Page 26
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 8, August 2025
www.in-academy.uz
ATROF-MUHIT VA IQTISODIY SAMARADORLIK: QARAMA-
QARSHILIK VA UYG‘UNLIK
Fayzullayev Jonibek Mambetsaliy o‘g‘li
ALFRAGANUS UNIVERSITY dotsenti, PhD
Ollayorov Behruzbek Sardor o‘g‘li
ALFRAGANUS UNIVERSITY Iqtisodiyot yo‘nalishi talaba
https://doi.org/10.5281/zenodo.16832385
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received: 11
th
August 2025
Accepted: 12
th
August 2025
Published: 13
th
August 2025
Ushbu
maqolada
atrof-muhit
va
iqtisodiy
samaradorlik o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar, mavjud
qarama-qarshiliklar va ular orasida uyg‘unlikka erishish
yo‘llari tahlil qilingan. Iqtisodiy o‘sishni ekologik xavfsizlik
bilan muvofiqlashtirish masalalari, O‘zbekiston va xalqaro
tajriba asosida o‘rganilgan. Shuningdek, ekologik
barqarorlikni ta’minlashda innovatsion yondashuvlarning
o‘rni ko‘rib chiqilgan.
KEYWORDS
atrof-muhit,
iqtisodiy
samaradorlik, yashil iqtisodiyot,
ekologik xavfsizlik, barqaror
rivojlanish,
O‘zbekiston
tajribasi, xalqaro tajriba
So‘nggi o‘n yilliklarda insoniyat taraqqiyoti tez sur’atlarda rivojlanmoqda. Sanoat, transport,
energetika kabi tarmoqlarning o‘sishi iqtisodiy samaradorlikni oshirayotgan bo‘lsa-da, bu
jarayon ko‘plab ekologik muammolarni keltirib chiqarmoqda. Atmosferaga chiqayotgan
zaharli gazlar, yer va suv resurslarining ifloslanishi, biologik xilma-xillikning kamayishi bu
boradagi eng dolzarb muammolardandir. Iqtisodiy rivojlanish va ekologik barqarorlik ba’zan
bir-biriga zid tushunchalar sifatida ko‘riladi. Shu sababli ularning uyg‘unligini ta’minlash
zamonaviy global siyosat va iqtisodiyotning muhim yo‘nalishiga aylangan. Ushbu maqolada
ushbu masalaning nazariy asoslari, amaliy tajribalari va O‘zbekiston kontekstidagi
yondashuvlar tahlil qilinadi.
Atrof-muhit va iqtisodiy samaradorlik o‘rtasidagi ziddiyatlar.
O‘zbekiston iqtisodiy
jihatdan jadal rivojlanayotgan mamlakatlardan biri sifatida sanoatlashuv, infratuzilma
qurilishi, transport tizimining kengayishi kabi sohalarda katta o‘zgarishlarga erishmoqda.
Biroq bu o‘sish ekologik muvozanat hisobiga ro‘y bermoqda. Iqtisodiy samaradorlikka
erishish yo‘lida atrof-muhitga sezilarli darajada zarar yetkazilmoqda. Sanoat korxonalari
O‘zbekistonda YIM tarkibining muhim qismini tashkil etadi. 2023-yil yakuniga ko‘ra, sanoat
ishlab chiqarish hajmi 15% dan ortiq o‘sdi. Ammo bu korxonalarning aksariyati eskirgan
texnologiyalarga asoslangan bo‘lib, chiqindilarni to‘liq filtrlash yoki utilizatsiya qilish tizimlari
yetarli emas.[1]
2022-yilda atrof-muhitga chiqarilgan zararli moddalar hajmi 1,6 million tonnaga
yaqinlashdi.
Ayniqsa, Navoiy, Toshkent viloyati va Farg‘ona vodiysidagi neft-gaz va kimyo sanoati
zonalarida havo sifati keskin yomonlashmoqda.
Suv resurslarining ifloslanishi. O‘zbekiston suvsiz iqlim zonasida joylashgan davlat bo‘lishiga
qaramay, suv resurslaridan foydalanish samaradorligi past. Sanoat va qishloq xo‘jaligida
Page 27
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 8, August 2025
www.in-academy.uz
suvdan ortiqcha foydalanish, drenaj suvlari va tozalamasdan chiqariladigan oqova suvlar
ekologik ziddiyatlarni kuchaytirmoqda.
