DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
14
MUSTAQILLIK YILLARIDA ANDIJON VILOYATINING TASHQI
IQTISODIY ALOQALARI VA SANOAT SOHASIDAGI
HAMKORLIKNING YUTUQ VA MUAMMOLARI
Sodiqova Muhabbat Salimovna
Andijon davlat pedagogika instituti
Tarix kafedrasi katta o‘qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.15333089
Annotatsiya:
Ushbu maqolada mustaqillik yillarida Andijon viloyatida
tashqi iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish va sanoat sohasida amalga
oshirilayotgan hamkorlik jarayonlari tahlil qilinadi. Viloyat sanoat salohiyatini
kuchaytirish orqali eksport hajmini oshirish, chet el investitsiyalarini jalb qilish
va mintaqaviy korxonalar o‘rtasida xalqaro hamkorlikni kengaytirish bo‘yicha
ko‘rilayotgan choralar yoritiladi. Shu bilan birga, mavjud muammolar, ilg‘or
tajribalar va kelgusi rivojlanish istiqbollari ko‘rib chiqiladi.
Kalit soʻzlar:
Mustaqillik, tashqi iqtisodiy aloqalar, sanoat hamkorligi,
investitsiyalar
Аннотация:
В данной статье анализируются процессы развития
внешнеэкономических связей в Андижанской области и сотрудничество в
промышленной сфере в годы независимости. Рассматриваются меры по
укреплению промышленного потенциала региона с целю увеличения
объёмов экспорта, привлечения иностранных инвестиций и расширения
международного сотрудничества между местными предприятиями. Также
выявляются существующие проблемы, передовой опыт и перспективы
дальнейшего развития.
Ключевые слова:
Независимость, внешнеэкономические связи,
промышленное сотрудничество, инвестиции
Annotation:
This article examines the development of foreign economic
relations in the Andijan region and the industrial cooperation achieved during
the years of independence. It highlights measures taken to strengthen the
region’s industrial potential for increasing export volume, attracting foreign
investments, and expanding international collaboration among local enterprises.
Existing challenges, best practices, and future development prospects are also
discussed.
Key words:
Andijan region, independence, foreign economic relations,
industrial cooperation, investments.
Iqtisodiy o’sish, qolaversa uning sifati to’g’risidagi masala mamlakat, uning
viloyatlari umuman biror bir ijtimoiy tizimning ijtimoiy rivojlanish istiqbollarini
aniqlash uchun juda muhim. Mamlakatning, qolaversa uning viloyatlarining
DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
15
iqtisodiy rivojlanishi uning sanoati va qishloq xo’jaligida namoyon bo’ladi.
Mustaqillik
yillarida
milliy
iqtisodiyotning
hududiy
jihatdan
muvozanatlashganligini
ta’minlash
va
mintaqaviy
nomutanosibligini
kamaytirish O’zbekistonda davlat siyosatining ustuvor yo’nalishlaridan biri
hisoblanadi .O‘zbekiston mustaqilligi e’lon qilinganidan so‘ng, mamlakat
iqtisodiyotida chuqur islohotlar davri boshlandi. Bu jarayonda mintaqalar
iqtisodiy salohiyatini oshirish, eksport ko‘lamini kengaytirish, chet el
sarmoyalarini jalb qilish muhim ustuvorliklardan biri sifatida belgilandi
Mamlakatning sharqiy viloyati hisoblangan Andijon respublika iqtisodiy
tarmoqlari jadal rivojlangan hududlar sirasiga kiradi. Andijon viloyatida
sanoatning deyarli barcha tarmoqlari jadal rivojlanmoqda . Andijon viloyati
an’anaviy ravishda paxtachilik, yengil sanoat, avtomobilsozlik va iqtisodiyotning
boshqa tarmoqlari bilan ajralib turgan. Shu bois, mustaqillik yillarida viloyatda
tashqi iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish, sanoat sohasida xalqaro hamkorlikni
mustahkamlash uchun bir qator choralar ko‘rildi .
Mamlakatimizda olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar xorijiy davlatlar bilan
savdo aloqalarining jadal o‘sishiga xizmat qilmoqda. Xususan, mamlakatning
eksport salohiyatini oshirish bo‘yicha qabul qilingan qarorlar mahalliy
kompaniyalarga tashqi bozorlarda ko‘proq tajriba orttirishga imkon beradi.
Pirovardida ular jahon savdosida raqobatdosh ustunlikka ega bo‘ladi .
Mustaqillik davrida eksport salohiyati, chet el sarmoyalari oqimi va importni
qisqartirish bo‘yicha raqamli ko‘rsatkichlar eng muhim mezonlar sifatida qabul
qilindi. Xalqaro tashkilotlar (Jahon banki, Osiyo taraqqiyot banki) hamda milliy
statistik manbalarda keltirilgan ma’lumotlar Andijon viloyati iqtisodiy
ko‘rsatkichlarining muttasil o‘sib borayotganini ko‘rsatadi. Biroq, ayrim soha
mutaxassislari chet el investorlari bilan hamkorlik qilishda protseduralar
uzoqqa cho‘zilishi, zamonaviy texnologiyalarni joriy etishda logistika va
salohiyatli mutaxassislar yetishmovchiligi kabi muammolar mavjudligini
ta’kidlashadi.
