ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
100
BANK KREDITLARI ASOSIDA INNOVATSION LOYIHALARNI
MOLIYALASHTIRISHNING SAMARALI MEXANIZMLARI
Sobirov Baxodir Xamdamovich
Markaziy bank Qashqadaryo viloyat bosh boshqarmasi boshlig'i o'rinbosari
https://doi.org/10.5281/zenodo.15307555
Annotatsiya:
Innovatsion iqtisodiyotning asosiy harakatlantiruvchi kuchi –
bu yangi g‘oyalar, texnologiyalar va ularni amaliyotga joriy etishdir. Innovatsion
loyihalar mamlakat iqtisodiy rivojlanishining barqarorligini ta’minlaydi, lekin bu
loyihalarning amalga oshirilishi katta moliyaviy resurslarni talab qiladi.
Moliyalashtirish manbalarining ichida bank kreditlari yetakchi o‘rin egallaydi.
Ushbu
maqolada
innovatsion
loyihalarni
bank
kreditlari
orqali
moliyalashtirishning samarali mexanizmlari, mavjud muammolar va ularning
yechimlari yoritiladi.
Kalit so’zlar:
Innovatsion loyihalar, bank kreditlari, moliyalashtirish
mexanizmlari, innovatsion iqtisodiyot, kredit risklari, moliyaviy resurslar,
kafolat fondlari, venchur kapital, startaplar, kredit liniyasi, sug‘urta
mexanizmlari, bosqichma-bosqich moliyalashtirish, foiz stavkalari subsidiyasi,
texnologik innovatsiyalar, investitsiya xavfliligi, bank tizimi, Innovatsion
baholash, loyiha asosida moliyalashtirish, intellektual mulk, O‘zbekiston
tajribasi.
Аннотация:
Главной движущей силой инновационной экономики
являются новые идеи, технологии и их реализация. Инновационные
проекты обеспечивают устойчивость экономического развития страны,
однако реализация этих проектов требует значительных финансовых
ресурсов. Среди источников финансирования лидирующее место
занимают банковские кредиты. В статье рассматриваются эффективные
механизмы финансирования инновационных проектов за счет банковских
кредитов, существующие проблемы и пути их решения.
Ключевые слова:
Инновационные проекты, банковские кредиты,
механизмы финансирования, инновационная экономика, кредитные
риски, финансовые ресурсы, гарантийные фонды, венчурный капитал,
стартапы, кредитная линия, механизмы страхования, поэтапное
финансирование, субсидирование процентной ставки, технологические
инновации, инвестиционный риск, банковская система, оценка инноваций,
проектное финансирование, интеллектуальная собственность, опыт
Узбекистана.
Abstract:
The main driving force of the innovative economy is new ideas,
technologies and their implementation. Innovative projects ensure the stability
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
101
of the country's economic development, but the implementation of these
projects requires significant financial resources. Bank loans occupy a leading
position among the sources of financing. This article discusses effective
mechanisms for financing innovative projects through bank loans, existing
problems and their solutions.
Keywords:
Innovative projects, bank loans, financing mechanisms,
innovative economy, credit risks, financial resources, guarantee funds, venture
capital, startups, credit line, insurance mechanisms, phased financing, interest
rate subsidies, technological innovations, investment risk, banking system,
Innovation assessment, project-based financing, intellectual property,
experience of Uzbekistan.
Jahon iqtisodiyoti raqobatbardoshligini ta’minlashda innovatsiyalarning
roli tobora ortib bormoqda. Innovatsion loyihalar texnologik yangiliklarni joriy
qilish, samaradorlikni oshirish, yangi mahsulot va xizmatlar yaratish orqali
iqtisodiyotning harakatlantiruvchi kuchiga aylanmoqda. Biroq bunday
loyihalarni moliyalashtirish murakkabliklarga ega. Moliyalashtirish manbalari
orasida tijorat banklarining kredit liniyalari asosiy o‘rinni egallaydi. Mazkur
maqolada innovatsion loyihalarni bank kreditlari orqali moliyalashtirish
mexanizmlarini tahlil qilamiz, mavjud muammolarni aniqlab, yechim yo‘llarini
ko‘rib chiqamiz.
