Page 21
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
JISMONIY TARBIYA FANLARINI O‘QITISHDA AXBOROT
TEXNOLOGIYALARINI O‘RNI
Tangirov Davlat Tug‘ilovich
Samarqand iqtisodiyot va servis inistituti assistenti
https://doi.org/
10.5281/зенодо.15684625
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received: 01
st
June 2025
Accepted: 05
th
June 2025
Published: 17
th
June 2025
Bugungi kunda talabalarni jismoniy tarbiya faniga
oid bilim va savodxonligini oshirish bevosita ta’lim
muassasalarining modiiy –texnika va zamonaviy axborot
texnologiyalari bazasini mustahkamlash, yuqori sifatli
o‘quv adabiyotlar, darsliklar, elektron o‘quv qo‘llanmalar
va majmualarni yaratish, elektron kutubxonalar tashkil
etish bilan chambarchas bog‘liqdir.
KEYWORDS
zamonaviy
axborot,
ta’lim tarbiya jarayoni, jismoniy
tarbiyada
multimediya,
mediyasavodxonlik,
internet
vositalari, ko‘z mashqlari.
Ta’lim jarayonining jadal rivojlanib borayotgan davrda asosiy tarmoqlaridan biri bo‘lgan
axborot texnologiyalarining taraqqiyotimizdagi o‘rni beqiyosdir, chunki iqtidorli, mustaqil,
o‘ziga ishonch-e’tiqodli yoshlarga bilim berish, ularni tarbiyalash va zamon talabiga mos
yetuk mutaxassislar qilib tayyorlashda ta’lim –tarbiya tizimi muhim asos bo‘lib hisoblanadi.
Ta’lim tarbiya jarayonida talabalarning kompyuter va axborot texnologiyalari bo‘yicha
savodxonligini oshirishimiz va ulardan unumli foydalanish yuzasidan bilim, ko‘nikma va
malakalarini shakllantirishimiz kerak bo‘ladi.
Bugungi kunda talabalarni jismoniy tarbiya faniga oid bilim va savodxonligini oshirish
bevosita ta’lim muassasalarining modiiy –texnika va zamonaviy axborot texnologiyalari
bazasini mustahkamlash, yuqori sifatli o‘quv adabiyotlar, darsliklar, elektron o‘quv
qo‘llanmalar va majmualarni yaratish, electron kutubxonalar tashkil etish bilan chambarchas
bog‘liqdir.
Shuning uchun ham talabalarga zamonaviy bilimlar sari keng yo‘l ochish, ta’lim tizimini
takomillashtirishda yangi axborot texnologiyalaridan samarali foydalanish uchun barcha
ta’lim muassassalari zamonaviy kompyuter va axborot texnologiyalari vositalar bilan
jihozlanmoqda.
Bu esa, o‘qituvchi pedagoglarning o‘z mehnat faoliyatiga yangicha yondashuvini, dars berish
jarayonida zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalaridan samarali foydalanish
zarurligini talab etadi. o‘quv jarayonida yangi kompyuter va axborot texnologiyalarini joriy
etilish o‘qituvchilarning texnikaviy vositalardan foydalanish malaka va ko‘nikmalarini
shakllantirish bilan birga ularning dars jarayonidagi o‘rni, vazifalari va rolini
o‘zgartirad.Jismoniy tarbiya fanlarini o‘qitish samaradorligini oshirishda kompyuter va
axborot texnologiyalaridan foydalanish asosiy omillardan biri bo‘lib hisoblanadi.
Jismoniy tarbiya fanlarini o‘qitish jarayonida juda katta miqdordagi axborotlarni to‘plash,
o‘zlashtirish, qayta ishlash, o‘z o‘rnida qo‘llay olish va uzatish muhim ahamiyatga ega.
Shuning uchun an’anaviy usullar bilan birga zamonaviy axborot texnologiyalari, jumladan
kompyuterlardan foydalanish zarurati paydo bo‘ladi. Shu jumladan kompyuterlardan
Page 22
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
foydalanib o‘qitish jarayonini qiziqarli olib borish, har bir talabaga individual yondashish
imkonini beradi.
Kompyuter va axborot texnologiyalar vositalari orqali pedagog xodimlar hamda talabalar juda
ko‘p miqdordagi malumotni olish va mustaqil ravishda o‘zlashtirish imkoniyatiga ega
bo‘lishlari zarur.
Tajriba shuni ko‘rsatadiki jismoniy tarbiya fanlarini o‘qitishda multemediyali taqdimot
dasturlaridan keng ko‘lamda foydalanish juda katta samara beradi. Demak multimediali o‘quv
qo‘llanmalar yaratish lozim. Shuning uchun ularni yaratishda ta’lim jarayonini tashkil
etishning psixologik va pedagogik tamoyillariga asoslanish kerak bo‘ladi.
Jismoniy tarbiya fanlarini multimediya texnologiyalari asosida o‘qitish uchun
amaliy
mashg‘ulotlarining har bir mavzu bo‘yicha dars ishlanmasi yaratilishi lozim. Ana shu ishlanma
asosida barcha mavzularga oid axborot texnologiyalari vositasi yordamida bayon etilishi
lozim bo‘lgan amaliy mashg‘ulotlariga tegishli materiallarning elektron taqdimot shakli
tayyorlanadi. Natijada talabalar mustaqil ravishda o‘z ustida ishlash imkoniyati yaratiladi.
Multimediali taqdimot nafaqat matnli va ko‘rgazmali, balki, ovozli, animatsiyali bo‘lishi
talabalar tomonidan mavzuni mukammal o‘zlashtirishda katta ahamiyatga ega bo‘ladi.
