CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
111
MAKTABGACHA TA'LIM TASHKILOTLARIDA FAFQULODDA
VAZIYATLARDA BIRINCHI YORDAM
Yunusova Nilufar Musurmanovna
Quvasoy pedagogika kolleji maxsus fan oqituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.11664834
Annotatsiya:
Ushbu maqola maktabgacha ta'lim tashkilotlarida favqulodda
vaziyatlarda birinchi yordam ko'rsatish masalalarini o'rganadi. Tadqiqot usullari
sifatida adabiyotlar tahlili va amaliy kuzatuvlar qo'llanildi. Natijalar shuni
ko'rsatadiki, maktabgacha ta'lim tashkilotlarida favqulodda vaziyatlarga tayyor
bo'lish va samarali birinchi yordam ko'rsatish tizimini yaratish muhim
ahamiyatga ega. Tahlil va muhokamalar asosida maqolada maktabgacha ta'lim
tashkilotlari xodimlari uchun birinchi yordam bo'yicha tavsiyalar va
yo'riqnomalar ishlab chiqilgan.
Kalit so'zlar:
maktabgacha ta'lim, favqulodda vaziyatlar, birinchi yordam,
xavfsizlik, sog'liqni saqlash
Аннотация:
В данной статье рассматриваются вопросы оказания
первой помощи при чрезвычайных ситуациях в дошкольных
образовательных организациях. В качестве методов исследования
использовались анализ литературы и практические наблюдения.
Результаты показывают, что в дошкольных организациях важно быть
готовыми к чрезвычайным ситуациям и создавать эффективную систему
оказания первой помощи. На основе анализа и обсуждений в статье
разработаны рекомендации и инструкции по оказанию первой помощи
работникам дошкольных образовательных организаций.
Ключевые слова:
дошкольное образование, неотложная помощь,
Первая помощь, безопасность, здоровье
Abstract:
This article explores issues of emergency first aid in preschool
organizations. Literature analysis and practical observations were used as
research methods. The results show that it is important in preschool
organizations to be prepared for emergencies and to create an effective first aid
system. Based on the analysis and discussions, the article developed first aid
recommendations and guidelines for employees of preschool educational
organizations.
Keywords:
preschool education, emergency situations, first aid, safety,
health
KIRISH
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
112
Maktabgacha ta'lim tashkilotlari (MTT) bolalarning xavfsizligi va
salomatligi uchun mas'ul hisoblanadi. Favqulodda vaziyatlar, jumladan,
jarohatlar, allergik reaktsiyalar, sun'iy nafas olish va yurak-o'pka reanimatsiyasi
kabi holatlar MTTlarda tez-tez uchrab turadi [1]. Bunday vaziyatlarda MTT
xodimlari birinchi yordamni o'z vaqtida va samarali ko'rsata olishlari juda
muhimdir. Ushbu maqolaning maqsadi MTTlarda favqulodda vaziyatlarda
birinchi yordam ko'rsatishning ahamiyati va usullarini o'rganishdan iborat.
USULLAR VA ADABIYOTLAR TAHLILI
Tadqiqot usullari sifatida ilmiy adabiyotlar tahlili va MTTlardagi amaliy
kuzatuvlar qo'llanildi. Birinchi yordam bo'yicha xalqaro va milliy qo'llanmalar,
ilmiy maqolalar va hisobotlar o'rganildi [2,3]. Shuningdek, Farg‘ona shahridagi
bir nechta MTTlarda amaliy kuzatuvlar olib borildi va xodimlar bilan suhbatlar
o'tkazildi.
NATIJALAR
Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, MTTlarda favqulodda vaziyatlarga
tayyor bo'lish va samarali birinchi yordam ko'rsatish tizimini yaratish muhim
ahamiyatga ega. MTT xodimlari birinchi yordam ko'nikmalariga ega bo'lishlari
va muntazam ravishda o'z bilimlarini yangilab turishlari lozim [4]. Kuzatuvlar
shuni ko'rsatdiki, aksariyat MTTlarda birinchi yordam komplektlari mavjud,
ammo ularning sifati va to'liqligi har doim ham qoniqarli emas. Shuningdek,
xodimlarning birinchi yordam bo'yicha bilimlari va amaliy ko'nikmalari ham
yetarli darajada emas.
