38
TISH IMPLANTLARI SOHASIDAGI YALLIG'LANISH ASORATLARINING
OLDINI OLISH VA DAVOLASH SAMARADORLIGINI BAHOLASH USULLARI
Ismatov Farrux Aslidinovich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti Og’iz bo’shlig’i va dental implantologiya
kafedrasi assistenti, PhD, Samarqand, O‘zbekiston
E-mail:farruxismatov87@gmail.com
ORCID: https://orcid.org/0009-0005-6424-0489
Bekmurodov Luqmon Rustamovich
Samarqand davlat tibbiyot universiteti Og’iz bo’shlig’i va dental implantologiya
kafedrasi assistenti, PhD, Samarqand, O‘zbekiston
Ibodov Ulmas Ergash o’g’li
Samarqand davlat tibbiyot universiteti Og’iz bo’shlig’i va dental implantologiya
kafedrasi magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15068022
Annotatsiya:
Ushbu tezisda tish implantlari sohasidagi yallig'lanish asoratlarini baholash
va ularni oldini olish hamda davolash samaradorligini baholash usullarini ko'rib chiqadi.
Mukozit va periimplantit kabi yallig'lanish holatlari tish implantlari bilan bog'liq eng keng
tarqalgan asoratlar hisoblanadi. Unda implantlar atrofidagi yallig'lanish jarayonlarini aniqlash
uchun qo'llaniladigan asosiy diagnostik mezonlar, jumladan, og'iz gigiyenasi, gingival va
periodontal indekslar, suyak rezorbsiyasi darajasi va boshqa klinik va rentgenologik tekshiruv
usullari keltirilgan.
Kalit so'zlar:
tish implantlari, yallig'lanish asoratlari, mukozit, periimplantit, gingival
indeks, periodontal indeks, suyak rezorbsiyasi, rentgenologik tekshiruv.
Abstract.
This thesis reviews methods for assessing inflammatory complications in the
area of dental implants and their prevention and treatment effectiveness. Inflammatory
conditions such as mucositis and peri-implantitis are the most common complications
associated with dental implants. It presents the main diagnostic criteria used to identify
inflammatory processes around implants, including oral hygiene, gingival and periodontal
indices, the degree of bone resorption, and other clinical and radiological examination methods.
Key words:
dental implants, inflammatory complications, mucositis, peri-implantitis,
gingival index, periodontal index, bone resorption, radiological examination.
Kirish.
Tish implantlari zamonaviy stomatologiyada muhim o‘ringa ega bo‘lgan, uzun
muddatli va samarali davolash usulidir. Tish yo‘qotishlari, ayniqsa, estetik va funksional nuqtai
nazardan jiddiy muammo bo‘lib qoladi. Implantlar bu holatlarni bartaraf etish va bemorlar
uchun qulay, tabiiy ko‘rinishga ega tishlar yaratishda muhim rol o‘ynaydi. Biroq, implantlar
bilan davolash jarayonida bir qator yallig‘lanish asoratlari yuzaga kelishi mumkin. Mukozit va
periimplantit eng keng tarqalgan yallig‘lanish holatlaridan bo‘lib, ular implantlar atrofidagi
yallig‘lanish jarayonlari, periodontal to‘qimalarning shikastlanishi va suyak rezorbsiyasi
(yutilishi)ni keltirib chiqaradi. Bu holatlar nafaqat implantlarning uzoq muddatli
muvaffaqiyatiga tahdid soladi, balki bemorlarning umumiy sog‘lig‘iga ham salbiy ta’sir
ko‘rsatadi.
Shu sababli, tish implantlarini qo‘yishdan so‘ng ularning holatini doimiy ravishda
monitoring qilib borish, yallig‘lanish jarayonlarining oldini olish va davolashda samarali
yondashuvlarni ishlab chiqish zarurdir. Tish implantlari atrofidagi yallig‘lanish asoratlarini
39
baholash va davolash samaradorligini tahlil qilish uchun bir qator diagnostik vositalar va
metodlar mavjud. Rentgenografik tekshiruvlar, klinik ko‘rik, og'iz gigiyenasi indekslari, gingival
va periodontal indekslar kabi mezonlar implantlar holatini baholashda muhim ahamiyatga ega.
