CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
46
ХОДИМЛАРНИНГ МЕХНАТДАН ҚОНИҚИШ ДАРАЖАСИНИ
ОШИРИШ
Туляганова Лазиза Сабирджановна
Банк-Молия Академияси магистранти
https://doi.org/10.5281/zenodo.15517314
Аннотация
В данной работе рассматривается влияние мотивации сотрудников и
рабочей среды на уровень удовлетворенности трудом. В современных
условиях успех организаций во многом зависит от стратегий управления
человеческими ресурсами, при этом такие факторы, как мотивация и
рабочая среда, играют ключевую роль в повышении общей
производительности сотрудников и их отношения к работе.
Ключевые слова:
современные подходы к мотивации, оценка
деятельности, проблемы оценки, оценка трудовой деятельности,
процедуры оценки.
Аннотация
.
Ушбу мақола ходимларнинг мотивацияси ва иш муҳитининг ишдан
қониқишга таъсирини ўрганади. Ҳозирги шароитда ташкилотларнинг
муваффақияти
кўп
жиҳатдан
инсон
ресурсларини
бошқариш
стратегияларига боғлиқ бўлиб, мотивация ва иш муҳити каби омиллар
ходимларнинг умумий самарадорлигини ва уларнинг ишга муносабатини
яхшилашда асосий рол ўйнайди.
Калит сўзлар
:
мотивацияга замонавий ёндашув, фаолиятни баҳолаш,
Баҳолаш муаммолари
меҳнат
фаолиятини баҳолаш, баҳолаш тартиб-
қоидалари.
Annotation
This paper examines the impact of employee motivation and work
environment on job satisfaction. In today's environment, the success of
organizations largely depends on human resource management strategies, with
factors such as motivation and work environment playing a key role in
improving overall employee performance and attitude toward work.
Key words
: modern approaches to motivation, performance evaluation,
evaluation problems, labor performance evaluation, evaluation procedures.
ИШ МУҲИТИНИ ЯХШИЛАШ ОРҚАЛИ ИШДАН ҚОНИҚИШНИ
ОШИРИШ БЎЙИЧА ЧОРАЛАР
Мамлакатимизда бозор иқтисодиёти ривожланиши билан ходимлар
меҳнатини баҳолаш тизимида ўзгаришлар юз бермоқда.
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
47
Ходимлар меҳнатини баҳолаш тизими мамлакатимиздаги бозор
иқтисодиёти
шароитида
ташкилотларнинг
муваффақиятини
таъминлашда муҳим омил ҳисобланади. Тизимли баҳолаш орқали
ходимларнинг
иш
фаолиятини
самарали
бошқариш,
меҳнат
самарадорлигини ошириш ва компаниянинг умумий барқарорлигини
таъминлаш мумкин.
Шунингдек, янги тизимни жорий этишда рақамли технологиялар,
шахсий ривожланиш режалари ва адолатли баҳолаш механизмларини
яратиш муҳим аҳамиятга эга. Ходимлар баҳолашининг эски усуллари
анъанавий бўлиб, кўпинча субйектив баҳоларга асосланган. Аммо ҳозирги
кунда янги, замонавий усуллар ва технологиялар жорий этилмоқда.
а) Рақамли тизимларга ўтиш.
Технологиялар ривожланиши билан
ходимларнинг иш фаолиятини баҳолаш учун рақамли тизимлар ва
дастурлар ишлатилмоқда. Булутли тизимлар ва махсус баҳолаш
дастурлари ёрдамида компания ходимларининг иш фаолиятини реал
вақтда кузатиш, маълумотларни таҳлил қилиш ва баҳолаш мумкин. Бу
тизимлар ходимларнинг фаолиятини тез ва самарали баҳолашга ёрдам
беради.
б) Ходимлар учун шахсий ривожланиш режаларини яратиш.
Ходимлар меҳнатини баҳолашнинг янги тизимида, фақат умумий
натижаларга қараб баҳолаш эмас, балки ходимларнинг шахсий
ривожланишига ҳам эътибор қаратилмоқда. Баҳолаш асосида ходимларга
шахсий ривожланиш режаларини яратиш, уларга ўз салоҳиятларини
ошириш учун имкониятлар яратиш керак.
c) Давомий тренинглар ва такомиллаштириш.
