CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
124
MAMLAKATIMIZ EKSPORT SALOHIYATINI OSHIRISH YO‘LLARI
D.Jabborov
Jizzax politexnika instituti
Iqtisodiyot va menejment kafedrasi o‘qituvchisi
U.Xolmurzayev
Jizzax politexnika instituti talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.16082745
Annotatsiya.
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining eksport
salohiyatini oshirish yo‘llari har tomonlama tahlil qilinadi. Xususan, eksport
tarkibini diversifikatsiya qilish, mahalliy mahsulotlar raqobatbardoshligini
oshirish, logistika infratuzilmasini rivojlantirish, eksportchilarni davlat
tomonidan qo‘llab-quvvatlash choralari, xalqaro savdo bozorlari bilan
integratsiya jarayonlari kabi omillar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, xorijiy
tajribalar asosida takliflar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar:
eksport salohiyati, raqobatbardoshlik, diversifikatsiya,
logistika, eksportga yo‘naltirilgan ishlab chiqarish, savdo hamkorlik, qo‘llab-
quvvatlov siyosati.
Annotation
. This article comprehensively analyzes the ways to increase the
export potential of the Republic of Uzbekistan. In particular, it examines factors
such as diversification of export structure, enhancing the competitiveness of
domestic products, development of logistics infrastructure, government support
for exporters, and integration with international trade markets. Additionally,
recommendations based on foreign experiences are provided.
Key words:
export potential, competitiveness, diversification, logistics,
export-oriented production, trade cooperation, support policy.
Global iqtisodiyotda milliy mahsulotlarni jahon bozoriga olib chiqish va
raqobatbardosh eksport salohiyatini shakllantirish har bir davlat uchun muhim
strategik vazifa hisoblanadi. O‘zbekiston ham so‘nggi yillarda eksportni
rag‘batlantirish va yangi bozorlarga chiqish orqali iqtisodiy o‘sishni ta'minlashga
harakat qilmoqda.
O‘zbekistonning asosiy eksport mahsulotlari qatoriga paxta tolasi, gaz,
rangli metallar, meva-sabzavotlar va to‘qimachilik mahsulotlari kiradi. Ammo
eksport hajmi va tarkibi hali to‘liq diversifikatsiyalashmagan. Eksport asosan
cheklangan mahsulot guruhlari va an’anaviy bozorlarga yo‘naltirilgan bo‘lib, bu
esa iqtisodiy xavf-xatarlarni oshiradi.
Eksport salohiyatini oshirish omillari:
1. Mahsulot diversifikatsiyasi
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
125
Yangi va qayta ishlangan mahsulotlar ishlab chiqarish orqali eksport
assortimentini kengaytirish muhim. Ayniqsa, yuqori qo‘shilgan qiymatga ega
mahsulotlar ishlab chiqarishga urg‘u berish zarur.
2. Raqobatbardoshlikni oshirish
Mahalliy korxonalarni texnologik modernizatsiya qilish, sifat menejmenti
tizimlarini joriy etish orqali mahsulot sifatini oshirish lozim.
3. Logistika va infratuzilma
Eksportni rivojlantirishda transport va logistika infratuzilmasining
rivojlanishi muhim ahamiyatga ega. Temir yo‘l, avtomobil yo‘llari, havo
transporti va bojxona tizimi samaradorligini oshirish eksport jarayonlarini
tezlashtiradi.
4. Eksportchilarni qo‘llab-quvvatlash
Eksport bilan shug‘ullanuvchi korxonalarga kredit, soliq imtiyozlari,
eksport sug‘urtasi kabi mexanizmlar orqali yordam ko‘rsatish kerak
Jahon banki va JST ma’lumotlariga ko‘ra, muvaffaqiyatli eksport siyosati
yuritayotgan davlatlar — Janubiy Koreya, Turkiya, Vyetnam tajribalarini
O‘zbekiston sharoitiga moslashtirish mumkin. Xususan, eksport klasterlari, erkin
iqtisodiy zonalar tashkil etish, davlat-xususiy sheriklik asosida eksport
infratuzilmasini rivojlantirish kabi chora-tadbirlar foydali bo‘lishi mumkin.
Yangi va istiqbolli bozorlarga kirish uchun savdo diplomatiyasini
kuchaytirish, xalqaro yarmarkalar, ko‘rgazmalarda faol ishtirok etish, ikkita
tomonlama va ko‘p tomonlama savdo bitimlarini kengaytirish zarur
Eksport salohiyatini oshirish O‘zbekiston iqtisodiyotining barqaror o‘sishini
ta’minlashda muhim omildir. Buning uchun quyidagi takliflar dolzarb
hisoblanadi:
1.
Eksportga yo‘naltirilgan klasterlar tashkil etish;
2.
Logistika tizimini raqamlashtirish;
3.
Eksportni sug‘urtalash va kafolatlash tizimini takomillashtirish;
4.
Mahsulotlarni xalqaro standartlarga moslashtirish;
Eksportga ixtisoslashgan kadrlarni tayyorlash va sertifikatlashtirish.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmon va qarorlari (2020–2025
yillar)
2.
O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasi hisobotlari
3.
Jahon banki – “Doing Business” va “Trade Competitiveness” hisobotlari
4.
Xalqaro savdo markazi (ITC) materiallari
5.
B. Yo‘ldoshev. “Xalqaro iqtisodiy munosabatlar”. Toshkent: Iqtisodiyot,
2022
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
126
6.
M. Xoliqov. “Eksport salohiyatini oshirish strategiyalari”. Ilmiy maqola,
2023
