ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
34
RAQAMLI TRANSFORMATSIYA DAVRIDA O‘ZBEKISTON
TELEVIDENIYESIDA KADRLAR SALOHIYATINI SHAKLLANTIRISH –
ASOSIY USTUVORLIKLARDAN BIRI
Sh.Zokirov
O‘zDSMI, “Ovoz rejissyorligi va
operatorlik mahorati” kafedrasi
o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15363157
Annotatsiya:
Ushbu
tezisda
O‘zbekiston
televideniyesining
raqamli
transformatsiyasining ijodiy va texnik jihatlari tahlil qilinadi. Tezisda, raqamli
texnologiyalarni joriy etish va ishlab chiqarish jarayonlarida ijodiy va texnik
kadrlar malakasini oshirishning ahamiyati ta’kidlanadi. O‘zbekiston
televideniyesining raqamli transformatsiyasi jarayonida kadrlar malakasini
oshirish va ularni yangi texnologiyalar bilan ishlashga tayyorlash, nafaqat soha
rivojini ta’minlaydi, balki televidenie kontentining sifatini ham yaxshilaydi.
Kalit so‘zlar:
raqamli transformatsiya, ijodiy yondashuv, texnik yondashuv,
innovatsiyalar, o‘quv metodlari, interaktiv ta’lim, media sanoati, televidenie
kontent
Raqamli texnologiyalarning keskin rivojlanishi nafaqat texnik vositalarning
yangilanishini, balki ularni boshqaradigan, ulardan samarali foydalanadigan
inson resurslarining yangilanishini ham talab qilmoqda. Ayniqsa, O‘zbekiston
televideniyesida bu jarayon keskin sezilmoqda. Yangi texnologiyalarni to‘liq
o‘zlashtirish uchun kadrlar salohiyati – raqamli savodxonlik, zamonaviy kontent
yarata olish, interaktiv platformalarda ishlash qobiliyati – yetarli darajada
bo‘lishi lozim. Demak, raqamli transformatsiyada inson omili texnologik
taraqqiyotdan kam emas.
Raqamli muhitga moslasha oladigan televideniye xodimlari nafaqat texnik
jihatdan, balki g‘oyaviy va uslubiy jihatdan ham yangicha fikrlash qobiliyatiga
ega bo‘lishi zarur. Ular yangi media texnologiyalar, multimediya turlari, raqamli
montaj vositalari, sun’iy intellekt yordamida yaratilgan vositalar bilan ishlashda
malakali bo‘lishi kerak. Bunday malaka esa an’anaviy o‘quv tizimi orqali yetarli
darajada shakllanmaydi. Shu boisdan amaliyotga asoslangan, zamon talabiga
moslashtirilgan o‘quv dasturlari ustuvor ahamiyat kasb etadi.
Televideniye endi biryoqlama efir beruvchi manba emas, balki ko‘pkanalli,
foydalanuvchi bilan o‘zaro aloqada bo‘ladigan murakkab tizimdir. Bu tizimda
ishlovchi mutaxassis esa oddiy “texnik ijrochi” emas, balki media muhitdagi
harakatlanish qonuniyatlarini tushunadigan, ijtimoiy tarmoqlarda kontent
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
35
tarqatish strategiyalarini biladigan ijodkor bo‘lishi zarur. O‘z navbatida, bu
kadrlarni shakllantirish uchun oliy ta’lim muassasalari bilan media industriya
o‘rtasidagi hamkorlik mustahkamlanishi shart.
Demak, raqamli transformatsiyada televideniye sohasi uchun zarur inson
resurslari faqat mavjud bilimlar bilan emas, balki keng ko‘lamli zamonaviy
ko‘nikmalar bilan boyitilishi kerak. Ushbu ehtiyoj televideniyening kelajakdagi
muvaffaqiyati va rivojlanish yo‘nalishini belgilab beradi. O‘zbekistonning barcha
telekanallarida bu ehtiyoj sezilmoqda, ayniqsa davlat teleradiokompaniyasi,
xususiy kanallar va ijtimoiy platformalarga integratsiyalashgan media markazlar
bu borada faol islohotlarni boshlagan.
