Авторы

  • Б Эминов
    Ферганская городская детская больница
  • С Кушматов
    Ферганская городская детская больница
  • Н Мамажонов
    Ферганская городская детская больница

Биографии авторов

  • Б Эминов, Ферганская городская детская больница
    Детское отделение анестезиологии и реанимации
  • С Кушматов, Ферганская городская детская больница
    Детское отделение анестезиологии и реанимации
  • Н Мамажонов, Ферганская городская детская больница
    Детское отделение анестезиологии и реанимации

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.congress-anesthesiologists.40849

Ключевые слова:

Дети инородное тело обструкция верхних дыхательных путей неотложная помощь

Аннотация

Нафас йўллариги ёт жисмларни аспирацияси аксарият холатларда болаларда учрайди, турли хил авторларни маълумотларига кўра барча аспирацияларни 80 дан 97% гача ташкил қилади. Нафас йўллариги ёт жисмларни аспирацияси билан болаларни аксарият (68-93%) холатларда купинча 8 ойликдан- 5 ёшгача бўлган болаларда учрайди. Ёт жисмларни нафас йулларида жойлашаши авторларни маълумотларига кўра, турли хил, кўпроқ ўнг ўпкада жойлашади. Бу эса нафас йўлларини ўзига хос анатомо-физиологик хусусиятлари билан боғлиқ. Ёт жисмларни шакли, хажми, жойлашган жойи, клиник кечувини белгилаб беради: стридорни устун туриши, ўткир хансираш, яширин кечув даврини узок; давом этиши, асоратлари турлича бўлиши билан ахамиятга эга. Аспирациядан кейинги муддат кўп холларда касалликни клиник кўринишларини белгилаб беради: ўткир даври, яширин кечув даври, асоратлари даври. Ёт жисмларни характери ва шакли хисобга олиниши шарт: ўткир ва кесувчи ёт жисмларда қон кетиши эҳтимоли, бронх деворини жарохатланиши мумкин. Усимлик табиатли ёт жисмлар ( ёнгоқ. Листа, нўхот) тезда бўкишга мойил, қисман ёки бутунлай бронхлар обтурациясини чақириб ателектаз ва йирингли жараён ривожланади;

background image

I СЪЕЗД

детских анестезиологов

-

реаниматологов

Республики Узбекистан с международным участием

125

БОЛАЛАРДА НАФАС ЙЎЛИДА ЁТ ЖИСМ АСПИРАЦИЯСИ

БЎЛГАНИДА ШИФОХОНАГАЧА БЎЛГАН ДАВРИНИ ТИББИЙ

ЁРДАМНИ АХАМИЯТИ

Эминов.Б.Ж., Кушматов С.Р., Мамажонов

Н.Н.

Фарғона шаҳар болалар шифохонаси, Болалар анестезиология ва

реанимация бўлими,

Фарғона, Ўзбекистон

Долзарблиги.

Нафас йўллариги ёт жисмларни аспирацияси аксарият

холатларда болаларда учрайди, турли хил авторларни маълумотларига

кўра барча аспирацияларни 80 дан 97% гача ташкил қилади. Нафас

йўллариги ёт жисмларни аспирацияси билан болаларни аксарият (68

-93%)

холатларда купинча 8 ойликдан

-

5 ёшгача бўлган болаларда учрайди.

Ёт

жисмларни нафас йулларида жойлашаши авторларни маълумотларига

кўра, турли хил, кўпроқ ўнг ўпкада жойлашади. Бу эса нафас йўлларини

ўзига хос анатомо

-

физиологик хусусиятлари билан боғлиқ. Ёт жисмларни

шакли, хажми, жойлашган жойи, клиник кечувини белгилаб беради:

стридорни устун туриши, ўткир хансираш, яширин кечув даврини узоқ

давом этиши, асоратлари турлича бўлиши билан ахамиятга эга.

Аспирациядан кейинги муддат кўп холларда касалликни клиник

кўринишларини белгилаб беради: ўткир даври, яширин кечув даври,

асоратлари даври. Ёт жисмларни характери ва шакли хисобга олиниши

шарт: ўткир ва кесувчи ёт жисмларда қон кетиши эҳтимоли, бронх

деворини жарохатланиши мумкин. Усимлик табиатли ёт жисмлар ( ёнгоқ.

Писта, нўхот) тезда бўкишга мойил, қисман ёки бутунлай бронхлар

обтурациясини чақириб ателектаз ва йирингли жараён ривожланади;

Материал ва текширув усуллари.

