CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
40
ҚЎЗИЛАР ДИПЛОКОККОЗИНИНГ ДАВОЛАШДА ТУРЛИ
АНТИБИОТИКЛАРНИНГ САМАРАДОРЛИГИ
М.М.Алламуродова
Ветеринария илмий-тадқиқот институти мустақил изланувчиси.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14229376
Аннотация.
Илмий мақолада қўзилар диплококкоз касаллигини
даволашда турли антибиотикларнинг резувчанлиги ва резистентлигини
аниқлаш тажрибалари баён этилган. Тадқиқотлар натижалари бўйича
даволаш самарадорлиги юқори бўлган антибиотиклар аниқланиб,
диплококкозни даволаш учун тавсия этилган.
Аннотация.
В научной статье описан опыт определения
чувствительности и устойчивости к различным антибиотикам при
лечении диплококкоза у ягнят. По результатам исследований выявлены и
рекомендованы для лечения диплококкоза антибиотики с высокой
эффективностью лечения.
Калит
сўзлар:
Диплококк,
антибиотик,
резистентлик,
Энрофлоксацин- Ex
10
, Tushlot- Tl
25
, Цефотокцин CTX
30
, Нитокс 200
Мавзунинг долзарблиги
. Дунё миқёсида ёш ҳайвонларда учраб
турувчи диплококкоз касаллигининг диагностикаси, замонавий усулларда
даволаш ва олдини олиш бўйича кенг қамровли тадқиқотлар олиб
борилган. Сўнгги йилларда соҳа олимлари томонидан қўзилар
диплококкозининг бошқа касалликлар билан аралаш шаклда учрашини
бактериологик ва патоморфологик диагностика қилиш, унинг ёшга оид
динамикасини ўрганиш, касалликнинг мавсумий динамикасини аниқлаш,
ҳамда қарши курашишда самарали биопрепаратлардан фойдаланиш
устида тадқиқотлар давом этмоқда. Ўтказилган тажрибалар натижасига
кўра, қўзилар диплококкозини дифференциал клиник белгилари,
патологоанатомик услубларда диагноз қўйиш ҳамда замонавий даволаш
ва профилактик воситалар билан касалликка қарши курашишда салмоқли
натижаларга эришилди. Дунёнинг ривожланган мамлакатларида
диплококк (стрептококк) инфекциясини ёш ҳайвонлар организмига
зарарли таъсирини ўрганиш, касалликни даволаш ва профилактикасида
биологик препаратларни яратиш борасидаги кенг қамровли тадқиқотлар
олиб борилмоқда.
Республикамиз иқтисодиётига салмоқли ҳисса қўшиб келаётган,
чорвачиликнинг асосий тармоғи бўлган қоракўлчилик соҳасини
ривожлантириш, унинг рентабеллигини оширишда масъулияти чекланган
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
41
жамиятлар, фермер, ҳамда шахсий ёрдамчи хўжаликларда қўйлар бош
сонини кўпайтириш, махсулдорлигини ошириш, тери, жун сифатини
яхшилаш, уларни тўғри парваришлаш, хориждан келтирилган наслли
ҳайвонлар бош сонини кўпайтириш, соҳада учраб турган юқумли ва
юқумсиз касалликларни олдини олиш ҳамда даволашда тизимли
тадбирлар йўлга қўйилмоқда.
Бу борада олиб борилаётган ишларни амалга оширишда Ўзбекистон
Республикаси Президентининг 2022 йил 28 январдаги ПФ-60-сон “2022-
2026 йилларга мўлжалланган янги Ўзбекистоннинг тараққиёт
стратегияси тўғрисида”ги фармони, , 2022 йил 8 февралдаги ПҚ-120-сон
“Ўзбекистон Республикасида чорвачилик сохаси ва унинг тармоқларини
ривожлантириш бўйича 2022-2026 йилларга мўлжалланган дастурни
тасдиқлаш тўғрисида”ги қарорлари ҳамда мазкур сохага тегишли меъёрий
–хуқуқий хужжатлар муайян даражада хизмат қилади
Республикамизнинг Самарқанд, Навоий, Қашқадарё ва Жиззах
вилоятларида олиб борилган тадқиқотларимиз давомида фермер
хўжаликларида, ҳамда кластер хўжаликларида диплококкоз билан
касалланган қўзиларнинг самарали даволаш мақсадида турли хил
антибиотиклардан фойдаланилди (1-жадвал).