Amudaryo va Zarafshon daryolari havzalarida suv sifatining yomonlashuvi
kuzatilmoqda.
Qishloq xo‘jaligida ishlatiladigan kimyoviy o‘g‘itlar va pestitsidlar tuproq va yerosti
suvlari ifloslanishiga olib kelmoqda.[2]
Chiqindilar muammosi. 2023-yilda O‘zbekistonda umumiy maishiy chiqindilar hajmi 6 million
tonnadan oshgan. Aksariyat poligonlar ekologik standartlarga javob bermaydi, chiqindilar
saralanmaydi va qayta ishlash darajasi 25% dan kam.
Xususan, Toshkent shahri, Andijon, Samarqand va Qarshi kabi yirik shaharlarda
chiqindilarni to‘plash va utilizatsiya qilish tizimlari ortiqcha yuklama ostida qolmoqda.
Atmosferaga chiqayotgan gazlar, ayniqsa issiqxona gazlari, yil sayin ko‘paymoqda.
Qurg‘oqchilik va iqlim o‘zgarishi ta’siri. So‘nggi yillarda O‘zbekiston hududida global isish
ta’siri yaqqol sezilmoqda:
2020–2024 yillar orasida yillik o‘rtacha harorat 1,5°C ga oshdi.
Cho‘llanish jarayonlari Surxondaryo, Qashqadaryo, Buxoro va Xorazm viloyatlarida
tezlashmoqda.
Qurg‘oqchilik qishloq xo‘jaligi hosildorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda: 2023-yilda
paxta va g‘alla hosildorligi 8–10% ga pasaydi.[3]
Orol fojiasi – eng yirik ekologik inqiroz. O‘zbekiston tarixidagi eng yirik ekologik falokat —
Orol dengizining qurishi — iqtisodiy manfaatlar (sug‘oriladigan yerlar hajmini kengaytirish)
evaziga ekologik muvozanat buzilishining klassik misolidir.
Orol dengizi 1960-yillarga nisbatan 90% dan ortiq qismini yo‘qotgan.
Qurigan dengiz tubidan har yili 75 million tonnagacha chang-ko‘tarilgan sho‘r zarralar
atrof-muhitni ifloslamoqda.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatida salomatlik va qishloq xo‘jaligida
salbiy oqibatlar kuchaygan.[4]
Uyg‘unlikka erishish yo‘llari.
Atrof-muhit va iqtisodiy samaradorlik o‘rtasida mavjud
ziddiyatlar insoniyatning turmush tarziga, sog‘lig‘iga va kelajak avlodlar hayot sifatiga
bevosita ta’sir qilmoqda. Shu sababli, iqtisodiy faoliyatni ekologik barqarorlik bilan
uyg‘unlashtirish dolzarb vazifaga aylangan. Bugungi kunda global darajada “yashil o‘sish”,
“barqaror rivojlanish” va “ekologik iqtisodiyot” kabi yondashuvlar ushbu muvozanatga
erishish yo‘lidagi asosiy konsepsiyalar sifatida qaralmoqda. O‘zbekiston ham bu yo‘nalishda
faol islohotlarni amalga oshirmoqda. Quyida ushbu uyg‘unlikka erishishning asosiy
yo‘nalishlari batafsil bayon etiladi. Yashil iqtisodiyot konsepsiyasini joriy etish. Yashil
iqtisodiyot resurslardan samarali foydalanish, ekologik xavfsizlikni ta’minlash va chiqindilarni
kamaytirish orqali iqtisodiy o‘sishni qo‘llab-quvvatlaydi. O‘zbekistonda so‘nggi yillarda:
Sanoat tarmoqlarida energiyani tejovchi texnologiyalar joriy etilmoqda;
Ekologik jihatdan toza transport vositalari (elektrobus, elektromobil) kengaymoqda;
“Yashil hudud” va “Yashil makon” kabi davlat dasturlari orqali millionlab daraxtlar
ekilmoqda.
