S H A R Q M A S H ’ A L I
49
ҚАДИМГИ
ТУРКИЙ
ЁДГОРЛИКЛАРДА
“SAW”
СЎЗИ
ВА
УНИНГ
МАЪНОЛАРИ
ХОЛБОБОЕВА
НИЛУФАР
Ўқитувчи
,
ТошДШИ
Аннотация
.
Маҳмуд
Кошғарий
“
Девону
луғатит
-
т
-
турк
”
асарида
туркий
тилда
мавжуд
сўз
ва
атмаларга
изоҳ
берган
ва
илмий
ёндашган
. Saw
сўз
-
атамаси
ҳам
шулар
жумласидандир
.
Ушбу
мақолада
мазкур
сўзнинг
туркий
ёдномалардаги
маънолари
ҳамда
уларнинг
атама
сифатида
шакл
-
ланиши
тадқиқ
этилган
.
Таянч
сўз
ва
иборалар
:
атама
,
сўз
,
нутқ
,
оталар
сўзи
,
мақол
(
масал
),
қисса
,
ҳикоя
,
хат
,
хабар
,
янгилик
, saw
č
ï,
мунозара
.
Аннотация
.
В
произведении
«
Девону
луғатит
-
т
-
турк
»
Махмуд
Кашкари
дал
научное
пояснение
тюркским
словам
и
терминам
,
в
том
числе
и
термину
Saw.
В
этой
статье
проведено
научное
исследо
-
вание
смысла
этого
слова
,
а
также
его
формирование
в
качестве
термина
в
тюркской
письменности
.
Опорные
слова
и
выражения
:
термин
,
слово
,
речь
,
пословица
(
басня
),
повесть
,
рассказ
,
письмо
,
весть
,
новость
,
сват
,
дискуссия
.
Abstract.
In the work “Devonu lugati-t-turk” the author Makhmud Kashgari gave scientific explanation
to Turkic words and terms. Including to the word Saw. In the article has been made a research of the
meaning of this word and its formation as a term in Turkic script.
Keywords and expressions:
term, word, speech, proverb (fable), tale, short story, letter, news,
matchmaker.
Маҳмуд
Кошғарийнинг
“
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
асари
XI
аср
ва
унгача
бўлган
адабий
тилда
мавжуд
сўзларни
изоҳланиши
билан
ҳо
-
зирга
қадар
нодир
асарлардан
бири
бўлиб
кел
-
моқда
.
Маълумки
,
туркий
тилдаги
кўп
сўзлар
полесемантизм
ходисасига
эга
.
Буни
“
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
даги
сўзларнинг
изоҳланишида
ҳам
кузатишимиз
мумкин
.
Хусусан
,
қуйида
биз
буни
“saw”
сўзи
мисолида
кўриб
чиқамиз
.
Туркий
тилда
“
saw
”
нинг
тилшунослик
ва
адабиётшунослик
атама
сифатида
илдизи
ўт
-
мишга
бориб
тақалади
. “
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
да
мазкур
сўзнинг
қуйидаги
маъноси
изоҳланган
:
Saw
–
сўз
,
нутқ
(kal
в
m)
Saw
–
оталар
сўзи
;
мақол
(
масал
).
Saw
–
қисса
.
Saw
–
ҳикоя
.
Saw
–
рисола
,
мактуб
.
Saw
–
хабарлар
ва
янгиликлар
1
.
Дастлаб
,
saw
сўзининг
“
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
да
изоҳланган
сўз
ва
нутқ
маъносига
тўхталиб
ўтамиз
.
Мазкур
сўз
қадимги
тур
-
1
Маҳмуд
Кошғарий
.
Девону
луғати
-
т
-
турк
.
Нашрга
тайёр
-
ловчи
:
Қ
.
П
.
Содиқов
. –
Т
.:
Ғафур
Ғулом
, 2017. –
Б
. 375.
кий
битигларда
saw
сўзининг
фонетик
ва
-
риантдоши
sab
учрайди
:
Sab
ïmïn tükäti äsidgil: ulayu in[i] yägünüm,
o
ğ
lanïm, biriki, o
ğ
ušum, bodunum, biryä
šadapït bäglär, yïrya tarqat, buyruq bäglär,
otuz… –
Сўзимни
тугал
эшитгил
кетимдаги
ини
,
жияним
,
ўғлоним
,
иттифоқ
,
уруғим
,
халқим
,
ўнгдаги
шадапит
беклар
,
чапдаги
тарханлар
,
буйруқ
беклар
,
ўттиз
…
2
.