Innovatsion loyihalarning xususiyatlari:
Innovatsion loyihalar o‘ziga xos
tavakkalchilik darajasiga ega bo‘lib, odatdagi tijorat loyihalariga nisbatan
ko‘proq ilmiy-texnik, marketing va moliyaviy noaniqliklarga ega. Shu sababli,
ularni moliyalashtirishda alohida yondashuv zarur.
Bank kreditlarining
afzalliklari:
Bank kreditlari quyidagi jihatlari bilan ajralib turadi. Yuqori
likvidlik
:
Kredit oluvchi tezda katta miqdorda mablag‘ga ega bo‘ladi.
Moliyaviy
intizomni oshiradi
:
Kredit shartlari loyihani puxta rejalashtirishga undaydi.
Markazlashgan nazorat: Banklar loyihani baholab, uni amalga oshirish
jarayonini monitoring qiladi.
Samarali moliyalashtirish mexanizmlari.
Innovatsion loyihalarni bank kreditlari asosida moliyalashtirishning samarali
mexanizmlari quyidagilardan iborat bo‘lishi mumkin. Kafolat fondlari va
sug‘urtalash tizimlari: Innovatsion loyihalar uchun yaratilgan maxsus kafolat
fondlari orqali bank risklari kamaytiriladi. Davlat ishtirokidagi subsidiyalar:
Kredit foiz stavkalarini subsidiyalash orqali loyiha uchun qulay moliyaviy
sharoit yaratiladi. Bosqichma-bosqich moliyalashtirish
:
Loyihaning har bir
bosqichi uchun alohida moliyalashtirish belgilanadi. Bu risklarni kamaytiradi.
Innovatsion baholash mezonlari: Banklar uchun innovatsion loyihalarni
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
102
baholashda an’anaviy moliyaviy ko‘rsatkichlardan tashqari, texnologik va bozor
salohiyatini baholash tizimi joriy qilinadi. Hamkorlik asosida moliyalashtirish:
Banklar, venchur kapital fondlari va davlat tashkilotlari ishtirokida loyihalarni
birgalikda moliyalashtirish mexanizmlarini rivojlantirish.
Amaliy misollar: Ayrim rivojlangan davlatlar tajribasida, masalan,
Germaniya yoki Janubiy Koreyada, bank kreditlari va davlat kafolatlari
sinergiyasi
orqali
ko‘plab
innovatsion
startaplar
muvaffaqiyatli
moliyalashtirilgan. O‘zbekistonda esa Innovatsion rivojlanish agentligi va tijorat
banklari hamkorligida yangi mexanizmlar shakllanmoqda. O‘zbekiston
sharoitida mavjud muammolar: Innovatsion loyihalarni bank kreditlari orqali
moliyalashtirishda O‘zbekiston iqtisodiyotida quyidagi asosiy muammolar
kuzatiladi. Bank tizimining konservativligi: Tijorat banklari ko‘pincha past
tavakkalchilikka ega loyihalarga ustuvorlik beradi. Innovatsion loyihalarning
noaniq daromadliligi ularni moliyalashtirishni qiyinlashtiradi. Kredit ta’minoti
muammolari: Innovatsion startaplar ko‘pincha garov ta’minoti bilan bog‘liq
muammolarga duch keladi. Innovatsion baholash tizimining rivojlanmaganligi:
Bank xodimlari ko‘pincha texnologik loyihalarning potensialini yetarlicha tahlil
qila olmaydi. Foiz stavkalari yuqoriligi: Kredit foizlarining nisbatan balandligi
Banklar uchun tavsiyalar innovatsion loyihalar uchun moliyaviy yukni oshiradi.
Banklar innovatsion loyihalarni moliyalashtirishda quyidagi strategiyalarni joriy
etishlari mumkin. Loyiha asosida moliyalashtirish (Project Finance): Loyiha
daromadlari asosida kredit qaytarilishi ko‘zda tutilgan moliyaviy model.
