ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
128
MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARI DIREKTORINING IJOBIY
FIKRLASH QOBILIYATLARINI SHAKLLANTIRISH.
Boymirzayeva Zamira Kamolovna
https://doi.org/10.5281/zenodo.15379832
Annotatsiya:
Maktabgacha ta’lim tizimi yosh avlodni tarbiyalashda muhim
o‘rin tutadi. Ushbu tizimning muvaffaqiyatli faoliyat yuritishi uchun
direktorlarning ijobiy fikrlash qobiliyatlari zarur. Ijobiy fikrlash orqali rahbar
tashkilotda sog‘lom va samarali jamoa muhitini yaratib, ta’lim sifatini oshirishga
erishishi mumkin. Bugungi kunda pedagogik tizimda muhim o‘zgarishlar amalga
oshirilmoqda, bu esa rahbarlarga yangi muammolarni yechishda yangi
yondashuvlarni qo‘llashni talab qiladi. Shuning uchun, maktabgacha ta’lim
tashkilotlari direktorlarining ijobiy fikrlash qobiliyatlarini shakllantirish,
nafaqat pedagogik boshqaruvni, balki jamoadagi umumiy ruhni, ijtimoiy va
emotsional muhitni ham yaxshilashga xizmat qiladi. Ijobiy fikrlash — bu
shaxsning atrof-muhitga va o‘ziga nisbatan optimistik, konstruktiv va yaratish
ruhidagi qarashlarini ifodalaydi. Bunda inson faqat salbiy holatlarni emas, balki
barcha vaziyatlarda imkoniyatlarni ko‘ra olish va turli muammolarga ijodiy
yondashish qobiliyatiga ega bo‘ladi. Direktorlar uchun bu qobiliyat yuqori
darajadagi liderlik va boshqaruv mahoratini talab qiladi, chunki ular nafaqat
boshqaruv funksiyalarini bajarish, balki jamoani o‘zgartirish va yangi ideallarni
shakllantirishga ham mas’uldir.
Kalit so’zlar:
Qobiliyat, ijobiy fikrlash, liderlik, boshqaruv mahorati,
muvaffaqiyat, motivatsiya, energiya, stress.
Rahbarlik faoliyatidagi ijobiy fikrlashning roli
Motivatsiya va energiya: Ijobiy fikrlash direktorlarni jamoaga motivatsiya
berishda va ularni o‘z faoliyatiga ishonch hosil qilishda qo‘llaydi. Innovatsiya va
yangilikka ochiqlik: Ijobiy fikrlash rahbarni yangiliklarni qabul qilishga va
pedagogik yangiliklarni muvaffaqiyatli joriy etishga tayyor qiladi. Stressni
boshqarish: Ijobiy fikrlash rahbarni murakkab vaziyatlarda ham salbiy
hissiyotlardan xoli bo‘lishga yordam beradi, bu esa qarorlarni yanada aniq va
samarali qabul qilish imkonini yaratadi. Maktabgacha ta’lim tashkilotlari
direktorining ijobiy fikrlash qobiliyatlarini shakllantirish mexanizmlari
Emotsional intellektni rivojlantirish
Emotsional intellekt, ya’ni o‘z hissiyotlarini boshqarish, boshqalarning his-
tuyg‘ularini tushunish va ularga mos ravishda munosabatda bo‘lish, direktor
uchun juda muhimdir. Emotsional intellekt ijobiy fikrlashni shakllantirishda
asosiy vosita sifatida xizmat qiladi. Direktor emotsional intellektni rivojlantirish
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
129
orqali jamoa bilan mustahkam va ishonchli aloqalar o‘rnatadi. Refleksiya va o‘z-
o‘zini baholash
Direktorlarning o‘z faoliyatini muntazam ravishda tahlil qilishlari va
o‘zgarishlarga ochiq bo‘lishlari kerak. O‘zini tahlil qilish (refleksiya) orqali
rahbar o‘zining kuchli va zaif tomonlarini ko‘ra olishadi, bu esa shaxsiy o‘sishga
va ijobiy fikrlashni rivojlantirishga yordam beradi. Kouching va mentorlik
Kouching va mentorlik dasturlari direktorlarning ijobiy fikrlash
qobiliyatlarini rivojlantirish uchun samarali usuldir. Bu dasturlar rahbarlarni
o‘zlarini anglashga, yangi bilim va ko‘nikmalarni o‘zlashtirishga, shuningdek,
qiyin vaziyatlarni ijobiy nuqtai nazardan ko‘rishga o‘rgatadi. Psixologik
mashg‘ulotlar va treninglar
Treninglar, seminarlar va psixologik mashg‘ulotlar orqali direktorlar
o‘zlarining ijobiy fikrlash va boshqaruv qobiliyatlarini rivojlantirishi mumkin. Bu
mashg‘ulotlar rahbarlarga murakkab vaziyatlarda qanday qilib ijobiy qarorlar
qabul qilish, stressni boshqarish va jamoa a’zolarini qo‘llab-quvvatlashni
o‘rgatadi. Maktabgacha ta’lim tashkilotlari direktorlarining ijobiy fikrlashni
shakllantirishning boshqaruv jarayoniga ta’siri. Jamoani boshqarish va muhit
yaratish
Ijobiy fikrlash orqali direktorlar jamoa ichida ijobiy ruhni saqlashadi. Ular
mehnat jarayonida jamoaning o‘zaro munosabatlarini va o‘zaro hurmatini
mustahkamlash, muammolarni ochiq va konstruktiv hal etish kabi vazifalarni
bajarishadi.
