Page 133
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 6, Part 3 Iyun 2025
www.in-academy.uz
QASHQADARYO VILOYATIDA SANOAT
MAHSULOTLARINI TIKTOK, INSTAGRAM VA BOSHQA
IJTIMOIY TARMOQLAR ORQALI TARG‘IB QILISH
IMKONIYATLARI
Sharipov Gʻulomjon Qarshi oʻgʻli
Abu Rayhon Beruniy nomidagi
Urganch davlat universiteti mustaqil tadqiqotchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15744925
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 15-Iyun 2025 yil
Ma’qullandi: 20-Iyun 2025 yil
Nashr qilindi: 26-Iyun 2025 yil
Ushbu maqolada Qashqadaryo viloyatida sanoat
mahsulotlarini zamonaviy ijtimoiy tarmoqlar – xususan
TikTok, Instagram, Facebook va YouTube orqali targ‘ib
qilish imkoniyatlari o‘rganiladi. Raqamli marketingning
jadal rivojlanishi fonida, aynan ijtimoiy tarmoqlar orqali
mahalliy mahsulotlarni ommalashtirish, brendni tanitish
va yangi mijozlar auditoriyasiga chiqish bo‘yicha
tendensiyalar tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida
Qashqadaryo viloyatidagi bir nechta yirik va o‘rta
korxonalarning raqamli faoliyati o‘rganilib, ularning
TikTok va Instagram kabi platformalarda samarali
ishlash holati tahlil qilinadi. Shuningdek, algoritm asosida
ishlaydigan ijtimoiy tarmoqlarda kontent strategiyasi,
auditoriya bilan muloqot va mahsulot vizual
taqdimotining samarali usullari ko‘rib chiqiladi.
Maqolada raqamli transformatsiya sharoitida ijtimoiy
tarmoqlardan to‘g‘ri foydalanish orqali sanoat
mahsulotlari eksportini rag‘batlantirish imkoniyatlari
bo‘yicha tavsiyalar ham berilgan.
KEYWORDS
Qashqadaryo sanoati, ijtimoiy
tarmoqlar marketing, TikTok
reclama, instagram savdo,
mahsulot brendingi, raqamli
targ‘ibot, sanoat mahsulotlarini
reklamalash,
kontent
strategiyasi, mahalliy eksport,
vizual marketing.
Kirish:
XXI asrda raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi natijasida marketing
strategiyalarining shakli va mohiyati tubdan o‘zgarib bormoqda. An’anaviy reklama usullari
o‘rnini asta-sekin ijtimoiy tarmoqlar asosida qurilgan zamonaviy, interaktiv va maqsadli
targ‘ibot usullari egallamoqda. Ayniqsa, TikTok, Instagram, YouTube, Facebook va Telegram
kabi ommaviy ijtimoiy platformalar kichik va yirik korxonalar uchun keng auditoriyaga chiqish,
mahsulot yoki xizmatni ommalashtirish, mijozlar bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri muloqot qilish
imkonini yaratmoqda. Bu esa ijtimoiy tarmoqlarni raqamli marketingning muhim vositalaridan
biriga aylantirdi.
O‘zbekiston iqtisodiy siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biri sifatida mahalliy sanoatni
rivojlantirish, mahsulot sifatini oshirish va ularni ichki hamda tashqi bozorlarga samarali
chiqarish masalalari dolzarb ahamiyat kasb etmoqda. Shu nuqtayi nazardan, Qashqadaryo
viloyati ham mamlakat sanoat salohiyatida muhim o‘rin tutadi. Viloyatda neft-gaz, qurilish
materiallari, oziq-ovqat, to‘qimachilik va boshqa yo‘nalishlardagi sanoat korxonalari faoliyat
Page 134
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 6, Part 3 Iyun 2025
www.in-academy.uz
yuritmoqda. Biroq ularning aksariyati marketing va reklama sohasida an’anaviy uslublardan
foydalanib kelmoqda yoki raqamli vositalardan cheklangan darajada foydalanmoqda.
