www.e-itt.uz
II SON. 2024
385
ТЎҒРИДАН-ТЎҒРИ ХОРИЖИЙ ИНВЕСТИЦИЯЛАРНИ ЖАЛБ ҚИЛИШНИНГ
МИНТАҚАВИЙ ХУСУСИЯТЛАРИ
Хайдаров Хуршидбек Латипжонович
Ўзбекистон иқтисодиётини ривожлантиришнинг
илмий асослари ва муаммолари илмий тадқиқот маркази
Orcid: 0009-0009-6332-9333
Аннотация.
Мақолада тўғридан-тўғри инвестициялар оқимининг минтақавий
ўзгаришлари кўриб чиқилган. Тўғридан-тўғри инвестицияларни жалб қилишга таъсир
қилувчи асосий минтақавий хусусиятлари таҳлил қилинган. Шунингдек, ривожланмаган
ҳудудларга тўғридан-тўғри инвестицияларни жалб қилишдаги муаммолар ўрганилиб,
якунида хулоса ва тавсиялар берилган.
Калит сўзлар:
тўғридан-тўғри хорижий инвестициялар, минтақавий
хусусиятлар, иқтисодий ривожланиш, инвестицион сиёсат, инфратузилма, инвестицион
жалб қилиш.
РЕГИОНАЛЬНЫЕ ОСОБЕННОСТИ ПРИВЛЕЧЕНИЯ ПРЯМЫХ ИНОСТРАННЫХ
ИНВЕСТИЦИЙ
Хайдаров Хуршидбек Латипжонович
Научно-исследовательский центр научных основ и проблем
экономического развития Узбекистана
Аннотация.
В статье рассматриваются региональные изменения в потоке
прямых инвестиций. Проанализированы основные региональные характеристики,
влияющие на привлечение прямых инвестиций. Также изучены проблемы привлечения
прямых инвестиций в слаборазвитые регионы, в конце даны выводы и рекомендации.
Ключевые слова:
прямые иностранные инвестиции, региональные особенности,
экономическое развитие, инвестиционная политика, инфраструктура, привлечение
инвестиций.
REGIONAL CHARACTERISTICS OF ATTRACTING FOREIGN DIRECT INVESTMENT
Khaidarov Khurshidbek Latipjonovich
Scientific Research Center of Scientific Foundations and
Problems of Economic Development of Uzbekistan
Abstract.
The article examines regional changes in the flow of direct investments. The main
regional characteristics affecting the attraction of direct investment are analyzed. Also, the
problems of attracting direct investments to underdeveloped regions are studied, and conclusions
and recommendations are given at the end.
Keywords:
foreign direct investment, regional characteristics, economic development,
investment policy, infrastructure, investment attraction.
UOʻK: 330.322 (575)
385-391
www.e-itt.uz
II SON. 2024
386
Кириш.
Су нгги и илларда У збекистон у з иқтисодие тини хорижии инвесторлар учун очишга
қаратилган қатор иқтисодии ислоҳотларни бошлади. Бу ислоҳотлар валюта
қоидаларини либераллаштириш, бюрократик қоғозбозликни қисқартириш ва муҳим
ҳуқуқии тузатишларни у з ичига олади. Бизнесни ру и хатдан у тказишнинг
соддалаштирилган жарае нлари, валюта конвертацияси ва фои дани репатриация қилиш
каби инвестициялар учун қулаи сие сатнинг у рнатилиши У збекистоннинг янада очиқ ва
инвесторлар учун қулаи муҳитни яратиш ниятидан далолат беради.
У збекистонда ту ғридан-ту ғри хорижии инвестицияларни жалб қилиш учун турли
солиқ имтие злари жории этилган, аи ниқса энергетика, ту қимачилик ва ишлаб чиқариш
каби устувор тармоқларга. Масалан, махсус иқтисодии зоналарда (МИЗ) солиқ
имтие злари ва импорт қилинадиган техника ва хомаше учун чегирмали тарифлар.
Бундан ташқари, аи рим ҳудудлар е ки секторлардаги инвесторлар кам ривожланган
ҳудудларга инвестицияларни жалб қилиш бу и ича саъи -ҳаракатларни акс эттирувчи
кенгаи тирилган солиқ таътиллари, бождан озод қилишлар ва инвестиция
кредитларидан фои даланишлари мумкин.