Innovatsion riskni baholash bo‘yicha treninglar: Bank xodimlari uchun
innovatsion tavakkalchiliklarni aniqlash va baholash bo‘yicha maxsus treninglar
o‘tkazilishi lozim. Texnoparklar va inkubatorlar bilan hamkorlik: Banklar yangi
texnologiyalar yaratilayotgan markazlar bilan hamkorlik qilsa, loyiha haqidagi
chuqur ma’lumotga ega bo‘ladi. Davlat tomonidan amalga oshirilayotgan
islohotlar. O‘zbekiston hukumati innovatsion iqtisodiyotni rivojlantirish
maqsadida qator tashabbuslarni ilgari surmoqda. 2022–2026 yillarga
mo‘ljallangan Innovatsion rivojlanish strategiyasida innovatsion loyihalarni
moliyalashtirishni kengaytirish ustuvor yo‘nalish sifatida belgilangan.
Innovatsion rivojlanish vazirligi va O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki
hamkorligida maxsus kredit liniyalari yo‘lga qo‘yilgan. Yirik tijorat banklari
(masalan, Ipoteka bank, Aloqabank, Agrobank) tomonidan startap kredit
liniyalari joriy etilmoqda. Statistik ma’lumotlar (2023–2024 yillar).
O‘zbekistonda innovatsion loyihalarni moliyalashtirishga yo‘naltirilgan kreditlar
umumiy hajmi: 1,2 trillion so‘m (2023 yil). Innovatsion startaplar soni: 600 dan
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
103
ortiq, ularning 40 foizi texnologik yo‘nalishda faoliyat yuritmoqda. Davlat
kafolatlari bilan berilgan kreditlar ulushi: 27%.Kelajakdagi istiqbollar. Yaqin 3–5
yilda quyidagi o‘zgarishlar kutilmoqda: Raqamli bank xizmatlari rivojlanadi, bu
esa innovatsion loyihalarga tezkor kredit olish imkonini beradi. Venchur kapital
bozorining shakllanishi banklar bilan hamkorlikda aralash moliyalashtirish
tizimlarini rivojlantirishga xizmat qiladi. Sun’iy intellekt asosida kredit baholash
tizimlari innovatsion loyihalarning risk darajasini aniqroq tahlil qilish imkonini
beradi.
Innovatsion loyihalarning o‘ziga xos xususiyatlari. Innovatsion loyihalar
odatiy biznes loyihalardan quyidagi jihatlar bilan farqlanadi. Tavakkalchilik
darajasining yuqoriligi: Mahsulot yoki xizmatning bozordagi qabul qilinish
darajasi noaniq bo‘ladi. Kapital talabining yuqoriligi: Dastlabki bosqichda katta
sarmoya talab etiladi. Daromad olish muddatining uzoqligi: Loyiha foyda bera
boshlaguncha uzoq vaqt o‘tadi. Intellektual mulkka asoslanishi: Bu esa moliyaviy
baholashni murakkablashtiradi.
Bank kreditlari orqali moliyalashtirishning afzallik va cheklovlari.
Afzalliklar: Loyiha boshlanishi uchun tezkor moliyaviy resurs taqdim etiladi.
Banklar moliyaviy monitoring orqali loyiha boshqaruvini mustahkamlaydi.
Kredit olish orqali aksiyalarni bozor orqali sotmasdan, boshqaruv nazoratini
saqlab qolish mumkin. Cheklovlar: Kreditni qaytarish majburiyati qat’iy va qat’iy
muddatli bo‘ladi. Innovatsion loyiha muvaffaqiyatsiz bo‘lsa, qarz yukining o‘sishi
mumkin. Yuqori foiz stavkalari loyiha iqtisodiy samaradorligiga salbiy ta’sir
ko‘rsatadi. O‘zbekiston tajribasi: Innovatsion loyihalarni moliyalashtirish
amaliyoti. O‘zbekistonda oxirgi yillarda innovatsion rivojlanishga katta e’tibor
qaratilmoqda. Rivojlanayotgan mexanizmlar: Innovatsion rivojlanish agentligi
tomonidan startap va innovatsion loyihalarni grant asosida qo‘llab-quvvatlash.
Davlat kafolatli kreditlar: Banklar tomonidan berilgan kreditlar davlat
tomonidan qisman kafolatlanmoqda. Tijorat banklarining innovatsion kredit
liniyalari: Masalan, “Aloqabank”, “Hamkorbank” kabi banklar IT va texnologik
startaplarga maxsus kreditlar taklif qilmoqda. Statistika (2023 y.) Innovatsion
loyihalar uchun ajratilgan kreditlar hajmi: 1,2 trillion so‘m. Banklar orqali
moliyalashtirilgan texnologik startaplar soni: 120 ta. Foiz stavkalari: 18–24%, bu
esa ayrim startaplar uchun yuqori hisoblanadi.