Ёки
:
Toquz o
ğ
uz bägläri, bodunï, bu
sabï
mïn
ädüti äsid qatï
р
dï ti
ŋ
lä
–
тўққуз
ўғуз
беклари
,
халқи
,
бу
сўзларимни
яхшилаб
эшит
,
диққат
билан
тингла
3
.
Ёки
:
Sü
č
ig
sab
ï
ŋ
a, yïmšaq a
ğ
ïsï
ŋ
a arturup öküš
türük bodun öltüg –
Ширин
сўз
ига
нафис
шойисига
алданиб
,
кўп
турк
халқи
,
ўлдинг
4
.
Билга
хоқон
битигида
ҳам
sab
атамаси
ишлатилган
.
Ушбу
асарда
Кул
тигин
битиги
каби
сўз
маъносида
қўлланилган
.
2
Содиқов
Қ
.
Эски
туркий
битиглар
. – T., 2009. –
Б
. 39.
3
Ўша
асар
. –
Б
. 31.
4
Ўша
асар
. –
Б
. 18.
S H A R Q M A S H ’ A L I
50
Қадимги
туркий
ёдномалар
матнида
сўз
англамида
sab
кўп
учрайди
.
Лекин
,
бу
сўз
доим
ҳам
сўз
англамида
берилмайди
.
Sab-
нинг
сўз
англамидан
бошқа
маъноларига
ке
-
йинги
ўринларда
батафсил
тўхталамиз
.
Монийлик
динининг
қимматли
асари
“
Хуас
-
туанифт
”
нинг
туркий
версияси
ҳам
қадимги
туркий
тилнинг
қимматли
обидасидир
.
Унда
биз
тадқиқ
этаётган
сўз
saw
шаклида
учрайди
:
... [
č
ul]vu
saw sözlä
d(i)m(i)z ärsär: y(ä)mä
kün ay – ...
ёлғон
сўзлар
ни
айтган
бўлсак
,
яна
Кун
-
ой
1
.
“
Древнетюркский
словарь
”
да
келтирил
-
ган
мисолларда
эса
saw
билан
бирга
ҳозирги
ўзбек
тилида
истеъмолда
бўлган
söz
ёнма
-
ён
қўлланиб
сўз
,
нутқ
маъноларини
англатган
.
İ
n
č
ïp igläjü birlä-ök
saw söz
qodup tutar
qapar erkän ölüp burtï
–
Шундай
касал
бўлиб
қолдики
,
нутқ
ини
йўқотди
ва
(
дўзах
)
олов
(
и
)
да
ўлишни
бошлади
2
.
Ёзма
манбаларда
saw
нинг
яна
бир
шакли
sav
дир
.
Sav,
saw
биргаликда
қўлланилган
.
Sav
сўзи
saw
нинг
эквиваленти
сифатида
ишлатилган
.
“
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
да
келтирилган
мисолларда
сўз
маъносини
англатишда
saw
қўлланган
.
Ёдномаларда
мавжуд
sab
вариан
-
ти
эса
мазкур
асарда
қўлланмаган
.
Масалан
:
Tegür meni
ŋ
saw
ïmï bilgälikä ay,
Tinar qalï atatsa/atïtsa qïsraq sini tay.
Ушбу
байтдаги
meni
ŋ
saw
ïmï
бирикмаси
“
менинг
сўзимни
”
маъносида
бўлиб
,
Қ
.
Соди
-
қов
мазкур
байтни
қуйидагича
талқин
қилган
:
Менинг
сўз
имни
оқилларга
етказ
.
Агар
биянинг
тойчаси
от
бўлса
,
бия
тинади
.
Чун
-
ки
онаси
ўрнида
уни
минилади
3
.
Шунингдек
, “
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
да
кел
-
тирилган
халқ
оғзаки
ижоди
намуналаридан
–
мақолларда
ҳам
saw
–
сўз
англамида
келган
ўринлар
мавжуд
.
Масалан
:
Sawï
n sa
ğ
raqqa tegir –
[
киши
ширин
]
сўз
билан
шоҳлар
косасидан
сув
ичади
, [
яъни
улар
ҳурмат
топади
]
4
.
