tkazmalarini hisobga olish va tahlil qilish jarayonlarini
takomillashtirish bugungi kunda dolzarb masalalardan biri bo‘lib qolmoqda. Ushbu maqolada
24
xalqaro pul o‘tkazmalarining hisob va tahlil jarayonlarini avtomatlashtirish, raqamli
texnologiyalarni joriy etish, tranzaksiya xavfsizligini oshirish hamda xalqaro tajribadan
samarali foydalanish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalari bank tizimida xalqaro pul
o‘tkazmalari samaradorligini oshirish va moliyaviy barqarorlikni ta’minlashda amaliy
ahamiyat kasb etadi.
Xalqaro pul o‘tkazmalari jismoniy va yuridik shaxslar o‘rtasida turli mamlakatlar
chegaralaridan o‘tuvchi moliyaviy operatsiyalarni anglatadi. Ushbu tizim global
iqtisodiyotning ajralmas qismi bo‘lib, u mehnat muhojirlari, transmilliy korporatsiyalar,
eksport-import operatsiyalari hamda xalqaro investitsiyalar bilan bog‘liq moliyaviy oqimlarni
boshqarishda muhim rol o‘ynaydi. Xususan, xalqaro pul o‘tkazmalarining hajmi yildan-yilga
oshib borayotgani bank tizimi oldiga ushbu operatsiyalarni yanada tezkor, xavfsiz va ishonchli
amalga oshirish vazifasini qo‘ymoqda.
Hozirgi kunda xalqaro pul o‘tkazmalarini amalga oshirish uchun turli tizimlar va
mexanizmlar mavjud bo‘lib, ularning eng ommaboplari SWIFT, SEPA, Western Union, PayPal
va boshqa elektron to‘lov platformalaridir. Ushbu tizimlar banklar va moliyaviy institutlarga
o‘z mijozlariga xalqaro to‘lovlarni tezkorlik bilan amalga oshirishda yordam beradi. Biroq,
ushbu operatsiyalarning samaradorligi to‘lov tizimlari, hisob-kitob mexanizmlari va
banklarning ichki boshqaruv tizimlarining rivojlanganligiga bog‘liqdir.
Banklarda xalqaro pul o‘tkazmalarini hisobga olish va tahlil qilish jarayoni quyidagi
bosqichlardan iborat:
1.
Pul o‘tkazmasini boshlash – Mijoz tomonidan pul o‘tkazmasi bo‘yicha buyruq beriladi.
Bu jarayon internet-bank, mobil ilovalar yoki bank filiallari orqali amalga oshiriladi.
2.
Ma’lumotlarni tekshirish – Pul jo‘natuvchisi va qabul qiluvchisi haqidagi ma’lumotlar,
ularning moliyaviy holati hamda shaxsini tasdiqlovchi hujjatlar tekshiriladi. Ushbu bosqichda
bank ichki nazorat tizimlari va xalqaro moliyaviy monitoring mexanizmlaridan foydalanadi.
3.
Pul mablag‘larini konvertatsiya qilish – Agar pul o‘tkazmasi turli valyutalarda amalga
oshirilsa, bank belgilangan kurs bo‘yicha valyutani konvertatsiya qiladi.
4.
Pul mablag‘larini tranzit qilish – Mablag‘ jo‘natuvchining banki orqali xalqaro to‘lov
tizimi orqali qabul qiluvchining bankiga yo‘naltiriladi.
5.
Pul mablag‘larini hisobga olish va yetkazib berish – Mijoz qabul qiluvchi bank hisobiga
tushgan pul mablag‘larini oladi.
Ushbu jarayonlarning har bir bosqichi bank tizimining to‘g‘ri ishlashiga bog‘liq bo‘lib,
moliyaviy operatsiyalarning shaffofligi va xavfsizligini ta’minlash uchun texnologik yechimlar
muhim ahamiyat kasb etadi.
