ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
97
BAHOR KUYCHISI - ZULFIYAXONIMNING SHE'RIYAT OLAMIDAGI
O'RNI
Raxmonova Gulzoda Ikromovna
Toshkent tibbiyot akademiyasi
2-bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14737080
Annotatsiya
Ushbu maqolada o‘zbek she’riyatining yorqin yulduzi bo‘lgan Zulfiya
Isroilovaning hayoti va ijodi haqida so‘z yuritiladi. Shoiraning she'rlari bahor,
muhabbat va sadoqatning ramzi sifatida qadrlanadi va uning ijodiy faoliyati
nafaqat O‘zbekiston, balki butun turkiy dunyo adabiyotida alohida o‘rin
egallagan. Zulfiya o‘zining chuqur hissiyotlari va samimiy she'rlari orqali
xalqining mehnatini, Vatanini sevishini va yurtiga bo‘lgan sadoqatini ta'kidlagan.
Maqolada shuningdek, uning hayotiy sinovlari, ijoddagi muvaffaqiyatlari,
o‘lkamiz va jahondagi adabiy aloqalari haqida ham so‘z boradi. Zulfiya Hind
mavzuidagi she’rlari uchun xalqaro sovrinlar, shuningdek, boshqa mashhur
adiblarning asarlarini o‘zbek tiliga tarjima qilganligi aytilgan. Shoiraning ijodi
adabiyotdagi o‘z o‘rnini mustahkamlash bilan birga, yosh avlodlarga buyuk ibrat
bo‘lib qoladi.
Annotation
This article discusses the life and work of Zulfiya Isroilova, a prominent
figure in Uzbek poetry. Her poems, celebrated as symbols of spring, love, and
loyalty, have earned her a distinguished place not only in Uzbekistan but also in
the broader Turkic world of literature. Through her deep emotions and sincere
verses, Zulfiya highlighted the hard work, love for the homeland, and devotion to
her country. The article also touches upon her life challenges, creative
achievements, and literary connections both within the country and
internationally. It is noted that Zulfiya won international awards for her poems
on Indian themes and translated works by other renowned writers into Uzbek.
Her literary contributions have strengthened her place in literature and
continue to serve as a great inspiration for future generations.
Аннотация:
В этой статье рассматриваются жизнь и творчество Зульфии
Исроиловой, яркой звезды узбекской поэзии. Ее стихи ценятся как
символы весны, любви и верности, а ее творческая деятельность занимает
особое место не только в Узбекистане, но и в литературе всего тюркского
мира. Зульфия через свои глубокие чувства и искренние стихи
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
98
подчеркивает труд народа, любовь к Родине и преданность своей земле. В
статье также говорится о ее жизненных испытаниях, творческих успехах, а
также литературных связях как в нашей стране, так и в мире. Упоминается,
что Зульфия получила международные премии за стихи на индийские
темы и переводила произведения других известных писателей на
узбекский язык. Ее творчество, укрепляя ее место в литературе, остается
великим примером для будущих поколений.
Kalit so’zlari.
O‘zbek she’riyat, muhabbat, sadoqat, Turkiy dunyo adabiyoti,
Hind mavzuidagi she’rlar, adabiyotdagi yuksak o‘rin, abadiy iz
Keywords
: Uzbek poetry, love, loyalty, Turkic world literature, poems on
Indian themes, prominent place in literature, eternal legacy.
Ключевые
слова
: узбекская поэзия, любовь, верность, литература
тюркского мира, стихи на индийские темы, высокое место в литературе,
вечное наследие.
Zulfiya siymosi o‘zbek she’riyatida bahor, muhabbat va sadoqatning ramzi
sifatida qadrlanadi. U nafaqat she’rlarining go‘zalligi, balki yuraklardan yurakka
o‘tadigan samimiy tuyg‘ulari bilan ham ajralib turadi. Shoiraning ijodi o‘ziga xos
bir dunyo bo‘lib, unda bahorning yangilanishi, muhabbatning mushtarakligi va
sadoqatning chinakam ma'nosi yuksak ifoda topadi. Zulfiya har bir she'rida
o‘zining chuqur hissiyotlarini, insoniyatga bo‘lgan sadoqatini va yurtiga bo‘lgan
muhabbatini yo‘g‘on ovoz bilan emas, balki dilkash tarzda, nafis so‘zlar bilan
bayon etgan.
