Page 101
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 8,August 2025
www.in-academy.uz
IQLIM O‘ZGARISHI VA TABIIY RESURSLARDAN OQILONA
FOYDALANISH: MUAMMOLAR VA ECHIMLA
Fayzullayev Jonibek Mambetsaliy o‘g‘li
Alfraganus university dotsenti, phd
Ollayorov Behruzbek Sardor o‘g‘li
Alfraganus university Iqtisodiyot yo‘nalishi talaba
https://doi.org/10.5281/zenodo.16911579
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Qabul qilindi: 10-Avgust 2025 yil
Ma’qullandi: 15- Avgust 2025 yil
Nashr qilindi: 20- Avgust 2025 yil
Mazkur maqolada iqlim o‘zgarishining asosiy sabablari
va oqibatlari, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish
muammolari
va
imkoniyatlari
tahlil
qilingan.
O‘zbekiston misolida mavjud ekologik muammolar ko‘rib
chiqilib, xalqaro tajriba asosida ekologik boshqaruvning
samarali yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, barqaror
rivojlanish va yashil iqtisodiyotga o‘tish bo‘yicha takliflar
ilgari surilgan..
KEYWORDS
iqlim
o‘zgarishi,
tabiiy
resurslar, O‘zbekiston, ekologik
boshqaruv,
barqaror
rivojlanish, yashil iqtisodiyot,
xalqaro tajriba.
So‘nggi o‘n yilliklarda global miqyosda iqlim o‘zgarishining ta’siri sezilarli darajada
kuchaymoqda. Atmosferaga chiqayotgan issiqxona gazlarining ortishi, havoning isishi,
qurg‘oqchilik, suv tanqisligi va boshqa omillar nafaqat ekologik muammolarga, balki ijtimoiy-
iqtisodiy beqarorlikka ham olib kelmoqda. Shu bilan birga, tabiiy resurslarning cheksiz
emasligi, ularni oqilona va barqaror boshqarish zaruratini yuzaga keltiradi. Ushbu maqolada
iqlim o‘zgarishi va tabiiy resurslardan foydalanish masalasi O‘zbekiston va jahon tajribasi
asosida tahlil qilinadi.
Iqlim o‘zgarishining sabablari va oqibatlari.
Iqlim o‘zgarishi Yer yuzida global
muammo bo‘lishi bilan birga, har bir mintaqa, xususan, O‘zbekiston uchun ham o‘ziga xos
muammolarni yuzaga keltirmoqda. Respublikamiz Markaziy Osiyoning kontinental iqlimiga
ega bo‘lib, bu hudud iqlim o‘zgarishlariga nisbatan juda sezuvchan hisoblanadi. So‘nggi
yillarda O‘zbekistonda havoning o‘rtacha yillik harorati ko‘tarilmoqda, yog‘ingarchilik miqdori
kamaymoqda, bu esa ekologik va iqtisodiy muammolarni kuchaytirmoqda [1]. Issiqxona
gazlarining chiqarilishi. O‘zbekistonda issiqxona gazlarining asosiy manbasi energiya ishlab
chiqarish va qishloq xo‘jaligi sohalaridir. Elektr energiyasining 85% tabiiy gazdan olinadi, bu
esa karbonat angidrid (CO₂) chiqindilarining ko‘payishiga olib kelmoqda. 2021-yilda
O‘zbekistonda umumiy issiqxona gazlari chiqindisi 120 million tonna CO₂ ekvivalentga teng
bo‘lgan.
Suv resurslariga bosim. O‘zbekiston suvga qaram mamlakat bo‘lib, mavjud suv
resurslarining 90 foizi qishloq xo‘jaligida ishlatiladi. Amudaryo va Sirdaryo daryolarining
oqimi yildan-yilga kamaymoqda, bu esa qurg‘oqchilik va hosildorlikka salbiy ta’sir
ko‘rsatmoqda. Cho‘llanish va yer degradatsiyasi
Page 102
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 8,August 2025
www.in-academy.uz
Har yili 100 ming gektar yer sho‘rlanish, eroziya va cho‘llanish oqibatida yaroqsiz holga
kelmoqda. Ayniqsa, Aral dengizining qurishi iqlimga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Shamol orqali
tarqalayotgan tuzli changlar minglab kilometrga yetib boradi.[2]
Harorat ortishi. So‘nggi 50 yil ichida O‘zbekistonda o‘rtacha harorat 1.5–2 °C ga oshgan.