Samarali moliyalashtirish mexanizmlari va takliflar: Kafolat fondlari tashkil
etish. Innovatsion loyihalarning yuqori tavakkalchiligi sabab, davlat yoki xususiy
sektor tomonidan kafolat fondlari tashkil etilishi banklarning kredit ajratishga
bo‘lgan ishonchini oshiradi.
Foiz stavkalarini subsidiyalash: Davlat tomonidan
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
104
kredit foizlarining bir qismini qoplash (subsidiyalash) orqali loyihalarning
moliyaviy bosimi kamaytiriladi.
Venchur kapital va banklar hamkorligi. Banklar
va venchur kapital fondlari o‘zaro hamkorlikda moliyalashtirish mexanizmlarini
yaratish orqali risklarni taqsimlaydi. Startaplar uchun moliyaviy inkubatorlar.
Banklar huzurida maxsus "startap inkubatorlar" tashkil etilib, ularda loyiha
egalari kredit olish uchun kerakli hujjatlar, biznes-reja, risk tahlili tayyorlashda
yordam oladilar.
Bosqichma-bosqich kreditlash: Kreditlar loyihaning turli
bosqichlariga qarab ajratiladi. Har bir bosqichdan keyin natija baholanib, keyingi
mablag‘ ajratiladi. Bu kredit beruvchining riskini pasaytiradi.
Moliyaviy innovatsiyalar va bank kreditlari o‘rtasidagi bog‘liqlik.
Innovatsion loyihalarni moliyalashtirishda bank kreditlari uzoq muddatli
strategik sarmoya bo‘lib xizmat qiladi. Bu moliyaviy vosita orqali innovatorlar
texnologik g‘oyani amaliy mahsulotga aylantirish imkoniga ega bo‘ladilar.
Shunday bo‘lsa-da, innovatsiyalarning quyidagi xususiyatlari bank kreditlaridan
foydalanishni qiyinlashtiradi. An’anaviy kredit baholash mezonlariga to‘g‘ri
kelmaslik: Startaplar ko‘pincha moliyaviy tarix, barqaror daromad yoki garovga
ega emas.
Bozordagi noaniqlik: Mahsulotning ommalashish ehtimoli noma’lum
bo‘lishi bank uchun qo‘shimcha riskni anglatadi.
Immateriyal aktivlarning
ko‘pligi: Intellektual mulk, brend, texnologiyalar real garov sifatida baholanishi
qiyin.
Xalqaro tajriba: rivojlangan mamlakatlar namunasi. Germaniya – KfW
(Kreditanstalt für Wiederaufbau) modeli.
Germaniyada KfW banki kichik biznes
va innovatsiyalarni maxsus dasturlar orqali moliyalashtiradi:
Past foizli
kreditlar, Kafolat dasturlari, Kreditlar texnologik innovatsiyalar uchun maxsus
tahlil mezonlari asosida beriladi.
Janubiy Koreya – KIBO Technology Fund. KIBO
fondi texnologik startaplarni qo‘llab-quvvatlab, ular uchun kafolat beradi.
Banklar ushbu kafolat asosida kredit berish tavakkalchiligini kamaytiradi.
Fransiya – Bpifrance
.
Fransuz davlat investitsiya banki innovatsion korxonalar
uchun grant, ssuda, venchur kapital va bank kreditlarini uyg‘unlashtirgan
moliyalashtirish tizimini yo‘lga qo‘ygan.
Bank
kreditlashda
qo‘llaniladigan
innovatsion
moliyaviy
mexanizmlar
Mexanizm nomi
Mazmuni
Kafolat fondlari
Innovatsion kredit riskini sug‘urtalovchi vosita.
Kredit liniyasi
Loyiha bosqichlariga qarab ajratiladigan bosqichli
kreditlash.
Sindikatsiyalashgan
Bir necha bankning hamkorlikda kredit ajratishi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
105
Mexanizm nomi
Mazmuni
kreditlar
Startap kreditlari
Garovsiz yoki soddalashtirilgan tahlil asosida
ajratiladigan kreditlar.