Page 28
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 8, August 2025
www.in-academy.uz
Bu orqali ekologik muvozanat tiklanmoqda va iqtisodiy samaradorlik pasaymasdan, aksincha,
innovatsion texnologiyalar orqali ortmoqda.[5]
Barqaror rivojlanish tamoyillariga asoslangan strategiyalar. BMTning Barqaror rivojlanish
maqsadlari (BRM) asosida O‘zbekiston quyidagi yutuqlarga erishmoqda:
BRM-7 doirasida 2030-yilgacha elektr energiyasining 25%ini qayta tiklanuvchi
manbalardan olish ko‘zda tutilgan;
BRM-13 bo‘yicha iqlim o‘zgarishlariga qarshi chora-tadbirlar (issiqxona gazlarini
qisqartirish, suv resurslarini tejash) amalga oshirilmoqda;
Qishloq xo‘jaligida suvni tejaydigan texnologiyalar joriy qilinib, iqtisodiy samaradorlik
ortmoqda.[6]
Bunday yondashuvlar iqtisodiy faollikni cheklamasdan, uni ekologik xavfsizlik doirasida olib
borishga xizmat qilmoqda. Qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish. Energetika
sektori sanoatning asosiy tarmoqlaridan bo‘lib, ekologik yuklama jihatidan eng salbiy ta’sir
ko‘rsatadi. Shu sababli, O‘zbekistonda quyosh va shamol energiyasi asosida ishlab chiqarish
hajmini oshirish strategik vazifa sifatida qaralmoqda:
2024-yilga kelib quyosh elektr stansiyalari orqali 2,5 milliard kVt/soat elektr
energiyasi ishlab chiqarildi;
Masdar (BAA), ACWA Power (Saudiya Arabistoni) kabi xorijiy kompaniyalar bilan
hamkorlikda yirik loyihalar amalga oshirildi;
Shamol elektr stansiyalari orqali Qoraqalpog‘iston, Buxoro va Navoiyda minglab MW
elektr energiyasi ishlab chiqarilmoqda.
Bu orqali iqtisodiy ehtiyojlar ta’minlanayotganda, tabiiy resurslar saqlanib qolmoqda.
Ekologik monitoring va raqamli nazorat tizimlarini kuchaytirish. Tabiiy muhitni doimiy
monitoring qilish ekologik muvozanatni ta’minlashda muhim omildir. O‘zbekistonda:
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi tomonidan 2022–
2024 yillarda 20 dan ortiq shaharda ekologik nazorat punktlari o‘rnatildi;
Uzhydromet real vaqt rejimida havodagi ifloslantiruvchi moddalarni (PM2.5, SO₂, CO)
o‘lchab, hisobotlar e’lon qilmoqda;
Raqamli texnologiyalar asosida chiqindilar harakatini monitoring qilish tizimlari yo‘lga
qo‘yildi.[7]
Ekologik huquqiy bazani takomillashtirish. Muvozanatni ta’minlashda qonunchilik muhim rol
o‘ynaydi. O‘zbekistonda:
2023-yilda “Ekologik nazorat to‘g‘risida”gi Qonun kuchga kirdi;
“Yashil soliq” tizimi ishlab chiqilmoqda – ya’ni, ekologik zarar yetkazgan korxonalar
uchun soliq stavkasi ortadi, yashil texnologiyalarga o‘tganlarga esa imtiyoz beriladi;
Ekologik muvofiqlik sertifikatlari joriy qilinmoqda.
Bu chora-tadbirlar orqali iqtisodiy subyektlar ekologik majburiyatlarni bajarishga
rag‘batlantirilmoqda. Aholi ekologik ongi va madaniyatini oshirish. Uyg‘unlikka erishishda
ijtimoiy ongni oshirish strategik ahamiyatga ega:
Maktablarda ekologik fanlar o‘qitilmoqda, oliy o‘quv yurtlarida “Yashil iqtisodiyot”
kurslari joriy etilmoqda;
Page 29
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 8, August 2025
www.in-academy.uz
OAV va ijtimoiy tarmoqlarda chiqindi saralash, suvni tejash, daraxt ekish bo‘yicha
ommaviy kampaniyalar olib borilmoqda;
“Yashil makon”, “Bir million daraxt” aksiyalari orqali fuqarolarning ekologik faolligi
oshirilmoqda.