1
Содиқов
Қ
.
Эски
туркий
битиглар
. – T., 2009. –
Б
. 18.
2
Древнетюркский
словарь
. –
Ленинград
, 1969. –
С
. 491.
3
Ўша
манба
. –
Б
. 94.
Ушбу
мақолдаги
saw
–
ширин
калом
,
ақл
ва
мушоҳада
билан
айтилган
сўз
маъносида
талқин
қилиш
мумкин
.
Яъни
,
хушмуоми
-
лалиги
ёки
ширин
сўзлилик
туфайли
кўп
нарсага
эришиш
,
шулардан
бири
шоҳ
олдида
хурмат
топиш
назарда
тутилган
.
Sav –
сўз
,
нутқ
.
Anï
ŋ
savïn alïp
–
уларнинг
сўзларини
қабул
кила
туриб
.
Bu savïm qaltï kün tä
ŋ
ri teg
č
ïn ol
–
бу
менинг
сўзим
худди
кун
-
тангри
каби
ҳа
-
қиқатдир
5
.
Qur ïsïrsar ögrün
č
ü sav ešitür
–
агар
[
сичқон
]
белбоғни
кемириб
ташласа
,
унда
[
киши
]
яхши
хабар
эшитади
.
Öpkäsi kelip ïn
č
a tep sav ïdtï
–
ҳафа
бўлиб
,
у
шундай
мактуб
жўнатди
6
.
“
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
да
сўз
маъносини
ифодалаш
учун
saw, sav
ва
söz
ҳам
ишла
-
тилган
.
Буни
Кошғарий
қуйидаги
жумла
-
ларда
мисол
тарзида
келтиради
:
Ol sözüg qabarttï
–
у
сўзни
бурттирди
7
.
Ol meni
ŋ
birlä söz tï
ŋ
lašdi
–
у
мен
билан
сўз
тинглашди
8
.
Ol me
ŋ
ä söz tanuttï –
у
сўзни
мендан
бошқага
етказишни
буюрди
9
.
Saw
–
сўз
англамида
туркий
тилда
яра
-
тилган
дастлабки
ёзма
манбаларда
қўллан
-
ган
.
Унинг
фонетик
вариантдоши
sab
нинг
ҳам
тошбитигларда
сўз
маъносини
англата
-
диган
ўринлар
мавжуд
.
Saw
–
хабар
,
янгилик
англамида
:
Туркий
ёдномаларда
sab
ва
saw
атамалари
сўз
маъносидан
ташқари
хабар
маъносида
ҳам
қўлланилган
.
Масалан
,
қадимги
туркий
битиг
-
ларда
кечган
sab
ни
бир
нечта
ўринларда
шун
-
дай
маънода
талқин
қилиш
мумкин
:
Körüg
sabï
anta
р
: toquz o
ğ
uz bodun üzä
qa
ğ
an olurtï, tir, Tab
ğ
a
čğ
aru Qonï sä
ŋ
ünüg
ïdmïs, Qïtañ
ğ
aru To
ŋ
ra Sämig ïdmïs,
sab
an
č
a
ïdmïs: Azqïña turk bodun –
Кўрувчининг
4
Ўша
манба
. –
Б
. 187.
5
Ўша
манба
. –
С
. 491.
6
Ўша
манба
. –
С
. 491.
7
Маҳмуд
Кошғарий
.
Кўрсатилган
асар
. –
Б
. 470.
8
Ўша
манба
. –
Б
. 459.
9
Ўша
манба
. –
Б
. 306.
S H A R Q M A S H ’ A L I
51
хабари
шундай
:
Тўқуз
ўғуз
халқи
устидан
(
бир
)
хоқон
тахтга
ўтирди
, –
дер
,
Табғачга
Қўни
Сангунни
юборибди
,
Қитанга
Тўнгра
Семни
юборибди
. (
улардан
)
шундай
хабар
айтиб
юборибди
: “
Озгина
турк
халқи
…”
1
.
Ёки
:
Ol sabï
ğ
äsidip tün udïsïqïm kälmädi, küntüz
olursïqïm kälmädi
–
ўша
хабарни
эшитиб
,
тун
уйқум
келмади
,
кундуз
ўлтиргим
келмади
2
.
Ёки
:
Tïlï
ğ
kälürti sabï anta
ğ
–
гап
-
сўзини
[
сири
-
ни
]
билиб
келтирган
хабари
шундай
3
.