Ushbu maqolada tish implantlari sohasidagi yallig‘lanish asoratlarini oldini olish va
davolash samaradorligini baholashning ilmiy jihatlari, shu jumladan, implantlarning holatini
baholash mezonlari va diagnostik metodlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, mukozit va
periimplantitni davolashda qo‘llaniladigan yondashuvlar, bemorlarda yallig‘lanishning
dastlabki belgilari, davolash samaradorligini baholash usullari, va ularning davomiy
monitoringi tizimi haqida ma’lumot beriladi.
Implantlarning holatini baholash mezonlari, har yili rentgenologik tekshiruvdan tashqari
(PLAnmeca apparatida ortopantomografiya) va Kodak apparatida rentgen radioviziografiya
ko'rsatkichlari bo'yicha Kodak, mukozit va periimplantitni davolash kursining boshida va
oxirida, shuningdek dispanser tekshiruvida periimplant milkva og'iz gigiyenasining
ko'rsatkichlari: vagR-u (yashil, Vermillion); Igim; ig (Loe, Silness); MyuLleman indeksi; Pi
(Rassel); Pma (Parma); Индекс FucFuk H indeksi [24,25,26,30,].
Og'iz gigiyenasi indeksi (o'yin-y) yuqori frontal va lateral tishlarning vestibulyar yuzasida
va pastki lateral tishlarning til yuzasida blyashka va tish toshlari darajasining stomatologik
tekshiruvi yordamida vizual aniqlashdan so'ng standart formula bilan aniqlandi. Blyashka yoki
tish toshini baholash kodlari va mezonlari: 0 - aniqlanmagan;1 - tish yuzasining 1/3 qismidan
ko'p bo'lmagan qismini qoplaydi; 2 - tish yuzasining 1/3 qismidan ko'prog'ini, lekin 2/3
qismidan kamini qoplaydi; 3 - tish yuzasining 2/3 qismidan ko'prog'ini qoplaydi. Hisoblash
formulasi: blyashka qiymatlari yig'indisi / yuzalar soni + tosh qiymatlari yig'indisi / yuzalar
soni; indeks talqini: o'yinlar-y 0,0-1,2-gigiyena darajasi yaxshi; 1,3 - 3,0-qoniqarli; 3,16,0-
yomon [3].
Implantlar gigiyenasi indeksi (vagim) 4 balli shkala bo'yicha yumshoq blyashka vizual
indeks bahosi bo'yicha hisoblab chiqilgan: 0-yumshoq blyashka yo'qligi; 1-implantdagi sun'iy
toj bo'yinidagi yumshoq blyashka intervalgacha konlari; 2 - sun'iy toj bo'yinini dumaloq
ravishda qoplaydigan yumshoq blyashka konlari; 3-sun'iy toj bo'yinini qoplaydigan yumshoq
blyashka konlari sun'iy tojning bo'yni 1/3 protez tojining yuzasining 1/3 qismida. Baholash
40
mezonlari vag: 0-0,6 - implantlarning gigiyena darajasi maqbul; 0,7-1,6 - etarli; 1,7 - 2,5-
qoniqarli; >2,5-qoniqarsiz [16,22].
Gingival indeks (gingivit ig indeksi) implantlarda mezonlar bo'yicha to'rtta sirt sohasidagi
tish go'shtining yallig'lanish darajasiga qarab aniqlandi: 0- Индекс кровоточивости десневой
борозды по MiiCowell modifikatsiyasidagi MII hlem a nn bo'yicha gingival sulkusning qon
ketish indeksiann в модификации Cowell implantlarda periodontal zond tomonidan
ehtiyotkorlik bilan tekshirilgandan so'ng 30 soniyadan keyin ball shkalasi yordamida
aniqlandi:0-qon ketish yo'q; 1-qon ketish 30 soniyadan oldin paydo bo'lmaydi; 2-qon ketish
Probning uchi devor bo'ylab o'tkazilgandan so'ng darhol paydo bo'ladi oluklar yoki 30 s ichida;
3-bemor ovqatlanish yoki tishlarini yuvishda qon ketishini qayd etadi [12].
Пародонтальный индекс Rassel periodontal indeksi (PI) peri-implantat to'qimasini
baholash uchun quyidagi mezonlarga muvofiq aniqlandi: 0-o'zgarishlar va yallig'lanish yo'q;
- yengil gingivit; 2 - gingivit (klinik cho'ntak aniqlanmagan); 6 - klinik cho'ntak
shakllanishi bilan gingivit; 8-barcha to'qimalarning aniq yo'q qilinishi. Standart formuladan
so'ng indeks quyidagi qiymatlar bo'yicha baholanadi: 0,1-1,0 - periodontal patologiyaning
boshlang'ich va engil darajasi; 1,5-4,0 - periodontal patologiyaning o'rtacha darajasi; 4,0-4,8-
periodontal patologiyaning og'ir darajasi.