Shoira o‘z she'rlari bilan nafaqat O‘zbekiston, balki butun turkiy dunyo
adabiyotida o‘ziga xos o‘rin egalladi. Uning asarlari muhrlangan muhabbat va
sadoqat, insonga, uning yuragidagi tinchlikka va yurtiga bo‘lgan muhabbatning
chinakam ifodasi sifatida qadrlanadi. Zulfiya she'riyatining barcha jihatlari
hamisha o‘zbek adabiyotining yorqin va qimmatli yodgorligi sifatida esda qoladi.
Zulfiyaning hayoti va ijodi har bir o‘zbek ayoliga ibrat bo‘ladigan yuksak
namunadir. Uning she'rlari O‘zbekistonning ulug‘vor tabiati, inson mehnati,
muhabbat va adolatga bo‘lgan ehtiromini ifodalaydi. Zulfiya Isroilova, o‘zining
betakror san'ati bilan, nafaqat she'riyat, balki jamiyatning ma'naviy hayotiga
ham katta hissa qo‘shgan.
Shoira 1915 yil 1 martda Toshkent shahrida hunarmand oilasida dunyoga
kelgan. U yoshligidan adabiyotga qiziqib, xotin-qizlar bilim yurtida o‘qiyotgan
vaqtlarida she'r yozishni boshlagan. Uning ijodiy faoliyati keyinchalik yanada
rivojlanib, 1935—1938 yillarda O‘zbekiston Fanlar akademiyasining Til va
adabiyot institutida ta'lim olgan. Bu yillar davomida Zulfiya o‘zining intilishlari
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
99
va ijodiy salohiyatini yanada shakllantirib, o‘zbek adabiyotida o‘chmas iz
qoldirdi.
Zulfiya she’riyatining yuksalishida uning turli lavozimlarda, jumladan,
1938-1948-yillarda Bolalar nashriyotida muharrir, O‘zbekiston Davlat
nashriyotida bo‘lim boshlig‘i va 1950-1953-yillarda “O‘zbekiston xotin-qizlari”
(“Saodat”) jurnalida bo‘lim boshlig‘i sifatida olib borgan faoliyati katta ahamiyat
kasb etgan. Shoira, o‘zining 17 yoshida yozgan “Xayot varaqlari” nomli birinchi
she’rlar to‘plami bilan adabiyotga kirib kelib, o‘zbek adabiyotining yorqin
yulduzlaridan biri bo‘lib ulg‘aydi.
Zulfiyaning ijodida o‘zbek va rus mumtoz adabiyoti, xalq og‘zaki
ijodiyotining chuqur ta'siri, shuningdek, jahon adabiyoti an’analarining roli
beqiyosdir. Uning asarlari ona Vatan va uning cho‘llarida paxtakorlar,
mexaniklar va traktorchi qizlarning mehnatiga bag‘ishlangan. Shoira, “She’rlar”
va “Qizlar qo‘shig‘I” kabi poetik asarlari orqali, o‘zbek xalqining mehnatini, uning
samimiy va fidoyi ruhini ifodalab, ular orasidagi qat'iylik va mehr-muhabbatni
yuksaltirdi.
Zulfiyaning she’rlari nafaqat uning she'riy mahoratini ifodalab, balki
adabiyotdagi o‘z o‘rnini mustahkamlashiga, uning ichki olamini va xohishlarini
aniqroq va chuqurroq anglashga yordam berdi. Har bir she'rida uning tajribasi,
uning fikrlari va hayotiy qarashlari namoyon bo‘lib, o‘quvchini yangi yo‘llarga,
yangicha fikrlar sari yo‘naltirib boradi.
Zulfiya, urushdan keyingi yillarda yozgan “Dalada bir kun”, “Tong qo‘shig‘I”
kabi she’rlar turkumi va “Men tongni kuylayman”, “Yuragimga yaqin kishilar”,
“Kuylarim sizga” kabi to‘plamlarida Vatan, uning ulug‘vorligi, hamda mehnat
jarayonida fidokorlik bilan yashayotgan insonlar hayotini kuyladi. Shoira o‘z
she'rlari orqali har bir insonning mehnatdagi kuchini, yurtiga bo‘lgan sevgisini
va fidoyiligini ta'kidlab, o‘quvchisini ulug‘ g‘oya va idealga undadi.
Zulfiyaning adabiyotdagi o‘rni shuningdek, uning “So‘roqlaydi shoirni
she’rim”, “Oydin”, “Quyoshli qalam” kabi ocherk va dostonlari orqali ham
namoyon bo‘ladi. Ushbu asarlar o‘zbek adabiyotining yirik namoyandalari,
jumladan, Hamid Olimjon, Oybek, H.Hakimzoda va Oydin kabi ustozlarga
bag‘ishlangan bo‘lib, ularning yorqin xotiralari va ijodiga hurmat ko‘rsatadi.