Ҳукумат ту ғридан-ту ғри инвестицияларни рағбатлантириш учун энергия
(аи ниқса, қаи та тикланадиган манбалар), ту қимачилик ва қишлоқ ху жалиги каби
саноатни аниқлади. Ушбу юқори салоҳиятли тармоқларга эътибор қаратиш орқали
У збекистон иқтисодие тни диверсификация қилишни кучаи тириш ва ресурсларга
асосланган тармоқларга қарамликни камаи тиришни мақсад қилган. Ихтисослашган
сие сатлар, жумладан, ер ижараси имтие злари ва импорт божларининг камаи иши
хорижии инвесторларни рағбатлантириш учун ушбу тармоқларга хизмат қилади.
Адабиётлар шарҳи.
Олимлар турли назариялар орқали ту ғридан-ту ғри хорижии инвестицияларни
турли сабабларини тушунтиришади. Жумладан, Окафор ва ҳаммуаллифлар (2015)
ту ғридан-ту ғри хорижии инвестицияларнинг бозор ва самарадорликка қаратилган
сабаблари устун эканлигини топдилар, аммо ресурслар излаш кам аҳамиятли бу лган.
Ким ва Ку (2010) Япониянинг Корея ва Хитои га киритилган ту ғридан-ту ғри
хорижии инвестициялари ҳаракатини таҳлил қилиб, технологияни у злаштириш учун
стратегик активларга и у налтирилган ту ғридан-ту ғри хорижии инвестициялар ҳам
мавжудлигини таъкидлашган.
Анвар ва ҳаммуаллифлар (2021) инвестиция киритиш учун бозор ва ресурслар
излаш омиллари асосии аҳамиятга эга эканлигини, бозор излашдан ку ра ресурсларга
етишиш омиллари мамлакатларга киритилган ту ғридан-ту ғри хорижии инвестициялар
учун ку проқ жалб этувчи бу лганини ку рсатдилар.
Коффи ва ҳаммуаллифлар (2023) ту ғридан-ту ғри хорижии инвестициялар кириши
учун ресурслар ва бозор излаш омилларининг у рнини таҳлил қилдилар. Гана учун
асосан ресурсларга етишиш ва бозор имкониятлари аҳамиятли эканлиги ку рсатилган.
Бу манбалар турли мамлакатлар ва ту ғридан-ту ғри хорижии инвестициялар турларига
қараб бозор, ресурс ва самарадорлик излаш сабабларининг қанчалик аҳамиятли
эканлигини ку рсатади.
Инвестицион муҳит инвестиция даражаси, фирма фаолияти ва иқтисодии у сишга
таъсир қилувчи институтлар ва шарт-шароитларни у з ичига олади. Асосии
компонентларга макроиқтисодии барқарорлик, мулк ҳуқуқи, инфратузилма ва тартибга
солувчи муҳит киради. Доллар ва бошқаларга (2005) ку ра, қулаи инвестиция муҳити,
хусусан, самарали инфратузилма ва тартибга солувчи ту сиқларнинг камаи иши билан
Бангладеш, Хитои ва Ҳиндистон каби ривожланае тган мамлакатларда фирма
унумдорлиги ва иш фаолиятини сезиларли даражада яхшилаи ди. Глобал шароитда
Ҳаллвард-Дриемеиер ва бошқаларнинг (2006) хитои лик фирмалар бу и ича у тказган
www.e-itt.uz
II SON. 2024
387
тадқиқоти шуни ку рсатдики, тартибга солишнинг енгил юклари ва молияга киришнинг
кенгаи иши юқори маҳсулдорлик ва у сиш билан боғлиқ.
Миллс ва Фан (2006) можародан кеи инги ҳудудларда барқарор инвестиция
муҳитининг муҳимлигини у рганиб, хусусии сармояларни рағбатлантириш ва
можароларнинг такрорланиш эҳтимолини камаи тириш орқали е рдамни тиклаш учун
такомиллаштирилган институционал асослар зарурлигини таъкидлади.