Ekologik madaniyat darajasi ortgan sayin, iqtisodiy faoliyat ham tabiiy resurslarni
ehtiyotkorlik bilan boshqarishga yo‘naltiriladi. Yuqorida keltirilgan yo‘nalishlar atrof-muhit
va iqtisodiy samaradorlik o‘rtasidagi ziddiyatlarni kamaytirib, ularning uyg‘unligini
ta’minlashga xizmat qiladi. O‘zbekiston bu borada nafaqat qonuniy va texnologik asoslar
yaratmoqda, balki xalqaro tajribani ham hisobga olgan holda barqaror rivojlanish yo‘liga
chiqmoqda. Bu esa uzoq muddatli iqtisodiy farovonlik va sog‘lom ekologik muhitni ta’minlash
uchun zaruriy shartdir.
O‘zbekiston tajribasi.
O‘zbekiston Respublikasida iqtisodiy o‘sish va atrof-muhit
muhofazasini uyg‘unlashtirish masalasi davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishiga aylangan.
So‘nggi yillarda amalga oshirilayotgan islohotlar, xalqaro tashabbuslar va milliy dasturlar bu
sohada muhim natijalarga erishilayotganini ko‘rsatadi.
Yashil iqtisodiyotga o‘tish bosqichlari. O‘zbekiston 2019-yildan boshlab “Yashil iqtisodiyotga
o‘tish strategiyasi”ni ishlab chiqdi. Bu strategiya doirasida quyidagi yo‘nalishlarda ishlar olib
borilmoqda:
Energiya samaradorligini oshirish: sanoat korxonalarida energiyani tejovchi
texnologiyalar joriy qilinmoqda;
Qayta tiklanuvchi energiya manbalari: 2025-yilgacha 8 GW quyosh va shamol elektr
stansiyalari qurilishi rejalashtirilgan;
Chiqindilarni boshqarish tizimi: 2023-yilda “Qattiq maishiy chiqindilar to‘g‘risida”gi
Qonun qabul qilindi. [8]
Barqaror rivojlanish maqsadlari (BRM) doirasidagi milliy siyosat. O‘zbekiston BMTning 2030-
yilgacha bo‘lgan Barqaror rivojlanish maqsadlarini (BRM) qo‘llab-quvvatlab, ularni milliy
siyosatga integratsiya qilgan. Shu asosda:
2021-yilda Barqaror rivojlanish bo‘yicha Milliy komissiya tashkil etildi;
2022-yilda 16 ta BRM indikatorlari asosida Milliy hisobot e’lon qilindi;
Iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish, toza suv, chiqindilarni kamaytirish bo‘yicha
strategik rejalar ishlab chiqildi.
Qurilish va sanoatda ekologik yondashuvlar. O‘zbekistonda urbanizatsiya va sanoatlashtirish
jarayonlarida atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha aniq mexanizmlar joriy qilinmoqda:
Yangi bino va inshootlar uchun ekologik ekspertiza majburiy etib belgilangan;
EIA (Environmental Impact Assessment) tizimi orqali yirik investitsiya loyihalarining
atrof-muhitga ta’siri baholanmoqda;
Sement va kimyo sanoatida filtratsiya tizimlari yangilanmoqda (misol: Qizilqumsement,
Navoiyazot).
Qayta tiklanuvchi energiya bo‘yicha yirik loyihalar. O‘zbekistonda quyosh va shamol
energiyasidan foydalanish borasida quyidagi yutuqlar qayd etilgan:
Page 30
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 8, August 2025
www.in-academy.uz
Navoiy viloyatida Masdar kompaniyasi tomonidan 100 MW quvvatga ega quyosh
elektr stansiyasi ishga tushirildi (2022);
Buxoro, Jizzax, Qashqadaryo viloyatlarida 500–1000 MW quvvatli shamol stansiyalari
qurilmoqda;
Energiya ishlab chiqarish hajmi 2024-yilda 2,5 mlrd kVt/soatga yetdi.
Ekologik madaniyat va fuqarolik jamiyatining faolligi. Aholi o‘rtasida ekologik ongni oshirish,
yoshlar ishtirokini rag‘batlantirish maqsadida:
“Yashil maktab” loyihalari amalga oshirilmoqda;
Ko‘ngillilar harakati kengaymoqda (masalan, “Ekofest”, “Yashil hudud” loyihalari);
Ekologik ta’lim oliy ta’lim muassasalarida majburiy fan sifatida joriy etilgan.