1-жадвал.
Diplococcus pneumonieнинг турли антибиотикларга
сезувчанлигини аниқлаш
т/р
Антибиотикларнинг
номи
С е з у в ч а н л и г и
1 Рифампицин RIF
5
Кам
сезувчан
2 Метронидозол MT
5
Сезувчан
эмас
3 Tulshot Tl
25
Сезувчан
Сезувчан
эмас
4 Доциклингидрохлорид
DO
30
Кам
сезувчан
5 Цефурокцим CXM
30
Сезувчан
эмас
6 Ампицилин A
25
Сезувчан
эмас
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
42
7 Энрофлоксацин Ex
10
Сезувчан
8 Хлорамфеникол C
30
Кам
сезувчан
9 Цефотокцин CTX
30
Кам
сезувчан
10 Канамицин K
30
Кам
сезувчан
11 Эритромицин E
15
Сезувчан
эмас
12 Penstrep – 400
Кам
сезувчан
Лаборатория
таҳлилларида
диплококкоз
қўзғатувчиси
ажратилгандан сўнг ҳар ҳил синфга мансуб антибиотикларга
сезувчанлиги диффузлаш (антибиотиклар шимдирилган қоғозли дисклар)
усулида ўрганилди.
Қашқадарё вилояти Муборак тумани “Қоракўлчилик” ширкат
хўжалигидан келтирилган қўзи гавдаси патологоанатомик ёриб кўрилиб,
бактериологик текширувларда диплококкоз қўзғатувчиси ажратиб
олингач, сўнг унга қўйилган антибиотикларга сезувчанлиги аниқланди
Текшириш хулосаларига кўра қўзининг ички аъзоларидан ажратилган
Diplococcus pneumonie нинг тоза культураси махсус озиқа муҳитларида
(ярим суюқ ўсган ва Котримоксазол, Энрофлоксацин- Ex
10
, Tushlot- Tl
25
кабилар сезувчан эканлига аниқланди ва шу фермер хўжаликда юқорида
номлари келтирилган антибиотиклардан фойдаланган ҳолда касаллик
тўхтатилди.
Самарқанд вилояти Нуробод тумани “Каттақўрғон” қоракўлчилик
ширкат хўжалигига қарашли майда шохли ҳайвонлардан 6 бош қўзини
патологоанатомик ва бактериологик текширувлардан кейин диплококкоз
касаллик
қўзғатувчиси
ажратилгандан
сўнг
унга
қўйилган
антибиотикларга сезувчанлиги аниқланди (2-жадвал).
2-жадвал.
Diplococcus pneumonieнинг самарали антибиотикларга
сезувчанлиги
т/р
Антибиотикларнинг
номи
С е з у в ч а н л и г и
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
43
1
Penstrep – 400
Кам сезувчан
-
2
Peniprok
Сезувчан
-
-
3
Стрептомицин S
10
±
-
Кам сезувчан
-
4
Канамицин K
30
-
-
Сезувчан эмас
5
Ципрофлоксацилин
Сip
5
-
-
Сезувчан эмас
6
Амокцисилин-150
Сезувчан
-
Сезувчан эмас
7
Эритромицин E
15
-
-
Сезувчан эмас
8
Хлорамфеникол C
30
-
Кам сезувчан
9
Олеондомицин
-
-
Сезувчан эмас
10
Котримоксазол COT
25
-
-
Сезувчан эмас
11
Метронидозол MT
5
-
-
Сезувчан эмас
12
Гентамицин GEN
10
±
Кам сезувчан
Текшириш хулосаларига кўра қўзининг ички аъзоларидан ажратилган
Diplococcus pneumonie нинг тоза культураси махсус озиқа муҳитларида
(ярим суюқ ўсган ва Котримоксазол, Peniprok, Амокцисилин-150 кабилар
сезувчан эканлига аниқланди ва шу фермер хўжаликда юқорида номлари
келтирилган антибиотиклардан фойдаланган ҳолда касаллик бартараф
қилинди.