Институционал инвесторлар учун иқлим хатарлари билан боғлиқ тартибга солиш
сифати ҳам жуда муҳимдир. Круэгер ва бошқалар (2020) тартибга солиш иқлими атроф-
муҳитни муҳофаза қилиш қоидаларига сезгир бу лган секторларда инвестиция
қарорларига таъсир қилишини аниқладилар, бу эса тартибга солиш барқарорлиги узоқ
муддатли инвестицияларни режалаштиришни қу ллаб-қувватлашини ку рсатади. Хулоса
қилиб аи тганда, инвестиция муҳити ҳам, тартибга солиш сифати ҳам ту ғридан-ту ғри
инвестицияларни жалб қилиш ва барқарор ва самарали бизнес муҳитини яратиш
орқали барқарор иқтисодии у сишни қу ллаб-қувватлашда муҳим роль у и наи ди, бу эса
фирма фаолияти ва хавфларни камаи тиришга е рдам беради.
Таҳлил ва натижалар муҳокамаси.
Минтақавии
характеристикалар
ва
У збекистонда
ту ғридан-ту ғри
инвестицияларни турли минтақавии омилларнинг мамлакат ичидаги хорижии
инвестициялар оқимига қандаи таъсир қилишини у рганишимиз мумкин. У збекистон
минтақалари бу и ича иқтисодии салоҳият, инфратузилма, ресурслар ва бошқарувдаги
фарқларни баҳолаш орқали биз ту ғридан-ту ғри хорижии инвестицияларни жалб
қилишнинг кучли томонлари ва имкониятларини аниқлашимиз мумкин.
1-жадвал
Тўғридан-тўғри инвестициялар оқимининг минтақавий ўзгаришлари
Манба:
адабиётларни ўрганиш асосида муаллиф томонидан ишлаб чиқилган.
Шундаи қилиб, ту ғридан-ту ғри хорижии инвестициялар тақсимотидаги бу
номутаносибликларни бартараф этиш У збекистоннинг барча ҳудудларида иқтисодии
у сишни таъминлашда муҳим аҳамият касб этади. Ҳар бир ҳудуднинг у зига хос
салоҳиятини ҳисобга олган ҳолда уларнинг жозибадорлигини оширишга қаратилган
махсус чора-тадбирлар инвестицияларни ку проқ жалб этишга ку маклашади.
Тўғридан
-
тўғри
хорижий
инвестициялар
тақсимотининг
умумий кўриниши
Ўзбекистонга тўғридан
-
тўғри инвестициялар оқими бир неча
муҳим минтақаларда, биринчи навбатда Тошкент, Навоий ва
Фарғона водийси атрофида тўпланган бўлиб, улар нисбатан
яхши инфратузилма, ривожланган саноат ва чегараларга яқин
жойлашган. Бу ҳудудлар ўрнатилган таъминот занжирлари,
малакали ишчи кучлари ва инфратузилмалардан фойдаланган
ҳолда энергия, ишлаб чиқариш ва хизмат кўрсатиш каби
соҳаларга сезиларли сармояларни жалб қилди.
Кам ривожланган
ҳудудларда тўғридан
-
тўғри инвестициялар
Қорақалпоғистон, Сурхондарё ва Қашқадарёнинг айрим
қисмлари каби кам ривожланган вилоятлар тўғридан
-
тўғри
инвестициялар оқимида орқада қолмоқда. Чекланган
инфратузилма, саноатлаштиришнинг паст даражалари ва соҳага
оид малакали ишчи кучининг етишмаслиги каби муаммолар
инвесторларни тўхтатмоқда. Ушбу номутаносибликлар
тўғридан
-
тўғри инвестицияларни янада мувозанатли
тақсимлаш учун мақсадли минтақавий сиёсат ва
инфратузилмани яхшилаш зарурлигини таъкидлайди.
www.e-itt.uz
II SON. 2024
388
1-расм. Тўғридан-тўғри инвестицияларни жалб қилишга таъсир қилувчи
асосий минтақавий хусусиятлар
Манба:
адабиётларни ўрганиш асосида муаллиф томонидан ишлаб чиқилган.