O‘zbekistonning atrof-muhit va iqtisodiy samaradorlik o‘rtasida uyg‘unlikka erishish yo‘lida
qilayotgan harakatlari tizimli va bosqichma-bosqich amalga oshirilmoqda. Yashil
texnologiyalar, qayta tiklanuvchi energiya, ekologik ta’lim va xalqaro hamkorlik orqali
mamlakat:
ekologik xavfsizlikni mustahkamlashga,
barqaror iqtisodiy o‘sishga erishishga,
xalqaro obro‘-e’tiborini oshirishga erishmoqda.
Xulosa va takliflar.
Zamonaviy davrda atrof-muhit muhofazasi va iqtisodiy samaradorlik
o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash har bir mamlakat oldidagi dolzarb vazifalardan biri bo‘lib
qolmoqda. Iqtisodiy rivojlanish jarayonida ko‘plab davlatlar ishlab chiqarishni kengaytirish,
infratuzilmani modernizatsiya qilish, sanoat salohiyatini oshirish orqali o‘sishga erishmoqda.
Ammo bu jarayon ko‘pincha tabiiy resurslarning haddan tashqari ekspluatatsiyasi, ekologik
buzilishlar va salbiy iqlim o‘zgarishlari bilan hamrohlanmoqda. Aynan shu holat atrof-muhit
va iqtisodiy samaradorlik o‘rtasida ziddiyatlarni keltirib chiqarmoqda. Shu bilan birga,
xalqaro tajriba ko‘rsatmoqda: iqtisodiy o‘sish ekologik barqarorlik bilan uyg‘un holda amalga
oshirilsa, bu uzoq muddatli ijobiy natijalarga olib keladi. Ya'ni ekologik xavfsiz texnologiyalar,
yashil energetika, chiqindisiz ishlab chiqarish, ekologik ta’lim kabi omillar iqtisodiy
samaradorlikni kamaytirmasdan, aksincha, uni mustahkamlaydi. O‘zbekiston tajribasi
shundan dalolat beradiki, so‘nggi yillarda yashil iqtisodiyot, qayta tiklanuvchi energiya, atrof-
muhitni muhofaza qilish borasida ijobiy siljishlar kuzatilmoqda. "Yashil makon", "Yashil
energiya", "Ekologik toza transport" kabi tashabbuslar nafaqat ekologik holatni yaxshilashga,
balki iqtisodiy salohiyatni kuchaytirishga ham xizmat qilmoqda. O‘zbekistonda atrof-muhit va
iqtisodiy samaradorlik o‘rtasidagi uyg‘unlikni yanada mustahkamlash uchun quyidagi
takliflarni ilgari surish mumkin:
1.
Yashil iqtisodiyotni rivojlantirish bo‘yicha strategik hujjatlarni yangilash va ijrosini
ta'minlash
– “Yashil iqtisodiyot” konsepsiyasi asosida davlat budjetida ekologik loyihalarga ajratiladigan
mablag‘lar ulushini oshirish.
2.
Sanoat sohasida ekologik texnologiyalarni keng joriy etish
– Chiqindisiz va energiya tejamkor texnologiyalarni rag‘batlantirish uchun soliq imtiyozlari
berish.
3.
Qayta tiklanuvchi energiya manbalarini jadal rivojlantirish
– Quyosh, shamol va bioenergiya loyihalarini xususiy sarmoyadorlar bilan hamkorlikda
amalga oshirish.
Page 31
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 8, August 2025
www.in-academy.uz
4.
Atrof-muhit monitoringi va nazorat tizimini kuchaytirish
– Ekologik ko‘rsatkichlarni raqamli texnologiyalar orqali muntazam kuzatib borish (masalan,
AI asosidagi monitoring tizimlari).
5.
Ekologik ta’lim va targ‘ibotni kuchaytirish
– Maktabgacha ta’limdan boshlab ekologik madaniyatni shakllantirishga qaratilgan davlat
dasturlarini ishlab chiqish.
6.
Hududiy ekologik strategiyalarni ishlab chiqish
– Har bir viloyatning iqlim va ekologik holatidan kelib chiqqan holda mahalliy darajadagi
ekologik rejalashtirishni amalga oshirish.
7.