Amaliyot bilan boyitilgan o‘quv tizimi nafaqat talabani, balki o‘qituvchini
ham yangilanishga majbur qiladi. Amaldagi o‘quv dasturlarida talabalarning
mustaqil loyiha asosida ishlashi, real kontent yaratish, montaj jarayonida
qatnashish, sahna rejissurasi bilan tanishish bo‘yicha imkoniyatlar yaratish
zarur. O‘qituvchi esa doimiy tarzda yangi platformalarni o‘rganishi, dars
uslublarini moslashtirishi, o‘z sohasida media-trendlar bilan tanish bo‘lishi
kerak.
Hozirgi kunda televideniyeda faoliyat yuritayotgan mutaxassislarning katta
qismi raqamli texnologiyalar bilan ishlash ko‘nikmasiga ega emas. Bu esa o‘z
navbatida yangi ish joylarida adaptatsiya jarayonini sekinlashtiradi, sifatli
kontent yaratilishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois, ta’lim va amaliyot
o‘rtasida uzviy bog‘liqlikni kuchaytirish zamon talabi bo‘lib bormoqda.
Telekanallar o‘zlarida ishlab chiqarish amaliyotini yo‘lga qo‘ygan bo‘lsa-da, uni
ta’lim bilan integratsiyalash hali yetarli darajada yo‘lga qo‘yilmagan.
O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi, “MY5”, “ZorTV” va boshqa xususiy
platformalar bilan hamkorlikda o‘quv laboratoriyalari, amaliy kurslar, ustoz-
shogird tizimi asosida darslar yo‘lga qo‘yilsa, kadrlar salohiyatini oshirish
imkoniyati ortadi. Bunday tizimlar orqali talabalar nafaqat texnik bilimga ega
bo‘lishadi, balki ijodiy fikrlash, jamoaviy ishlash va mustaqil qaror qabul qilish
ko‘nikmalarini ham rivojlantiradi. Amaliy jarayon orqali o‘qitilgan har bir
mutaxassis zamon bilan hamnafas bo‘ladi.
Tajribaga ega ijodkorlar va ishlab chiqaruvchilarning ta’lim tizimiga
integratsiyasi ham muhim masalalardan biridir. Ular orqali talabalarga real
sanoat muhitini tanishtirish, hozirgi davr muammolariga e’tibor qaratish,
innovatsion yondashuvlarni o‘rgatish mumkin. Shuningdek, zamonaviy media
xodimlari uchun individual yondashuv, portfolioga asoslangan baholash,
professional murabbiylik tizimini yaratish ham dolzarb vazifa bo‘lib qolmoqda.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
36
O‘zbekiston televideniyesida kadrlar malakasini oshirish jarayonida
uzluksiz o‘qitish va malaka oshirish tizimi muhim o‘rin tutadi. Bu tizim
mutaxassislarning yangi texnologiyalarni tez va samarali o‘zlashtirishini, ishlab
chiqarish jarayonlarida tezkor qarorlar qabul qilishlarini, shuningdek,
zamonaviy media platformalarini optimallashtirishda o‘z bilimlarini amaliyotga
tadbiq qilishlarini ta’minlashga yordam beradi. O‘zbekistonning televidenie
sohasidagi raqamli transformatsiya davomida, uzoq muddatli ta’lim va malaka
oshirish kurslari, onlayn treninglar va amaliy laboratoriyalarni tashkil qilish
orqali mutaxassislar o‘z bilim va ko‘nikmalarini doimiy ravishda yangilab
borishlari kerak.
Yangi texnologiyalarni ishlab chiqarish jarayonida qo‘llash uchun, ularning
samarali ishlatilishi bo‘yicha kengaytirilgan o‘quv dasturlari ishlab chiqilishi
zarur. Hozirda texnologiyalar so‘nggi avlod texnikalarini o‘z ichiga oladi, shu
sababli ushbu texnikalar bilan ishlash uchun mutaxassislar malakasini oshirish,
ularga yangi usullarni o‘rgatish muhim hisoblanadi. Shuningdek, raqamli
sahnalashtirish, montaj va grafik dizayn kabi yo‘nalishlarda tezkor onlayn
kurslar tashkil etish, jamoalar orasida raqamli savodxonlikni oshirish ham
o‘zgarishlarning ajralmas qismiga aylanishi kerak.