Ходимларнинг
ишлаш самарадорлигини ошириш учун тизимли равишда тренинглар ва
малака ошириш курслари ташкил этилиши лозим. Янги баҳолаш тизими
орқали ходимларнинг заиф томонлари аниқланиб, улар бўйича
тренинглар ташкил қилинади.
2. Ходимлар меҳнатини баҳолаш тизимининг муваффақиятли
жорий этилиши учун тавсиялар:
Аниқ ва ўлчовли кўрсаткичлар белгилаш;
Ижтимоий ва маданий омилларни инобатга олиш;
Очиқ ва адолатли баҳолаш тизими;
Ходимларни рағбатлантириш.
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
48
Ходимлар фаолиятини баҳолаш учун янги методлар
Усул
Тушунча
360° Баҳолаш
Ходимнинг фаолиятини юқори раҳбарлар,
ҳамкасблар ва бўлимлар бўйича баҳолаш.
Мақсадга эришиш (ОКР)
Ходимлар ва жамоа учун ўрнатилган аниқ
мақсадлар ва улар юзасидан баҳолаш.
Ўз-ўзини баҳолаш
Ходимнинг ўзи ўз ишини баҳолаш ва
ўзини ривожлантириш бўйича фикр
билдириш.
Яхшиҳамкорлик
(ПеерРевиеw)
Ҳамкасблар
орасида
бир-бирларини
баҳолаш ва конструктив фикрларни
олиш.
Автоматлаштирилган
баҳолаш
Махсус
дастурлар
ёрдамида
ходимларнинг
иш
фаолиятини
ва
ўзгаришларни кузатиш.
Тадқиқот
ишининг
натижаларининг
амалий
аҳамияти.
Ходимларнинг иш фаолиятини баҳолаш ва уларни рағбатлантириш
тизимлари ҳар бир ташкилот учун муҳим аҳамиятга эга. Замонавий иш
бозорида муваффақиятга эришиш учун, ташкилотлар нафақат самарали
ишлашга, балки ходимларнинг мотиватсиясини оширишга ҳам эътибор
қаратиши керак. Ходимларни рағбатлантириш ва баҳолашнинг янги
шакллари ва усуллари ташкилотларнинг умумий иш самарадорлигини
оширишда, ходимларни узоқ муддатли сақлашда ва компаниянинг
рақобатбардошлигини таъминлашда муҳим рол ўйнайди.
Ходимларнинг мотиватсиясини ошириш
Янги шакллар ва усуллар
ходимларнинг ишга бўлган қизиқишини ва мотиватсиясини оширишга
хизмат қилади. Ходимлар ўз иш фаолиятлари баҳоланиши ва
рағбатлантирилишини кутган ҳолда, янада самарали ишлашга ҳаракат
қилишади.
Ходимларга шахсийлаштирилган ёндашув
: Ходимлар учун шахсий
мукофотлар ва рағбатлантириш тизимлари яратилганда, улар ўз
мақсадларига етишиш учун янада юқори натижаларга эришишга
интилишади.
Рақамли ва 360 даража баҳолаш тизимлари
: Янги усуллар
ёрдамида ходимларнинг иш фаолияти доимий равишда мониторинг
қилинади ва доимий феедбаcк тақдим этилади.
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
49
Ходимларнинг
иш
самарадорлигини
ошириш.
Янги
рағбатлантириш усуллари ходимларнинг иш фаолиятини кўтариш ва
самарадорликни оширишда бевосита рол ўйнайди.
KPI тизими
: Ходимларнинг фаолияти аниқ ва ўлчовли кўрсаткичлар
асосида баҳоланганида, улар ўз мақсадларига эришиш учун янада кўпроқ
ҳаракат қилишади.
Шахсий ривожланиш режалари
: Ходимларнинг шахсий ва
профессионал ривожланишини рағбатлантириш, ўз навбатида, уларнинг
иш фаолиятини яхшилайди.
Адолатли ва шаффоф рағбатлантириш тизими яратиш.