Intellektual mulk garovi
Patent, litsenziya yoki brend asosida garov taqdim
etish.
Institutsional asoslar va O‘zbekiston tajribasi. Milliy darajada mavjud
institutlar: O‘zbekiston Respublikasi Innovatsion rivojlanish vazirligi,
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki, Innovatsion g‘oyalarni qo‘llab-
quvvatlash jamg‘armasi, Texnoparklar va innovatsion markazlar (Yashnobod, IT
Park)
Amaldagi dasturlar:
Innovatsion loyihalar uchun 0,25 mlrd so‘mgacha
garovsiz kreditlar, Startaplar uchun 3 yilgacha imtiyozli davr bilan kreditlar, IT
Park rezidentlari uchun boj va soliq imtiyozlari bilan bir qatorda kredit
imtiyozlari.
Innovatsion loyiha risklarini boshqarish yo‘llari (bank nuqtai
nazaridan)
Risk turi
Tavakkalchilik manbasi
Boshqarish yo‘li
Bozor riski
Mahsulotning
talab
yetishmasligi
Marketing
tahlil,
bosqichma-
bosqich moliyalashtirish
Texnik risk
Texnologiya ishlamasligi yoki
muvaffaqiyatsizligi
Pilot loyiha, prototip sinovi
Moliyaviy
risk
Loyiha xarajatlarining ortib
ketishi
Kreditni bosqichma-bosqich berish,
budjet monitoringi
Kredit risk Qaytarmaslik xavfi
Kafolat fondi, boshqa hamkor
moliyalashtiruvchilar
Strategik tavsiyalar
Banklar uchun: Startap baholash bo‘yicha metodologiyani ishlab chiqish.
Innovatsion portfellarga maxsus yondashuv (ya’ni, “Innovatsion kredit bo‘limi”)
tashkil qilish. Davlat uchun: Innovatsion moliyalashtirish uchun maxsus kafolat
agentligi tashkil etish. Kredit foizlarini 50% gacha subsidiyalash mexanizmini
joriy qilish. Loyihachilar uchun: Bank bilan ishlash uchun puxta biznes-reja, MVP
(minimal viable product) tayyorlash. Ilmiy va moliyaviy jihatdan asoslangan
natijaviy ko‘rsatkichlarni belgilash.
Xulosa:
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
106
Innovatsion loyihalarni bank kreditlari orqali moliyalashtirish – iqtisodiyotda
texnologik yuksalishni ta’minlaydigan muhim omillardandir. Mazkur jarayonni
muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun kompleks yondashuv, davlat tomonidan
qo‘llab-quvvatlash va moliyaviy infratuzilmaning rivojlanishi zarur. Banklar esa
o‘z navbatida innovatsion tavakkalchilikni baholash va boshqarish bo‘yicha
salohiyatini oshirishi lozim. Innovatsion loyihalarni bank kreditlari asosida
moliyalashtirish uchun samarali tizim yaratish O‘zbekiston iqtisodiyotining
innovatsion rivojlanishini tezlashtirish imkonini beradi. Buning uchun
quyidagilar muhim: Innovatsion loyihalarning xususiyatiga mos kreditlash
mexanizmlarini ishlab chiqish, Bank tizimida innovatsiyalarni baholay oladigan
malakali mutaxassislar sonini oshirish, Foiz stavkalarini pasaytirish bo‘yicha
davlat subsidiyalarini kengaytirish, Startaplar uchun garovsiz kreditlash
imkoniyatlarini ko‘rib
chiqish.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1.
Qodirov, Farrux, and Husniya Ergasheva. "INVESTITSIYALARNI JALB
QILISH VA UNING SAMARADORLIGI." Общественные науки в современном
мире: теоретические и практические исследования 3.11 (2024): 64-
69.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Innovatsion rivojlanish strategiyasi
to‘g‘risida”gi Farmoni. 2022.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki statistik axborotnomasi, 2023.
3.
Schumpeter J. A. (1934). The Theory of Economic Development.
4.
OECD. (2021). Fostering Innovation through Financial Instruments
5.
World Bank. (2023). Financing Innovation: Global Trends
6.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki hisobotlari – www.cbu.uz
7.
Kodirov, Akbar Shuxratovich, and Muborak To‘Lqin Qizi Nomozova.