1-расмни бирма-бир таҳлил қилсак, Навоии (олтин қазиб олиш билан машҳур) ва
Бухоро (газ ва нефть заҳиралари билан машҳур) каби табиии ресурсларга бои ҳудудлар
ресурслар
мавжудлиги
сабабли
табиии
равишда
ку проқ
ту ғридан-ту ғри
инвестицияларни жалб қилган. Бу ҳудудларда тоғ-кон саноати, энергетика ва нефть-
киме соҳалари мавжуд бу либ, улар ресурсларга хос инфратузилма билан таъминланган.
Бироқ, ресурслар дастлабки инвестицияларни қу зғатсада, ресурсларга асосланган
тармоқларга таяниш, агар қу шилган қии матга эга бу лган саноат билан боғланмаган
бу лса, диверсификацияни чеклаши мумкин.
Тошкент ва унинг атрофидаги ҳудудлар юқори даражадаги инфратузилма,
жумладан, У збекистоннинг асосии халқаро аэропорти, темир и у л алоқалари ва яхши
и у ллардан фои даланади. Қорақалпоғистон ва Сурхондаре нинг бир қисми каби
инфратузилмаси ривожланмаган ҳудудлар юқорироқ логистика харажатлари ва
ту ғридан-ту ғри инвестицияларни жалб қилишда қии инчиликларга дуч келмоқда.
Ҳукуматнинг яқинда амалга оширган инфратузилма лои иҳалари ушбу минтақавии
номутаносибликларни камаи тиришга қаратилган, аммо, аи ниқса, чекка ҳудудлардаги
автомобиль ва темир и у лларга киришда сезиларли бу шлиқлар сақланиб қолмоқда.
Фарғона водии си ва Сурхондаре нинг аи рим қисмлари каби У збекистон
чегараларига яқин ҳудудлар трансчегаравии савдо учун стратегик жои лашувидан
фои да ку ради. Бу яқинлик инвесторларга қу шни бозорларга, хусусан, Қозоғистон,
Қирғизистон ва Тожикистонга потенциал кириш имконини беради. Чегара ҳудудлари
ку пинча логистика афзалликлари ва минтақавии савдо шартномаларидан фои даланган
ҳолда савдога и у налтирилган саноат ва ишлаб чиқаришни жалб қилади.
Малакали ишчи кучининг сифати ва мавжудлиги минтақаларда сезиларли
даражада фарқ қилади. Тошкент каби шаҳар марказларида малакали мутахассислар,
техник экспертиза ва таълим муассасалари ку проқ ту планган бу либ, бу уларни ахборот
технологиялари ва молия каби билимларни ку п талаб қилувчи соҳаларда ту ғридан-
ту ғри хорижии инвестициялар учун жозибадор қилади. Аксинча, ку проқ қишлоқ
ҳудудларида таълим ва ихтисослаштирилган таълим дастурларига кириш имконияти
Табиий ресурслар
Инфратузилма ва уланиш
Чегараларга яқинлик
Иш кучининг мавжудлиги
ва малакаси
Секторга хос минтақавий
хусусиятлар
www.e-itt.uz
II SON. 2024
389
чекланган, бу эса малакали ишчи кучини талаб қиладиган соҳаларда ту ғридан-ту ғри
инвестицияларни чеклаи ди.
Аи рим ҳудудлар муаи ян тармоқлар учун қулаи шарт-шароитларни таклиф қилади.
Мисол учун, Самарқанд ва Бухоро мадании мероси ва туризм инфратузилмаси билан
туризм соҳасига сармоя киритиш учун идеал. Фарғона водии си қишлоқ ху жалигининг
маҳсулдорлиги билан машҳур бу либ, агробизнес ва озиқ-овқат маҳсулотларини қаи та
ишлаш соҳасида салоҳият мавжуд. Минтақавии кучли томонлардан фои даланган ҳолда
У збекистон ушбу секторларга мақсадли ту ғридан-ту ғри инвестицияларни жалб қилиши
мумкин.
Пои тахт
ва
иқтисодии
марказ
сифатида
Тошкент
ту ғридан-ту ғри
инвестицияларнинг энг катта улушини, хусусан, молия, технология ва ку чмас мулкни
жалб қилади. Шаҳарнинг ривожланган инфратузилмаси, малакали ишчи кучи билан
таъминланганлиги ва давлат муассасаларининг концентрацияси уни хорижии
инвесторлар учун қулаи манзилга аи лантиради. Тошкент, шунингдек, давлат
томонидан қу ллаб-қувватланае тган қулаи ликлар ва бизнесни қу ллаб-қувватловчи
муҳитдан фои даланиб, У збекистон бозорига кириб келае тган аксарият хорижии
компаниялар учун бошланғич нуқта бу либ хизмат қилади.