Xalqaro pul o‘tkazmalarining samaradorligini oshirish maqsadida banklarda quyidagi
chora-tadbirlarni amalga oshirish tavsiya etiladi:
Raqamli texnologiyalarni joriy etish – Blokcheyn texnologiyalari, sun’iy intellekt va
avtomatlashtirilgan tahlil tizimlari xalqaro pul o‘tkazmalarining tezligini oshirish va
operatsion xarajatlarni kamaytirishda muhim rol o‘ynaydi.
Xavfsizlik tizimlarini mustahkamlash – Kiberxavfsizlik choralarini kuchaytirish,
mijozlarning shaxsiy ma’lumotlarini himoya qilish va tranzaksiyalar monitoringini yaxshilash
orqali firibgarlik holatlarining oldini olish mumkin.
25
Avtomatlashtirilgan hisob tizimlaridan foydalanish – Moliyaviy operatsiyalarni
avtomatlashtirish orqali inson omilidan kelib chiqadigan xatolarni kamaytirish hamda real
vaqt rejimida tahlil va monitoring olib borish imkoniyati yaratiladi.
Xalqaro standartlarga moslashish – Banklarning xalqaro moliyaviy tashkilotlar
talablariga mos ishlashi va global moliyaviy regulyatsiyalarni qabul qilishi xalqaro pul
o‘tkazmalarining ishonchliligini oshiradi.
Ushbu tadbirlarning amalga oshirilishi xalqaro pul o‘tkazmalarining tezkor va samarali
bajarilishini ta’minlab, bank tizimining raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi.
Xalqaro pul o‘tkazmalarini hisobga olish va tahlil qilish jarayonlarini takomillashtirish
bugungi kunda bank tizimining dolzarb vazifalaridan biri hisoblanadi. Raqamli
texnologiyalarni keng joriy etish, xavfsizlikni mustahkamlash va avtomatlashtirilgan
tizimlardan foydalanish xalqaro moliyaviy operatsiyalarni yanada samarali va shaffof amalga
oshirish imkonini beradi. Banklarda innovatsion yondashuvlarni qo‘llash orqali mijozlarga
ko‘rsatiladigan xizmat sifati yaxshilanib, xalqaro pul o‘tkazmalarining tezkorligi va
ishonchliligi oshadi. Shu bois, bank sektorida ushbu jarayonlarni yanada rivojlantirish
istiqbollari muhim ahamiyatga ega bo‘lib qolmoqda.
Xulosa
Rasm 1. Banklarda xalqaro pul o‘tkazmalarini takomillashtirish yo‘nalishlari
Ushbu diagramma xalqaro pul o‘tkazmalarini takomillashtirish bo‘yicha asosiy
yo‘nalishlarni aks ettiradi. Unda quyidagi omillar ko‘rsatilgan:
Raqamli texnologiyalarni joriy etish (30%) – Blokcheyn, sun’iy intellekt va
avtomatlashtirilgan tizimlar orqali operatsiyalarni tezlashtirish.
Xavfsizlik tizimlarini mustahkamlash (25%) – Kiberxavfsizlikni oshirish, mijoz
ma’lumotlarini himoya qilish va firibgarlikning oldini olish.
Avtomatlashtirilgan hisob tizimlari (25%) – Bank tizimida operatsiyalarni tezkor va aniq
bajarish uchun avtomatlashtirish jarayonlarini rivojlantirish.
26
Xalqaro standartlarga moslashish (20%) – Bank operatsiyalarini xalqaro moliyaviy
tashkilotlar talablariga moslashtirish va global regulyatsiyalarni joriy etish.
Xalqaro pul o‘tkazmalarining samaradorligi bank tizimining rivojlanish darajasi,
moliyaviy texnologiyalarning joriy etilishi va huquqiy muhit bilan chambarchas bog‘liq. Biroq,
ushbu jarayonda turli muammolar uchraydi, ularning hal qilinishi banklarning operatsion
samaradorligini oshirishga va mijozlarga qulay xizmatlar ko‘rsatishga imkon beradi.
