CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
120
O'ZBEKISTONDA MAKTABGACHA TA'LIM SOHASIDA XALQARO
HAMKORLIKLI RIVOJLANTIRISH TAJRIBALARI VA ISTIQBOLLARI
Sobirova Muhtasar Qodirjon qizi
Namangan davlat pedagogika Instituti ta'lim va
tarbiya nazaryasi (maktabgacha ta'lim)mutaxasisligi magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14744484
Annotatsiya
Zamonaviy o'qituvchilarning asosiy maqsadlari o'quv faoliyatini amalga
oshirishning yangi usullarini o'rganish, keng qamrovli tendentsiyalarni
tushunish, qabul qilingan talablarni tan olish va talabalarning kognitiv
ehtiyojlarini tushunishdan iborat. Maktab ta'limidagi innovatsiyalar tajriba va
ijodiy nuqtai nazardan shakllangan o'qitish an'analarini keng tadqiq qilishni o'z
ichiga oladi.
Kalit so’zlar:
maktabgacha ta’lim tizimi, bolalar psixologiyasi, rivojlanish,
ta’lim, tarbiya, innovatsion texnologiyalar.
Аннотация
Основные цели современных учителей – освоить новые способы
осуществления учебной деятельности, понять комплексные тенденции,
признать принятые требования и понять познавательные потребности
учащихся. Инновации в школьном образовании подразумевают широкое
исследование экспериментальных и творческих традиций преподавания.
Ключевые слова:
система дошкольного образования, детская
психология,
развитие,
образование,
воспитание,
инновационные
технологии.
Abstract
The main goals of modern teachers are to learn new ways of carrying out
educational activities, to understand comprehensive trends, to recognize
accepted requirements and to understand the cognitive needs of students.
Innovation in schooling involves a broad exploration of experiential and creative
teaching traditions.
Key words:
preschool education system, child psychology, development,
education, upbringing, innovative technologies.
Mamlakatimizda yurtboshimiz boshchiligida ta’lim sifati va samaradorligini
oshirish bo‘yicha qilinayotgan barcha islohotlardan ko‘zlangan maqsad –
barkamol insonni voyaga yetkazish, yurt istiqbolini porloq qilishdan iboratdir.
Bu borada maktabgacha ta’lim tashkilotlarining faoliyatini har tomonlama
rivojlantirish orqali ta’limning keyingi bo‘g’inlari salohiyatni mustahkamlash
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
121
mumkinligi aniq belgilab berildi. Xususan, yurtboshimiz Sh.Mirziyoyev
maktabgacha ta’lim tizimi haqida quyidagi fikrlarni bejizga bildirmagan edilar:
“Aslida, farzandlarimiz tarbiyasida eng asosiy bo‘g’in hisoblangan
maktabgacha ta’lim tizimining jamiyatimiz hayotidagi o‘rni va ahamiyatini hech
narsa bilan o‘lchab bo‘lmaydi. Aynan maktabgacha ta’lim sohasiga bo‘lgan
e’tibor mamlakatning ertangi taraqqiyoti uchun mustahkam zamin yaratadi”.
Muhokama va natijalar
Toshkent shahrida kichik yoshdagi bolalarni ta'lim-tarbiyalash va ularga
ta'lim berish masalalariga bag'ishlangan jahon konferensiyasi o'tmoqda. 15
noyabr kuni bu anjumanga O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat
Mirziyoyev tashrif buyurdi. Konferensiya 2030-yilgacha maktabgacha ta'lim
sohasidagi siyosatni belgilash va xalqaro hamkorlikni rivojlantirish maqsadida
o'tkazilmoqda. Konferensiyaga YUNЕSKO Bosh direktori Odri Azule, 150 dan
ortiq mamlakatning vazirlari va vakillari, xalqaro tashkilotlar mutasaddilari ham
qatnashishmoqda.
Davlat rahbarimiz nutqida, ta'lim sohasidagi dunyodagi holatga e'tibor
qaratib, millionlab bolalarning boshlang'ich bilim olish imkoniyati cheklangani,
mutaxassislar bilan birgalashib, maktabgacha ta'limni rivojlantirishning
ahamiyatini belgiladi. "Inson qadri, uning huquq va manfaatlari - oliy qadriyat"
devori asosida aholi uchun munosib turmush sharoitlarini yaratishning
ta'minlanishi ta'kidlanadi.
Shavkat Mirziyoyevning izohlari bo'yicha, ilkinji navbatda, yoshlar va
bolalar bilan amaliy hamkorlikni ko'rsatish, ularni jismoniy va ma'naviy
ravishda tarbiyalashga katta e'tibor berilmoqda. Bolalar o'zlarini to'la
rivojlantirishiga odatlangan yashlardan boshlab kelajakda ularning o'zligini
rag'batlantirishga zamin yaratishga qaratilgan. Bu maqsadga yo'naltirilgan
investitsiyalarning kelajakda qaytarilishi xavf yo'qligi ta'minlanadi," dedi.
Oldin, maktabgacha ta'lim bilan shug'ullanish darajasining 27 foizga tushib
qoldi. Bolalar o'qish uchun zamonaviy vositalarni topa olmay, maktab
binolarining ta'mirlashidan mahrum edi. Shu sababli, davlat rahbarimiz bu
masalaga alohida e'tibor qaratib, yoshlardan boshlab avlodni rivojlantirish
siyosatini belgiladi. O'zbekiston Prezidenti 2017-yil 30-sentabrdagi farmoniga
muvofiq, Maktabgacha ta'lim vazirligi tashkil etildi. Maktab binolarining
ta'mirlanishi va rivojlanishi, ilg'or tarbiya usullarini va metodikalarini joriy
etishga yo'naltirilgan ko'p masalalar boshlandi.