Навоии у зининг табиии бои ликлари, хусусан, тоғ-кон саноати (олтин ва уран)
билан машҳур бу лган Навоии қазиб олиш саноатига катта миқдорда ту ғридан-ту ғри
инвестицияларни жалб қилган. Ҳудуднинг эркин иқтисодии зонаси (ЭИЗ) солиқ
имтие злари, божхона имтие злари ва бошқа имтие зларни тақдим этиб, инвесторлар
учун жозибадорлигини оширмоқда. Қаи та тикланадиган энергия манбалари ва тоғ-кон
инфратузилмасига киритилган су нгги сармоялар Навоии нинг У збекистоннинг
ту ғридан-ту ғри хорижии инвестициялар муҳитидаги у рни ортиб борае тганидан
далолат беради.
Фарғона водии си эса аҳоли зич жои лашган, қишлоқ ху жалигига бои ҳудуд
сифатида Фарғона водии си агробизнес учун ту ғридан-ту ғри инвестицияларни жалб
қилиш имкониятларини тақдим этади. Водии Марказии Осие нинг и ирик бозорларига
яқинлиги ва пахта ва ипак ишлаб чиқаришдаги азалии анъанага эга. Ту қимачилик
маҳсулотларини қаи та ишлаш ва озиқ-овқат ишлаб чиқаришга и у налтирилган
инвестициялар минтақанинг қишлоқ ху жалиги маҳсулотларига и у налтирилиши
мумкин, аммо унинг салоҳиятидан ту лиқ фои даланиш учун логистика ва
инфратузилмани яхшилаш зарур.
Самарқанд ва Бухоро вилоятлари ҳам кучли туризм салоҳиятига эга маданият
марказлари ҳисобланади. Самарқанд ва Бухорода ту ғридан-ту ғри инвестициялар асосан
бои тарихии ва мадании меросга асосланган туризм ва меҳмонду стлик соҳаларига ту ғри
келади. Саи е ҳлик салоҳияти юқори бу лишига қарамаи , минтақалар туризмга бу лган
талабнинг мавсумии у згариши ва транспорт алоқаларининг чекланганлиги каби
муаммоларга дуч келмоқда. Туризм инфратузилмаси ва маркетингига инвестициялар
ту ғридан-ту ғри хорижии инвестициялар салоҳиятини янада ошириши мумкин.
У збекистон ту ғридан-ту ғри хорижии инвестициялар учун маҳаллии марказларни
яратиш учун бир қанча ҳудудларда махсус иқтисодии зоналар (МИЗ) ва эркин
иқтисодии зоналар (ЭИЗ)ларни жории қилди. «Навоии » ЭИЗ ва «Ангрен» ЭИЗ каби
зоналар ишлаб чиқариш, логистика ва энергетика каби соҳаларга и у налтирилган солиқ
имтие злари, божхона имтие злари ва инфратузилмани қу ллаб-қувватлашни таклиф
этади. Ушбу ЭИЗлар турли муваффақиятларга эришди, баъзи ҳудудларда сезиларли
саноат ривожланиши кузатилмоқда, бошқалари чекланган маҳаллии талаб, ишчи кучи
муаммолари е ки логистика муаммолари туфаи ли курашмоқда.
www.e-itt.uz
II SON. 2024
390
2-жавдал
Ривожланмаган ҳудудларга тўғридан-тўғри инвестицияларни
жалб қилишдаги муаммолар
Муаммо
Сабаблари
Инфратузилмавий
чекловлар
Йирик шаҳар марказларидан ташқарида жойлашган ҳудудлар,
хусусан, транспорт, телекоммуникация ва коммунал хизматлар
соҳаларида тўғридан
-
тўғри инвестицияларни жалб қилишни
чекловчи инфратузилма муаммоларига дуч келади.
Инфратузилмадаги бўшлиқлар инвесторлар учун юқори
операцион харажатларга олиб келади ва бу ҳудудларни
рақобатбардошлигини камайтиради.