Aynan shu holat Qashqadaryo viloyatidagi sanoat mahsulotlarini ommalashtirish,
raqobatbardoshligini oshirish va eksport salohiyatini kuchaytirish yo‘lida ijtimoiy tarmoqlar
orqali targ‘ibot qilish imkoniyatlarini chuqur tahlil qilish zaruratini yuzaga keltiradi. TikTok va
Instagram kabi platformalar nafaqat yosh avlod auditoriyasini qamrab olishi, balki brendga
sodiqlik yaratish, vizual kontent orqali mahsulotga qiziqish uyg‘otish, interaktiv aloqani
o‘rnatish va eng muhimi – arzon va samarali reklama maydoniga ega bo‘lish imkonini berishi
bilan ajralib turadi.
Mazkur tadqiqotda Qashqadaryo viloyatidagi sanoat korxonalarining ijtimoiy tarmoqlar
bilan ishlash tajribasi, mavjud imkoniyatlari, to‘siqlari va istiqbollari o‘rganiladi. Shuningdek,
ilg‘or xorijiy tajriba asosida tavsiyalar ishlab chiqiladi hamda raqamli platformalar orqali
mahalliy sanoat mahsulotlarini targ‘ib qilishning amaliy jihatlari ko‘rib chiqiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar tahlili
So‘nggi yillarda ijtimoiy tarmoqlar orqali marketing yuritish bo‘yicha ko‘plab ilmiy va
amaliy ishlar olib borilgan. Philip Kotlerning “Marketing 5.0” asarida sun’iy intellekt, raqamli
texnologiyalar va ijtimoiy tarmoqlarning iste’molchi xatti-harakatiga ta’siri atroflicha yoritilgan.
Chaffey tomonidan yozilgan “Digital Marketing” kitobida esa onlayn platformalarda brendni
ommalashtirish, vizual kontentning ta’siri, va algoritmlarni hisobga olgan holda reklama
strategiyalarini shakllantirish haqida so‘z yuritilgan.
Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, TikTok va Instagram kabi ijtimoiy tarmoqlar orqali reklama
qilish an’anaviy vositalarga nisbatan ancha arzon, lekin auditoriyaga ta’siri yuqoriroq bo‘ladi.
Xalqaro tadqiqotlarda (Maslova, Liu va Zhang) aytilishicha, video-kontent orqali mahsulotni
reklama qilish xaridorning ishonchini qozonishda samarali usul hisoblanadi.
O‘zbekistonda esa bu yo‘nalishda hali izlanishlar yetarli emas. Ammo Mahmudova va
Ismoilov tomonidan yozilgan maqolalarda milliy korxonalarning TikTok’dagi brend sifatidagi
chiqishlari, inflyuencer marketing va bozorni segmentatsiyalash tajribalari ilgari surilgan.
Tadqiqot metodologiyasi
Ushbu tadqiqotda quyidagi metodologik yondashuvlardan foydalanildi.
Tahliliy yondashuv – TikTok, Instagram va boshqa platformalardagi eng faol
sanoat brendlari kontentlari o‘rganildi.
So‘rovnoma – Qashqadaryo viloyatidagi 25 ta kichik va o‘rta sanoat korxonalari
marketing mutaxassislari o‘rtasida so‘rovnoma o‘tkazildi.
Taqqoslash usuli – mahalliy va xorijiy brendlarning ijtimoiy tarmoqlardagi
marketing faoliyati solishtirildi.
Intervyu – ayrim ijtimoiy tarmoq mutaxassislari va SMM menejerlar bilan
suhbatlar o‘tkazildi.
Vizual monitoring – TikTok va Instagramda chiqayotgan sanoat mahsulotlari
videolari, reel’lar va postlar ko‘rib chiqilib, eng samarali formatlar aniqlandi.