Фаргона шахар болалар

шифохонасининг кабул диагностика бўлимига 2021

-

2024 йиларда нафас

йулида ёт жисмга шубха килиниб 158 бемор болалар мурожат кулган

шуллардан 145 та ётказилган. Ёт жисмларни жойлашиши бўйича

1) хиқилдоқда –

18 2) трахеяда –

41 3) бронхда –

унгда –

64 та, чапида

16та

Шулардан

уғил болар 84 (57.9 %) таси кизларда 61 (42.0 %)таси. Бир

беморда премедикациядан сунг Геймлиха усули кулланиб ёт жисм рускани

учи кисми йуталиш оркали чикиб кетган. 5 (3.5 %)та та тасида нафас йулида

ёт жисм топилмади 144 та беморларга умумий наркоз остида бронхоскопия

ўтказилган. Хаммаларида ёт жисмлар

(ер ёнгоклар ва ёнгорлар магизи

смечка бўлаклари апельсин уруглари ва бошкалар) олиниб, енгил

асоратлар кузатилган яьни 18 тасида енгил ларингит ва обструктив

синдромлар кузатилди. Бу асоратланган беморларда ёт жисм 2

-

3 кундан

10 кунигача сакланиб турган. Ота

-

онаси тиббиёт ходимига мурожат

килмаганлар.


background image

I СЪЕЗД

детских анестезиологов

-

реаниматологов

Республики Узбекистан с международным участием

126

Болани кўрганда кучли инспиратор хансираш, қовурғалар оралиғини

тортилиши кузатилади. Хиқилдоқ соҳасида юқори стридор аниқланади.

Перкуссия ва аускультацияда кам маълумот беради: дағал нафас ёки

хириллашлар эшитилиши мумкин.

Рентгенологик текширув жуда кам

маълумот беради деб хисобланади (кўп холларда хиқилдоқни ёт жисми

игналар, тўғноғичлар бўлиши мумкин). Трахеядаги ёт жисмларни

харакатини кўрсатувчи ўзига хос белги «Карсак симптоми» аниқланади,

уни масофадан хам эшитиш мумукин. Ўткир респиратор бузилишлар даври

ёт жисмни юқори нафас йўллари бўйлаб харакати даврига тўғри келади. Бу

даврни давомийлиги бир неча минутдан бир неча соатгача чўзилиши

мумкин, ёт жисмлар хиқилдоқ ёки трахея сохасида ушланиб туриб

кейин

бронхларга ўтади. Бу даврни симптомлари қуйидагича: йутални ўткир

хуружи қусиш билан, бўғилиш ва цианоз билан намоён бўлади. Бу даврда

болани объектив кўрганда инспиратор хансираш, қайталанувчи йўтал

хуружи, яққол безовталик аниқланади. Шошилинч кечикириб булмайдиган

тез тиббий ёрдам. Агарда болани холати бирдан ўзгариб колса нафас

йўлларидаги ёт жисмга шубха килинса нафас олишга кийналса оғиз

бошлигини куздан кечириб суюкликлар бўлса тозашаш керак.

Болани

юзини пастга қилган холда қўлингизга қўйинг,

кўкраги кафтингизга

тушсин ва пастки жағини катта ва кўрсаткич бармоқ билан ушланг. Бола

билан қўлингизни таззангизга қўйинг. Болани бошини ўзини гавдасидан

пастга туширинг врач ёки тез тиббий ёрдам ходими келгунича ёрдам

кўрсатинг. Нафас олиши равонлашгач агар ёт жисм аспиратцияси гумони

бўлса унга аник диагноз куйиш ва бронхскапия ёрдамида ёт жисмни олиб

ташлаш имкони бўлган бўлим ёки тиббий муассасага юборинг.

Шунини

хулоса

килиш кераки, болаларда нафас йўлларидаги ёт

жисмларни профилактикаси сифатида ота

-

оналар, болалар муассасалари

ходимлари ўртасида тушунтириш ишларини олиб боришдан иборат. Болаларни

катталар назорати остида бўлинишини таъминлаш лозим. Болаларга турли хил

майда жисмларни (турли хил ёнғоқлар, тугмалар) ўйнамаслик, оғзига

солмаслик кераклигини тушунтириб бориш керак. Овқатлани вақтида

ўйнамаслик, кулмаслик, гаплашмасликларини назорат қилиш лозим.

Махалла врачлари ва тез тиббий ёрдам ходимлари нафас йулидаги ёт

жисмга шубха килинганида ёки нафас йўлларидаги ёт жисмларни

аспиратцияси булганида мустаққил ташхис қўйишга, бирламчи шошилинч

тез тиббий ёрдам кўрсатиш тактикасини бўлишлари керак.

Адабиётлар рўйхати:

1.

Сатвалдиева, Э., Шакарова, М., Митрюшкина, В., & Ашурова, Г. (2023).

Регионарные межфасциальные блокады в педиатрической практике: обзор

литературы. in Library, 1(1).

2.

Ашурова, Г. З., et al. "Сравнение эффективности энтерального и

парентерального питания при белково

-

энергетической недостаточности."

in Library 22.1 (2022): 38-38.

Библиографические ссылки

Сатвалдиева, Э., Шакарова, М., Митрюшкина, В., & Ашурова, Г. (2023). Регионарные межфасциальные блокады в педиатрической практике: обзор литературы, in Library, 1(1).

Ашурова, Г. 3., et al. "Сравнение эффективности энтерального и парентерального питания при белково-энергетической недостаточности." in Library 22.1 (2022): 38-38.