"MASOFAVIY TALIMDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALARINING ISTIQBOLLI
ASOSLARI." Academic research in educational sciences 4.CSPU Conference 1
(2023): 753-756.
8.
Kodirov, Akbar, Gulasal Ruziyeva, and Marjona Yusupova. "ELEKTRON QO
‘LLANMALAR YARATISHDA AUTOPLAY DASTURIDAN FOYDALANISH VA
IMKONIYATLARINI TA’LIM TIZIMDA TALQIN ETISH." Наука и технология в
современном мире 3 (2024): 51-55.
9.
Shuxratovich, Kodirov Akbar. "KATTA MA’LUMOT BAZALARINI PARALLEL
ISHLOV BERISH USULLARINI VA MODELLARINI O’RGANISH." Journal of new
century innovations 43 (2023): 93-95.
10.
Shuxratovich, Kodirov Akbar. "VATANIMIZDA VENDING NUSXALASH
MASHINASINI AMALDA QO’LLASHNING SAMARADORLIGI." Journal of new
century innovations 43 (2023): 90-92.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
107
11.
Shuxratovich, A. K. "The importance and advantages of using information
technologies in education." Galaxy International Interdisciplinary Research
Journal 10.1 (2022): 46-50.
12.
Usmon o‘g‘li, Musirmanov Shohboz. "AKTUAR MOLIYA VA BUXGALTERIYA
HISOBI ILMIY JURNALI."
13.
Qodirov, F. E., et al. "PROBLEMS AND SOLUTIONS FOR EFFECTIVE
PROTECTION AGAINST NETWORK ATTACKS." НАУКОЕМКИЕ ИССЛЕДОВАНИЯ
КАК ОСНОВА ИННОВАЦИОННОГО РАЗВИТИЯ (2019): 93.
14.
Jo‘rayeva, Feruza, and Sarvinoz Xurramova. "MA’LUMOTLAR BAZASINI
BOSHQARISH TIZIMLARI TAHLILI." Прикладные науки в современном мире:
проблемы и решения 3.11 (2024): 8-12.
15.
Турсунова, Луиза Шамсиддинов Гиесжон. "ОБРАЗ ПЕДАГОГА В
ИНФОРМАЦИОННОМ МИРЕ." Uz-conferences. No. 1. 2024.
16.
Абдувалиева, Зебинисо Абдулхамидовна, and Луиза Комиловна
Турсунова. "МАТЕМАТИЧЕСКИЙ АППАРАТ МЕТОДОВ ПРИНЯТИЯ РЕШЕНИЯ
ДОКУМЕНТООБОРОТА В ВЫСШИХ УЧЕБНЫХ." International Journal of
Contemporary Scientific and Technical Research (2022): 296-299.
17.
Israilovich, Djumanov Olimjon, and Tursunova Luiza Komilovna.
"MECHANISMS FOR OPTIMIZATION OF DETECTION AND CORRECTION OF
ERRORS IN COMPUTER TEXT PROCESSING SYSTEMS." Journal of Engineering
And Technology Research 10.1 (2022): 1-7.
18.
Qodirov, F. E., O. D. Doniyorov, and H. Shokirov Sh. "Basic concepts of
information security in information systems. Wide threats and their
consequences." концепции устойчивого развития науки в современных
условиях (2021): 153-155.
19.
Bozorova, Irina Jumanazarovna, and Dilfuzaxon Mamasharipovna
Karayeva.
"Modern
programming
technologies
and
their
role."
интеллектуальный капитал xxi века. 2020.
20.
Ergash
o’g’li,
Qodirov
Farrux.
"Hududlarni
ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlantirishda har bir hududning о ‘ziga xos xususiyatlari." Scientific Journal of
Actuarial Finance and Accounting 4.09 (2024): 178-183.
21.
Qodirov, Farrux, and Sabrina Turayeva. "IOT (INTERNET OF THINGS)
ORQALI SANOAT ENERGIYA SAMARADORLIGINI OSHIRISH." Общественные
науки в современном мире: теоретические и практические исследования
4.7 (2025): 75-83.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
108
22.
Qodirov, F. E. "Methodological aspects and importance of development of
medical services through econometric modeling and forecasting options."
academy. uz/index. php/yo.