O‘zbekiston televideniyesida ishlab chiqaruvchilar va professional
mutaxassislarning o‘zaro aloqalarini yaxshilash ham muhimdir. Masalan,
telekanallar, studiyalar va texnik xizmat ko‘rsatish markazlari o‘rtasida
kooperatsiya tashkil etish, o‘zaro treninglar va bilim almashish jarayonlarini
joriy etish zarur. O‘quv dasturlarining zamonaviy platformalar bilan uzviy
bog‘lanishi talab qilinadi. Bu orqali ta’lim sohasida yangi texnologiyalarni
qo‘llash, ularning samaradorligini oshirish va mediatashabbuslarni rivojlantirish
mumkin bo‘ladi. Bu esa nafaqat kadrlar malakasini oshirishga, balki
O‘zbekistonning media sanoatining global miqyosda raqobatbardoshligini
ta’minlashga xizmat qiladi.
O‘zbekiston televideniyesining kelajagi uchun, shuningdek, jahon
miqyosidagi o‘quv kurslari va malaka oshirish dasturlaridan foydalanish juda
muhimdir. Global platformalarda ishlab chiqilgan va sinovdan o‘tgan
metodologiyalarni adaptatsiya qilish orqali, mutaxassislarning malakasini
yuqori darajaga olib chiqish mumkin. Har bir mutaxassis o‘z sohasi bo‘yicha
o‘zini namoyon etishi, zamonaviy texnologiyalarni tushunib yetishi va o‘z
bilimlarini real loyihalarda qo‘llash imkoniyatiga ega bo‘lishi kerak. Bu esa, o‘z
navbatida, televideniyening global miqyosda o‘z o‘rnini mustahkamlashiga
yordam beradi.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
37
O‘zbekiston televideniyesining raqamli transformatsiyasida, kadrlar
malakasini oshirishda zamonaviy o‘quv metodlarini joriy etish zarur. Bu
metodlar faqatgina texnik ko‘nikmalarni rivojlantirishga qaratilgan bo‘lmasligi
kerak, balki ijodiy fikrlash va problemalarni hal qilishni o‘rgatishga ham
qaratilgan bo‘lishi lozim. Aytaylik, “design thinking” yoki “creative problem-
solving” kabi metodologiyalarni ta’lim jarayonlariga qo‘llash, mutaxassislarga
murakkab vaziyatlarda samarali qarorlar qabul qilishni o‘rgatadi. Bunday
metodlar, shuningdek, jamoaviy ishni rivojlantirish va yangi g‘oyalar yaratishda
muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston televideniyesida kadrlar malakasini
oshirish uchun shu kabi interaktiv va amaliy yo‘nalishlarni faol qo‘llash kerak.
Shuningdek, televideniye sohasi raqamli transformatsiyaga o‘tish
jarayonida media mutaxassislari uchun zamonaviy o‘quv materiallari va
resurslar ishlab chiqish zarur. Buning uchun, o‘quv kurslari va dasturlari nafaqat
an’anaviy akademik yondashuvni, balki interaktiv vositalarni, onlayn o‘quv
platformalarini, video kurslar va webinarlarni ham o‘z ichiga olishi lozim.
Bunday o‘quv resurslari media mutaxassislarining eng so‘nggi texnologiyalar
bilan tanishishini, ularni o‘z amaliy ishlarida qo‘llashni osonlashtiradi. Bularning
barchasi raqamli texnologiyalar bilan ishlashni o‘rgatishda samarali vosita
bo‘ladi.
Raqamli transformatsiya jarayonida O‘zbekiston televideniyesida yangi
texnologiyalarni tatbiq etish va joriy etishda jamoa ishini yaxshilash juda
muhim. Bu faqat texnik masalalarni hal qilishni emas, balki ijodiy yondashuvni,
yangi g‘oyalarni ishlab chiqishni ham o‘z ichiga oladi. O‘zbek televideniyesi
uchun kadrlar malakasini oshirish jarayonida, shuningdek, transmedial
yondashuvni qo‘llash zarur. Bu, masalan, bir xil mavzu yoki g‘oya asosida turli
media platformalarida (TV, onlayn platformalar, ijtimoiy tarmoqlar) kontent
yaratishni anglatadi. Bu kabi yondashuv kadrlar malakasini oshirishning yangi
usulini yaratadi, chunki mutaxassislar bir vaqtning o‘zida bir nechta
platformalarda ishlashga va o‘zlarini yangicha shaklda ifodalashga qodir
bo‘lishadi.