Bu esa yoz kunlarining ko‘payishi, qurg‘oqchilik va ekstremal issiqlik to‘lqinlariga olib
kelmoqda. Suv tanqisligi tufayli paxta va g‘alla hosildorligi kamaymoqda. Aholi punktlarida
ichimlik suvi ta’minotida uzilishlar kuzatilmoqda. Sog‘liqni saqlashga ta’siri.
Qoraqalpog‘iston, Xorazm va Buxoro viloyatlarida havo sifatining yomonlashuvi, chang-
to‘zonli kunlarning ortishi nafas olish kasalliklari, ayniqsa bolalar va keksalar orasida bronxit,
astma va yurak kasalliklarini oshirmoqda. Migratsiya va ijtimoiy ta’sir
Ekologik omillar sababli ba’zi aholilar yashash joyini tark etishga majbur bo‘lmoqda.
Iqlim muhojirlari sonining ortishi ijtimoiy barqarorlikka xavf tug‘diradi. [3]
Iqlim o‘zgarishi O‘zbekiston uchun dolzarb va ko‘p qirrali muammo hisoblanadi. Uni
yumshatish va unga moslashish uchun quyidagi chora-tadbirlar muhim:
-
Suvni tejovchi texnologiyalarni ommalashtirish (tomchilatib sug‘orish, lazerli
tekislash)
-
Quyosh va shamol energiyasi bo‘yicha “yashil energetika” loyihalarini kengaytirish
-
Ekologik ta’lim va aholining ekologik ongini oshirish
-
Ekotizimlarni tiklash va cho‘llanishga qarshi kurash
Tabiiy resurslardan foydalanish holati.
Tabiiy resurslar – bu yer, suv, o‘rmon, foydali
qazilmalar va atmosfera kabi insoniyat hayoti va iqtisodiy faoliyati uchun zarur bo‘lgan
omillardir. So‘nggi yillarda ularni haddan tashqari ekspluatatsiya qilish ekologik
nomutanosiblikni kuchaytirmoqda.
Suv resurslari:
O‘zbekistonning umumiy suv resurslari hajmi yiliga 50–60 milliard kub metr atrofida,
shundan 85% qo‘shni davlatlardan keladi.
Suvdan foydalanishning 90% dan ortig‘i qishloq xo‘jaligiga to‘g‘ri
keladi. Ayni paytda,
sug‘orishda katta isrofgarchilik mavjud: suvning 40% gacha qismi yaroqsiz holatda
yo‘qotiladi.
Oxirgi
yillarda
tomchilatib
sug‘orish
tizimi
kengaytirilmoqda:
2023-yil yakuniga qadar 400 ming gektar maydonda joriy etildi. [4]
Yer resurslari va foydalanish:
Respublikada umumiy yer fondi 44,9 million gektarni tashkil qiladi, shundan 4,2
million gektar qishloq xo‘jaligiga yaroqli hisoblanadi.
So‘nggi yillarda intensiv dehqonchilik, sho‘rlanish, eroziya va tuproq degradatsiyasi
muammosi ortmoqda. – Respublikada degradasiyaga uchragan yerlar umumiy qishloq
xo‘jaligi yerlarining 20–25% ni tashkil etadi.
O‘simlik qoplami kamayishi va o‘rmon maydonlarining qisqarishi ekologik
muvozanatga ta’sir ko‘rsatmoqda.
Foydali qazilmalar va konchilik:
O‘zbekiston rangli va nodir metallar, uran, oltin, tabiiy gaz kabi strategik resurslarga
boy. – Oltin zaxiralari bo‘yicha dunyoda 4-o‘rinda, uran bo‘yicha 7-o‘rinda turadi. – Har yili
100 tonnadan ortiq oltin qazib olinadi.
Page 103
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 8,August 2025
www.in-academy.uz
Biroq, konchilik sanoati ekologik xavfga ega va atrof-muhitga ta’sirini kamaytirish
muhim. – 2023-yilda ekologik standartlarga mos ishlov berish uchun “yashil kon”
texnologiyalari tatbiq qilina boshlandi.
Energiya resurslari va uglerod izlari:
Energetika sektori asosan tabiiy gazga tayanadi – umumiy energiya ishlab
chiqarishning 85 foizi gaz hisobiga to‘g‘ri keladi. – Bu esa CO₂ chiqindilarining ko‘pligiga
sabab bo‘lmoqda.