Sohani rivojlantirish uchun maxsus sektor kirib kelish imkoniyati ham
yaratildi. Har bir talaba uchun davlat byudjeti hisobidan subsidiyalar taqsim
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
122
etilishi qaror qilindi. Minglab oilaviy bog'chalar oliy va o'rta ta'lim muassasalari
tashkil etildi.
Natijada, so'nggi yillarda maktabgacha ta'lim muassasalari soni 6 barobarga
ko'paydi. Tarbiyachi va pedagoglar soni ham 3 barobarga oshdi va 160 mingga
yetdi. Shu bilan birga, 2 million 800 ming nafar boladan 2 millioni maktabgacha
ta'lim bilan ta'minlandi.
Davlat rahbarimiz ta'lim tizimi sohasidagi uzviylik masalasiga ham e'tibor
qaratdi. Yurtimizdan chiqqan yetakchilar ikki marta uygonish davrini asos
solganlariga va kelajakdagi avlodlar uchun ilmga intilishi zarur ekanligini
ta'kidladi.
"Yurtimizda Uchinchi Renessansni barpo etish masalasini strategik vazifa
sifatida qaror oldik va uning yuzaga kelishini milliy g'oya darajasiga ko'taramiz.
Biz maktabgacha ta'lim va oliy ta'lim tizimini, ilmiy-madaniy muassasalarni
Renessansning to'rt uzviy qismi deb hisoblaymiz. Maktab muallimlari,
o'qituvchilar va ilmiy-ijodiy ziyolilarimizni yangi Uyg'onish davriga muvofiq
o'rganish uchun to'rtta asosiy yo'l deb ko'ramiz," dedi Prezident.
Bu bilan birga, milliy va xalqaro yutuqlarga muvofiq faoliyatni davom
ettirishga yorqin e'tibor qaratilmoqda. Keyinchalik, 2025-yilda maktabgacha
ta'limni olib borish darajasini 80 foizga oshirish rejalashtirilgan.
O'zbekiston Prezidenti xalqaro hamkorlikni rivojlantirish bo'yicha muhim
tashabbuslarni ilgari surdi. Kichik yoshdagi bolalar uchun sifatli ta'lim
muammolarini global darajada hal qilish, tezkor yechimlar va tizimli
yondashuvlar ishlab chiqish maqsadida mazkur xalqaro konferensiyani
muntazam ravishda o'tkazish taklifi bildirildi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Barqaror rivojlanish maqsadlariga mos
keladigan barcha sa'y-harakatlarni muvofiqlashtirish maqsadida, Toshkentda
YUNЕSKOning mintaqaviy markazini tashkil etish tashabbusi ilgari surilgan.
Kichik yoshdagi bolalar ta'limi bo'yicha jahon tashkiloti bilan qo'shma
loyiha va tadqiqotlar olib borish, tarbiyaning yangi uslublari va metodik
qo'llanmalarni ishlab chiqish uchun keng qamrovli dastur ishlab chiqish zarurati
ko'rsatildi.
Sohadagi ilg'or tajribalar, zamonaviy interaktiv o'qitish uslublari, amaliy
bilim va ko'nikmalar bilan o'zaro almashish maqsadida tarbiyachilar xalqaro
hamjamiyatini tashkil etish tashabbusini muhokama qilindi.
BMT tomonidan 2024-yilda o'tkaziladigan kelajak sammitining asosiy
mavzularidan biri sifatida, kichik yoshdagi bolalarga ta'lim-tarbiya berish
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
123
masalasining kiritilishi muhimligi ta'kidlandi. Konferensiya turli mavzulardagi
sho'ba yig'ilishlari bilan davom etdi va Toshkent deklaratsiyasi qabul qilindi.
XULOSA
Xulosa qilib aytganda, yaqin o'tkan yillarda zamonaviy innovatsion IT
texnologiyasi, maktabgacha ta'limda to'g'ridan-to'g'ri o'quv-uslubiy ishlarni
tashkil etish uchun keng qo'llanilmoqda. O'qituvchilar, kompyuterlar
savodxonligini muvaffaqiyatli o'zlashtirgan, o'quvchilar uchun keng
imkoniyatlarni ochishi mumkin va bu faqat taqdimotlar va o'qitish roliklarini
namoyish etish bilan cheklanmaydi. Mahalliy rivojlanayotgan dasturlarning
ulkan tanlov sharoitida ota-onalar yoshga to'liq javob beradigan narsalarni
tanlash juda qiyin va ta'lim ehtiyojlari ta’minlanadi. Vakolatli fikrni olish bu
masala faoliyat uchun maqbul sharoitlarni yaratishga imkon beradi, yoshni
rivojlantirish uchun zaruriy narsalarni yaratadilar, ota-onalarning nazarida
o'qituvchining nufuzini oshiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. http://ma’rifat.uz O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyevning
“O‘qituvchi va murabbiylar” kuniga bag’ishlangan tantanali marosimdagi nutqi.
30.09.2020
2. V.A.Slastenin i dr. «Pedagogika: Innovatsionnaya deyatel’nost’» - M. 1997
3. http://arxiv.uz referatlar Tarbiyachining innovatsion faoliyati 2019 yil
4. Ziyamuhammedov, Bo'ri, Mamarajab Tojiyev. Pedagogik texnologiya-
zamonaviy o'zbek milliy modeli. Toshkent. 2009.y
5. "Kitobim-oftobim" Toshkent. "O'qituvchi" nashriyoti, 2008 yil.y
6. Azizxo'jayeva N. N. pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat. Toshkent.
2006.y
7.
http://www.ibe.unesco.org/en/glossary-curriculum-terminology/p/pre-
primaryeducation-or-preschool-education
