ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
75
TIBBIYOT OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA CHET TILINI O’QITISH
USULLARINI RIVOJLANTIRISH VA ZAMONAVIYLASHTIRISHNI
TADQIQ QILISH
Isroilova E’zoza Akmal qizi
Tayanch doktorant, Toshkent Davlat Pedagogika Universiteti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15104594
Annotatsiya:
Ushbu tadqiqot tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida ingliz tilini
o‘qitish metodikasini fanlararo aloqadorlik asosida takomillashtirish masalasiga
bag‘ishlangan. Tadqiqotda ingliz tilini kasbiy mazmun bilan integratsiyalash
orqali talabalarning lingvistik va kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish
imkoniyatlari tahlil qilinadi. Eksperimental tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki,
tibbiy kontekstga asoslangan yondashuv talabalar bilimini oshirish bilan birga,
ularning kasbiy muloqot ko‘nikmalarini ham sezilarli darajada rivojlantiradi.
Shuningdek, fanlararo metodikaning ta’lim samaradorligini oshirish va
talabalarni kasbiy muhitga yaxshiroq tayyorlashdagi ahamiyati muhokama
qilinadi.
Kalit so‘zlar:
ingliz tili o‘qitish, tibbiyot ta’limi, fanlararo yondashuv, kasbiy
muloqot, til metodikasi.
Bugungi globallashgan dunyoda ingliz tili tibbiyot va ilm-fan sohasida
yetakchi tilga aylangan bo‘lib, tibbiyot talabalari uchun yuqori darajadagi til
kompetensiyasiga ega bo‘lish muhim ahamiyat kasb etadi. An’anaviy chet tili
o‘qitish metodlari ko‘pincha tibbiy fanlar bilan integratsiyalashmaganligi
sababli, talabalar til ko‘nikmalarini kasbiy faoliyatlarida qo‘llashda
qiyinchiliklarga duch kelishadi. Fanlararo yondashuv esa til o‘rganishni tibbiy
bilimlar bilan bog‘lash orqali talabalar uchun yanada samarali ta’lim muhitini
yaratishga xizmat qiladi. Ushbu tadqiqot tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida
ingliz tilini o‘qitish metodikasini takomillashtirishga qaratilgan.
ADABIYOTLAR TAHLILI
Fanlararo yondashuv asosida tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida ingliz tilini
o‘qitish metodikasini takomillashtirish bo‘yicha olib borilgan tadqiqotlar shuni
ko‘rsatadiki, ingliz tili tibbiyot sohasida muhim kommunikativ vosita bo‘lib,
zamonaviy metodikalar va texnologiyalar bilan uyg‘unlashgan holda o‘qitilishi
lozim.
ESP (English for Specific Purposes) tamoyillariga asoslangan tadqiqotlar
(Hutchinson & Waters, 1987; Dudley-Evans & St John, 1998) tibbiyot
talabalariga mo‘ljallangan ingliz tili kurslarida kasbiy ehtiyojlarga mos
materiallarni tanlash muhimligini ta’kidlaydi. Shuningdek, Hyland (2006) va
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
76
Basturkmen (2010) ilmiy-texnik sohalar uchun maxsus ingliz tili (LSP -
Language for Specific Purposes) metodikasining samaradorligini asoslaydi.
Chet tilini o‘qitish metodikasi bo‘yicha tadqiqotlar (Brown, 2007; Richards
& Rodgers, 2014) kommunikativ yondashuvning samaradorligini ta’kidlaydi.
Nation & Newton (2009) esa tibbiyot sohasida tinglab tushunish va so‘zlashuv
ko‘nikmalarini rivojlantirish usullari haqida fikr bildirgan.
Tibbiyot oliy ta’limida ingliz tilining ahamiyati Crystal (2003) tomonidan
tahlil qilinib, xalqaro ilmiy hamkorlik va global ilmiy nashrlarga kirish
imkoniyati bilan bog‘liq jihatlar ko‘rsatib o‘tilgan. Bowen & Marks (1994) tibbiy
ingliz tilini o‘qitishda real kasbiy vaziyatlarga asoslangan interaktiv
metodlarning afzalliklarini qayd etgan.
Zamonaviy texnologiyalar va innovatsion yondashuvlar bo‘yicha
tadqiqotlar (Ellis, 1997; Hyland, 2006; Basturkmen, 2010) ingliz tilini o‘qitishda
aralash ta’lim (Blended Learning) va virtual simulyatsiyalar orqali kasbiy
kompetensiyani shakllantirish muhimligini ta’kidlaydi.
Ushbu adabiyotlar tahlili tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida ingliz tilini
o‘qitish metodikasini takomillashtirish uchun kommunikativ yondashuv, ESP
tamoyillari va zamonaviy texnologiyalarni o‘z ichiga olgan kompleks
strategiyalarni ishlab chiqish lozimligini ko‘rsatadi.