Xalqaro pul o‘tkazmalarida eng ko‘p uchraydigan muammolardan biri yuqori
tranzaksiya xarajatlaridir. Ushbu operatsiyalar odatda SWIFT kabi vositachilar orqali amalga
oshirilgani sababli qo‘shimcha komissiya to‘lovlari talab etiladi. Ayniqsa, rivojlanayotgan
mamlakatlarda ushbu xarajatlar mijozlar uchun jiddiy yuk bo‘lishi mumkin. Bu muammoni hal
qilish uchun blokcheyn texnologiyalaridan foydalanish orqali vositachilarsiz to‘lovlarni
amalga oshirish va tranzaksiya xarajatlarini kamaytirish mumkin. Shuningdek, fintex
kompaniyalari bilan hamkorlik qilish orqali tezkor va arzon xalqaro pul o‘tkazmalarini yo‘lga
qo‘yish ham samarali yechim hisoblanadi.
Boshqa muhim muammo xalqaro pul o‘tkazmalarining uzoq davom etishi bilan bog‘liq.
Ba’zi hollarda ushbu operatsiyalar bir necha ish kuniga cho‘zilishi mumkin, bu esa mijozlar
uchun noqulaylik tug‘diradi. Ushbu muammoni bartaraf etish maqsadida real vaqt rejimida
ishlovchi tezkor to‘lov tizimlarini joriy etish lozim. Masalan, SEPA yoki FedNow kabi tizimlar
yordamida o‘tkazmalarni ancha tezlashtirish mumkin. Shuningdek, banklararo hamkorlikni
rivojlantirish orqali xalqaro pul o‘tkazmalarining samaradorligini oshirish mumkin.
Firibgarlik va xavfsizlik muammolari ham xalqaro pul o‘tkazmalarida keng tarqalgan
muammolardan biridir. Firibgarlar tomonidan amalga oshiriladigan noqonuniy tranzaksiyalar
bank mijozlariga va moliyaviy tizimga jiddiy xavf tug‘dirishi mumkin. Ushbu xavfni
kamaytirish uchun sun’iy intellekt asosida ishlaydigan xavfsizlik tizimlarini joriy etish zarur.
AI texnologiyalari firibgarlikni oldindan aniqlash va oldini olishga yordam beradi.
Shuningdek, tokenizatsiya va blokcheyn texnologiyalaridan foydalanish orqali
tranzaksiyalarni shaffof va xavfsiz qilish mumkin.
Xalqaro regulyatsiyalar va ularning talablari ham banklar uchun jiddiy muammolarni
keltirib chiqaradi. Har bir mamlakat xalqaro pul o‘tkazmalarini nazorat qilish bo‘yicha o‘z
qoidalariga ega bo‘lib, banklarning ushbu talablarni bajarishi qiyinchilik tug‘dirishi mumkin.
Bu borada xalqaro moliyaviy tashkilotlar, masalan, FATF, IMF va Jahon banki bilan
hamkorlikni kuchaytirish muhim ahamiyatga ega. Shuningdek, mahalliy va xalqaro
regulyatorlar bilan doimiy aloqada bo‘lish va ularning talablariga mos ravishda ish yuritish
ham banklar uchun samarali yechim bo‘lishi mumkin.
Xalqaro pul o‘tkazmalarini takomillashtirish uchun zamonaviy innovatsion
texnologiyalar muhim rol o‘ynaydi. Blokcheyn texnologiyalarining joriy etilishi vositachilarsiz
to‘g‘ridan-to‘g‘ri va shaffof tranzaksiyalarni amalga oshirish imkonini beradi. Sun’iy intellekt
va mashinaviy o‘rganish texnologiyalari esa firibgarlikni aniqlash, mijozlar harakatlarini
prognoz qilish va xavfsizlik choralarini mustahkamlash uchun ishlatilishi mumkin.
Shuningdek, PayPal, Revolut, Wise (TransferWise) kabi raqamli to‘lov tizimlari xalqaro
pul o‘tkazmalarini yanada soddalashtirish va arzonlashtirishga xizmat qilmoqda. Ushbu
platformalar orqali amalga oshiriladigan operatsiyalar an’anaviy bank tizimlariga nisbatan
tezroq va arzonroq bo‘lishi mumkin.