Jismoniy tarbiya fanlarini o‘qitish jarayonida Internet tarmog‘i insoniyat rivojlanishi nuqtai
nazardan axborot kommunikatsiya texnologiyalarini yangiligi, o‘ziga xosligi inson
faoliyatining deyarli barcha sohalariga kirib borishi, ulardan cheklanmagan doira va
maqsadlarda foydalanilishi bilan alohida o‘rin tutadi. Internet vositalaridan foydalanish
ko‘nikmalariga ega bo‘lish o‘z axborot – ta’lim muhitini kengaytirish, kasbiy rivojlanish va
mustaqil ta’lim olishi uchun sharoitlar yaratish, jamiyat axborat resurslaridan o‘z pedagogik
faoliyatida foydalanish, hamkasblari bilan muloqot qilish, dolzarb muhokamalar masalasida
ishtirok etish, tarmoqning turl tadbirlarida ishtirok etish va hakoza imkoniyatlarni beradi.
Ularni mustaqil o‘rganish, fikrlash, kerakli muammolarni anglab yetishga va uning
yechimlarini mustaqil izlash ko‘nikmalarini shakllantirish muhim o‘rin tutadi.
Buning uchun esa psixologik-pedagogik xizmat ko‘rsatish samaradorligini oshirish jarayonida
o‘qituvchi talabani quyidagilarni amalga oshirishga to‘g‘ri yo‘naltirish kerak bo‘ladi.
a) Uyga berilgan vazifalarni bajarish va qo‘shimcha axborotlarni izlab topish zarurligi;
b) Berilgan topshiriqlarni bajarilish muddatiga rioya etish va uni talab darajasida bajarilish
ma’suliyatini his etish;
Axborot texnologiyalari asosida talabalarda ijodiy ishlashga bo‘lgan qiziqish va intilishni
shakllantirish, hosil bo‘lgan muammolarni ijobiy yechimlarini mustaqil izlab topish va o‘z fikr
mulohazalarini bayon etishga jalb qilish lozim bo‘ladi.
Xulosa qilib aytganda, talabalar talabchan, turli narsalarga qiziquvchan, kompyuter orqali ko‘p
ma’lumotlarga ega bo‘lishni istaganliklari uchun doimiy ravishda tashqi muhit bilan ulanish,
axborotlar almashinuvini
amalga oshirish uchun eng avvalo ta’lim muassasalaridagi
kompyuterlar internet tarmog‘iga ulangan bo‘lishi, o‘zlarining web-saytlardan foydalanish esa
talabalarni o‘quv-tarbiyaviy ishlarga jalb qilish, ularning bo‘sh vaqtlarini samarali tashkil
etish hamda o‘zlarini amalga oshirgan ishlarini, erishgan yutuqlarini yoshlar ommasiga
yetkazish imkoniyatini yaratadi.
Adabiyotlar ro‘yxati (references):
1. Selevko G.K. Zamonaviy ta’lim texnologiyalari: Darslik. - M.: Xalq ta’limi, 1998 yil ( Селевко
Г.К. Современные образовательные технологии: Учебное пособие. - М.: Народное
образование, 1998 г.) / ( Selevko G.K. Modern educational technologies: Textbook. - M.:
Public education, 1998 ).
2. Azizxadjaeva N.N. Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat.- Toshkent:TDPU, 2003.
175-bet.
3. Buriboev A. «Pedagogik texnologiya» T., 2004 .
4. Шуркова Н.Е. Педагогическая технология. - Москва: Педагогическое общество России.
2002.
Page 23
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 6, Part 2 June 2025
www.in-academy.uz
5. Lukyanenko V.P. Bespalko V.P. Pedagogik texnologiyaning tarkibiy qismlari. - M.: Ma’rifat,
1999 yil (Лукьяненко В.П. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологии. - М.:
Просвещение, 1999 г.) / ( Lukyanenko V.P. Bespalko V.P. Components of pedagogical
technology. - M.: Enlightenment, 1999)
6. Piraxunova F.N., Nazirov A.X. o‘qitishning yangi pedagogik texnologiyalari. Uslubiy
qo‘llanma. –T.: “IQTISOD-MOLIYA”. 2008, 3-48 bet. (Пирахунова Ф.Н., Назиров А.Х. Новые
педагогические технологии обучения. Методическое руководство. - Т.: "ЭКОНОМИКА-
ФИНАНСЫ". 2008, стр. 3-48.) (Pirakhunova F.N., Nazirov A.Kh. New pedagogical technologies
of teaching. Methodical guide. - T.: "ECONOMY-FINANCE". 2008, pp. 3-48.)
7. Mirzakarimov Yu. A. (2021) Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and
social sciences, 1 (Special Issue 4), 25-30. ( Мирзакаримов Ю. А. (2021) Восточный
ренессанс: инновационные, образовательные, естественные и социальные науки, 1
(Спецвыпуск 4), 25-30.) / (Mirzakarimov Yu. A. (2021) Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences, 1 (Special Issue 4), 25-30 ).
8. Abdullayeva o‘. X. (2022) Oriental Renaissance: Innovative, educational, natural and social
sciences, 2 (Special Issue 5/2), 187-193. (Абдуллаева О. X. (2022) Восточный ренессанс:
инновационные, образовательные, естественные и социальные науки, 2 (спецвыпуск
5/2), 187-193.) / (Abdullayeva O. X. (2022) Oriental Renaissance: Innovative, educational,
natural and social sciences, 2 (Special Issue 5/2), 187-193.)