Papiller-marginal-alveolyar indeks Pma (Parma) shkalasi bo'yicha hisoblangan ballva: 1
ball-gingival papilla yallig'lanishi (P);
bal-milkchetining yallig'lanishi (M); 3 ball - alveolyar tish go'shtining yallig'lanishi (a)
maxsus formula bo'yicha foizlarda; baholash mezonlariva: 20% gacha - gingivitning engil
og'irligi; 25-50% - gingivitning o'rtacha og'irligi; 51% dan yuqori - gingivitning og'ir og'irligi
[13].
Индекс Fuch indeksi rentgenografiya bo'yicha implantlarda suyak rezorbsiyasi darajasini
quyidagi mezonlar bo'yicha baholadi: 4-suyak rezorbsiyasining yo'qligi;
3-implant uzunligining 1/3 qismigacha suyak rezorbsiyasi; 2 - implant uzunligining 2/3
qismigacha suyak rezorbsiyasi; 1 - implant uzunligining 2/3 qismidan ko'proq suyak
rezorbsiyasi; 0-suyak bazasidan tashqaridagi implant.
Yillik dispanser tekshiruvlarida periimplant to'qimalarining holatini indeksli
baholashdan tashqari, yallig'lanish asoratlarining dastlabki yo'qligida rivojlanish holatlari va
muddatlari yoki yallig'lanish asoratlarining qaytalanish holatlari va rivojlanish muddatlari
statistik jihatdan hisobga olingan.
Maqolaning maqsadi tish implantlarini qo‘yish jarayonida yuzaga keladigan yallig‘lanish
asoratlarini samarali baholash va davolash bo‘yicha ilg‘or yondashuvlarni ko‘rsatishdir. Bu esa,
o‘z navbatida, implantlar muvaffaqiyatini oshirish va bemorlarning uzoq muddatli sog‘ligini
ta’minlashga yordam beradi.
Tish implantlari sohasidagi yallig'lanish asoratlari, mukozit va periimplantit kabi holatlar
asosan ikkita omilga bog'liq: bemorning og'iz gigiyenasi va implant tizimining sifatiga. Bu
holatlar o'z vaqtida aniqlanmasa, implantlar muvaffaqiyatsiz bo'lishi yoki suyak rezorbsiyasi
(suyak to'qimasining yo'qolishi) yuzaga kelishi mumkin. Shu sababli, yallig'lanishning
darajasini baholash va davolash samaradorligini o'lchashda koʻplab tizimlar va indekslar
qo'llaniladi.
Implantlarning holatini baholashda eng muhim mezonlardan biri bu bemorning og'iz
gigiyenasining holatidir. Tishlarning holatini baholashda ko'plab indikatorlar ishlatiladi:
41
Blyashka va tish toshlarining miqdori tishlarning yuza yuzasida aniqlanadi. Ushbu
tekshirishlar har yili amalga oshirilishi kerak, chunki implantlar atrofida plakalar va toshlar
yig'ilishi yallig'lanishning boshlanishi va periimplantitning rivojlanishiga sabab bo'lishi
mumkin.
Og'iz gigiyenasi Indeksi (vagR-u). Bu indeks tishlarning sun'iy tojlarining bo'yinlarida
yumshoq blyashka miqdorini baholashga yordam beradi. Agar bu miqdor ortsa, implantning
holati yomonlashishi mumkin. Implantning yuqori darajadagi gigiyenasi sog'lom holatni
anglatadi.
Gingival Indeks va Periodontal Holatni Baholash. Implantlar atrofidagi gingival
yallig'lanish darajasi va suyakning holati yallig'lanishning boshliqligi sifatida ko'riladi:
Gingival Indeks (ig) va MII Hlem. Bu indeks gingival sulkusdagi qon ketish darajasini
o'lchaydi va bu ko'rsatkichlar orqali gingivitis yoki periimplantitning dastlabki belgilarini
aniqlash mumkin. Qon ketishining mavjudligi, implant atrofida yallig'lanishning boshlanishi
yoki mavjudligini bildiradi.