Jadval 1.
Xalqaro pul o‘tkazmalaridagi muammolar va ularning yechimlari
27
Muammo
Yechim
Yuqori tranzaksiya
xarajatlari
Blokcheyn texnologiyalaridan foydalanish, Fintex
kompaniyalari bilan hamkorlik
Uzoq davom etadigan
operatsiyalar
Tezkor to‘lov tizimlarini joriy etish, banklararo
hamkorlikni rivojlantirish
Firibgarlik va xavfsizlik
muammolari
AI asosida xavfsizlik tizimlarini joriy etish, Tokenizatsiya
va blokcheyn texnologiyalarini qo‘llash
Xalqaro regulyatsiyalar va
moslashish qiyinchiliklari
Xalqaro moliyaviy tashkilotlar bilan hamkorlikni
kuchaytirish, Regulyatorlar bilan aloqalarni
mustahkamlash
Ushbu jadval xalqaro pul o‘tkazmalarida uchraydigan asosiy muammolar va ularni
bartaraf etish bo‘yicha taklif etilgan yechimlarni ko‘rsatadi.
Yuqori tranzaksiya xarajatlari – Pul o‘tkazmalarida vositachilar sababli ortiqcha
xarajatlar paydo bo‘lishi mumkin. Bunga yechim sifatida blokcheyn texnologiyalarini joriy
etish va fintex kompaniyalari bilan hamkorlik qilish tavsiya etiladi.
Uzoq davom etadigan operatsiyalar – Xalqaro o‘tkazmalar ko‘p hollarda bir necha kun
talab qiladi. Bu muammoni hal qilish uchun tezkor to‘lov tizimlarini joriy etish va banklararo
hamkorlikni rivojlantirish zarur.
Firibgarlik va xavfsizlik muammolari – Xavfsizlik zaifliklari firibgarlikka yo‘l ochishi
mumkin. Uni oldini olish uchun sun’iy intellekt asosida xavfsizlik tizimlarini joriy etish va
tokenizatsiya va blokcheyn texnologiyalaridan foydalanish tavsiya etiladi.
Xalqaro regulyatsiyalar va moslashish qiyinchiliklari – Turli mamlakatlarning qonunlari
va talablariga moslashish murakkab jarayon hisoblanadi. Bu borada xalqaro moliyaviy
tashkilotlar bilan hamkorlikni kuchaytirish va regulyatorlar bilan aloqalarni mustahkamlash
muhimdir.
Ushbu jadval xalqaro pul o‘tkazmalari jarayonlarini yanada samarali, tezkor va xavfsiz
qilishga qaratilgan muhim tavsiyalarni o‘z ichiga oladi.
Zamonaviy bank tizimida xalqaro pul o‘tkazmalarini yanada samarali va tezkor amalga
oshirish uchun innovatsion texnologiyalar keng qo‘llanilmoqda. Ushbu texnologiyalar bank
operatsiyalarining shaffofligi, xavfsizligi va samaradorligini oshirishga xizmat qiladi. Quyida
xalqaro pul o‘tkazmalarida keng foydalanilayotgan ilg‘or texnologiyalar tahlil qilinadi.
Blokcheyn texnologiyasi xalqaro pul o‘tkazmalarini tezkor, ishonchli va xavfsiz amalga
oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu texnologiyaning asosiy afzalliklari
quyidagilardan iborat:
Vositachilarsiz to‘lov tizimi – Blokcheyn orqali pul o‘tkazmalari banklar va moliyaviy
institutlarning ishtirokisiz to‘g‘ridan-to‘g‘ri amalga oshirilishi mumkin, bu esa operatsion
xarajatlarni kamaytiradi.
Tezkor tranzaksiyalar – An’anaviy bank tizimida xalqaro pul o‘tkazmalari bir necha ish
kuniga cho‘zilishi mumkin, ammo blokcheyn texnologiyasi yordamida bu jarayon bir necha
daqiqa ichida amalga oshiriladi.