Andijon viloyati paxta, tekstil mahsulotlari, avtomobil qismlari, qishloq
xo‘jaligi mahsulotlarini asosiy eksport yo‘nalishlari sifatida rivojlantirdi. 1993-
1996 – yillarda Janubiy Koreya bilan hamkorlikda Asaka shahrida “Uz –
DAEWOOavto” korxonasining tashkil etilishi avtomobilsozlik sanoatining
rivojlanishida xalqaro hamkorlikning debochasi bo’ldi. Keyinchalik esa GM
Uzbekistan (hozirgi UzAuto Motors) kabi avtomobil ishlab chiqarish zavodlari
orqali bir necha mamlakatlar bilan hamkorlik darajasi oshdi. Xalqaro banklar,
xorijiy investorlar ishtirokida viloyatda yangi ishlab chiqarish korxonalari
DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
16
tashkil etildi. Masalan, yengil sanoat, kimyo sanoati, agroklasterlar tashkil
etilishi natijasida mahalliy yoshlar uchun yangi ish o‘rinlari yaratilmoqda.
Muhandislik kommunikatsiyalari, transport, logistika sohasiga yo‘naltirilgan
loyihalar amalga oshirilishi viloyatda tashqi bozorlar bilan aloqalarni yanada
yengillashtirdi.
Xalqaro raqobatdosh mahsulotlar tayyorlash uchun zarur zamonaviy
uskunalarni joriy etish jarayoni sust kechayotgan soha yoki korxonalar hali ham
mavjud. Texnika yoki moliya sohasida yuqori malakali kadrlarning kamligi chet
el korporatsiyalari bilan hamkorlikda muayyan cheklovlar keltirib chiqarmoqda.
Ayrim holatlarda chet el sarmoyasi jalb etilishida ko‘plab ruxsatnoma va
muhrlar talab etilishi investorlar uchun noqulayliklar tug‘diradi .
Chet el investorlarini jalb etish uchun maxsus iqtisodiy zonalar, texnologik
parklar tashkil etish muhim. Bu yerda soliq imtiyozlari, soddalashtirilgan
ruxsatnoma olish tartiblari nazarda tutiladi. Oliy o‘quv yurtlari bilan sanoat
korxonalari o‘rtasida yaqin hamkorlik o‘rnatib, yangi texnologiyalarni egallash
yo‘nalishida stajirovka, malaka oshirish dasturlarini rivojlantirish. Berilayotgan
imtiyozlarni to‘g‘ri boshqarish, logistika cho‘qqisiga erishish uchun transport
koridorlarini yaxshilash, mahalliy brendlarni chet el bozorlarida targ‘ib etishni
kuchaytirish muhim chora- tadbirlar sirasiga kiradi.
Andijon viloyati mustaqillik yillarida xom ashyo tayyorlashdan yakuniy
mahsulot ishlab chiqarishga sari yo‘nalgan yirik islohotlarni amalga oshirdi.
Eksport hajmi ortdi, chet el sarmoyalari jalb etilishi esa sanoat tarmoqlarida
yangi imkoniyatlar yaratdi. Texnologik jihozlashda orqada qolgan yoki
byurokratiya sababli chet el kompanilari bilan munosabatlar cheklanib qolishi
kuzatilmoqda. Axborot texnologiyalari, logistika va mutaxassislar malakasi
masalalari dolzarbdir. Innovatsion parklar tashkil etish, oliy ta’lim muassasalari
bilan hamkorlikda talabalik dasturlari, chet el texnologik yo‘nalishlarini
implementatsiya qilish orqali Andijon viloyati sanoat salohiyatini yanada o‘sishi
mumkin. Shu bilan birga, chet el bozorlarida mahalliy mahsulotlarni ilgari
surishda targ‘ibot strategiyasini mustahkamlash muhim.
Shunday qilib, mustaqillik yillarida Andijon viloyatida sanoat sohasini
rivojlantirish va tashqi iqtisodiy aloqalarni kengaytirish borasida bir qator
yutuqlar qayd etilgan. Biroq, texnologik baza, kadrlar tayorlash va byurokratik
jarayonlarni soddalashtirish kabi muammolarni bartaraf etish orqali viloyat
iqtisodiyotini yanada yuqori pog‘onaga olib chiqish imkoniyati mavjud.
DEVELOPMENT OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
MODERN SCIENCES
International scientific-online conference
17
Adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Kamolova D.Sh.Andijon viloyati iqtisodiy tarmoqlaridagi tarkibiy va
hududiy o‘zgarisglar, hamda “o‘sish qutblari”. “Экономика социум” № 11(113)-
1 2023 www. iupr.ru (147-bet)
2.
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi (1992). Toshkent: O‘zbekiston.
3.
Andijon viloyati hokimligi rasmiy sayti (2022). Iqtisodiy rivojlantirish
dasturlari. www.andijan.uz
4.
Nurxonov, Sh. (2020). Andijon viloyati sanoat salohiyati. Toshkent: Fan
nashriyoti.
5.
World Bank (2021). Uzbekistan Regional Economic Outlook: Focus on
Andijan. Washington, D.C.: World Bank.
6.
Hamidov, M. (2021). Chet el investitsiyalari va mahalliy korxonalar
hamkorligi: Andijon tajribasi. Toshkent: Ekonomika nashriyoti.