METODLAR
Tadqiqot tibbiyot universitetlarida o‘tkazilib, ikkinchi kurs talabalarini o‘z
ichiga oldi. Aralash tadqiqot metodidan foydalanildi, bunda miqdoriy va sifatli
ma’lumotlar yig‘ildi. Eksperimental guruhga tibbiy holatlar, terminologiya va
kasbiy muloqot elementlari kiritilgan ingliz tili darslari o‘tilgan bo‘lsa, nazorat
guruhi an’anaviy usulda ta’lim oldi. Ma’lumotlar oldindan va keyingi testlar,
so‘rovnomalar hamda talabalar va o‘qituvchilar bilan suhbatlar orqali yig‘ildi.
NATIJALAR VA MUHOKAMA
Tahlillar shuni ko‘rsatdiki, eksperimental guruh talabalari tibbiy ingliz tili
leksikasi, ilmiy matnlarni o‘qib tushunish va kasbiy muloqot ko‘nikmalari
bo‘yicha nazorat guruhiga nisbatan sezilarli darajada yuqori natijalarga erishdi.
So‘rov natijalari talabalar bu yondashuvni qiziqarli va foydali deb
baholaganliklarini ko‘rsatdi. O‘qituvchilar esa talabalar faolligining oshganini va
darslardagi ishtirokchanlik darajasining yaxshilanganini ta’kidladilar.
Olingan natijalar shuni ko‘rsatadiki, ingliz tilini o‘qitish jarayoniga tibbiy
mazmunni kiritish talabalar bilimini oshirish bilan birga, ularni kelajakdagi
kasbiy faoliyatga yaxshiroq tayyorlaydi. Ushbu yondashuv til va mutaxassislik
fanlarini o‘zaro bog‘lab, talabalarning qiziqishini oshiradi hamda ta’lim
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
77
samaradorligini kuchaytiradi. Biroq, bunday metodikaning to‘liq tatbiq etilishi
uchun o‘quv dasturlarini moslashtirish, o‘qituvchilarni tayyorlash va maxsus
o‘quv materiallarini ishlab chiqish kabi qiyinchiliklar hal qilinishi lozim.
Kelajakdagi tadqiqotlar ushbu metodikaning uzoq muddatli ta’siri va uni turli
tibbiy yo‘nalishlarda keng qo‘llash imkoniyatlariga bag‘ishlanishi kerak.
XULOSA
Tibbiyot oliy ta’lim muassasalarida ingliz tilini fanlararo yondashuv orqali
o‘qitish samarali metodika sifatida o‘zini oqladi. Til ta’limini kasbiy mazmun
bilan integratsiyalash talabalar bilim va muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirib,
ularning kelajakdagi faoliyatiga tayyorgarlikni yaxshilaydi. Ushbu yondashuv
XXI asr tibbiyot mutaxassislarini tayyorlashda muhim o‘rin tutadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Hutchinson, T., & Waters, A. (1987). English for Specific Purposes: A
Learning-Centred Approach. Cambridge University Press.
2.
Strevens, P. (1998). ESP after twenty years: A re-appraisal. In M. Tickoo
(Ed.), ESP: State of the Art. SEAMEO Regional Language Centre.
3.
Dudley-Evans, T., & St John, M. J. (1998). Developments in English for
Specific Purposes: A Multi-Disciplinary Approach. Cambridge University Press.
4.
Widdowson, H. G. (1983). Learning Purpose and Language Use. Oxford
University Press.
5.
Basturkmen, H. (2010). Developing Courses in English for Specific
Purposes. Palgrave Macmillan.
6.
Hyland, K. (2006). English for Academic Purposes: An Advanced Resource
Book. Routledge.
7.
Swales, J. M. (1990). Genre Analysis: English in Academic and Research
Settings. Cambridge University Press.
8.
Nation, P., & Newton, J. (2009). Teaching ESL/EFL Listening and Speaking.
Routledge.
9.
Brown, H. D. (2007). Principles of Language Learning and Teaching.
Pearson Education.
10.
Richards, J. C., & Rodgers, T. S. (2014). Approaches and Methods in
Language Teaching. Cambridge University Press.
11.
Ellis, R. (1997). Second Language Acquisition. Oxford University Press.
12.
Long, M. H., & Doughty, C. (2009). The Handbook of Language Teaching.
Wiley-Blackwell.
13.
Crystal, D. (2003). English as a Global Language. Cambridge University
Press.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
78
14.
Bowen, T., & Marks, J. (1994). Inside Teaching: Options for English
Language Teachers. Macmillan Education.
15.
Mackay, R., & Mountford, A. J. (1978). English for Specific Purposes: A Case
Study Approach. Longman