Saw
–
сўзининг
изоҳланган
сўнгги
маъ
-
носи
рисола
,
мактуб
,
хат
маъноларидир
.
“
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
да
шундай
келади
:
Saw
–
рисола
,
мактуб
(ris
в
la)
4
.
Мақолда
шундай
келган
:
Yïraq yer
saw
ïn
arqïš keldürür –
узоқ
шаҳар
хабар
ини
карвон
келтирар
5
.
Маҳмуд
Кошғарий
arqïš –
сўзини
изох
-
лаш
учун
ушбу
мақолни
келтирган
.
Бу
ерда
saw
“
хабар
”
маъносидадир
.
“
Древнетюркский
словарь
”
да
ҳам
saw
ни
хат
-
хабар
маъноларда
ишлатилишига
бир
нечта
мисоллар
берилган
:
Qur ïsïrsar ögrün-
č
ü
saw
ešitür
–
агар
сичқон
белбоғни
камир
-
са
,
одам
яхши
хабар
эшитади
.
El ulus ïraqï
ŋ
a edgü
saw
ïn ešïdgäli bolmaz
biz
–
Бизнинг
юртимиз
йироқ
экан
,
биз
яхши
хабар
ларни
эшита
олмас
эдик
.
Қадимги
туркий
тилда
saw
сўзидан
бош
-
қа
сўзлар
ҳам
ясалган
:
Saw
č
ï
ва
sawla
сўзла
-
ридир
.
Энг
аввало
saw
č
ï
сўзига
тўхталсак
.
Saw
сўзига
-
č
ï
қўшимчасини
қўшиш
орқали
saw
č
ï
атамаси
яратилган
.
Ушбу
атама
пайғам
-
бар
,
хабарчи
,
элчи
маъносини
билдирган
. “
Де
-
вону
луғати
-
т
-
турк
”
ва
“
Қутадғу
билиг
”
асар
-
ларида
ушбу
сўзга
мисоллар
берилган
.
Saw
–
хабарлар
ва
янгиликлар
(anb
ā
va
ahd
ī
s).
Шу
боис
набий
пайғамбарга
saw
č
ï
дейилади
.
Чунки
у
бир
қанча
хабарларни
эшиттиради
,
ёзилган
нарсаларни
етказади
6
.
1
Содиқов
Қ
.
Эски
туркий
битиглар
. – T., 2009. –
Б
. 23.
2
Ўша
манба
. –
Б
. 21.
3
Ўша
манба
. –
Б
. 21.
4
Маҳмуд
Кошғарий
.
Кўрсатилган
асар
. –
Б
. 375.
5
Ўша
манба
. –
Б
. 52.
6
Ўша
манба
. –
Б
. 375.
Saw
č
ï
–
савчи
.
Тангри
таъоло
юборган
элчилар
(
пайғамбарлар
)
дан
бири
.
Бу
сўзнинг
асли
“
хабар
”, “
мақол
”
ва
“
сўз
”
маъносидаги
сўздан
олинган
.
Пайғамбар
ана
шуларни
(
сўзларни
)
кишиларга
етказади
Saw
č
ï
–
(
савчи
)
келин
ва
куёвлар
орасида
,
юқорида
айтганимча
,
бир
-
бирига
хат
-
хабарлар
элтувчи
совчи
. (
Билимли
)
шундай
деган
:
Bilgä erän sawlar
ї
n al
ğї
l ögüt,
E
ż
gü saw
ї
g sö
ż
läsä özgä sinär
7
.
Айтмоқдаки
:
Билағон
кишиларнинг
сўз
,
ўғитларидан
фойдалан
.
Чунки
яхши
сўз
таъсир
қилгач
,
кўнгилга
жойлашади
8
.
“
Древнетюрксий
словарь
”
да
sab
сўзи
-
нинг
маъноларини
берганда
,
sab
č
ï
сўзига
ҳам
тўхталиб
ўтади
.
Sab
č
ï –
хабарчи
.
sarï
ğ
atlï
ğ
sab
č
ï
–
сариқ
отдаги
хабарчи
.
Sab
č
ï –
пайғамбар
,
олдиндан
айтиб
берувчи
,
башоратчи
9
.
Yalava
č
larda ädrüntüsi ulu
ğ
sab
č
ïsï
–
элчиларнинг
танлангани
буюк
пайғамбар
10
.
