ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
179
INNOVATSION IQTISODIYOTNI QURISHDA YOSHLARNING OʻRNI
VA AHAMIYATI
Ikromova Sevinch Elniyoz qizi
Buxoro davlat pedagogika instituti 3-bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.16809994
Annotatsiya:
Ushbu maqolada Oʻzbekistonda yoshlar siyosatining ustuvor
yoʻnalishlari, xususan, innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirishdagi yoshlarning
oʻrni va ahamiyati tahlil qilingan. Maqola davlatimiz rahbari Shavkat
Mirziyoyevning bu boradagi fikrlari bilan boshlanib, yoshlarning taʼlim olishi,
tadbirkorligi va innovatsion faoliyatini qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan amaliy
islohotlar, ularning natijalari hamda mavjud imkoniyatlar atroflicha yoritilgan.
Shuningdek, maqolada raqamli texnologiyalar, IT-sohasi va startap-loyihalarni
rivojlantirishda yoshlarning faolligi misollar asosida koʻrsatib berilgan.
Kalit soʻzlar:
innovatsion iqtisodiyot, yoshlar siyosati, raqamli
texnologiyalar, taʼlim, tadbirkorlik, startap-loyihalar.
Yangi Oʻzbekistonni bunyod etish strategiyasida yoshlarga oid davlat
siyosati ustuvor yoʻnalishlardan biri etib belgilangan. Bugungi kunda
mamlakatimiz aholisining qariyb 60 foizini yoshlar tashkil etadi. Bu ulkan
salohiyat mamlakat taraqqiyoti uchun beqiyos imkoniyat ekanligini Prezident
Shavkat Mirziyoyev oʻz nutqlarida doimiy ravishda taʼkidlab keladi. Jumladan,
"Yoshlar kelajagi bilan bogʻliq har qanday vazifa birlamchi ahamiyatga ega," -
deb aytgan soʻzlari nafaqat bir chaqiriq, balki davlat siyosatining oʻzagi
hisoblanadi. Bu fikr "Oʻzbekiston-2030" strategiyasining "Har bir insonga oʻz
salohiyatini roʻyobga chiqarishi uchun munosib sharoitlarni yaratish" deb
nomlangan birinchi yoʻnalishida ham oʻz aksini topgan boʻlib, 44 banddan 25
tadan ortigʻi bevosita yoshlar manfaatlariga bagʻishlangan. Prezidentimizning bu
yondashuvi yoshlarga boʻlgan ishonch va ularga yaratilayotgan imkoniyatlarning
yorqin ifodasidir. Bu, shubhasiz, yoshlarning innovatsion va raqamli
iqtisodiyotni shakllantirishdagi rolini kuchaytirishga xizmat qiladi.
Innovatsion iqtisodiyot — bu jamiyatning iqtisodiy rivojlanish darajasi
yuqori boʻlgan, doimiy ravishda yangi texnologiyalar, mahsulotlar va xizmatlar
yaratilishi bilan tavsiflanadigan tizimdir. Bunday iqtisodiyotning asosi bilim,
isteʼdod va innovatsion fikrlash boʻlib, bu borada yoshlarning oʻrni hal qiluvchi
ahamiyatga ega. Oʻzbekistonda yoshlarning innovatsion iqtisodiyotni qurishdagi
faol ishtirokini taʼminlash uchun keng koʻlamli islohotlar amalga oshirilmoqda.
1. Taʼlim tizimidagi islohotlar va raqamli texnologiyalar
Yangi Oʻzbekistonda taʼlim tizimini tubdan isloh qilishga qaratilgan saʼy-
harakatlar yoshlarga zamonaviy bilim va koʻnikmalarni berishni maqsad qilgan.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
180
Oliy taʼlim muassasalari sonining keskin oshishi (soʻnggi yillarda 3 barobardan
koʻpga oshdi) va oliy taʼlimga qamrov darajasining 9% dan 42% ga yetgani
buning yaqqol isbotidir. Bu oʻzgarishlar yoshlar uchun ilm olish, oʻz salohiyatini
roʻyobga chiqarish va jamiyatga foyda keltirish imkoniyatini yaratdi.
Ayniqsa, raqamli taʼlim va IT sohasiga berilayotgan eʼtibor yoshlarning
kelajakda raqobatbardosh mutaxassis boʻlib yetishishiga mustahkam zamin
yaratmoqda. Masalan, "Bir million oʻzbek dasturchilari" loyihasi doirasida
yoshlar bepul asosda dasturlash tillarini oʻrganish imkoniyatiga ega boʻldi.
Natijada, IT-Park rezidentlari soni ortib, bu sohada ishlayotgan yoshlar soni bir
necha barobarga koʻpaydi. 2024-yilda "IT-Park"da rezidentlikka ega boʻlgan
kompaniyalar eksporti hajmi 140 million dollardan oshgani, bu sohada 28
mingdan ortiq yoshlarning bandligi taʼminlangani innovatsion iqtisodiyotning
dastlabki mevalari hisoblanadi. Bu kabi loyihalar yoshlarning kreativ fikrlashini
rivojlantirib, ularni texnologik yangiliklar yaratishga undamoqda.