Oxirgi yillarda quyosh va shamol energetikasiga o‘tish orqali barqaror energetika
siyosati kuchaytirilmoqda. – 2030-yilgacha qayta tiklanuvchi manbalar ulushi 25% ga
yetkazilishi ko‘zda tutilgan. [5]
O‘rmon resurslari va biologik xilma-xillik:
Respublikada o‘rmon bilan qoplangan yerlar umumiy maydonning 7–8% ini tashkil
etadi.
Aralbo‘yi hududida 2018–2024 yillar davomida 1 million gektardan ortiq o‘rmonzor
tiklandi. – Bu nafaqat iqlim yumshatish, balki hayotiy muhitni tiklashga xizmat qilmoqda.
O‘zbekiston tabiiy resurslardan foydalanishda o‘tkir muammolar (suv tanqisligi, yer
degradatsiyasi, energiya isrofi) bilan yuzlashmoqda. Ammo oxirgi yillarda raqamlashtirish,
barqaror texnologiyalar, va yashil iqtisodiyot tamoyillariga asoslangan siyosatlar bosqichma-
bosqich joriy etilmoqda.
O‘zbekiston misolida mavjud muammolar.
O‘zbekistonda iqlim o‘zgarishi va
resurslardan foydalanish dolzarb muammolardan biridir. Asosan quyidagi holatlar kuzatiladi:
Suv resurslarining kamayishi (Amudaryo va Sirdaryo havzalarida)
Qishloq xo‘jaligida suvdan samarasiz foydalanish
Cho‘llanish va eroziya jarayonlari
Ekotizimlarning izdan chiqishi (Aral dengizi fojiasi)
Shuningdek, O‘zbekistonning issiq va quruq iqlimi qishloq xo‘jaligi mahsulotlariga salbiy
ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu sababli, suvni tejovchi texnologiyalar (tomchilatib sug‘orish, lazerli
tekislash) keng joriy etilmoqda. O‘zbekistonda mavjud tabiiy resurslardan foydalanish va
iqlim o‘zgarishiga moslashish borasida
kompleks muammolar mavjud
. Suv va yer
resurslarining isrofgarchilik bilan ishlatilishi, degradatsiya, ekologik nazoratning zaifligi va
institutsional bo‘linishlar mavjud vaziyatni murakkablashtirmoqda. Bu muammolarni hal
qilish uchun tizimli islohotlar, innovatsion texnologiyalar va mahalliy jamoalarni jalb qilish
zarur. [6]
Xalqaro tajriba va ekologik boshqaruv.
Iqlim o‘zgarishi global muammo bo‘lib, uni
yumshatish va unga moslashish bo‘yicha ko‘plab mamlakatlar samarali ekologik siyosat
yuritmoqda. Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, iqlim muammolariga kompleks, barqaror va
ilmiy asoslangan yondashuvlar eng samarali hisoblanadi. Quyida ayrim yetakchi davlatlar
misolida ekologik boshqaruv amaliyotlari tahlil qilinadi:
Germaniya: Barqaror energetika va yashil iqtisodiyot
Germaniya "Energiewende" strategiyasi orqali barqaror energetikaga o‘tishni bosh
maqsad qilib qo‘ygan. – 2022 yilga kelib mamlakatdagi elektr energiyasining 50% dan ortig‘i
qayta tiklanadigan manbalardan ishlab chiqarilmoqda. – Uzoq muddatli maqsad — 2045
yilgacha to‘liq karbon neytral bo‘lish. – Iqlim fondlari, yashil obligatsiyalar orqali iqtisodiyotga
ekologik investitsiyalar jalb etiladi.
Page 104
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 8,August 2025
www.in-academy.uz
Norvegiya: Tabiiy resurslarni ekologik boshqarish
Norvegiya uglevodorodlarga boy bo‘lishiga qaramay, neft va gaz daromadlarini
"Norvegiya Davlat Pensiya Jamg‘armasi" orqali barqaror rivojlanish maqsadlariga yo‘naltiradi.
– Qattiq ekologik standartlar asosida qazib olish ishlari olib boriladi. – O‘rmonlar, bioxilma-
xillik, suv resurslari qat’iy nazorat ostida saqlanadi. – Norvegiya 2030 yilgacha CO₂
chiqindilarini 50% ga kamaytirishni maqsad qilgan.