Sab
č
ï
сўзи
sav
č
ï
шаклида
қўлланилиб
,
ўша
маъно
,
яъни
пайғамбар
,
элчи
маъноларида
қўлланилган
. “
Древнетюрксий
словарь
”
да
habib sav
č
ï, tï
ŋč
ï sav
č
ï
шаклида
ишлатилган
.
Ҳозирги
кунда
ҳам
совчи
атамаси
кенг
ишлатилади
.
унумли
фойдаланилади
.
Куёв
учун
келин
топиш
,
суриштириш
,
келиннинг
оиласи
ҳақида
маълумот
тўпловчи
шахсга
нисбатан
ишлатилади
.
Sab
нинг
бир
матн
доирасида
турли
маъно
-
ларда
қўлланилгани
мазкур
сўзнинг
полисе
-
мантик
сўз
эканлигидан
далолат
беради
.
Saw
–
ўгит
,
насиҳат
англамида
:
Гарчи
“
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
да
saw
сўзи
ўгит
,
насиҳат
маъноларида
қўлланилиши
изоҳланмаган
бўлса
-
да
,
ундаги
ва
бошқа
манбалардаги
мисоллар
талқинида
мазкур
сўзни
ўгит
,
насиҳат
англамида
талқин
қилиш
мумкин
.
Масалан
:
7
Ўша
манба
. –
Б
. 375.
8
Ўша
манба
. –
Б
. 375.
9
Ўша
манба
. –
Б
. 478.
10
Древнетюрксий
словарь
. –
Ленинград
, 1969. –
С
. 492.
S H A R Q M A S H ’ A L I
52
Eštip ata-ana
ŋ
nï
ŋ
Saw
larïnï qadïrma.
Nä
ŋ
qop bulup, küwäzlik
Qïlnïp yana quturma
1
.
Ушбу
тўртликни
Қ
.
Содиқов
қуйидагича
талқин
этган
:
Ота
-
онангнинг
[
насиҳатларини
]
эшитиб
,
уларнинг
сўз
ини
инкор
этма
,
ерда
қолдирма
.
Кўп
мол
топсанг
,
ўзингдан
ўтиб
,
қутурма
.
Мағрурланиб
,
феълингни
бузма
.
Ота
-
онанинг
фарзандига
айтган
сўзлари
кўп
ҳолларда
ўгит
-
у
насиҳатлардан
иборат
бўлади
.
Буни
биз
юқоридаги
тўртлик
ва
унинг
талқинидан
ҳам
англашимиз
мумкин
.
“
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
да
келтирилган
қуйидаги
мақолда
ҳам
биз
тадқиқ
этаётган
сўз
ўгит
,
насиҳат
маъносида
қўлланган
:
Qal
sawï
qalmas, qa
ğ
ïl ba
ğ
ï yazïlmas –
Кек
-
саларнинг
сўзи
насиҳати
бекор
кетмайди
,
тол
-
нинг
ҳўл
новдасининг
боғи
ечилмайди
2
.
Демак
,
saw
сўзидан
қадимги
туркий
тил
-
да
кўп
ўринларда
ўгит
,
насиҳат
англамини
ифодалашда
фойдаланилган
.
Бундан
ташқа
-
ри
мазкур
сўз
иштирокида
тузилган
жуфт
сўзлар
орқали
ҳам
ўгит
,
насиҳат
англами
ҳосил
қилинган
.
Масалан
,
қадимги
туркий
ёдгорликларда
öt-s
а
w
ёки
s
а
w-öt
жуфт
сўзларини
олайлик
. “
Древнетюркский
сло
-
варь
”
да
келтирилган
мисолда
мазкур
жуфт
сўз
ўгит
,
насиҳат
маъносини
англатган
:
Sizi
ŋ
saw
ï
ŋ
ïz
č
a [ötü
ŋ
üz]
č
ä jorïyaj men
–
мен
сизнинг
насиҳат
ингизга
амал
қиламан
3
.
“
Қутадғу
билиг
”
да
берилган
мисолларда
ҳам
öt-saw
жуфт
сўзи
қўлланилган
бўлиб
,
бу
асарда
ҳам
панд
-
насиҳат
маъносида
ишлатилган
.
E
д
gülük qïlmïšqa
öt-s
а
w
erig tutušur
–
Эзгу
-
лик
қилишга
панд
насиҳат
бериш
ҳақида
4
.