Periodontal Indeks (PI). Bu indeks implantning atrofidagi periodontal to'qimalarning
holatini baholash uchun ishlatiladi. Agar periodontal cho'ntaklar mavjud bo'lsa yoki gum va
suyaklar noaniqlikka uchrasa, bu periimplantitning rivojlanishiga olib kelishi mumkin.
Papiller-marginal-alveolyar (PMA) Indeksi. Bu indeks gingival papilla, milkchetining
yallig'lanish darajasi va alveolyar tish go'shtining holatini baholashga yordam beradi. Bu
yallig'lanishlarni aniqlashda klinik tekshiruv va rentgenografiya ishlatiladi.
Implantlarda Suyak Rezorbsiyasi (Fuch Indeksi). Implantlar atrofidagi suyak rezorbsiyasi
darajasi ham yallig'lanishning oldini olish va davolashda muhim ko'rsatkichdir.
Rentgenografiya yordamida implant atrofidagi suyakning qanday darajada resorbsiya qilinishi
aniqlanadi. Implant uzunligining 2/3 qismigacha suyak rezorbsiyasi sodir bo'lsa, bu
implantning muvaffaqiyatsiz bo'lishiga olib kelishi mumkin.
Mukozit va periimplantitning oldini olish va davolash. Mukozit va periimplantitni
davolashda, vaqtida tashxis qo'yish va davolash juda muhim. Periimplantitning dastlabki
belgilari aniqlangach, yallig'lanishni to'xtatish uchun antibiotiklar, og'iz yuvish vositalari yoki
maxsus tozalash texnikalari qo'llaniladi.
Agar yallig'lanish kuchayib, periimplantit rivojlanib borsa, chirigan to'qimalar olib
tashlanadi, va so'ngra tish implantlari atrofidagi suyak va go'shtni tiklashga qaratilgan jarrohlik
amaliyotlar o'tkazilishi mumkin.
Agar mukozit aniqlanib, yallig'lanishning o'ziga xos bir darajasi bo'lsa, uning oldini olish
uchun implantning atrofidagi gigiyena qat'iy nazorat qilinishi kerak. Dori-darmonlar va
antibiotiklar bilan davolashlar qo'llaniladi. Mukozit va periimplantitni davolashda
samaradorlikni baholashda yallig'lanishni to'xtatish va qaytalanish holatlari ko'rib chiqiladi.
Davolashning samaradorligi, yallig'lanishning to'xtashi va bemorning simptomlarining
kamayishi orqali baholanadi. Bemorlarning his-tuyg'ulari, og'riq darajasi va implant bilan
bog'liq his-tuyg'ulari ham davolash samaradorligini baholashda muhim rol o'ynaydi.
Xulosa.
Implantlar sohasidagi yallig'lanish asoratlarini oldini olish va davolash
samaradorligini baholashda yuqorida ta'riflangan indekslar va ko'rsatkichlar muhim
ahamiyatga ega. Har bir bemor uchun individual yondashuv va to'liq tibbiy tekshiruvlar orqali,
yallig'lanish jarayonlari erta bosqichlarda aniqlanib, samarali davolashni ta'minlash mumkin.
42
Implantlarning uzoq muddatli muvaffaqiyatini ta'minlashda yuqori sifatli tibbiy xizmat, to'g'ri
diagnostika va tizimli tekshiruvlar kalit bo'lib xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar/Используемая литература/References:
1.
Шодиев, С. С., Исматов, Ф. А., Нарзиева, Д. Б., Тухтамишев, Н. О., & Ахмедов, Б. С.
(2019).
Эффективность
применения
отвара
аниса
при
лечении
периимплантитов.
Достижения науки и образования
, (11 (52)), 99-103.
2.
Исматов, Ф. А., Мустафоев, А. А., & Фуркатов, Ш. Ф. (2023). АНАЛИЗ
ЭФФЕКТИВНОСТИ НЕСТЕРОИДНЫХ АНТИВОСПОЛИТЕЛЬНЫХ ПРЕПАРАТОВ ПРИ
ИЗЛЕЧЕНЬЕ ВЕРХНЕЧЕЛЮСТНОГО АЛЬВЕОЛИТА.
THEORY AND ANALYTICAL ASPECTS OF
RECENT RESEARCH
,
1
(12), 49-57.
3.