Yaponiya: Texnologik yondashuv va chiqindilarni boshqarish
Yaponiya ekologik muammolarga yuqori texnologiyalar asosida yondashadi. – “3R”
siyosati (Reduce, Reuse, Recycle) asosida qattiq chiqindilarni kamaytirish davlat
strategiyasiga aylangan. – Sanoat korxonalari chiqindilarsiz ishlab chiqarish tizimlariga
o‘tmoqda. – Atmosfera ifloslanishini nazorat qiluvchi avtomatlashtirilgan monitoring tizimlari
joriy etilgan.
Niderlandiya: Suv resurslarini boshqarish innovatsiyasi
Dengiz sathidan pastda joylashgan Niderlandiya suvdan oqilona foydalanish va suv
toshqinlariga
qarshi
kurash
borasida
dunyoga
mashhur.
– “Room for the River” dasturi orqali daryolar o‘zanlari tabiiy holatga qaytarilib, ekologik
muvozanat tiklangan. – Qishloq xo‘jaligida tomchilatib sug‘orish va raqamli monitoring
texnologiyalari keng joriy etilgan.
Xitoy: Atrof-muhit monitoringi va “yashil transformatsiya”
Xitoyda so‘nggi yillarda yashil iqtisodiyotga o‘tish davlat siyosatining ustuvor
yo‘nalishiga aylangan. – Har yili milliardlab dollar ekologik infratuzilmaga yo‘naltirilmoqda. –
2060 yilgacha karbonsiz iqtisodiyot ga o‘tish strategiyasi tasdiqlangan. – 2020 yildan buyon
atmosfera sifati va suv havzalarining holati sun’iy yo‘ldoshlar orqali nazorat qilinmoqda.
O‘zbekiston uchun saboqlar va moslashtirish imkoniyatlari. Xalqaro tajribalar
O‘zbekiston uchun quyidagi yo‘nalishlarda foydali bo‘lishi mumkin:
Qayta tiklanadigan energiya (quyosh, shamol) loyihalarini kengaytirish (Germaniya
tajribasi asosida).
Suv resurslarini raqamli boshqarish va zamonaviy sug‘orish texnologiyalarini joriy
etish (Niderlandiya va Isroil tajribalari).
Yashil moliyalashtirish va ekologik fondlarni yo‘lga qo‘yish (Norvegiya modeli).
Monitoring va raqamli nazorat tizimlarini kuchaytirish (Yaponiya va Xitoy tajribasi
asosida).
Mahalliy aholining ekologik qarorlarda ishtirokini oshirish, demokratik boshqaruv
mexanizmlarini rivojlantirish.
Barqaror rivojlanish va yashil iqtisodiyot.
Barqaror rivojlanish deganda hozirgi avlod
ehtiyojlarini qondirgan holda, kelajak avlodning imkoniyatlariga zarar yetkazmaslik tamoyili
tushuniladi. Bu yondashuv iqtisodiy o‘sish, ijtimoiy farovonlik va ekologik muvozanat
o‘rtasidagi uyg‘unlikni ta’minlashga qaratilgan. BMTning 2015 yilda qabul qilingan
Barqaror
rivojlanish maqsadlari (SDG – Sustainable Development Goals)
2030 yilgacha dunyo
davlatlari uchun ustuvor yo‘nalish sifatida belgilangan.
Yashil iqtisodiyot – kelajak modeli. Yashil iqtisodiyot – bu atrof-muhitga zarar
yetkazmasdan iqtisodiy o‘sishga erishish modelidir. U quyidagi asosiy tamoyillarga tayanadi:
Energiya samaradorligini oshirish,
Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish,
Page 105
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 8,August 2025
www.in-academy.uz
Tabiiy resurslardan oqilona foydalanish,
Atrof-muhitni muhofaza qilishga yo‘naltirilgan investitsiyalarni rag‘batlantirish,
“Yashil ish o‘rinlari”ni yaratish.
O‘zbekistonda barqaror rivojlanish siyosati. O‘zbekiston Respublikasi so‘nggi yillarda
barqaror rivojlanishga erishish maqsadida bir qator muhim qadamlarni qo‘ymoqda:
2030 yilgacha bo‘lgan Barqaror rivojlanish milliy maqsadlari
tasdiqlangan (2021
y.).
Yashil iqtisodiyotga o‘tish strategiyasi (2019–2030 yillar)
ishlab chiqilgan.
Energiya tizimida qayta tiklanuvchi manbalarni ulushi oshmoqda. Masalan,
Nur Navoi
quyosh elektr stansiyasi, Zarafshon shamol elektr stansiyasi
kabi loyihalar amalga
oshirilmoqda.