2. Yoshlar tadbirkorligi va startap-ekotizimni qoʻllab-quvvatlash
Innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirishda yosh tadbirkorlar va startap-
loyihalar muhim rol oʻynaydi. Oʻzbekistonda yoshlarning biznes tashabbuslarini
qoʻllab-quvvatlash uchun tizimli ishlar yoʻlga qoʻyilgan. "Yoshlar daftari" orqali
ishsiz va muhtoj yoshlarga moliyaviy yordam koʻrsatilib, ular tadbirkorlikka jalb
qilinmoqda. Oʻtgan yili "Yoshlar daftari" orqali 180 ming yoshga 345 milliard
soʻmlik yordam koʻrsatilishi, yosh tadbirkorlar sonining 3 barobarga koʻpayib,
ular biznes vakillarining qariyb 40% ni tashkil etishi davlatning yoshlar
tadbirkorligiga boʻlgan eʼtibori natijasidir.
Bundan tashqari, innovatsion gʻoyalarni amalga oshirishga yordam
beruvchi "Yoshlar sanoat va tadbirkorlik zonalari" tashkil etilgan. Ushbu
zonalarda yoshlarga imtiyozli shartlarda yer ajratilishi, soliq imtiyozlari berilishi
ularning oʻz biznesini boshlashiga ragʻbat boʻlmoqda. Masalan, mamlakat boʻylab
tashkil etilgan 210 ta shunday zonada umumiy qiymati 4 trillion soʻmdan ziyod
boʻlgan 2,5 mingdan ortiq loyiha amalga oshirilgan. Bu esa minglab yoshlarning
ish bilan taʼminlanishiga olib keldi. Oʻzbekiston yoshlariga berilayotgan taʼlim
kreditlari ham ularni innovatsion gʻoyalarini amalga oshirishga undaydi. Misol
uchun, IT-Park rezidenti boʻlgan nodavlat taʼlim tashkilotlarida oʻqiyotgan
yoshlarga 4 yil muddatga, bir yillik imtiyozli davr bilan 65 BHM gacha boʻlgan
taʼlim kreditlari ajratilmoqda.
3. Ilm-fan va kadrlar salohiyatini oshirish
Innovatsion iqtisodiyot yuksak malakali kadrlarsiz tasavvur qilib boʻlmaydi.
Shu sababli, Oʻzbekiston ilm-fan sohasini rivojlantirishga alohida eʼtibor
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
181
qaratmoqda. "El-yurt umidi" jamgʻarmasi orqali yoshlarning xorijiy nufuzli
universitetlarda oʻqishi uchun sharoit yaratilmoqda. Soʻnggi 7 yilda bu
jamgʻarma orqali 2300 nafar yoshlar xorijda taʼlim olish imkoniyatiga ega boʻldi,
holbuki avvalgi 25 yil ichida bu koʻrsatkich 800 nafarni tashkil etgan. Bu esa
ilmiy darajali yosh olimlar sonini 2 barobarga oshirib, 4 ming nafardan oshishiga
olib keldi.
Shu bilan birga, yoshlarning ilmiy tadqiqotlar va innovatsion loyihalar bilan
shugʻullanishi uchun "Innovatsiyalarni tatbiq etish ilmiy-amaliy markazi" kabi
tuzilmalar tashkil etilmoqda. Ushbu markazlarda yoshlar oʻz gʻoyalarini amalga
oshirishlari uchun barcha sharoitlar yaratilgan. Texnoparklar va innovatsiya
markazlari faoliyati kengayib, ular yoshlarning gʻoyalarini tijoratlashtirishga
yordam bermoqda.
Bugungi kunda Oʻzbekistonda yoshlar siyosati shunchaki bir soʻz emas,
balki
mamlakatning
kelajagini
belgilaydigan
strategik
yoʻnalishdir.
Prezidentimizning yoshlarga boʻlgan yuksak ishonchi va ularga yaratib
berilayotgan keng imkoniyatlar innovatsion iqtisodiyotni qurish uchun
mustahkam poydevor boʻlib xizmat qilmoqda. Taʼlim sohasidagi tub islohotlar,
raqamli texnologiyalarni joriy etish, yosh tadbirkorlarni qoʻllab-quvvatlash va
ilmiy salohiyatni oshirishga qaratilgan amaliy choralar natijasida yoshlar
nafaqat jamiyatning faol aʼzolariga, balki yangiliklar va innovatsiyalar
generatorlariga aylanmoqda. Oʻzbekiston yoshlari oʻz bilim va salohiyatlari bilan
mamlakatni global raqobatbardosh iqtisodiy makon darajasiga koʻtarishga qodir
ekanligi kundan-kunga yaqqol namoyon boʻlmoqda. Bu jarayon davom etar
ekan, yoshlarning innovatsion tashabbuslari va tadbirkorlik gʻoyalari
mamlakatimiz kelajagining porloq boʻlishini taʼminlaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati:
1.
Oʻzbekiston
Respublikasi
Prezidentining
2024-yil
21-fevraldagi
“Oʻzbekiston – 2030” strategiyasini “Yoshlar va biznesni qoʻllab-quvvatlash
yili”da amalga oshirishga oid davlat dasturi toʻgʻrisida”gi PF-37-son Farmoni.
2.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oʻzbekiston
yoshlari forumidagi nutqi. 2020-yil 25-dekabr. (president.uz).
3.
"Yangi Oʻzbekiston strategiyasi – yosh avlodni qoʻllab-quvvatlashning
yangi yoʻnalishi". uzconsulate-aktau.kz.
4.
"YOSHLAR – YANGI OʻZBEKISTON BUNYODKORLARI". uzbekistan.org.ua.
5.
"Shavkat Mirziyoyev: Xalqimiz dunyoqarashida innovatsiya muhitini
yaratish – eng muhim vazifamiz". president.uz, 02.12.2017.
6.
"IT sohasida oʻqiyotgan yoshlar uchun taʼlim kreditlari". it-park.uz.