Чекланган
маҳаллий бошқарув
салоҳияти
Минтақавий ҳокимиятлар кўпинча йирик миқёсдаги тўғридан
-
тўғри инвестиция лойиҳаларини бошқаришда чекланган тажриба
ва имкониятларга эга, бу эса кечикишлар ва маъмурий
қийинчиликларга олиб келиши мумкин. Маҳаллий ҳокимият
даражасидаги салоҳиятни ошириш ташаббуслари минтақавий
бошқарувни яхшилаши ва бу ҳудудларни инвесторлар учун янада
жозибадор қилиши мумкин.
Ишчи кучини
ривожлантириш
Ривожланмаган ҳудудларда техник таълим ва касбий таълим
олиш имкониятининг йўқлиги юқори қўшимча қийматга эга
бўлган секторларга тўғридан
-
тўғри инвестицияларни жалб
қилиш учун муҳим бўлган малакали ишчи кучининг
мавжудлигини чеклайди. Минтақавий иқтисодий эҳтиёжларга
мослаштирилган таълим ва таълим дастурларини кенгайтириш
ушбу тўсиқни бартараф этишда муҳим аҳамиятга эга бўлади.
Манба:
адабиётларни ўрганиш асосида муаллиф томонидан ишлаб чиқилган.
Демак, юқоридагиларга асосланган ҳолда қуи идаги тавсияларни амалга ошириш
лозим:
1.
Инфратузилмага инвестицияларни ошириш лозим. Бу эса транспорт, энергетика
ва рақамли инфратузилмага стратегик инвестициялар минтақавий киришни сезиларли
даражада яхшилаши ва инвесторлар учун жозибадорликни ошириши мумкин. Фарғона
водийси ва Самарқанд каби юқори салоҳиятли ҳудудларга инфратузилмани янгилаш
учун устувор аҳамият бериш бутун мамлакат бўйлаб тўғридан
-
тўғри хорижий
инвестициялардан максимал фойда келтиради.
2.
ЭИЗларни мақсадли ривожлантириш керак. Жумладан, Фарғонада агробизнес,
Самарқанд ва Бухорода туризм каби қиёсий устунликка эга бўлган ҳудудларда тармоққа
оид ЭИЗларни яратиш Ўзбекистонга маҳаллий кучли томонлардан фойдаланиш
имконини беради. Ҳар бир ҳудуднинг саноатига мослаштирилган имтиёзларни таклиф
қилиш ихтисослашган инвесторларни жалб қилиши мумкин.
3.
Миллий ва маҳаллий ҳокимият органлари ўртасидаги мувофиқлаштиришни
кучайтириш энг муҳим чоралардан
ҳисобланади. Чунки тўғридан
-
тўғри инвестиция
сиёсатини амалга оширишда марказий ва минтақавий ҳукуматлар ўртасидаги
мувофиқлаштиришни яхшилаш инвесторлар учун сиёсатнинг изчиллиги ва
равшанлигини оширади. Минтақавий миқёсда тўғридан
-
тўғри хорижий инвестициялар
билан боғлиқ маъмурий жараёнлар учун аниқ, соддалаштирилган тартибларни яратиш
инвесторлар тажрибасини яхшилайди ва йирик шаҳарлардан ташқарида
инвестицияларни рағбатлантиради.
www.e-itt.uz
II SON. 2024
391
Хулоса ва таклфилар.
Ўзбекистонда давлат ва минтақавий сиёсат ўртасидаги муваффақиятли ўзаро
ҳамкорлик бутун мамлакат бўйлаб тўғридан
-
тўғри хорижий инвестицияларни максимал
даражада жалб қилиш учун муҳим аҳамиятга эга. Миллий мақсадларни минтақавий кучли
томонлар билан уйғунлаштириш ва минтақаларга тўғридан
-
тўғри инвестициялар бўйича
ёндашувларини мослаштириш имконини бериш янада мувозанатли ва барқарор
инвестиция ландшафтини ривожлантириши мумкин. Инфратузилма, ҳудудий имтиёзлар ва
ихтисослаштирилган ЭИЗларга устувор аҳамият бериш ҳамда миллий ва маҳаллий
ҳокимият органлари ўртасидаги мувофиқлаштиришни кучайтириш орқали Ўзбекистон ҳар
бир минтақада рақобатбардош ва хорижий инвесторлар учун қулай муҳит яратиши мумкин.