Tranzaksiya xavfsizligi va shaffofligi – Blokcheyn tarmog‘ida har bir tranzaksiya
kriptografik jihatdan himoyalangan va o‘zgartirib bo‘lmaydigan shaklda yozib qo‘yiladi, bu esa
firibgarlik ehtimolini kamaytiradi.
28
Chegarasiz to‘lov tizimi – Blokcheyn texnologiyasi global miqyosda ishlashga
mo‘ljallangan bo‘lib, istalgan mamlakatlar o‘rtasida to‘lovlarni amalga oshirish imkonini
beradi.
Bugungi kunda Ripple va Stellar kabi blokcheyn asosidagi to‘lov tizimlari banklar
tomonidan xalqaro pul o‘tkazmalarini soddalashtirish va tezlashtirish uchun foydalanilmoqda.
Sun’iy intellekt (AI) va mashinaviy o‘rganish algoritmlari xalqaro pul o‘tkazmalarida bir
qator muhim funksiyalarni bajaradi:
Firibgarlikni aniqlash va oldini olish – Sun’iy intellekt moliyaviy tranzaksiyalarni real
vaqt rejimida tahlil qiladi va shubhali operatsiyalarni aniqlaydi.
Mijoz identifikatsiyasi va xavfsizlikni oshirish – AI asosidagi biometrik tizimlar
(masalan, yuzni tanish, barmoq izi skaneri) orqali mijozlar shaxsini aniqlash jarayoni
avtomatlashtiriladi.
To‘lov jarayonlarini optimallashtirish – AI tahlil tizimlari mijozlarning to‘lov odatlarini
o‘rganib, ularga eng qulay to‘lov usullarini taklif etadi.
Xarajatlarni kamaytirish – Banklar uchun AI tizimlari operatsion xarajatlarni
kamaytirishga va inson omilini minimallashtirishga yordam beradi.
Ko‘plab banklar va fintex kompaniyalari firibgarlikni oldini olish va mijozlarga qulay
xizmat ko‘rsatish uchun sun’iy intellektga asoslangan tizimlardan foydalanmoqda.
So‘nggi yillarda xalqaro pul o‘tkazmalarini yanada tezkor va arzon qilish maqsadida
markaziy banklar raqamli valyutalarni (CBDC – Central Bank Digital Currency) ishlab
chiqishga katta e’tibor qaratmoqda. Ushbu raqamli valyutalar an’anaviy bank tizimidan
mustaqil bo‘lib, davlat tomonidan boshqariladi.
CBDC’ning asosiy afzalliklari quyidagilar:
Tezkor va ishonchli tranzaksiyalar – CBDC yordamida xalqaro pul o‘tkazmalari bir
zumda amalga oshiriladi.
To‘lov tizimlarining barqarorligi – CBDC’lar davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlangani
sababli ularning qiymati an’anaviy valyutalar kabi barqaror bo‘ladi.
Xavfsizlik va shaffoflik – Raqamli valyutalar firibgarlik va noqonuniy operatsiyalarga
qarshi samarali kurash olib borish imkonini beradi.
Xitoyning raqamli yuani (e-CNY), Yevropa Markaziy Bankining raqamli yevrosi va
AQShning kelajakdagi raqamli dollari xalqaro to‘lov tizimlarini tubdan o‘zgartirishi mumkin.
So‘nggi yillarda fintex kompaniyalari an’anaviy bank tizimlariga jiddiy raqobat
keltirmoqda. PayPal, Wise (TransferWise), Revolut va boshqa raqamli to‘lov platformalari
xalqaro pul o‘tkazmalarini tezkor va arzon amalga oshirish imkoniyatini taqdim etmoqda.
Fintex kompaniyalarining asosiy afzalliklari quyidagilar:
Kam xarajatli operatsiyalar – An’anaviy banklarga nisbatan fintex xizmatlari tranzaksiya
xarajatlarini sezilarli darajada kamaytiradi.