Saw
–
оталар
сўзи
;
мақол
(
масал
)
англамида
:
Saw
сўзи
ушбу
англамда
атама
ҳисоб
-
ланади
. “
Девону
луғати
-
т
-
турк
”
да
мазкур
атама
қуйидагича
изоҳланадаи
:
Saw
–
оталар
сўзи
;
мақол
(
масал
).
Чунон
-
чи
,
Sawda munda
ğ
kelir –
Оталар
сўзида
шундай
келади
5
.
1
Маҳмуд
Кошғарий
.
Кўрсатилган
асар
. –
Б
. 200.
2
Древнетюркский
словарь
. –
Ленинград
, 1969. –
С
. 410.
3
Ўша
манба
. –
Б
. 492.
4
Содиқов
Қ
.
Эски
туркий
битиглар
. – T., 2009. –
Б
. 18.
Ёки
:
Sawlašdï
–
масал
айтишди
.
Ol meni
ŋ
birlä
sawlašdï
–
У
мен
билан
мақол
айтишди
,
у
менга
мақол
айтди
,
мен
унга
мақол
айтдим
.
Шунингдек
,
хабарлар
,
сўзлар
,
ҳикоялар
ай
-
тишишга
ҳам
шу
сўз
қўлланур
6
.
Юқоридаги
мисоллардан
кўринадики
,
қа
-
димги
туркий
адабиётда
saw
сўзи
ҳозирги
мақол
жанрига
тўғри
келади
.
Маҳмуд
Кош
-
ғарий
юқоридаги
изоҳидан
мақол
,
масал
,
хабар
ва
сўз
дан
ташқари
ҳикоя
айтиш
га
ҳам
шу
сўз
қўлланилишини
айтиб
ўтган
.
Кўриб
турганимиздек
,
sawlašdï –
сўзининг
ўзаги
saw
дир
.
Мазкур
сўз
от
сўз
туркумидаги
сўз
(
saw
)
га
феълнинг
буйруқ
майли
(
-la
),
биргалик
нисбати
(
-š
),
замон
(
-dï
)
қўшим
-
чаларини
қўшиш
орқали
ясалган
.
Маҳмуд
Кошғарийнинг
ўзи
келтирган
изоҳдан
маз
-
кур
сўз
ҳикоя
атамасининг
қадимги
туркий
варианти
эканлигини
таҳмин
қилиш
мумкин
.
Бу
ҳақда
шундай
фикр
билдирилган
:
Saw –
қадимги
воқеалардан
хабар
бериш
ва
ёнига
айтиш
сўзини
қўшиб
қўйиш
билан
маълум
даражада
бу
жанрнинг
халқ
оғзаки
ижоди
заминига
ишора
қилмадимикин
…
агар
шундай
бўлса
,
унда
saw
кейинчалик
достон
тарзида
машҳур
бўлган
жанрларнинг
қадимий
номларидан
бўлиб
чиқади
ва
шундай
қилиб
,
унинг
насру
назмда
яратилган
адабий
асар
-
лиги
ҳақидаги
тахминни
кучайтиради
7
.
Юқорида
кўрилган
мисоллар
асосида
қа
-
димги
туркий
тилда
фаол
бўлган
saw
кўп
маъноли
сўздир
.
Мазкур
сўз
сўз
,
нутқ
ҳамда
оталар
сўзи
,
мақол
(
масал
)
маъноларини
ифо
-
да
этганлиги
унинг
ҳам
тилшунослик
ҳам
адабиётшунослик
атамаси
бўлганлигидан
да
-
лолатдир
.
Аҳамиятлиси
,
мазкур
сўз
филоло
-
гияга
оид
туркий
атамадир
.
Мавжуд
атамалар
соҳа
юксалишининг
омили
ҳисобланади
.
Панд
насиҳат
,
тортишув
(
мунозара
)
каби
маъно
-
ларида
қўлланилиши
эса
адабиётшунослик
атамаси
эканлигини
кўрсатади
.
5
Маҳмуд
Кошғарий
.
Кўрсатилган
асар
. –
Б
. 375.
6
Ўша
манба
. –
Б
. 273.
7
Валихўжаев
Б
.
Ўзбек
адабиётшунослик
тарихи
. –
Т
.,
1993. –
Б
. 49.