Natija va muhokama
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatdiki:
Qashqadaryo viloyatidagi korxonalar ijtimoiy tarmoqlarning potensialidan to‘liq
foydalanmayapti.
Page 135
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 6, Part 3 Iyun 2025
www.in-academy.uz
TikTok’da mahsulot haqidagi qisqa, vizual jihatdan jozibali videolar mijozlar
e’tiborini jalb qilishda muhim rol o‘ynaydi.
Instagram’dagi “story” va “reel” funksiyalari orqali savdo hajmini oshirish
bo‘yicha sezilarli imkoniyatlar mavjud.
So‘rovnoma natijasida aniqlanishicha, korxonalar yetarli SMM bilimiga ega emas
va professional kontent yaratuvchilardan foydalanilmayapti.
Ba’zi korxonalar mahsulotni reklama qilishda faqat narx va sifatga e’tibor
qaratmoqda, mijozlar bilan hissiy aloqa (emotion-based content) kam yo‘lga qo‘yilgan.
Xulosa va takliflar
Xulosa: Qashqadaryo viloyatidagi sanoat korxonalari TikTok, Instagram kabi ijtimoiy
platformalarni samarali ishlatish orqali o‘z mahsulotlarini mahalliy va xalqaro bozorlarda
ommalashtirishi mumkin. Ijtimoiy tarmoqlarda faol kontent yuritish, brend imidjini
shakllantirish va auditoriya bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqada bo‘lish raqobatbardoshlikni
oshiradi.
Takliflar: Korxonalar uchun ijtimoiy tarmoqlarda faol ishlash bo‘yicha treninglar va SMM
kurslari tashkil etilishi lozim.
TikTok va Instagramda reklama qilish uchun kontent yaratuvchilari bilan hamkorlik
o‘rnatish kerak.
Har bir korxona o‘zining raqamli marketing strategiyasini ishlab chiqishi, unda maqsadli
auditoriya, kontent formati, postlar jadvali va samaradorlik ko‘rsatkichlari belgilanishi zarur.
Viloyat hokimligi yoki savdo-sanoat palatasi tomonidan ijtimoiy tarmoq marketingi
bo‘yicha ko‘maklashuvchi platforma yaratilishi mumkin.
Eksport mahsulotlarini TikTok va Instagram orqali xorijiy auditoriyaga yo‘naltirish uchun
ingliz tilidagi kontentlar tayyorlash tavsiya etiladi.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatmoqdaki, Qashqadaryo viloyatidagi sanoat
korxonalarining ijtimoiy tarmoqlar orqali mahsulot targ‘iboti borasidagi imkoniyatlari hali
to‘liq ishga solinmagan. Zamonaviy marketing vositalari, ayniqsa TikTok va Instagram kabi
platformalarning kuchli salohiyati, hozirgi kunda nafaqat xizmat va moda sohalarida, balki
sanoat mahsulotlarini ham jozibador va tushunarli shaklda iste’molchiga yetkazishda muhim
ahamiyat kasb etmoqda.
Ijtimoiy tarmoqlarning algoritmik imkoniyatlari, auditoriyani noan’anaviy tarzda jalb
etish mexanizmlari, kontentning tez tarqalish xususiyati va foydalanuvchi bilan bevosita
aloqada bo‘lish imkoniyati mahalliy ishlab chiqaruvchilarga bozordagi raqobatda ustunlik
beradi. Tadqiqotlar asosida ma’lum bo‘ldiki, vizual marketing, qisqa video kontentlar va hissiy
aloqa ustuvor yo‘nalishlar sirasiga kiradi. Ayniqsa, TikTok platformasida maxsulotni qiziqarli
tarzda taqdim etish, trendlarga moslashtirish orqali mahsulot haqidagi xabardorlikni sezilarli
darajada oshirish mumkin.