Исматов, Ф. А., Шодиев, С. С., & Мусурманов, Ф. И. (2020). Анализ изучения
стоматологического
и
общего
здоровья
студентов
вузов
города
самарканда.
Биомедицина ва амалиёт журнали
, (6), 34-39.
4.
Хасанова, Л. Э., & Исматов, Ф. А. (2020). Комплексная социально-гигиеническая
характеристика условий, образа жизни и здоровья студентов. преимущества
обследования студенческой молодежи.
Проблемы биологии и медицины
,
1
, 286-293.
5.
Ismatov, F. A. (2022). Abdullaev TZ METHODS OF APPLICATION OF SINGLE-STAGE
DENTAL IMPLANTS FOR DIFFERENT DEGREES OF ALVEOLAR ATROPHY.
Web of Scientist:
International Scientific Research Journal
,
3
(8), 636-643.
6.
Aslidinovich, I. F., & Abdurasulovich, M. A. (2022). STRUCTURE OF SINGLE-STAGE
DENTAL IMPLANTS FOR VARYING DEGREES OF ALVEOLAR ATROPHY.
World Bulletin of Public
Health
,
10
, 156-159.
7.
Ismatov, F. A. (2020). Comparative tender characteristics of student dental Health
indexes.
ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research
, (10), 11.
8.
Ismatov, F. A. (2023). EVALUATION OF THE EFFICACY OF ALENDRONIC ACID IN DENTAL
IMPLANTATION (literature review).
American Journal of Pediatric Medicine and Health Sciences
(2993-2149)
,
1
(7), 199-202.
9.
Aslidinovich, I. F. (2023). Assessment of the Effectiveness of Alendronic Acid in Dental
Implants.
Central Asian Journal of Medical and Natural Science
,
4
(3), 1186-1188.
10.
Khasanova, L. E., & Ismatov, F. A. (2022). INDICATORS OF ORAL HEALTH AT STUDENTS
OF THE CITY OF SAMARKAND.
Applied Information Aspects of Medicine (Prikladnye
informacionnye aspekty mediciny)
,
25
(4), 13-19.
11.
Ismatov, F. A., & Mustafoyev, A. A. (2022). DRUG TREATMENT WITH NON-STEROIDAL
ANTI-INFLAMMATORY DRUGS JAW ALVEOLITIS.
Frontline Medical Sciences and
Pharmaceutical Journal
,
2
(03), 88-94.
12.
Хасанов, Х. Ш., Исматов, Ф. А., & Мардонова, Н. П. (2022). Применение" prf" в качестве
остеопластического материала при одонтогенных кистах челюстных костей.
Вестник
магистратуры
, (2-1 (125)), 13-14.
13.
Хасанова, Л., & Исматов, Ф. (2021). Результаты комплексного стоматологического
обсследования у студентов высших учебных заведений.
Медицина и инновации
,
1
(1),
108-112.
14.
Ismatov, F. A., & Emilievna, K. L. (2020). Criteria For Evaluating Student Dental Health
Index In Accordance With The «8020» Program Methodology.
The American Journal of Medical
43
Sciences and Pharmaceutical Research
,
2
(11), 99-105.
15.
Zafarovich, A. T., & Aslidinovich, I. F. (2022). Use of Single-Stage Dental Implants for
Varying Degrees of Alveolar Atrophy.
Central Asian Journal of Medical and Natural Science
,
3
(3),
782-786.
16.
Ibragimov, D. D., Ismatov, F. A., & Narzikulov, F. A. (2022). Results of Complex Treatment
with Eludril Antiseptic Solution.
Central Asian Journal of Medical and Natural Science
,
3
(3), 689-
690.
17.
Ismatov, F. A., kizi Mardonova, N. P., & Hasanov, K. S. (2022). Morphological experiments
to improve the effectiveness of postoperative rehabilitation of cysts in maxillary bones with"
prf" osteoplastic material.
World Bulletin of Social Sciences
,
7
, 32-34.
18.
Ismatov, F., Ibragimov, D., Gaffarov, U., Iskhakova, Z., Valieva, F., & Kuchkorov, F. (2021).
ASSESSMENT OF RISK FACTORS INFLUENCING DENTAL HEALTH IN HIGHER EDUCATION
STUDENTS.
InterConf
, 721-732.
19.
