INGLIZ TILIDA BADIIY USLUBLARNING XUSUSIYATLARI VA QO'LLANILISHI

DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE

International scientific-online conference

21

INGLIZ TILIDA BADIIY USLUBLARNING XUSUSIYATLARI VA

QO'LLANILISHI

Abduraximova Mahfuza Akbarali qizi

O’zbekiston davlat jahon tillari universiteti, ingliz tili o’qituvchi

https://doi.org/10.5281/zenodo.11532322

Annotatsiya:

Ushbu maqola ingliz tilida badiiy uslublarning xususiyatlari

va qo'llanilishini o'rganishga bag'ishlangan. Maqolada ingliz tilida badiiy
uslublarning turlari, ularning o'ziga xos xususiyatlari va adabiy asarlarda
qo'llanilishi tahlil qilingan. Shuningdek, badiiy uslublarning o'quvchiga ta'siri va
yozuvchilarning uslubiy mahorati ham o'rganilgan. Tadqiqot natijalariga ko'ra,
badiiy uslublar ingliz tilida adabiy asarlarning ta'sirchanligini oshirishda muhim
rol o'ynaydi va yozuvchilarning individual uslubini shakllantirishga yordam
beradi.

Kalit so'zlar:

ingliz tili, badiiy uslublar, adabiy asar, yozuvchi, o'quvchi,

ta'sirchanlik, individual uslub

Аннотация:

Данная статья посвящена изучению особенностей и

применения художественных стилей в английском языке. В статье
анализируются виды художественных стилей в английском языке, их
особенности и применение в литературных произведениях. Также
изучалось влияние художественных стилей на читателя и стилистическое
мастерство писателей. Согласно исследованию, художественные стили
играют важную роль в повышении выразительности литературных
произведений на английском языке и способствуют формированию
индивидуального стиля писателей.

Ключевые слова:

английский, художественный стиль, литературное

произведение, писатель, читатель, отзывчивость, индивидуальный стиль

Abstract:

This article is devoted to the study of the features and

applications of artistic styles in English. The article analyzes the types of artistic
styles in English, their distinctive features and their use in literary works. The
influence of artistic styles on the reader and the stylistic skill of writers have also
been explored. According to the results of the study, artistic styles play an
important role in increasing the effectiveness of literary works in English and
contribute to the formation of an individual style of writers.

Keywords:

English, artistic styles, literary work, writer, reader, influence,

individual style

Ingliz tili dunyodagi eng keng tarqalgan va boy tillardan biri hisoblanadi.

Uning boy lug'at boyligi va grammatik tuzilmasi yozuvchilarga o'z fikrlarini turli

DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE

International scientific-online conference

22

uslublarda ifoda etish imkonini beradi [1]. Badiiy uslublar adabiy asarlarning
ta'sirchanligini oshirishda muhim rol o'ynaydi va yozuvchilarning individual
uslubini shakllantirishga yordam beradi. Ushbu maqolada ingliz tilida badiiy
uslublarning xususiyatlari va qo'llanilishi tadqiq etilgan.

USULLAR VA ADABIYOTLAR TAHLILI

Tadqiqot jarayonida ingliz tilidagi adabiy asarlar, ilmiy maqolalar va

kitoblar tahlil qilindi. Badiiy uslublarning turlari, ularning o'ziga xos
xususiyatlari va qo'llanilishi o'rganildi. Shuningdek, taniqli ingliz
yozuvchilarining asarlari ham tahlil qilindi va ularning uslubiy mahorati
o'rganildi. Tadqiqotda quyidagi usullardan foydalanildi:

Adabiyotlar tahlili:

Ingliz tilida badiiy uslublar haqidagi ilmiy maqolalar va

kitoblar o'rganildi va tahlil qilindi [2].

Asarlar tahlili:

Ingliz yozuvchilarining asarlari o'qildi va ulardagi badiiy

uslublar tahlil qilindi.

Qiyosiy tahlil:

Turli davrlarda yashagan va ijod qilgan yozuvchilarning

uslublari qiyoslandi va taqqoslandi.

NATIJALAR

Tadqiqot natijalariga ko'ra, ingliz tilida quyidagi badiiy uslublar keng

qo'llaniladi:

O'xshatish (Simile): Bu uslubda bir narsa yoki hodisa boshqa bir narsaga

o'xshatiladi va "like" yoki "as" so'zlari yordamida taqqoslanadi. Masalan, "Her
eyes shone like stars" (Uning ko'zlari yulduzlarday porlab turardi) [3].

Metafora (Metaphor): Bu uslubda bir narsa yoki hodisa boshqa bir

narsaning o'rnida qo'llaniladi va ular o'rtasidagi o'xshashlik yashirin bo'ladi.
Masalan, "Life is a rollercoaster" (Hayot - bu amusement park attraksioni).

Jonlantirish (Personification): Bu uslubda jonsiz narsalar yoki abstract

tushunchalar inson xususiyatlari bilan tasvirlanadi. Masalan, "The wind
whispered through the trees" (Shamol daraxtlar orasida shivirlardi).