Масалан,
тўғридан
-
тўғри
инвестицияларни
жалб
қилишда
сиёсатни
мувофиқлаштириш лозим. Чунки миллий ва минтақавий сиёсатнинг уйғунлашуви хорижий
инвесторлар учун аниқлик ва ишончни яратиб, яхлит инвестиция муҳитини таъминлайди.
Миллий тўғридан
-
тўғри инвестициялар сиёсати минтақавий хусусиятлар билан
уйғунлашганда, улар маҳаллий муаммоларни ҳал қилишда ҳар бир ҳудуднинг ўзига хос
кучли томонларини максимал даражада оширишга ёрдам беради. Самарали
мувофиқлаштириш тартибга солиш жараёнларини соддалаштириши, бюрократик
тўсиқларни камайтириши ва хорижий инвесторларга ҳар бир минтақанинг қиёсий
афзалликларидан фойдаланиш имконини беради.
Шунингек, миллий ва минтақавий даражалар ўртасидаги сиёсат устуворликлари,
маъмурий салоҳият ва ресурслар мавжудлигидаги тафовутлар баъзан тўғридан
-
тўғри
инвестиция ташаббусларининг парчаланишига ва номувофиқлигига олиб келиши мумкин.
Ушбу мувофиқлаштиришнинг етишмаслиги инвесторлар учун қоидаларни тушуниш ва
бошқаришда қийинчиликларни келтириб чиқариши мумкин, бу эса муҳим
фойдаланилмаган салоҳиятга эга бўлган ҳудудлар учун инвестиция имкониятларини бой
беришига олиб келади.
Ту ғридан-ту ғри хорижии инвестицияларни жалб қилиш ҳар қандаи ривожланае тган
иқтисодие т учун муҳим аҳамиятга эга. У збекистонда, давлат томонидан тартибга солиш ва
минтақавии хусусиятлар у ртасидаги у заро боғлиқлик мамлакатнинг ту ғридан-ту ғри
хорижии инвестицияларни жалб қилиш бу и ича ту лиқ салоҳиятини очишда калит рол
у и наи ди.
Адабиётлар / Литература/ Reference
:
Anwar, A., Iwasaki, I., & Dornberger, U. (2021). Investment Motives in Africa: What Does the
Meta-Analytic Review Tell?.
Journal of African Economies. https://doi.org/10.1093/jae/ejab011.
Coffie, E., Alcalde-Fradejas, N., & Ramírez-Alesón, M. (2023). Pros and Cons of Ghana as a
Destination for Foreign Direct Investment.
Ghana Journal of Development Studies.
https://doi.org/10.4314/gjds.v20i1.8.
Dollar, D., Hallward-Driemeier, M., & Mengistae, T. (2005). Investment Climate and Firm
Performance in Developing Economies. Economic Development and Cultural Change, 54, 1 - 31.
https://doi.org/10.1086/431262.
Hallward-Driemeier, M., Wallsten, S., & Xu, L. (2006). Ownership, Investment Climate and Firm
Performance:
Evidence
from
Chinese
Firms.
Banking
&
Financial
Institutions.
https://doi.org/10.1111/j.1468-0351.2006.00267.x.
Kim, H., & Ku, K. (2010). A Comparative Study on Japan's Outward FDI to Korea and China.
International Area Studies Review, 13, 103 - 81. https://doi.org/10.1177/223386591001300205.
Krueger, P., Sautner, Z., & Starks, L. (2020). The Importance of Climate Risks for Institutional
Investors. Review of Financial Studies. https://doi.org/10.1093/RFS/HHZ137.
Mills, R., & Fan, Q. (2006). The Investment Climate in Post-Conflict Situations. Macroeconomics
eJournal.
https://doi.org/10.1596/1813-9450-4055
Okafor, G., Piesse, J., & Webster, A. (2015). The motives for inward FDI into Sub-Saharan African
countries. Journal of Policy Modeling, 37, 875-890. https://doi.org/10.1016/J.JPOLMOD.2015.07.003.
