CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
74
ОLIY О‘QUV YURTLАRIGА ХОRIJIY TА’LIM STАNDАRTLАRINI
JОRIY QILISHNI TАKОMILLАSHTIRISH
Urunov Iqboljon Baxtiyorovich
Oriental universiteti magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.12748500
Annotatsiya:
Ushbu maqola O'zbekistondagi oliy ta'lim muassasalarida
xorijiy ta'lim standartlarini joriy etish va takomillashtirishga bag'ishlangan.
Tadqiqot mavzuning dolzarbligi, mavjud muammolar va ularni hal qilish
yo'llarini o'z ichiga oladi. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, xorijiy ta'lim
standartlarini muvaffaqiyatli joriy etish uchun davlat va oliy ta'lim muassasalari
o'rtasida yaqin hamkorlik, professor-o'qituvchilar va talabalarning faol ishtiroki
hamda moddiy-texnik bazani mustahkamlash zarur.
Kalit so'zlar:
oliy ta'lim, xorijiy ta'lim standartlari, ta'lim sifati, xalqaro
hamkorlik, O'zbekiston
Аннотация:
Данная
статья
посвящена
внедрению
и
совершенствованию зарубежных образовательных стандартов в высших
учебных заведениях Узбекистана. Исследование охватывает актуальность
темы, имеющиеся проблемы и пути их решения. Результаты исследования
показывают, что для успешного внедрения зарубежных образовательных
стандартов необходимо тесное сотрудничество между государственными
и высшими учебными заведениями, активное участие профессорско-
преподавательского состава и студентов, а также укрепление
материально-технической базы.
Ключевые слова:
высшее образование, зарубежные образовательные
стандарты, качество образования, международное сотрудничество,
Узбекистан
Abstract:
This article is devoted to the introduction and improvement of
foreign educational standards in higher educational institutions in Uzbekistan.
The study includes the relevance of the topic, existing problems and ways to
solve them. The results of the study show that for the successful implementation
of foreign educational standards, close cooperation between state and higher
educational institutions, active participation of professors and students, as well
as strengthening the material and technical base is necessary.
Keywords:
higher education, foreign education standards, quality of
Education, International Cooperation, Uzbekistan
Globallashuv va xalqaro integratsiya jarayonlari ta'lim sohasida ham
sezilarli o'zgarishlarga olib kelmoqda. Bugungi kunda oliy ta'lim muassasalari
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
75
(OTM) oldida turgan asosiy vazifalardan biri - bu xalqaro ta'lim standartlarini
joriy etish va ta'lim sifatini oshirishdir [1]. O'zbekiston Respublikasi ham bu
borada qator islohotlarni amalga oshirmoqda. Xususan, "O'zbekiston — 2030"
strategiyasi to'g'risida"gi Farmonda oliy ta'limni xalqaro standartlar darajasiga
olib chiqish uchun quyidagilar nazarda tutilgan:
Yoshlarni oliy ta'lim bilan qamrab olish darajasini kamida 50 foizga
yetkazish.
30 ta oliy ta'lim muassasasining ta'lim dasturlarini xalqaro
akkreditatsiyadan o'tkazish.
"Top-500"ga kiradigan xorijiy universitetlar bilan hamkorlikda kamida 50
ta qo'shma ta'lim dasturi asosida "ikki diplomli tizim"ni joriy etish.
10 ta oliy ta'lim muassasasini dunyoning eng nufuzli "Top-1000" oliy
ta'lim tashkilotlari reytingiga kiritishga erishish.
Oliy ta'lim muassasalarida ilmiy tadqiqotlar natijadorligini oshirish va
ilmiy salohiyatni 70 foizga yetkazish [2].
Oliy ta'limni modernizatsiya qilish, xalqaro hamkorlikni kengaytirish va
ilg'or xorijiy tajribani joriy etish ushbu yo'nalishdagi muhim vazifalar qatoriga
kiradi. Shu bilan birga, xorijiy ta'lim standartlarini joriy etish jarayoni bir qator
muammolar va qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Ushbu maqolada
O'zbekistondagi OTMlarda xorijiy ta'lim standartlarini joriy qilish va
takomillashtirishning dolzarb masalalari ko'rib chiqiladi.
USULLAR VA ADABIYOTLAR TAHLILI
Tadqiqot davomida ilmiy maqolalar, monografiyalar, dissertatsiyalar,
qonunchilik hujjatlari va boshqa manbalar tahlil qilindi. Xorijiy va mahalliy
olimlarning ta'lim sohasidagi islohotlar, xalqaro ta'lim standartlari va ularni
joriy etish tajribasi bo'yicha ilmiy ishlari o'rganildi. Xususan, A.Smirnova [3],
L.Grebnev [4], V.Байденко [5], M.Yuldoshev [6], Sh.Qurbonov [7] va boshqa
tadqiqotchilarning ilmiy maqolalari tahlil qilindi.
Tadqiqot davomida qiyosiy tahlil, tizimli yondashuv, induktiv va deduktiv
usullar qo'llanildi. O'zbekistondagi OTMlarning xorijiy ta'lim standartlarini joriy
etish bo'yicha tajribasi o'rganildi, xorijiy mamlakatlar tajribasi bilan taqqoslandi.