Korxonalarning bu boradagi sust faoliyati, raqamli bilim va malakaga ega bo‘lmagan
kadrlar, ijtimoiy tarmoq strategiyalarining yo‘qligi ularning eksport va ichki bozor salohiyatini
to‘liq namoyon eta olmasligiga olib kelmoqda. Shu bois, mahalliy sanoat mahsulotlarini global
auditoriyaga chiqarishda ijtimoiy tarmoqlarning afzalliklaridan oqilona foydalanish,
korxonalarning brend imijini shakllantirish, mahsulotlar haqidagi kontentni tizimli va sifatli
yuritish zarur.
Page 136
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 6, Part 3 Iyun 2025
www.in-academy.uz
Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlar orqali xorijiy auditoriyani jalb qilish, chet eldagi
iste’molchilarga to‘g‘ridan-to‘g‘ri chiqish imkonini yaratadi. Bu esa eksport geografiyasini
kengaytirish, mahsulotga bo‘lgan ishonchni oshirish va xalqaro savdoda mahalliy brendlar
raqobatbardoshligini ta’minlashda muhim vositaga aylanishi mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Kotler, P., & Kartajaya, H. (2021). Marketing 5.0: Technology for Humanity. Wiley.
2.
Chaffey, D. (2020). Digital Marketing: Strategy, Implementation, and Practice. Pearson.
3.
Mahmudova, D., & Ismoilov, B. (2023). “Ijtimoiy tarmoqlarda brend targ‘iboti: O‘zbekiston
tajribasi.” Marketing va Rivojlanish, №2.
4.
Liu, Y., & Zhang, L. (2021). “Social Media and Industrial Marketing: A Global Perspective.”
Journal of Digital Commerce, 18(1), 33-50.
5.
Maslova, E. V. (2022). “TikTok platformasi orqali mahsulotlarni ommalashtirish
strategiyalari.” Raqamli Marketing Jurnali, №4.
6.
Qarshi o’g, Sharipov G’ulom. "Use of Information Analysis Tools in Electronic Commerce
Management." Central Asian Journal of Literature, Philosophy and Culture 1 (2023): 30.
7.
Qarshi o’g, Sharipov G’ulom. "Main Strategic Directions of Organizing the Process of Digital
Transformation in Industry Electronic Commerce." Vital Annex: International Journal of Novel
Research in Advanced Sciences 1 (2023): 30.
8.
Qarshi o’g, Sharipov G’ulom. "Improving Electronic Commerce in the Digital Economy."
AMERICAN JOURNAL OF SCIENCE AND LEARNING FOR DEVELOPMENT 1 (2023): 30.
9.
Шарипов, Ғулом. "ЭЛЕКТРОН ТИЖОРАТНИ ТАШКИЛ ҚИЛИШДА РАҚАМЛИ
ПЛАТФОРМАЛАР ВА IOT ТЕХНОЛОГИЯСИДАН ФОЙДАЛАНИШ." Общественные науки в
современном мире: теоретические и практические исследования 1 (2023): 25.
10.
Шарипов, Ғулом. "РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТ ШАРОИТИДА ЭЛЕКТРОН ТИЖОРАТНИ
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ." Наука и технология в современном мире 1 (2023): 25.
11.
Шарипов, Ғулом. "САНОАТ ЭЛЕКТРОН ТИЖОРАТДА РАҚАМЛИ ТРАНСФОРМАЦИЯ
ЖАРАЁНИНИ ТАШКИЛ ҚИЛИШНИНГ АСОСИЙ СТРАТЕГИК ЙЎНАЛИШЛАРИ."
Инновационные исследования в современном мире: теория и практика 1 (2023): 25.
12.
Шарипов, Ғулом. "ЭЛЕКТРОН ТИЖОРАТНИ БОШҚАРИШДА АХБОРОТ-ТАҲЛИЛ
ВОСИТАЛАРИНИ ҚЎЛЛАШ." Прикладные науки в современном мире: проблемы и
решения 1 (2023): 25.