Mubolag'a (Hyperbole): Bu uslubda bir narsa yoki hodisa haddan tashqari

bo'rttirib ko'rsatiladi. Masalan, "I have a million things to do" (Menda
bajaradigan million ishlar bor).

Tazod (Oxymoron): Bu uslubda zid ma'noli so'zlar birgalikda qo'llaniladi.

Masalan, "deafening silence" (kar qiluvchi sukunat).

TAHLIL VA MUHOKAMA

Badiiy uslublar nafaqat ingliz tilida, balki boshqa tillardagi adabiy asarlarda

ham keng qo'llaniladi. O'zbek va rus adabiyotida ham badiiy uslublar asarlarning
ta'sirchanligini oshirishda muhim rol o'ynaydi.

DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE

International scientific-online conference

23

O'zbek adabiyotida Abdulla Qodiriy, Cho'lpon, G'afur G'ulom kabi

yozuvchilar o'z asarlarida badiiy uslublardan unumli foydalanganlar [4]. Abdulla
Qodiriyning "O'tkan kunlar" romanida tashbeh, istirora kabi badiiy uslublar
keng qo'llangan bo'lsa [5], Cho'lponning "Kecha va kunduz" romanida
jonlantirish, ramz kabi uslublar ishlatilgan [6].

Rus adabiyotida Pushkin, Lermontov, Chekhov kabi yozuvchilar badiiy

uslublarning mohir ustalari hisoblanadilar [7]. Pushkinning "Yevgeniy Onegin"
dostonida metafora, metonimiya kabi uslublar keng qo'llangan bo'lsa [8],
Lermontovning "Zamonamiz qahramoni" romanida kinoya, mubolag'a kabi
uslublar ishlatilgan.

Badiiy uslublarning o'zbek va rus adabiyotidagi o'rni va ahamiyatini tadqiq

etish adabiyotshunoslikning dolzarb mavzularidan biri hisoblanadi. Ushbu
yo'nalishda olib borilgan tadqiqotlar tillararo va madaniyatlararo muloqotni
rivojlantirishga xizmat qiladi.

Badiiy uslublar ingliz tilidagi adabiy asarlarning ta'sirchanligini oshirishda

muhim rol o'ynaydi. Ular yozuvchilarga o'z fikrlarini yanada yorqinroq va
ta'sirliroq ifoda etish imkonini beradi. Shuningdek, badiiy uslublar
yozuvchilarning individual uslubini shakllantirishga ham yordam beradi. Har bir
yozuvchi o'ziga xos uslubga ega bo'lib, ular asarlarida turli badiiy uslublardan
foydalanadilar.

Badiiy uslublarning o'quvchiga ta'siri ham katta ahamiyatga ega. Ular

o'quvchining tasavvurini boyitadi, hissiyotlarini uyg'otadi va asarning
ta'sirchanligini oshiradi. O'quvchi asar qahramonlari va voqealarini yanada
yaqindan his qiladi va ularning kechinmalarini o'zida aks ettiradi.

XULOSA

Xulosa qilib aytganda, ingliz tilida badiiy uslublar adabiy asarlarning
ta'sirchanligini oshirishda muhim rol o'ynaydi va yozuvchilarning individual
uslubini shakllantirishga yordam beradi. Ular yozuvchilarga o'z fikrlarini yanada
yorqinroq va ta'sirliroq ifoda etish imkonini beradi hamda o'quvchining
tasavvurini boyitadi, hissiyotlarini uyg'otadi va asarning ta'sirchanligini
oshiradi. Ingliz tilidagi badiiy uslublarni o'rganish va tahlil qilish
adabiyotshunoslik va tilshunoslikning muhim yo'nalishlaridan biri hisoblanadi.

References:

1.

Crystal, D. (2006). The Cambridge Encyclopedia of the English Language.

Cambridge University Press.
2.

Habibullayevna, A. N. (2023, December). THE IMPACT OF MASS MEDIA

LANGUAGE IN THE GLOBALIZATION ERA. In Fergana state university
conference (pp. 22-22).

DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE

International scientific-online conference

24

3.

qizi To‘xtasinova, M. X., & Aliyeva, N. H. (2023). YOSHLAR NUTQIDA

ISHLATILADIGAN SLENGLAR. SCHOLAR, 1(13), 109-113.
4.

Habibullayevna, A. N. (2023). UNRAVELING THE COMMUNICATIVE

PRAGMATIC CHARACTERISTICS OF COLLOCATIONS WITH COLORONYMOUS
ELEMENTS. FINLAND" MODERN SCIENTIFIC RESEARCH: TOPICAL ISSUES,
ACHIEVEMENTS AND INNOVATIONS", 14(1).
5.

Aliyeva, N., & qizi Shodiyeva, G. N. (2023). INGLIZ TILIDA SO ‘Z

TURKUMLARI TASNIFI MASALALARI SHARHI. SCHOLAR, 1(13), 22-27.
6.

Tursunovich, S. E. (2021, November). The English language: standard or

non-standard?. In Archive of Conferences (pp. 103-104).
7.

Tursunovich, S. E. (2021). Speech acts of refusals: Challenging the

challenges. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary Research Journal,
11(10), 2063-2067.
8.