Янги
шакллар ва усуллар ёрдамида ташкилотда рағбатлантириш тизими янада
адолатли ва шаффоф бўлиши мумкин.
Шахсийлаштирилган
рағбатлантириш
:
Ходимларни
фақат
молиявий рағбатлар билан эмас, балки индивидуал эҳтиёжларга мос
равишда бошқа усуллар билан ҳам рағбатлантириш мумкин.
Жамоавий
рағбатлантириш
:
Ташкилотда
жамоавий
муваффақиятлар учун мукофотлар ва рағбатлар тақдим этилиши
жамоавий руҳни оширади ва барча ходимларни бир мақсадга йўналтиради
Ташкилотнинг
рақобатбардошлигини
ошириш.
Янги
рағбатлантириш тизимлари ва баҳолаш усуллари компаниянинг
рақобатбардошлигини оширишга ёрдам беради.
Инсон
ресурслари
менежменти
стратегиясини
оптималлаштириш
: Янги рағбатлантириш тизимлари ёрдамида
ходимлар максимал самарадорликда ишлашлари ва компаниянинг
рақобатбардошлигини
оширишга
ҳисса
қўшишлари
мумкин.
Ходимларнинг иш фаолиятини баҳолаш ва уларни рағбатлантиришнинг
янги шакиллари ва усуллари амалий жиҳатдан ташкилотларнинг
самарадорлигини оширишда муҳим рол ўйнайди. Янги тизимлар ёрдамида
ходимлар ўз мақсадларига эришишга янада интилишади, шунингдек,
ташкилотларнинг рақобатбардошлиги ошади. Ходимларни индивидуал
эҳтиёжларга мос равишда рағбатлантириш, уларга шахсий ривожланиш
имкониятларини яратиш ва адолатли баҳолаш тизимларини жорий этиш
орқали ташкилотлар узоқ муддатли муваффақиятга эришишлари мумкин.
Хулоса.
Ходимлар учун шахсий мукофотлар ва рағбатлантириш
тизимлари яратилганда, улар ўз мақсадларига етишиш учун янада юқори
натижаларга эришишга интилишади. Бу, ўз навбатида, ташкилотнинг
умумий самарадорлигини оширади
CURRENT APPROACHES AND NEW RESEARCH IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
50
Фойдаланилган адабиётлар рўйхати:
1.
Херцберг Ф., Моснер Б. Блох Б.Снилдерман Мотивация к Работе (The
Motivation of work) Москва санк-Петербург 2007г
2.
Maslow, A. H. (1943). A Theory of Human Motivation. Psychological
Review, 50(4), 370-396.
3.
Муля C.V., Макмур С. и др. Влияние внутренней мотивации и
финансовой
компенсации
на
эмоциональную
приверженность:
посредническая роль удовлетворенности работой. Журнал социальных
наук, 2023г.
4.
Лагутцева-Ногина Т.А. Ключевые факторы мотивации персонала:
исследование на примере современных организаций. 2023г.
5.
Туляганова Л.С. Роль трудовой мотивации и рабочей среды в
повышении
удовлетворённости
работой.
Жамиятваинновациялар–
Обществоиинновации–Society and innovationsSpecial Issue –04(2025) / ISSN
2181-1415178
6.
Токарева Ю.А., Глухенькая Н. М., Токарев А. Г. Мотивация трудовой
деятельности персонала: комплексный подход. 2021 г.
7.
Ушакова Е.А. Факторы удовлетворенности трудом как основа
мотивации персонала.2020г.
8.
Федяева И. Взаимосвязь Ю. Профессиональной мотивации и
удовлетворенности трудом работников предприятия 2018г.
9.
Варыханова К.В., Куренок Ю.Е. Удовлетворенность трудом в
зависимости от мотивации профессиональной деятельности работников в
условиях современного производства. Иркутск. 2014г.
10.
Джумагулова А. Ф. Особенности трудовой мотивации работников
производственных предприятий 2008г.
11.
Hackman, J. R., & Oldham, G. R. (1976). Motivation through the Design of
Work: Test of a Theory. Organizational Behavior and Human Performance,
16(2), 250-279.
12.
Schein, E. H. (2010). Organizational Culture and Leadership. San Francisco:
Jossey-Bass.
