Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
470
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
STYPHYLOCOCCUS AUREUSNING O`ZIGA XOS BIOLOGIK
XUSUSIYATLARI.
Sattarov Abdumurod Sattarovich
Termiz Davlat Universiteti
Biologiya fanlari nomzodi, dotsent.
Raxmatova Fayoza Shuhrat qizi
Termiz Davlat Universiteti
Biologiya turlari bo’yicha 4-kurs talabasi.
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada
Staphylococcus aureusning, morfologik, fiziologik,
patogenlik, strukturaviy tuzilishi, to’g’ri tashxis qo’yish usullari va patogenga qarshi
kurashish yo’llari haqida ilmiy tadqiqotlar, haqida ma’lumotlar keltirilgan.
Ushbu tadqiqot va izlanishlarning barchasi Surxondaryo viloyatidagi Turkiya-
O‘zbekiston hamkorligida tashkil etilgan Turk-Lab-Med, “KANI-LAB” laboratoriya
markazida hamda Termiz davlat universitetining "Mikrobiologiya" o‘quv
laboratoriyasida olib borildi.Ushbu tadqiqotlar natijasida Termiz shahridagi zamonaviy
va ilmiy laboratoriyalarda Stafilokokk oilasiga kiruvchi patologik mikroorganizmlar
o’rganildi va ular keltirib chiqaradigan turli xil kasalliklarga tashxis qo’yish va qiyosiy
tahlil qilish ishlari olib borildi. Xususan, pnevmoniya va o’pkaning o’tkir pnevmatik
kasalliklariga sabab bo’luvchi Staphylococcus aureus laboratoriya sharoitida o’rganildi
va o’ziga xos xususiyatlari aniqlanilib, tahlil qilindi.
Kalit so‘zlar:
Staphylococcus aureus, Mikrobiologiya, staphylo, coccus, sferik
bakteriya, taksonomiya, S. caseolyticus.
ABSTRACT
This article presents scientific research and information about Staphylococcus
aureus, focusing on its morphology, physiology, pathogenicity, structural
composition, accurate diagnostic methods, and strategies for combating the
pathogen.
All research and investigations were conducted at the Turk-Lab-Med and
“KANI-LAB” laboratory centers, established in collaboration between Turkey and
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
471
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Uzbekistan in the Surkhandarya region, as well as at the “Microbiology” educational
laboratory of Termez State University. As a result of these studies, pathological
microorganisms belonging to the Staphylococcus family were examined in modern
scientific laboratories in Termez city. Diagnostic methods and comparative analyses
of various diseases caused by these pathogens were carried out.
In particular, Staphylococcus aureus, which causes pneumonia and acute respiratory
infections, was studied under laboratory conditions. Its specific characteristics were
identified and analyzed in detail.
Keywords:
Staphylococcus aureus, Microbiology, staphylo, coccus, spherical
bacteria, taxonomy, S. caseolyticus.
MAQOLANING DOLZARBLIGI.
Bugungi kunda iqlimning keskin
o’zgarishi, fasllarning almashinishi turli kasallikning rivojlanishiga asos bo’lmoqda.
Xususan, nafas yo’llari bilan bog’liq juda ko’p kasalliklarni keltirib chiqaruvchi
Staphylococcus aureus ham kundan kunga rivojlanib, patogenlik darajasi
kengaymoqda. Bunday yuqumli kasalliklarga sabab boʻluvchi mikrobni o’rganish va
patogenlik sabablaridan kelib chiqib tashxis qo’yish va yuqish yo’llarini aniqlash juda
dolzarbdir.
Ayniqsa, hozirgi kundagi bahor sharoitini hisobga olsak, bu kasalliklarni ortib
borishi inson salomatligi uchun katta muammolar keltirib chiqaradi. Bu kasalliklarni
aniqlashda va o’rganishda bakteriologik laboratoriyalardan foydalanish va eng asosiysi
laboratoriyada to’g’ri ishlash qoidalariga amal qilish tadqiqotchi uchun katta tajriba va
diqqatni talab qiladi. Mikroorganizmni tekshirish va ularga to’g’ri tashxis qo’yish kabi
muammolar insonning salomatligiga bo’lgan e’tiborni yanada kuchaytirishga olib
keladi.
ISHNING MATERIALLARI VA UNI BAJARISH USULLARI.
Stafilakokklar- Staphylococcaceae
oilasiga mansub Gram-musbat bakteriyalar
turidir. Mikroskop ostida ular sharsimon (kokklar) bo'lib ko'rinadi va uzumga o'xshash
klasterlarda hosil bo'ladi. Stafilokokk turlari fakultativ anaerob organizmlardir (aerob
va anaerob o'sishga qodir). Bu nom 1880 yilda shotlandiyalik jarroh va bakteriolog
tomonidan kiritilgan Aleksandr Ogston (1844-1929), besh yil oldin streptokokk
nomlanishi bilan o'rnatilgan naqshga amal qilgan holda bu prefiks "staphylo -"
birlashtiradi (qadimgi yunon dan: 'uzum shamlardan'), va yangi lotin tomonidan
qo'shilgan:
coccus
, yoritilgan.
'sferik bakteriya'
(qadimgi yunon tilidan: o 'rtacha,
don, urug', berry ).
