Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
16
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
INNOVATSION TRANSFARMATSYA JARAYONLARIDA
OZIQ-OVQAT SANOATINI TADQIQ QILINISH TAHLILI
TATU Qarshi filiali “ATDT” kafedrasi o’qituvchisi
Axmedova Nilufar Farxodovna
Annotatsiya:
Ushbu maqolada sanoat korxonalarini rivojlantirish, o`zgarib
turuvchi raqobat muhiti va bozor sharoitlarida ekonometrik usullar va modellardan
foydalanish yordamida makroiqtisodiy bashorat qilish, tavakkalchilik va noaniqlik
sharoitida optimal iqtisodiy qarorlar qabul qilish, keyinchalik, bu qarorlar bajarilishini
nazorat qilish masalalarining nazariy va amaliy tomonlarini o`rganishda juft regressiya
modellashtirish muhim ahamiyatga ega ekanligi yoritilgan.
Kalit so‘zlar:
Regressiya, modellashtirish, noaniqlik, raqamli tving, dispersiya,
tannarx, mehnat samaradorligi, ish haqi, limit, juft regressiya, ko`p omilli regressiya
Жаҳонда озиқ-овқат саноатини ривожлантириш мамлакатнинг озиқ-овқат
хавфсизлигини таъминлашнинг зарурий шартларидан бири ҳисобланади. Озиқ-
овқат маҳсулотларига бўлган талабнинг жадал суръатларда ўсиб бориши, саноат
хомашёси нархларининг сезиларли даражада ошиб бориши тармоқни барқарор
ривожлантиришнинг ташкилий-иқтисодий асосларини такомиллаштиришни
тақозо этмоқда. Жаҳон банкининг расмий маълумотига кўра, “2020-йилда дунё
бўйича ялпи ички маҳсулотнинг қисқариши 4,3 фоизни, саноат маҳсулотлари
ишлаб чиқариш ҳажмининг қисқариши 4,7 фоизни ташкил этгани ҳолда, озиқ-
овқат маҳсулотларини ишлаб чиқариш ҳажми 1,7 фоизга ошди”. Бу эса, жаҳонда
озиқ-овқат саноатини ривожлантиришга катта эътибор қаратилаётганлигидан
далолат беради.
Жаҳонда аҳолини сифатли озиқ-овқат маҳсулотлари билан таъминлаш ва
қашшоқликни камайтиришнинг ижтимоий-иқтисодий аҳамиятидан келиб чиқиб,
озиқ-овқат саноатини барқарор ривожлантириш борасида амалга оширилаётган
тадқиқотларга алоҳида аҳамият берилмоқда. Озиқ-овқат саноати корхоналарида
ишлаб чиқаришни ташкил этишнинг инновацион ёндашувларидан фойдаланиш,
ишлаб чиқариш ва молиявий барқарорлигини таъминлаш, маҳсулот таннархини
пасайтиришнинг самарали усулларини жорий этиш, корхона активлари ва
қимматли қоғозларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш, ишлаб чиқариш
жараёнларида техник-иқтисодий меъёрларнинг оптимал қийматларини баҳолаш
йўналишларидаги илмий тадқиқотларга устувор даражада эътибор берилмоқда.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
17
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
Янги Ўзбекистонни барпо этиш жараёнида ишлаб чиқарилаётган
маҳсулотлар, жумладан, озиқ-овқат маҳсулотларининг сифатини ошириш ва
рақобатбардошлигини
таъминлашда
сифат
менежментини
замонавий
тамойилларини қўллаш, бошқарув тизимини такомиллаштиришга муҳим
аҳамият қаратилмоқда. “...ички бозорни озиқ-овқат маҳсулотлари билан
тўлдириш ва нархлар барқарорлигини таъминлаш, озиқ-овқат маҳсулотлари
захирасини яратиш ва ички бозорда интервенсия қилиш ҳажмлари, асосий
турдаги озиқ-овқат маҳсулотлари нархларини барқарорлаштириш захираларни
шакллантириш ва улардан фойдаланиш қоидаларини ишлаб чиқиш...” каби
муҳим устувор вазифалари белгиланган. Мазкур устувор вазифаларни ижросини
таъминлашда озиқ-овқат саноати корхоналари томонидан ишлаб чиқарилаётган
маҳсулотлар сифатини бошқариш тизимини такомиллаштириш муҳим аҳамиятга
эга.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022-йил 28-январдаги ПФ-60-
сон «2022-2026-йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг Тараққиёт
стратегияси тўғрисида»ги, 2018-йил 16-январдаги ПФ-5303-сон «Мамлакатнинг
озиқ-овқат хавфсизлигини янада таъминлаш чора-тадбирлари тўғрисида»ги,
2019-йил 23-октябрдаги ПФ-5853-сон «Ўзбекистон Республикаси қишлоқ
хўжалигини
ривожлантиришнинг
2020-2030-йилларга
мўлжалланган
стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги фармонлари, 2021-йил 22-декабрдаги
ПҚ-58-сон «Озиқ-овқат ва қишлоқ хўжалиги соҳасида ислоҳотларни тадқиқ
қилиш, стратегик режалаштириш ҳамда бошқариш тизимини янада
такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги, 2020-йил 9-сентябрдаги ПҚ-
4821-сон «Республика озиқ-овқат саноатини жадал ривожлантириш ҳамда
аҳолини сифатли озиқ-овқат маҳсулотлари билан тўлақонли таъминлашга доир
чора-тадбирлар тўғрисида»ги, 2021-йил 15-мартдаги ПҚ-135-сон «Ички
истеъмол бозорини асосий турдаги озиқ-овқат маҳсулотлари билан кафолатли
таъминлашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида»ги, Ўзбекистон
Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 20-январдаги 37-сон
«Республикада озиқ-овқат маҳсулотлари ишлаб чиқарувчиларини янада қўллаб-
қувватлаш тўғрисида»ги, 2022-йил 19-декабрдаги 716-сон «Асосий турдаги озиқ-
овқат ва зарур маҳсулотлар нархлари барқарорлигини таъминлаш ҳамда
маҳсулотлар хавфсизлиги ва сифатини тизимли назорат қилиш чора-тадбирлари
тўғрисида»ги қарорлари ҳамда бошқа меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларда
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
18
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
белгиланган вазифаларни амалга оширишда мазкур диссертатсия тадқиқоти
муайян даражада хизмат қилади.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning Oliy
Majlisga Murojaatnomasi. «Xalq soʻzi» gazetasi, 2018 yil 29 dekabr № 271-272
(7229-7230) soni
2.
Egger, P., (2002). An Econometric View of the Estimation of Gravity
Models and the Calculation of Trade Potentials. World Economy, 25(2), 297–31
3.
Determinants of FDI inflows: the case of Russian regions. Ekonomika
regiona [Economy of Region], 12(4), 1244–1252.
4.
Ibragimov N.N. (2021, April). AN IMITATION MODEL OF THE
DEVELOPMENT OF PUBLIC UTILITIES. In Archive of Conferences (Vol. 19, No.
1, pp. 18-20).
5.
Ibragimov N.N. (2021, April). EMPIRICAL MODELING OF PUBLIC
UTILITIES. In Archive of Conferences (Vol. 18, No. 1, pp. 19-20).
6.
Ibragimov N.N. (2021, April). ECONOMETRIC MODELING OF
PUBLIC UTILITIES. In Archive of Conferences (Vol. 20, No. 1, pp. 54-55).
7.
Yusupovna Yu.M. Qashqadaryo viloyati iqtisodiy taxlili. ISSN (E): 2181-
4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF(2023)-3,778 Volume-1, Issue-
11li.371-374
8.
Muxammadieva Yu. Yu. ECONOMIC ANALYSIS OF THE REGION'S
POWER TO ATTRACT FOREIGN INVESTMENTS. JOURNAL OF SCIENCE-
INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN. 239-243
9.
Nusriddinovich, I. N., & Ilhomkhojayevna, A. N. (2022). CYBER
THREATS, VULNERABILITIES AND RISKS IN ECONOMIC SECTORS.
Galaxy
International Interdisciplinary Research Journal
,
10
(9), 139-140.
10.
Yusupovna Yu.M.
Qashqadaryo viloyati salohiyatini iqtisodiy tahli
ISSN
(E): 2181-4570 ResearchBib Impact Factor: 6,4 / 2023 SJIF(2023)-3,778 Volume-1,
Issue-11li.371-374
11.
Muxammadiyeva Yu.Yu.
ECONOMIC ANALYSIS OF THE REGION'S
POWER TO ATTRACT FOREIGN INVESTMENTS.
JOURNAL OF SCIENCE-
INNOVATIVE RESEARCH IN UZBEKISTAN. 239-243
12.
Ibragimov, N., Amirov, A., & Abduraxmanov, V. (2022). AXBOROT
TIZIMLARINING TAHDIDGA ZAIFLIGI.
Zamonaviy dunyoda amaliy fanlar:
Muammolar va yechimlar
,
1
(28), 15-18.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
Volume 1, Issue 4
19
Acumen: International Journal of Multidisciplinary
Research
13.
Ibragimov, N. N. (2021, April). AN IMITATION MODEL OF THE
DEVELOPMENT OF PUBLIC UTILITIES. In
Archive of Conferences
(Vol. 19, No.
1, pp. 18-20).
14.
Ibragimov, N. N. (2021, April). EMPIRICAL MODELING OF PUBLIC
UTILITIES. In
Archive of Conferences
(Vol. 18, No. 1, pp. 19-20).
15.
Ibragimov, N. N. (2021, April). ECONOMETRIC MODELING OF
PUBLIC UTILITIES. In
Archive of Conferences
(Vol. 20, No. 1, pp. 54-55).