Xalqaro hamkorlikni kengaytirish
– BMT, UNDP, Green Climate Fund kabi tashkilotlar bilan ekologik investitsiyalar va grantlar
asosida hamkorlikni rivojlantirish.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1.
O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi. (2024). Iqtisodiy faoliyat va atrof-muhit
bo‘yicha statistik ma’lumotlar – www.stat.uz
2.
Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi. (2023).
O‘zbekiston Respublikasida ekologik holat to‘g‘risida hisobot – www.env.uz
3.
FAO Uzbekistan. (2024). Qishloq xo‘jaligi va iqlim ta’siri – www.fao.org/uzbekistan
4.
UNDP Uzbekistan. (2022). Orolbo‘yi mintaqasining ekologik va ijtimoiy rivojlanish
modeli – www.undp.uz
5.
Mo‘minov M. Yashil iqtisodiyot asoslari, Toshkent, 2022.
6.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Iqtisodiy tadqiqotlar va islohotlar
markazi. Barqaror rivojlanish maqsadlari: Milliy sharh, 2023.
7.
Uzhydromet rasmiy sayti: https://uzhydromet.uz
8.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 4-oktabrdagi PQ-4477-sonli qarori;
Energetika vazirligi hisobotlari, 2023.
9.
X. Karimov, “Ekologik xavfsizlik va iqtisodiy rivojlanish”. – T.: Fan, 2019.
10.
Мэтякубов, А. Д. (2022). Развитие промышленности и её роль в национальной
экономике. In Инвестиции, градостроительство, недвижимость как драйверы
социально-экономического развития территории и повышения качества жизни
населения (pp. 153-159).
11.
Jonibek, F. (2020). The Role and Importance of the Production of Building Materials in
the Development of the Economy of Uzbekistan. Бюллетень науки и практики, 6(12), 292-
296.
12.
Файзуллаев, Ж. (2022). ИШЛАБ ЧИҚАРИШ КОРХОНАЛАРИНИНГ БОШҚАРУВ
УСУЛЛАРИ. Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya va amaliyot, 1(21), 43-49.
13.
Juraevich, T. A. (2018). Assessment of Internal Audit for the Management of
Environmental Quality and Ways to Improve them. IMPACT: International Journal of Research
in Humanities, Arts and Literature (IMPACT: IJRHAL), 6(2), 145-150.
14.
Alisher, T. (2024). Moliyaviy hisobotning xalqaro Standartlari o'zbekiston uchun
Qanday afzallik tomonlari mavjud. Alfraganus, (1 (6)), 27-31.
15.
Tuychiev, A., & Ismoilkhodjaev, I. (2018). ACCOUNTING OF BUDGET EXTERNAL
FUNDS IN THE BUDGET ORGANIZATION AND IMPROVING ITS EFFECTIVENESS. International
Finance and Accounting, 2018(4), 6.
16.
Мэтякубов, А. Д., & Болтаев, У. Т. (2021). Тенденция экономического развития
производства строительных материалов в Республике Узбекистан. Бюллетень науки и
практики, 7(3), 243-249.
Page 32
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH AND MANAGEMENT STUDIES
Volume 2, Issue 8, August 2025
www.in-academy.uz
17.
Туйчиев, А. Ж. (2018). СТАТИСТИЧЕСКАЯ АУДИТОРСКАЯ ВЫБОРКА В ТЕСТАХ НА
СРЕДСТВА УПРАВЛЕНИЯ. In АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ
БУХГАЛТЕРСКОГО УЧЕТА, СТАТИСТИКИ И НАЛОГООБЛОЖЕНИЯ (pp. 94-106).
18.
Matyakubov, A., & Matrizayeva, D. (2019). SUSTAINABLE ECONOMIC GROWTH WITH
INNOVATIVE MANAGEMENT IN UZBEKISTAN. Theoretical & Applied Science, (8), 250-257.
19.
Matrizayeva, D. (2020). Role of Innovative Management in Providing Economic
Growth in Industrial Enterprises. Bulletin of Science and Practice, 6(4), 303-308.
20.
Mambetsaliy o’g’li, F. J. (2022). INNOVATIVE GROWTH OF THE REGION'S BUILDING
MATERIALS INDUSTRY USING THE CLUSTER APPROACH. Conferencea, 239-245.