2024 yilda qayta tiklanadigan energiya ulushi 15% dan oshdi
, 2030 yilgacha esa
bu ko‘rsatkichni 30% ga yetkazish rejalashtirilgan.
Ijtimoiy-iqtisodiy afzalliklari. Yashil iqtisodiyot va barqaror rivojlanish O‘zbekiston
uchun quyidagi jihatlar bilan dolzarb:
Resurslardan tejamli foydalanish orqali iqtisodiy samaradorlik oshadi.
Aholining sog‘lom hayot kechirishi uchun ekologik sharoitlar yaxshilanadi.
Yashil texnologiyalarga asoslangan ish o‘rinlari
yaratiladi.
Eksport salohiyati oshadi
, ayniqsa ekologik toza mahsulotlar bozorida.
Xalqaro hamkorlik va texnik yordam. O‘zbekiston ko‘plab xalqaro ekologik
tashabbuslarda faol ishtirok etmoqda:
BMT Taraqqiyot dasturi (UNDP)
bilan hamkorlikda "Green Economy" loyihasi
amalga oshirilmoqda.
Yevropa Ittifoqi, Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki
bilan birgalikda ekologik
modernizatsiya va yashil infratuzilma bo‘yicha investitsiyalar jalb qilinmoqda.
Xulosa va takliflar.
Iqlim o‘zgarishi bugungi kunda global darajadagi eng jiddiy
muammolardan biri sifatida e’tirof etilmoqda. Ushbu o‘zgarishlar nafaqat ekologik
muvozanatga, balki iqtisodiy o‘sish, ijtimoiy barqarorlik va inson salomatligiga ham bevosita
ta’sir ko‘rsatmoqda. Atmosferaga chiqarilayotgan issiqxona gazlarining ko‘payishi, biologik
xilma-xillikning kamayishi, suv tanqisligi va ekstremal ob-havo hodisalari ekologik
muvozanatning izdan chiqishiga sabab bo‘lmoqda.
O‘zbekistonda ham iqlim o‘zgarishining
salbiy oqibatlari yaqqol sezilmoqda: yerlarning cho‘llanishi, suv resurslarining kamayishi,
ekin hosildorligining pasayishi va ekologik muammolar kuchaymoqda. Tabiiy resurslardan
foydalanishda tejamkorlik darajasining pastligi, texnologik jarayonlarning ekologik jihatdan
samarasizligi, hududlarda chiqindilarni boshqarish tizimining sustligi mavjud muammolardan
sanaladi.
Shu bilan birga, O‘zbekistonda iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish, barqaror
rivojlanishni ta’minlash va yashil iqtisodiyotga o‘tish bo‘yicha muhim qadamlar qo‘yilmoqda.
Qayta
tiklanuvchi
energiya
manbalarini
rivojlantirish,
ekologik
qonunchilikni
takomillashtirish, xalqaro tajriba asosida ekologik boshqaruvni yo‘lga qo‘yish kabi choralar
muhim o‘rin tutmoqda.
1.
Resurslardan
foydalanishda
tejamkor
texnologiyalarni
joriy
etish
O‘zbekistonda qishloq xo‘jaligi, sanoat va transport sohalarida energiya va suvni tejovchi
texnologiyalarni keng joriy etish iqlim o‘zgarishiga ta’sirni kamaytiradi.
Page 106
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 8,August 2025
www.in-academy.uz
2.
Qayta tiklanuvchi energiya manbalarini rivojlantirishni jadallashtirish
Quyosh va shamol energiyasidan foydalanish loyihalarini kengaytirish va bu yo‘nalishda
mahalliy investitsiya muhitini yaxshilash zarur.
3.
Atrof-muhitni muhofaza qilishga yo‘naltirilgan qonunchilikni kuchaytirish
Ekologik me’yorlarga rioya qilmagan subyektlarga nisbatan jazo choralarini qat’iylashtirish va
monitoring tizimini takomillashtirish lozim.
4.
Hududiy ekologik dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirish
Xususan, Qoraqalpog‘iston, Buxoro, Navoiy kabi ekologik nozik hududlar uchun maxsus
ekologik adaptatsiya dasturlarini yaratish muhim.
5.
Xalqaro tajriba va texnologiyalarni o‘rganish Rivojlangan davlatlar – Germaniya,
Yaponiya, Shvetsiya kabi mamlakatlarning ekologik siyosati va texnologiyalarini O‘zbekiston
sharoitiga moslashtirish orqali samaradorlikka erishish mumkin.