Mijozlarga qulay interfeys – Mobil ilovalar va veb-platformalar orqali mijozlar istalgan
vaqtda pul o‘tkazmalarini amalga oshirishi mumkin.
Moslashuvchanlik va innovatsiya – Fintex kompaniyalari tezkor texnologik
o‘zgarishlarga moslashadi va mijozlarga yangi xizmatlar taklif qiladi.
Bugungi kunda ko‘plab banklar fintex kompaniyalari bilan hamkorlik qilish orqali
raqamli xizmatlarini kengaytirib, mijozlarga qulay xizmat ko‘rsatish imkoniyatlarini
yaratmoqda.
29
XULOSA
Xalqaro pul o‘tkazmalari zamonaviy bank tizimining ajralmas qismi bo‘lib, u global
iqtisodiy integratsiya jarayonlarining rivojlanishi bilan yanada muhim ahamiyat kasb
etmoqda. Biroq, ushbu jarayon bir qator muammolar bilan bog‘liq bo‘lib, tranzaksiya
xarajatlarining yuqoriligi, operatsiyalar davomiyligi, firibgarlik xavfi va xalqaro
regulyatsiyalarga moslashish qiyinchiliklari asosiy muammolar sifatida e’tirof etiladi. Ushbu
muammolarni hal qilish uchun zamonaviy texnologiyalar va innovatsion yondashuvlardan
foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi.
Blokcheyn texnologiyalari xalqaro pul o‘tkazmalarini vositachilarsiz, tezkor va xavfsiz
amalga oshirish imkonini beradi. Sun’iy intellekt va mashinaviy o‘rganish asosida ishlovchi
tizimlar firibgarlikni oldindan aniqlash va tranzaksiya xavfsizligini oshirishga xizmat qiladi.
Fintex kompaniyalari va raqamli to‘lov platformalari esa xalqaro pul o‘tkazmalarining tezligi
va qulayligini oshirish orqali bank tizimlariga muqobil yechim sifatida qaralmoqda.
Shuningdek, markaziy banklar tomonidan raqamli valyutalarning joriy etilishi (CBDC)
xalqaro pul o‘tkazmalari bozorida yangi imkoniyatlar yaratib, tranzaksiya xarajatlarini
kamaytirish va moliyaviy shaffoflikni oshirishga xizmat qiladi.
References:
1.
Safarova Muxabbat Radjabovna
(2024)
Tijorat banklarida xalqaro pul o‘tkazmalari
hisobi va auditini takomillashtirish masalalari.
Manba: TADQIQOTLAR jahon ilmiy-metodik
jurnali, Vol. 47 No. 2. Havola:
2.
Raximova Xovar, Qurbonov Dilshodjon Murod o‘g‘li
(2024)
Tijorat banklarida
xalqaro pul o‘tkazmalari, ularning hisobi va auditini takomillashtirish.
Manba: MASTERS ilmiy
tadqiqot jurnali, Vol. 2 No. 4. Havola:
3.
Abduvaxidov F.T., Umarov Z.A., Djuraev K.N.
(2010)
Banklarda buxgalteriya hisobi.
O‘quv qo‘llanma. –T.: TDIU, 224 b.
4.
Ibragimov A.K., Marpatov M.D.
(2010)
Halqaro moliyaviy hisobot standartlari asosida
banklarda buxgalteriya hisobi.
T.: Moliya.
5.
Karaliev T.M. va boshqalar
(2016)
Bank ishi.
Darslik. –T.: “Fan va texnologiya”, 640 bet.
6.
Navruzova K.N., Karimov N.G‘., Ortiqov U.D.
(2013)
Banklarda buxgalteriya hisobi.
VIP
POLIGRAF, T.
7.
Omonov A.A., Karaliev T.M.
(2014)
Banklarda buxgalteriya hisobi.
T.: MOLIYA –
IQTISOD.
8.
Temirov A.A.
(2010)
Banklarda buxgalteriya hisobi va operatsion texnika.
T.: TDIU
