149
ERINGI QOZIQORININING FOYDALI HUSUSIYATLARI VA UNI ETISHTIRISH
Marufxonov Azamxon G`aybullaxonovich
https://doi.org/10.5281/zenodo.15362674
Annotatsiya:
Pleurotus eryngii qo‘ziqorini (shuningdek, "Qirol ustritsa qo'ziqorini" yoki
"Eryngii qo'ziqorini" deb ham ataladi) – dunyoning ko‘plab mamlakatlarida iste’mol
qilinadigan va katta foydali hususiyatlarga ega bo‘lgan qo‘ziqorin turi.
Kalit so‘zlar:
Pleurotus eryngii, qo`ziqorin, oqsil, vitamin, substrat, mitseliy, hosil,
zamburug‘.
Pleurotus eryngii
ning foydali xususiyatlari:
1. Oqsillar va aminokislotalar:
Qo‘ziqorin tarkibida to‘laqonli o'simlik oqsillari mavjud, bu esa uni go'shtga yaxshi
o'rinbosar qiladi, ayniqsa vegetarianlar uchun. Bu qo‘ziqorinda barcha kerakli aminokislotalar
mavjud.
2. Vitamin va minerallar:
U tarkibida B vitaminlari, ayniqsa B1, B2,
B3 va B5, shuningdek, vitamin C va D mavjud.
Bu vitaminlar tananing metabolik faoliyatini
va immun tizimini qo‘llab-quvvatlashda
muhim ahamiyatga ega.
Minerallar, ayniqsa kaltsiy, temir, kaliy
va fosfor, asab tizimini va suyak sog‘ligini
mustahkamlaydi.
3. Antioksidantlar va immunitetni
qo‘llab-quvvatlash:
Pleurotus eryngii
kuchli antioksidant
xususiyatga
ega
bo‘lib,
yallig‘lanishni
kamaytirish
va
hujayralarni
erkin
radikallardan himoya qilishga yordam beradi.
Bu
qo‘ziqorin
immunitet
tizimini
mustahkamlashga yordam beradi, virus va
bakteriyalarga qarshi himoyani kuchaytiradi.
4. Yurak va qon-tomir tizimiga foydasi:
Uning tarkibidagi beta-glyukanlar yurak
salomatligi uchun foydali bo'lib, xolesterinni
kamaytirishda yordam beradi, bu esa yurak xastaliklari va qon bosimi muammolariga qarshi
himoya qiladi.
5. Ovqat hazm qilish tizimi uchun foydalari:
Pleurotus eryngii
to‘qimalarni tozalovchi tolalar bilan boy. Bu oshqozon-ichak faoliyatini
yaxshilaydi, hazm qilish jarayonini tezlashtiradi va qorin dam bo‘lishi, ich qotishi kabi
muammolarga qarshi kurashadi.
Pleurotus eryngii
etishtirish texnologiyasi:
1. Substrat tayyorlash:
150
Qo‘ziqorin substratda o‘sadi. Uni o‘stirish uchun odatda bug‘doy somoni, makkajo‘xori
yoki tahta qirindisi kabi moddalar ishlatiladi. Substratni sterillash zarur, bu patogen
mikroorganizmlardan qutulishga yordam beradi.
2. Mitseliy ekish:
Tayyor substratga qo‘ziqorin mitseliysi ekiladi. Mitseliy sifatli va sog‘lom bo‘lishi juda
muhim, chunki bu qo‘ziqorinlarning muvaffaqiyatli o‘sishi uchun asosiy element hisoblanadi.
3. O‘sish jarayoni va sharoitlari:
Qo‘ziqorinlarni yetishtirish uchun harorat va namlik muhim. Dastlabki bosqichda
harorat 20-24 °C atrofida bo‘lishi kerak, keyin esa 14-18 °C gacha tushiriladi. Namlik darajasi
85-90% atrofida bo‘lishi kerak.
Yorug‘lik ham o'sishga ta'sir qiladi, shuning uchun ma’lum miqdorda kunduzgi yorug‘lik
yoki sun’iy yorug‘lik yetkaziladi.
4. Hosil olish:
Qo‘ziqorinlar substratga ekilganidan 3-4 hafta o‘tib hosil berishni boshlaydi. Hosil yigish
jarayonida qo‘ziqorin ildizi substratdan ajratiladi va keyingi bosqichlar uchun substrat tayyor
holatda qoladi.
Xulosa
(
Pleurotus eryngii
), keng tarqalgan istemol qo'ziqorini. Eringi qo'ziqorinlari O'rta er
dengizi, Osiyo va Shimoliy Afrikaning mo''tadil, nam hududlarida hamda Sharqiy
Osiyoda keng tarqalgan . Ularning etli tuzilishi, boy mazali ta'mi va uzoq saqlash muddati
bilan mashhur bo'lib, ular proteinga boy va B vitaminlari, fosfor, kaliy, selen va misning
manbai hisoblanadi .
Pleurotus eryngii
yengil va tez yetishtiriladigan qo‘ziqorin hisoblanadi, shuning uchun u
ko‘plab mamlakatlarda qishloq xo‘jalik va ekologik loyihalarda, ayniqsa oziq-ovqat ishlab
chiqarish sanoatida muvaffaqiyatli qo‘llaniladi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Дудка И.А., Бисько Н.А., Билай В.И. Культивирование съедобных грибов. - Киев:
Урожай, 1992.
2.
Зупаров М., Холмуродов Э., Хакимов А.А., Рахмонов У. ва бошқ. Истеъмол
замбуруғлари истиқболи // Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги -Тошкент, 2006- №1.
3.
Морозов А.И. Грибы: Руководство по разведению. –М.: АСТ: Донецк: Сталкер, 2000.
4.
Морозов А.И. Культивирование съедобных грибов как способ использования
отходов растениеводства и перерабатывающей промышленности // Материалы
Международной конференции «Проблемы современной экологии».- Запорожье, 2000.
5.
Морозов А.И. Разведение перспективных видов грибов. -М.: АСТ: Донецк: Сталкер,
2003.
6.
Хакимов А.А., Рахмонов У.Н., Зупаров М.А., Гулмуродов Р.А. Истеъмол қилинадиган
замбуруғларнинг уруғлик мицейлисини етиштириш усуллари, // Деҳқончиликда
замонавий ресурс тежамкор технологиялар ёш олимларнинг илмий-амалий анжумани
материаллари. ТошДАУ, Тошкент, 2008, 14-16 май.-Тошкент, 2008.Б. 219-222.