Olingan ma'lumotlar tizimli tahlil qilindi va umumlashtirildi.
NATIJALAR
Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatdiki, O'zbekistonda oliy ta'limni isloh qilish
va xalqaro standartlarni joriy etish bo'yicha sezilarli ishlar amalga oshirilgan.
Jumladan:
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
76
Oliy ta'lim muassasalarining moddiy-texnik bazasi yaxshilandi, o'quv
binolari ta'mirlandi, zamonaviy o'quv va laboratoriya uskunalari bilan
jihozlandi.
Professor-o'qituvchilar malakasini oshirish va xorijiy tajribani o'rganish
bo'yicha qator chora-tadbirlar ko'rildi. Ko'plab o'qituvchilar xorijiy OTMlarda
stajirovka o'tashdi, xalqaro konferentsiya va seminarlarda ishtirok etishdi.
Ta'lim jarayoniga xorijiy professorlar va mutaxassislar jalb qilindi, ular
mahalliy o'qituvchilar bilan tajriba almashishdi, master-klasslar o'tkazishdi.
Xalqaro hamkorlik aloqalari kengaytirildi, xorijiy OTMlar bilan ikki
tomonlama shartnomalar imzolandi, qo'shma ta'lim dasturlari va loyihalar ishga
tushirildi.
Ta'lim jarayoniga zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari joriy etildi, masofaviy ta'lim shakllari rivojlantirildi.
TAHLIL VA MUHOKAMA
Olingan natijalar shuni ko'rsatadiki, OTMlarda xorijiy ta'lim standartlarini
joriy etish va takomillashtirish uchun tizimli va kompleks yondashuv zarur.
Birinchi navbatda, oliy ta'lim tizimining normativ-huquqiy bazasini xalqaro
standartlar va mezonlarga moslash lozim. Bu esa o'z navbatida, ta'lim mazmuni,
o'qitish shakl va metodlarini qayta ko'rib chiqishni taqozo etadi.
Shuningdek, professor-o'qituvchilar va ilmiy xodimlarni tayyorlash tizimini
takomillashtirish, ularning malakasi va kasbiy kompetentsiyasini doimiy oshirib
borish zarur. Bunda xorijiy tajribani o'rganish, xalqaro konferentsiya va
seminarlarda ishtirok etish, ilmiy aloqalarni kengaytirish muhim ahamiyatga
ega.
OTMlarning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, yangi o'quv binolari,
laboratoriyalar qurish va jihozlash kabi masalalar ham ustuvor vazifalar
qatoriga kiradi. Bunda davlat-xususiy sheriklik mexanizmidan keng foydalanish
maqsadga muvofiq.
Ishlab chiqarish korxonalari bilan hamkorlikni kengaytirish, o'quv
jarayoniga ularning mutaxassislarini jalb qilish, talabalarning ishlab chiqarish
amaliyotini takomillashtirish muhim ahamiyatga ega. Bu bitiruvchilarning
amaliy ko'nikma va malakalarini oshirish imkonini beradi.
XULOSA
Xulosa qilib aytganda, O'zbekistondagi OTMlarda xorijiy ta'lim standartlarini
joriy etish va takomillashtirish ta'lim sifatini oshirish va raqobatbardosh kadrlar
tayyorlash uchun zarur shartlardan biridir. Bunda OTMlar, davlat organlari,
ishlab chiqarish sektori va xalqaro tashkilotlar o'rtasida yaqin hamkorlik va
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
77
manfaatlar uyg'unligini ta'minlash muhim ahamiyatga ega. Xorijiy tajribani
tanqidiy o'rganish, milliy an'ana va qadriyatlarni inobatga olish, ta'lim sifatini
ta'minlash mexanizmlarini doimiy ravishda takomillashtirib borish oliy ta'lim
tizimini yangi bosqichga olib chiqishga xizmat qiladi.
Adabiyotlar ro'yxati:
1.
Smirnova, A. "Internationalization of Higher Education: Global Trends and
National Priorities." International Higher Education, no. 101, 2020, pp. 14-16.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, 11.09.2023 yildagi PF-
158-son, https://lex.uz/ru/docs/-6600413
3.
Smirnova, A. "Integration of Foreign Educational Standards in the Higher
Education System of Uzbekistan: Problems and Prospects." Journal of
International Education Research, vol. 16, no. 2, 2020, pp. 37-44.
4.
Grebnev, L. "Internationalization of Higher Education: National Strategies
and Global Challenges." Higher Education in Russia, no. 10, 2019, pp. 9-20.
5.
Байденко, V. "Competence-Based Approach to the Design of State
Educational Standards of Higher Professional Education (Methodological and
Methodical Issues)." Research Center for Quality Problems in Training
Specialists, 2005, 114 p.
6.
Yuldoshev, M. "Modernization of Higher Education in Uzbekistan: Trends,
Challenges and Prospects." International Journal of Progressive Sciences and
Technologies, vol. 24, no. 1, 2021, pp. 252-257.
7.
Qurbonov, Sh. "Integration of Foreign Educational Standards into the
Higher Education System of Uzbekistan." Bulletin of Science and Practice, vol. 6,
no. 8, 2020, pp. 301-307.