Ismatov, F. A., & Mustafoyev, A. A. (2022). EVALUATION OF THE EFFECTIVENESS OF
NON-STEROIDAL ANTI-INFLAMMATORY DRUGS IN THE TREATMENT OF MAXILLARY
ALVEOLITIS.
The American Journal of Medical Sciences and Pharmaceutical Research
,
4
(03), 29-
34.
20.
Гаффаров, У. Б., Шодиев, С. С., & Исматов, Ф. А. (2018). ВЛИЯНИЕ ПРЕПАРАТА
«ХОЛИСАЛ ГЕЛЬ» НА ПОСЛЕОПЕРАЦИОННОЕ ТЕЧЕНИЕ У ПАЦИЕНТОВ ПОСЛЕ
УДАЛЕНИЯ РЕТИНИРОВАННЫХ ТРЕТЬИХ МОЛЯРОВ.
ББК 56.6 С 56 СОВРЕМЕННЫЕ
ДОСТИЖЕНИЯ СТОМАТОЛОГИИ: сборник
, 37.
21.
Ismatov, A. F. FORMATION OF SOCIO-CULTURAL COMPETENCE OF FUTURE FOREIGN
LANGUAGE TEACHERS DURING THE EDUCATIONAL PROCESS OF HIGHER EDUCATION.
22.
Ismatov, A. F. THE USE OF INTERACTIVE TECHNOLOGIES IN TEACHING ENGLISH TO
PART-TIME STUDENTS.
23.
Хасанова, Л. Э., Исматов, Ф. А., Ибрагимов, Д. Д., & Гаффаров, У. Б. ОЛИЙ ТАЪЛИМ
МУАССАСАЛАРИ ТАЛАБАЛАРИНИНГ СТОМАТОЛОГИК ҲОЛАТИНИНГ ЎЗИГА ХОС
ХУСУСИЯТЛАРИ.
МЕЖДИСЦИПЛИНАРНЫЙ ПОДХОД ПО ЗАБОЛЕВАНИЯМ ОРГАНОВ
ГОЛОВЫ И ШЕИ
, 182.
24.
Ismatov, F. A., kizi Mardonova, N. P., & Hasanov, K. S. (2022). Morphological experiments
to improve the effectiveness of postoperative rehabilitation of cysts in maxillary bones with"
prf" osteoplastic material.
World Bulletin of Social Sciences
,
7
, 32-34.
25.
Хасанова, Л. Э., & Исматов, Ф. А. (2024). ОСОБЕННОСТИ СТОМАТОЛОГИЧЕСКОГО
СТАТУСА У СТУДЕНТОВ ВЫСШИХ УЧЕБНЫХ ЗАВЕДЕНИЙ.
Multidisciplinary Journal of
Science and Technology
,
4
(4), 97-105.
26.
Фаррух, И. С. М. А. Т. О. В., ЖУМАЕВ, О., КАРИМОВ, Х., & Шавкиддин, И. С. О. М. О. В.
(2024). ВАЖНОСТЬ И БЕЗОПАСНОСТЬ АНТИРЕЗОРБЦИОННЫХ ПРЕПАРАТОВ ДЛЯ
УСПЕШНОГО
ПРОВЕДЕНИЯ
СТОМАТОЛОГИЧЕСКОЙ
ИМПЛАНТОЛОГИИ
У
ПАЦИЕНТОВ.
SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR JURNALI
,
2
(3), 374-386.
27.
Alimjanovich, R. J., Mukhamatisakovich, I. S., Isamiddinovich, K. A., & Asliddinovich, I. F.
(2023). BASICS OF PREDICTING FACIAL SOX INJURIES IN ATHLETES AND CLINICAL-
IMMUNOLOGICAL PREVENTION.
Novateur Publications
, (12), 1-121.
28.
Исматов, С. Ш., Угли, Т. Ҳ., & Асроров, М. Ю. (2019). СОВРЕМЕННОЕ СОСТОЯНИЕ
ОТБЕЛКИ ХЛОПКОВОГО МАСЛА.
Экономика и социум
, (1-1 (56)), 535-537.
44
29.
Ismatov, A. F. FORMATION OF SOCIO-CULTURAL COMPETENCE OF FUTURE FOREIGN
LANGUAGE TEACHERS DURING THE EDUCATIONAL PROCESS OF HIGHER EDUCATION.
30.
Ismatov, A. F. THE USE OF INTERACTIVE TECHNOLOGIES IN TEACHING ENGLISH TO
PART-TIME STUDENTS.