Zulfiya nafaqat she’rlari bilan, balki H.Olimjonning “Semurg‘”, “Zaynab va
Omon” dostonlari asosida yaratgan pesa va opera librettolari bilan ham
adabiyotga katta hissa qo‘shgan. Uning “Uylar”, Shalola” kabi she’riy majmualari,
o‘zining chuqur ma'no va tasvirlari bilan o‘quvchilarga katta ta'sir ko‘rsatdi,
shuningdek, Hamza nomidagi respublika Davlat mukofoti bilan taqdirlandi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
100
Zulfiya ijodi, uning samimiy va fidoyi yondashuvi bilan adabiyotda o‘zining
mustahkam o‘rnini egalladi.
Zulfiyaning asarlari, nafaqat go‘zallikni, balki insonning ichki olamini, uning
orzulari va kurashlarini tasvirlaydi. Uning she'rlari O‘zbekistonni, uning xalqini
sevish va ularning ezgulik uchun kurashini yuksaltirishga bag‘ishlangan.
Zulfiya, Hind mavzuidagi she’rlari uchun Javoharlal Neru nomidagi xalqaro
sovrin va tinchlik, do‘stlikni tarannum etuvchi asarlari hamda Osiyo va Afrika
taraqqiyparvar yozuvchilar harakatidagi faol ishtiroki uchun xalqaro «Nilufar»
mukofotiga sazovor bo‘ldi. Shoiraning asarlari butun dunyoga tarqalib, uning
she'rlari rus, ingliz, nemis, hind, bolgar, xitoy, arab, fors va boshqa tillarga
tarjima qilindi, bu uning ijodining cheksiz xalqlarga ta'sirini ko‘rsatadi.
Zulfiyaning she’riyati nafaqat o‘zbek adabiyotining yuksak yodgorligi, balki
boshqa xalqlar adabiyotiga ham o‘z izini qoldirdi. U, shuningdek, Nekrasov,
Lermontov, V. Inber, Lesya Ukrainka, Edi Ognetsvet, M. Dilboziy, Amrita Pritam
kabi buyuk adiblarning asarlarini o‘zbek tiliga mahorat bilan tarjima qildi.
Ularning asarlarini o‘ziga xos uslubda va chuqur anglash bilan tarjima qilgan, bu
esa uning adabiyotga bo‘lgan yuksak hurmatini va professional mahoratini
namoyon etadi.
Afsonaviy o‘zbek shoiri Hamid Olimjonning turmush o‘rtog‘i bo‘lgan Zulfiya,
o‘zining hassos va ta’sirli she’riyati bilan millionlab qalblarni chin so‘z sehriga
mahliyo etdi. Shoira 1996 yilning 1 avgustida dunyo bilan xayrlashdi, lekin uning
ijodi va qalbiga chuqur ta'sir etgan so‘zlari yashashda davom etadi. Zulfiya
o‘zining yuksak ma'naviyati, adabiyotga qo‘shgan ulkan hissasi va insoniy
yuksaklikni tarannum etgan she’rlari bilan abadiy qalblarda saqlanadi.
Xulosa qilib aytganda
Zulfiyaning turmushdagi sinovlari va adabiyotdagi
faoliyati uning hayot yo‘lini chinakam sadoqat va vafoning yuksak timsoliga
aylantiradi. Uning hayoti nafaqat shaxsiy kurashlar, balki ijodidagi samimiylik,
fidoyilik va haqiqiy muhabbat bilan to‘la bo‘lib, kelgusi avlodlar uchun buyuk
ibrat manbai bo‘lib qoladi. Shoira o‘zining she’riyati va mehnati bilan adabiyot
osmonida o‘zining yorqin izini qoldirdi, uning hayoti va ijodi bugungi kunda ham
yosh avlodlarga yo‘l ko‘rsatmoqda. Zulfiya o‘zining umid, sadoqat va sevgiga
bo‘lgan fidokorona munosabati bilan xalqining qalbida abadiy yashaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.https://uza.uz/posts/350464
2. metodik-bibliografik qo‘llanma / tuzuvchi va muharrir : N. Mirzayeva va
M.Shamsiyeva. – Samarqand : A.S.Pushkin nomidagi Axborot-kutubxona markazi
nashriyoti, 2023. – 39 b.
3.Tanlangan asarlar (3 jildli), Toshkent, 1985