[1]
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
472
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
Stafilokokklarga kamida 44 tur kiradi. Ulardan to'qqiztasi ikkita kichik turga
ega, bittasida uchta kichik va bittasida to'rtta kichik tur mavjud. Ko'pgina turlar kasallik
keltirib chiqara olmaydi va odamlar va boshqa hayvonlarning terisi va shilliq
pardalarida normal yashaydi. Stafilokokk turlari nektarda yashovchi mikroblar ekanligi
aniqlandi. Ular, shuningdek, tuproq mikrobiomasining kichik tarkibiy qismidir.
[2]
Taksonomiyasi:
Taksonomiya 16s rRNK sekvenslariga asoslangan va
stafilokokk turlarining aksariyati 11 klasterga mansubdir.
•
S. aureus guruhi
-S. argenteus, S. aureus, S. shvaytseri, S. simiae.
•
S. auricularis guruhi
-S. auricularis.
•
S. carnosus guruhi
– S. carnosus, S. condimenti, S. debuckii, S. massiliensis,
S. piscifermentans, S. simulans.
•
S. epidermidis guruhi
-S. capitis, S. caprae, S. epidermidis, S. saccharolyticus.
•
S. haemolyticus guruhi
– S. Borealis, S. devriesei, S. haemolyticus, S.
hominis.
•
S. hyicus – intermedius guruhi
-S. agnetis, S. chromogenes, S. cornubiensis,
S. felis, S. delphini, S. hyicus, S. intermedius, S. lutrae, S. microti, S. muscae,
S. pseudintermedius, S. rostri, S. schleiferi.
•
S. lugdunensis guruhi
-S. lugdunensis.
•
S. saprophyticus guruhi
– S. arlettae, S. caeli, S. cohnii, S. equorum, S.
gallinarum, S. kloosii, S. leei, S. nepalensis, S. saprophyticus, S. succinus, S.
ksilosus.
•
S. sciuri guruhi
– S. fleurettii, S. lentus, S. sciuri, S. stepanovicii, S. vitulinus.
•
S. simulans guruhi
-S. simulans.
•
S. uorneri guruhi
-S. pasteuri – S. uorneri.
[3].
TAJRIBA NATIJALARI
. Bakteriyalarning o 'sish 6,5% NaCl eritmasida ham
sodir bo'lishi mumkin. Baird-Parker o'rta, Staphylococcus turlari oksidatif o'sadi S.
saprophyticus tashqari, fermentativ o'sadi. Stafilokokk turlari bacitrasinga chidamli
(0,04 u disk: qarshilik = < 10 mm inhibisyon zonasi) va furazolidonga sezgir (100
dikkatsiong disk: qarshilik = < 15 mm inhibisyon zonasi). Turlar darajasini aniqlash
uchun qo'shimcha biokimyoviy sinovlar zarur.
Stafilokokklarni
tasniflashda
ishlatiladigan
eng
muhim
fenotipik
xususiyatlardan biri bu qon ivishining shakllanishiga olib keladigan koagulaza
fermentini ishlab chiqarish qobiliyatidir. Hozirda
yetti tur
koagulaza-musbat deb tan
olingan: S. aureus, S. delphini, S. hyicus, S. intermedius, S. lutrae, S. pseudintermedius
va S. schleiferi subsp. koagulanlar. Ushbu turlar ikkita alohida guruhga tegishli-S.
Acumen:
International Journal of
Multidisciplinary Research
ISSN: 3060-4745
IF(Impact Factor)10.41 / 2024
Volume 2, Issue 4
473
Acumen: International Journal of Multidisciplinary Research
aureus (yolg'iz S. aureus) guruhi va S. hyicus-intermedius guruhi (qolgan beshtasi).
Gastrit bilan og'rigan bemorlarning sakkizinchi turi – Staphylococcus leei ham
tasvirlangan.
[4]
XULOSA .
Biz
Staphylococcus aureusni
morfologik, taksonomik va fizologik
tuzilishi,
Staphylococcus aureusning
o’ziga xos xususiyatlari, patogenezi, pnevmoniya
kasalligining kelib chiqishi kabi bir qancha ma’lumotlar bilan tanishib
chiqdik.Yuqoridagi ma’lumotlar Termiz shahridagi Kani-Lab laboratoriyasi va
Mikrobiologiya o’quv laboratoriyasi markazida amalga oshirilgan tadqiqot va
o’tkazilgan tajribalar asosida olindi. Bakteriologik laboratoriyada ishlashda juda
ehtiyotkorlik bilan ishlash lozim. Chunki qilingan ishda biroz xatolik bo’lsa tajriba
yakunlanmaydi va olingan analiz kutilgan natijani bermaydi.Eng yomoni esa
patologiyaga sabab bo’luvchi bakteriyalar bilan ishlashda ozgina xatolarga yo’l
qo’yilsa kasallik yuqorida aytilganidek havo orqali yuqishi mumkin va bu juda yomon
oqibatlarga olib keladi. Patogen mikroorganizmlarning xususiyatini o’rgaishda avval
morfologik belgilardan kelib chiqib o’rgansh lozim. Buning uchun albatta mikroskopik
usullarga tayanamiz va bu usul tadqiqotchidan katta bilim va ehtiyotkorlikni talab
qiladi.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
Нетрусова A.И. Практикум по микробиологии. Под ред. М.: Aкадемия.
2005.
2.
Емцев В.Т., Мишустин Е.Н. Микробиология. М.:ДРОФA. 2006.
3.
Гусев М.В., Минеева Л.A. Микробиология. М.:Aкадемия. 2008.
4.
Нетрусов A.И., Котова И.Б. Микробиология. М.: Aкадемия. 2006.