TAHLIL VA MUHOKAMA
Olingan natijalar MTTlarda favqulodda vazilatlar uchun samarali tizim
yaratish zarurligini ko'rsatadi. Buning uchun quyidagilar tavsiya etiladi:
1.
MTT xodimlarini birinchi yordam bo'yicha muntazam ravishda o'qitish va
malakasini oshirish.
2.
Sifatli va to'liq birinchi yordam komplektlarini ta'minlash.
3.
Favqulodda vaziyatlarda harakat qilish rejalarini ishlab chiqish va
muntazam ravishda sinov mashg'ulotlarini o'tkazish.
4.
Ota-onalar va tibbiyot muassasalari bilan samarali hamkorlikni yo'lga
qo'yish [5].
Ushbu tadbirlar MTTlarda bolalarning xavfsizligi va salomatligini
ta'minlashga yordam beradi.
Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, MTTlarda birinchi yordam ko'rsatish
tizimini takomillashtirish nafaqat bolalarning salomatligi va xavfsizligini
ta'minlaydi, balki ota-onalarning ishonchini mustahkamlaydi hamda MTTning
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
113
obro'sini oshiradi [7]. Shuningdek, yaxshi tashkil etilgan birinchi yordam tizimi
MTT xodimlarining kasbiy kompetentsiyasini oshiradi va ularning o'z ishlariga
bo'lgan mas'uliyatini kuchaytiradi.
Bundan tashqari, MTTlarda favqulodda vaziyatlarni oldini olish va bartaraf
etish uchun MTTlarda xavfsizlik qoidalari va ko'rsatmalarini ishlab chiqish
hamda ularning bajarilishini nazorat qilish, bolalar va xodimlar o'rtasida shaxsiy
gigiyena va yuqumli kasalliklarning oldini olish bo'yicha targ'ibot ishlarini olib
boorish, MTT binolari va hududlarini muntazam ravishda tekshirish, aniqlangan
kamchiliklarni bartaraf etish, favqulodda vaziyatlar yuzaga kelganda tez va
samarali harakat qilish uchun MTT xodimlari o'rtasida vazifalarni aniq
taqsimlash [6] kabi qo'shimcha choralar ko'rilishi mumkin
MTTlarda favqulodda vaziyatlarda birinchi yordamni samarali tashkil etish
kompleks yondashuv va tizimli islohotlarni talab qiladi. Ushbu maqolada
keltirilgan tavsiyalar va qo'shimcha takliflar MTTlardagi birinchi yordam
tizimini yanada takomillashtirishga xizmat qiladi.
XULOSA
Xulosa qilib aytganda, MTTlarda favqulodda vaziyatlarda birinchi yordamni
samarali tashkil etish bolalarning sog'lig'i va hayotini saqlashda muhim
ahamiyatga ega. MTT xodimlarining birinchi yordam bo'yicha bilimlari va amaliy
ko'nikmalarini doimiy ravishda oshirib borish, sifatli jihozlar bilan ta'minlash
hamda aniq harakat rejalarini ishlab chiqish talab etiladi. Ushbu maqolada
keltirilgan tavsiyalar MTTlardagi birinchi yordam tizimini takomillashtirishga
xizmat qiladi.
Adabiyotlar ro'yxati:
1.
World Health Organization. (2018). First aid.
2.
American Red Cross. (2021). First Aid/CPR/AED Participant's Manual.
American Red Cross.
3.
O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi. (2022). Favqulodda
vaziyatlarda birinchi yordam ko'rsatish bo'yicha qo'llanma. O'zbekiston
Respublikasi Sog'liqni saqlash vazirligi.
4.
Dunning, J., Lecky, F., & Wallis, L. (2019). First aid training in early
childhood education and care settings. Cochrane Database of Systematic
Reviews, (7).
5.
Olympia, R. P., & Brady, J. (2021). Emergency preparedness in child care
settings. Pediatric Annals, 50(7), e274-e281.
6.
American Academy of Pediatrics. (2019). Pediatric First Aid for Caregivers
and Teachers (PedFACTs). Jones & Bartlett Learning.
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
114
7.
Hockenberry, M. J., Wilson, D., & Rodgers, C. C. (2019). Wong's nursing care
of infants and children (11th ed.). Elsevier.