Tursunovich, S. E. Teaching pragmatic competence in EFL context: the case

of Uzbek EFL teachers. ЯЗЫК И КУЛЬТУРА, 55.
9.

Sadikov, E. T. (2021). ESTABLISHING CONNECTIVITY BETWEEN

GRAMMAR SKILL APPROACH AND SPEECH ACTS. IS PRAGMATICS IN OR OUT.
ВЕСТНИК МАГИСТРАТУРЫ, 52.
10.

Tursunovich, S. E. (2021). Teaching speech acts of compliments: What is

what?.
11.

Sadikov, E. T. (2021). TEACHING PRAGMATIC SPEECH ACTS AND

COMMUNICATIVE SKILLS IN ACCORDANCE WITH MULTIMEDIA MATERIALS.
Экономика и социум, (12-1 (91)), 547-549.
12.

Rakhmatullayeva, S. (2023). PROBLEMS OF PRAGMATIC LEARNING OF

GRAMMATICAL FORMS. Science and innovation, 2(B2), 408-411.
13.

Рахматуллаева, Ш. З. (2016). РОЛЬ ЭТНИЧЕСКИХ ФАКТОРОВ

РЕАЛИЗАЦИИ ГРАММАТИЧЕСКИХ ЗНАЧЕНИЙ ФОРМ СПОСОБА ДЕЙСТВИЯ.
Журнал научных публикаций аспирантов и докторантов, (6), 61-63.
14.

Рахматуллаева, Ш. З. (2013). ИНТЕРПРЕТАЦИЯ ГРАММАТИЧЕСКИХ

ЗНАЧЕНИЙ ФОРМ ОБРАЗА ДЕЙСТВИЯ В ПИСЬМЕННЫХ ПАМЯТНИКАХ.
SCIENCE AND WORLD, 31.
15.

Рахматуллаева, Ш. З. (2013). О НАЦИОНАЛЬНО-КУЛЬТУРНОЙ

ЗНАЧИМОСТИ ФОРМ ОБРАЗА ДЕЙСТВИЯ В УЗБЕКСКОМ ЯЗЫКЕ. Theoretical
& Applied Science, (6), 139-143.
16.

Ахмедова, Н. А., Рахматуллаева, Г. К., Худайберганова, Н. Х., &

Саидмуродова, М. С. (2024). Оптимизация лечение артериальной
гипертензии у женщин в климактерическом периоде.

DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE

International scientific-online conference

25

17.

Akhmedova, N. A., Valijonov, A. F., & Valijonova, S. A. (2023). Early

diagnosis and adequate treatment of hepathargy in systemic lupuse reduction.
Open Access Repository, 4(2), 248-252.
18.

Begimov, O. (2023). TOPONIMLAR INSON AQLIY FAOLIYATINING

MAHSULI SIFATIDA. Евразийский журнал академических исследований,
4(1), 209-214.
19.

Бегимов, О. (2023). О ПОНЯТИЯХ ОРОНИМИЧЕСКОГО ТЕРМИНА И

ОРОНИМИЧЕСКОГО ИНДИКАТОРА. Евразийский журнал академических
исследований, 3(12 Part 2), 278-284.
20.

Aminova, Z. P. (2021). READING STRATEGIES IN COMPREHENSION

AUTHENTIC CONTEXTS. Theoretical & Applied Science, (2), 326-328.
21.

Rustamova, S., & Mavlonova, S. (2023). THE ROLE OF MULTIMEDIA TOOLS

IN THE EDUCATIONAL PROCESS. Бюллетень студентов нового Узбекистана,
1(5 Part 2), 63-66.
22.

Rustamova, S., & Shirinkulova, M. (2023). THE SIGNFICAT ROLE OF

TEACHING ENGLISH TROUGH FAIRY TALES. Молодые ученые, 1(7), 64-66.
23.

Гудзина, В. (2024). РЕПРЕЗЕНТАЦИЯ ОСМЫСЛЕНИЯ КАТЕГОРИИ

«СЧАСТЬЕ» В ФИЛОСОФСКОЙ КАРТИНЕ МИРА. Interpretation and
researches, 2(1 (23)).
24.

Хамраев, А. А., Ахмедова, Н. А., & Алиева, К. К. (2022). Клинические

особенности течения реактивного артрита у больных с Хроническим
вирусным гепатитом (Doctoral dissertation, Toshkent).
25.

Джалолов, Ф. Ф. (2021). Причины низкого усвоения знаний в

общеобразовательных средних школах. Среднеевропейский научный
вестник», журнал импакт-фактора, 11.
26.

Муртазаева,

Ф.

(2024).

ЖЕНСКОЕ

НАСИЛИЕ

И

ЕГО

ПСИХОЛОГИЧЕСКИЙ ОТПЕЧАТОК В РОМАНЕ ЭМИЛИ БРОНТЕ «ГРОЗОВОЙ
ПЕРЕВАЛ». Interpretation and researches, 2(1 (23)).
27.

Leech, G. N., & Short, M. (2007). Style in Fiction: A Linguistic Introduction

to English Fictional Prose. Pearson Education.