Jamoaviy ishni va ijodiy hamkorlikni rivojlantirish, shuningdek, uzoq
muddatli malaka oshirish jarayonida innovatsiyalarni tezkor qo‘llash uchun
zarurdir. Televideniye sohasi uchun yangi texnologiyalarni o‘zlashtirish va
ishlab chiqarish jarayonlarida qo‘llashni tezlashtirish, nafaqat ko‘p vaqtni talab
etadi, balki buni amalga oshiradigan kadrlarni ham tayyorlashni taqozo etadi.
Shu bilan birga, kadrlarning yangi texnologiyalar bilan ishlashdagi tajribasini
mustahkamlash va samarali ishlashga yo‘naltirish, televideniye sohasining
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
38
raqamli transformatsiyasining muvaffaqiyatli o‘tishini ta’minlashga yordam
beradi.
O‘zbekiston televideniyesining raqamli transformatsiyasi jarayoni
mutaxassislarning malakasini oshirishda yangi yondashuvlarni talab etadi.
Kadrlar malakasini oshirish, nafaqat texnik ko‘nikmalarni, balki ijodiy fikrlashni,
zamonaviy texnologiyalarni tushunish va ulardan samarali foydalanishni ham
o‘z ichiga oladi. O‘zbekiston televideniyesidagi raqamli transformatsiya
jarayonida o‘quv metodlarini zamonaviylashtirish, interaktiv va amaliy
yo‘nalishlarni joriy etish, mutaxassislarning global o‘quv platformalaridan
foydalanish imkoniyatlarini yaratish, ijodiy va texnik jamoalarni o‘zaro
hamkorlikda ishlashga undash kabi yangi imkoniyatlarni ochib beradi.
Shuningdek, yangi texnologiyalarni ishlab chiqarish jarayonlariga tatbiq
etishda, O‘zbekiston televideniyesida kadrlar malakasini oshirish tizimi muhim
ahamiyat kasb etadi. Bu jarayon mutaxassislarning bilimlarini va ko‘nikmalarini
doimiy ravishda yangilab turishni ta’minlaydi, raqamli texnologiyalarni
qo‘llashni osonlashtiradi va ishlab chiqarish jarayonlarida samaradorlikni
oshiradi. O‘zbekiston televideniyesining rivojlanish tendensiyalarini hisobga
olib, bu sohada o‘qitish tizimini rivojlantirish, malaka oshirish kurslarini tashkil
etish va yangi metodologiyalarni ishlab chiqish muhim ahamiyatga ega.
Ushbu tadqiqot, O‘zbekiston televideniyesining raqamli transformatsiya
jarayonidagi kadrlar malakasini oshirishni yanada samarali qilish uchun zarur
bo‘lgan yo‘nalishlarni, metodologiyalarni va tavsiyalarni aniqlashga xizmat
qiladi. Bu o‘zgarishlar televideniyening xalqaro miqyosda raqobatbardoshligini
ta’minlashga yordam beradi va yangi texnologiyalarni muvaffaqiyatli tatbiq
etishda ustunlikni qo‘lga kiritishga imkon yaratadi.
Foydalanilgan manbalar ro‘yxati:
1. L. R. Baranov, S. P. Frolov. Raqamli media texnologiyalar va ularning
televideniyedagi o‘rni.Moskva:MediaPress. 2018.
2. Sh.T.Xodjaeva. O‘zbekiston televideniyesining raqamli transformatsiyasi:
Milliy qadriyatlar va global tendensiyalar. Toshkent: O‘zbekiston Yoshlar Ittifoqi
nashriyoti. 2020.
3.
D.V.Grishin.Televidenie
i
internet:
Evolyutsiya
i
integratsiya.
Sankt-Peterburg: Nevsky Publisher. 2019.
4. S. S. Karimov.O‘zbek televideniyesi: Raqamli yangilanishlar va ijtimoiy
talablarga javob.Toshkent: O‘zbekiston Matbuoti.2021.
5. P. B. Vasiliev. Televideniye v eravomskiy period: Kontent, tekhnologii i
politika.Moskva: Media Analytics. 2022.
