36
SPORTCHILARDA OSHQOZON-ICHAK TIZIMI KASALLIKLARI VA
FUNKSIONAL DIAGNOSTIK USULLARI
Muallif:
Bo‘ronova Gulsevar
Ilmiy rahbar:
Zaynitdinnova Dilfuza
Tashkilot: O‘zbekiston Davlat Jismoniy Tarbiya va Sport Universiteti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14880767
Annotatsiya
Sportchilarning yuqori jismoniy faolligi ularning oshqozon-ichak tizimi salomatligiga
bevosita ta’sir qiladi. Ushbu tadqiqotda sportchilarda keng tarqalgan oshqozon-ichak
kasalliklari va ularni tashxislashning zamonaviy usullari tahlil qilindi. Tadqiqot natijalari ushbu
kasalliklarning oldini olish va samarali davolash yo‘llarini aniqlashga xizmat qiladi.
Annotation
The high physical activity of athletes directly affects their gastrointestinal health. This
study analyzes common gastrointestinal diseases in athletes and modern diagnostic methods.
The results of the study help identify ways to prevent and effectively treat these diseases.
Аннотация
Высокая физическая активность спортсменов напрямую влияет на здоровье их
желудочно-кишечного
тракта.
В
данном
исследовании
анализируются
распространенные заболевания желудочно-кишечного тракта у спортсменов и
современные методы диагностики. Результаты исследования помогают определить
способы профилактики и эффективного лечения этих заболеваний.
Kalit so’zlar:
Sportchilar, oshqozon-ichak tizimi, gastrit, GERD, ichak disbiozi,
diagnostika, endoskopiya, pH-metriya.
Keywords:
Athletes, gastrointestinal system, gastritis, GERD, intestinal dysbiosis,
diagnostics, endoscopy, pH-metry.
Ключевые слова:
Спортсмены, желудочно-кишечная система, гастрит, ГЭРБ,
кишечный дисбиоз, диагностика, эндоскопия, pH-метрия.
Kirish
Sportchilar organizmiga yuklanishning ortishi oshqozon-ichak tizimining holatiga
bevosita ta’sir qiladi. Intensiv mashg‘ulotlar, noto‘g‘ri ovqatlanish va stress oshqozon-ichak
kasalliklarini rivojlantiruvchi asosiy omillardan hisoblanadi. Ushbu tadqiqotda sportchilar
orasida keng tarqalgan oshqozon-ichak kasalliklari va ularni aniqlashda qo‘llaniladigan
diagnostik usullar o‘rganildi.
Asosiy qism
1. Sportchilarda uchraydigan oshqozon-ichak kasalliklari
Sportchilar orasida quyidagi oshqozon-ichak kasalliklari keng tarqalgan:
Gastroezofageal reflyuks kasalligi (GERD
) – jismoniy mashg‘ulotlardan so‘ng oshqozon
shirasi qizilo‘ngachga qaytib chiqib, yallig‘lanishga sabab bo‘ladi.
Gastrit
– noto‘g‘ri ovqatlanish va ortiqcha yuklanish natijasida oshqozon shilliq
qavatining shikastlanishi.
Ichak disbiozi
– ichak mikroflorasining buzilishi, natijada hazm qilish jarayoni izdan
chiqadi.
Diareya va qabziyat
– sportchilarda suyuqlik muvozanatining buzilishi natijasida kelib
chiqadigan hazm muammolari.
37
2. Diagnostik usullar
Sportchilarda oshqozon-ichak tizimi muammolarini aniqlash uchun quyidagi usullar
qo‘llaniladi:
Endoskopiya (FGDS)
– oshqozon va ichaklarning shilliq qavatini tekshirish uchun
qo‘llaniladi.
pH-metriya
– oshqozon shirasi kislotaliligini aniqlash.
Ultratovush tekshiruvi (UZI)
– ichki organlarning funksional holatini baholash.
Ichak mikroflorasini tahlil qilish
– ichak disbiozini aniqlash va mikrofloraning
muvozanatini baholash.
Xulosa
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki, sportchilarda oshqozon-ichak tizimi kasalliklari
jismoniy yuklama, ovqatlanish rejimi va psixologik omillarga bog‘liq. Diagnostik usullar
yordamida ushbu kasalliklarni erta aniqlash va davolash mumkin. Sportchilarning
ovqatlanishiga e’tibor berish, tibbiy tekshiruvlarni o‘z vaqtida o‘tkazish va individual yuklama
rejimini ishlab chiqish muhim ahamiyat kasb etadi.
References:
1.
Mustafayev A. "Jismoniy faollik va ovqat hazm qilish tizimi". – Toshkent: Fan, 2021
2.
O‘zbekiston Respublikasi Sport tibbiyoti instituti 2024