6.
Iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish bo‘yicha aholi xabardorligini oshirish
Maktab, OTM va ommaviy axborot vositalari orqali ekologik savodxonlikni rivojlantirish
barqaror rivojlanishning asosiy garovidir. Yashil iqtisodiyotni rag‘batlantirish tizimini
yaratish
“Yashil soliq” mexanizmlari, ekologik innovatsiyalar uchun grant va subsidiyalar,
ekologik toza mahsulotlarga soliq imtiyozlari joriy etilishi kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
UNDP Uzbekistan (2022). Climate Change Country Profile.
2.
FAO, 2022 — Water Scarcity and Food Security in Central Asia
3.
UNDP, Iqlim migratsiyasi bo‘yicha tahlil, 2021
4.
O‘zbekiston Respublikasi Suv xo‘jaligi vazirligi, 2023
5.
Energetika vazirligi, 2023
6.
Mardonov S. “Ekologik iqtisodiyot asoslari”, Toshkent, 2022.
7.
Xushvaqtovich, B. S. (2022). Comparisons of resistance to heat transfer of modern energy-
saving window structures. Web of Scientist: International Scientific Research Journal, 3(12),
396-401.
8.
Мэтякубов, А. Д. (2022). Развитие промышленности и её роль в национальной
экономике. In Инвестиции, градостроительство, недвижимость как драйверы
социально-экономического развития территории и повышения качества жизни
населения (pp. 153-159).
9.
Tuychiyev, A. (2019). THE IMPORTANCE OF DETERMINING PURPOSE AND SPHERE OF
AUDIT AND THE ROLE OF INTERNAL AUDIT IN MENEGMENT. International Finance and
Accounting, 2018(1), 124.
10.
Nurimbetov, R., Tashmukhamedova, K., Sultanov, A., & Nazirov, N. (2020). New
challenges in housing management for a better life in Uzbekistan. International Journal of
Psychosocial Rehabilitation, 24(5), 4937-4945.
11.
Tuychiev, A., & Ismoilkhodjaev, I. (2018). ACCOUNTING OF BUDGET EXTERNAL
FUNDS IN THE BUDGET ORGANIZATION AND IMPROVING ITS EFFECTIVENESS. International
Finance and Accounting, 2018(4), 6.
12.
Matrizaeva, D. Y. (2020). Structural reforms and achieved economic results of
increasing products of building materials. In Экономика и управление отраслями,
комплексами на основе инновационного подхода (pp. 59-61).
Page 107
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF ACADEMIC
RESEARCH
Volume 3, Issue 8,August 2025
www.in-academy.uz
13.
Sultanov, A. S. (2021). Issues of improving housing fund management and use in
Uzbekistan. Sovremennye problemy, tendentsii i perspektivy sotsial'no-ekonomicheskogo
razvitiya, 282-286.
14.
Juraevich, T. A. (2018). Assessment of Internal Audit for the Management of
Environmental Quality and Ways to Improve them. IMPACT: International Journal of Research
in Humanities, Arts and Literature (IMPACT: IJRHAL), 6(2), 145-150.
15.
Матризаева, Д. Ю., & Мирджалилова, Д. Ш. (2022). ОПЫТ РАЗВИТЫХ СТРАН ПО
ПРИМЕНЕНИЮСЕРВЕЙИНГА ВСФЕРЕ УПРАВЛЕНИЯ НЕДВИЖИМОСТЬЮ. Gospodarka i
Innowacje, 22, 371-376.
16.
Nurimbetov, R. I., & Saatova, L. E. (2020). IMPLEMENTATION OF EFFECTIVE
MANAGEMENT OF INFORMATION AND COMMUNICATION TECHNOLOGIES AS AN
IMPORTANT FACTOR OF INNOVATIVE DEVELOPMENT. Theoretical & Applied Science, (4),
930-934.
17.
Nurimbetov, R. I., & Davletov, I. K. (2017). Sovershenstvovanie struktury zhilishchnogo
stroitel'stva v Uzbekistane. Zhilishchnye strategii, 4(1), 23-36.
18.
Mambetsaliy o’g’li, F. J. (2022). INNOVATIVE GROWTH OF THE REGION'S BUILDING
MATERIALS INDUSTRY USING THE CLUSTER APPROACH. Conferencea, 239-245.