Навоий вилояти Нурота туман “Қизилча” қоракўлчилик ширкат
хўжалигига қарашли майда шохли ҳайвонлардан 11 бош қўзини
патологоанатомик ва бактериологик текширувлардан кейин диплококкоз
касаллик
қўзғатувчиси
ажратилгандан
сўнг
унга
қўйилган
антибиотикларга
сезувчанлиги
аниқланди.
Антибиотикларга
сезувчанликни аниқлашда уларнинг диффузлаш яъни қоғозли дискларга
шимдирилган усулидан фойдаланди ва мазкур тажрибаларнинг
таққослаш мақсадида ҳар бир вилоятдан келган патологик намуналар
Самарқанд вилояти ҳайвон касалликлари ташхиси ва озиқ-овқат
махсулотлари хавфсизлиги давлат марказининг микробиология ҳамда
ВИТИнинг ёш моллар касалликларини ўрганиш лабораторияларида
параллел равишда бажарилди (3-жадвал).
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
44
3-жадвал.
Diplococcus pneumonieнинг самарали антибиотикларга
сезувчанлиги
Текшириш хулосаларига кўра қўзиларнинг ички органларидан
ажратилган культура махсус озиқа муҳитларида ўсган Diplococcus
pneumonieларга фармостар-200 ва Энрофлоксацилин Ex10 каби
антибиотикларга сезувчан эканлига аниқланди. Стрептомицин S10,
нитокс-200, Тетроциклин TE30, Гентамицин GEN10, пенстрип-400,
окситетрациклин Ципрофлоксацилин Сip5 ва шу фермер хўжаликда
юқорида номлари келтирилган антибиотиклардан фойдаланган ҳолда
қўзиларнинг диплококкоз касаллигини бартараф этишга эришилди.
т/р
Антибиотикларнинг
номи
С е з у в ч а н л и г и
1
Хлорамфеникол С
30
кам сезувчан
-
2
Энрофлоксацилин Ex
10
Сезувчан
-
-
3
Ципрофлоксацилин
Сip
5
кам сезувчан
-
4
Котремаксазол Cot
25
-
сезувчан эмас
5
Пенстрип -400
кам сезувчан
-
6
Окситетроциклин
кам сезувчан
-
7
Гентамицин GEN
10
±
-
кам сезувчан
-
8
Фармостар-200
Сезувчан
-
9
Тетроциклин TE
30
±
-
кам сезувчан
-
10
Нитокс-200
-
кам сезувчан
-
11
Стрептомицин S
10
±
-
кам сезувчан
-
12
Метронидозол М
5
±
-
-
Сезувчан эмас
13
Эритромицин E
15
Сезувчан эмас
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
45
Фойдаланилган адабиётлар:
1.
Мирзиёев Ш.М. «Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш
бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисисда» 2017 йил 7 февралдаги ПФ-
4947-сонли фармон.
2.
Мирзиёев Ш.М. «Ветеринария ва чорвачилик соҳасида давлат
бошқаруви тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари
тўғрисида» 2019 йил 28 мартдаги ПФ-5696-сонли фармон.
3.
. Gilmour N.J. Бактериологически, эпизоотологический и клинико-
патологоически исследования заболевании, вызывающих у овец. А.И.Т.
биотипом пастерелла гемолитика // Ж.Ветеринария, 1980 №24. - Р. - 191 -
192
4.
Элмуродов Б.А., Ғаниев И. “Қуйлар пастереллёзининг кечиши ва
клиник белгилари”. Ветеринария соҳаси учун дори - дармонлар яратиш,
синтез қилиш ва ишлаб чиқариш муаммолари. Канф маърузалар
матнининг тўплами. Самарқанд. 2008. 20 - 21 ноябр. Б – 94 - 95.