Maktabgacha ta’lim direktorlarining ijobiy fikrlash qobiliyatlari ta’lim
sifatiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’sir qiladi. Ijobiy fikrlash rahbarni ta’lim jarayonlarini
yangilash, innovatsion yondashuvlarni joriy etishga undaydi.
Direktorlar ijobiy fikrlash orqali ota-onalar bilan samarali va konstruktiv
aloqalar o‘rnatadilar. Bu esa ta’lim jarayoniga ota-onalarning ishtirokini
oshiradi, tashkilotga nisbatan qoniqishni va ishonchni kuchaytiradi. Asosiy
g‘oyalar: Ijobiy fikrlash tushunchasi va uning rahbarlik faoliyatidagi o‘rni. Ijobiy
fikrlash – bu muammolarni imkoniyat sifatida qabul qilish, ijobiy kayfiyatni
saqlash, stressni boshqarish va motivatsiyani yuqori darajada ushlab turish
qobiliyatidir. Maktabgacha ta’lim rahbari uchun bu fazilatlar jamoani
birlashtirish, pedagogik muhitni ijobiy ruhlantirish va ota-onalar bilan
konstruktiv aloqa o‘rnatish imkonini beradi. Direktor shaxsida ijobiy fikrlash
qobiliyatlarini shakllantirishning psixologik-pedagogik mexanizmlari:
Emotsional intellektni rivojlantirish
O‘zini anglash va o‘z-o‘zini boshqarish ko‘nikmalarini mustahkamlash
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
130
Stressga chidamlilik va muammoli vaziyatlarda hal qiluvchi qaror qabul
qilishga tayyorlik Ijobiy fikrlashni shakllantirish usullari va texnologiyalari
Treninglar va psixologik mashg‘ulotlar (motivatsion mashg‘ulotlar, mindfulness
texnikalari) Refleksiya va shaxsiy rivojlanish kundaliklari yuritish Mentorlik va
kouching dasturlarida ishtirok etish Ijobiy fikrlashning samarali boshqaruvga
ta’siri Jamoa a’zolari o‘rtasida ishonch muhitining kuchayishi Nizolarni
konstruktiv yo‘l bilan hal etish qobiliyatining oshishiTa’lim sifatining oshishi va
ota-onalarning qoniqish darajasining ortishi
Xulosa
Maktabgacha ta’lim tashkilotlari direktorining ijobiy fikrlash qobiliyatlarini
shakllantirish – bu nafaqat shaxsiy rivojlanish, balki butun ta’lim tashkilotining
muvaffaqiyatli faoliyat yuritishi uchun zarur shartdir. Ijobiy fikrlash rahbarlarni
yangilikka ochiq, motivatsiyaga boy va jamoa bilan samarali ishlashga imkon
beradi. Shuningdek, direktorlarning o‘z o‘zini rivojlantirishi va o‘z his-
tuyg‘ularini boshqarish ko‘nikmalarini oshirish, ijobiy ta’lim muhitini yaratishda
muhim ahamiyatga ega. Maktabgacha ta’lim tashkilotlari direktorlari uchun
ijobiy fikrlash nafaqat individual fazilat, balki samarali rahbarlikning asosi
hisoblanadi. Ushbu qobiliyatni shakllantirish orqali ularning professional
faoliyati yanada barqaror, samarali va insoniylik tamoyillariga asoslangan
bo‘ladi. Maktabgacha ta’lim tashkiloti rahbari – bu nafaqat boshqaruvchi, balki
jamoaning ruhiy yetakchisi hamdir. Bugungi kunda ta’lim tizimida tez-tez yuz
berayotgan o‘zgarishlar va islohotlar fonida, direktorlarning ijobiy fikrlash
qobiliyatlari tashkilot ichki muhitini sog‘lom saqlash va innovatsiyalarni
muvaffaqiyatli joriy etish uchun muhim omil hisoblanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Karimova Z.M. Pedagogik psixologiya. – Toshkent: O‘zbekiston nashriyoti,
2021.
2.
Hasanboeva M.U. Rahbar psixologiyasi. – Toshkent: Fan va texnologiya,
2020.
3.
Abduqodirova Z.N. Maktabgacha ta’lim psixologiyasi. – Toshkent: “Ilm
ziyo”, 2019.
4.
G‘ofurov N.M. Ijobiy psixologiya asoslari. – Samarqand: Samarqand davlat
universiteti nashriyoti, 2022.
5.
Azizxo‘jaeva N.N. Pedagogik mahorat. – Toshkent: O‘qituvchi, 2020.
6.
Teshaev, O. R., Ruziev, U. S., Shagazatova, B. K., Kudratova, N. A., & Ataliev,
A. E. (2020). Efficacy of Gastric Bypass in the Treatment of Obesity-Associated
Carbohydrate Metabolism Disorders. Indian Journal of Forensic Medicine &
Toxicology, 14(4), 7995-8003.
ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
131
7.
Najmutdinova, D. K., & Kudratova, N. A. (2015). The application of insulin
analogues in the treatment of type 2 diabetes mellitus: the focus on the cardio
protection. Bulletin of the Karaganda University “Biology medicine geography
Series”, 78(2), 70-77.
