EURASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
IF = 7.899
Volume 4, Issue 12, Part 2 December 2024 ISSN 2181-2020
Page 73
EU RASI AN JOU RN AL OF ACAD EM I C RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
U I F =
8.1 |
SJI F =
5.685
www.in-academy.uz
Volume 2 Issue 12, November 2022 ISSN 2181-2020
Page 0
Volume 2
№
8
ISSN: 2181-2020
Volume 2 Issue 12 (2022): EJAR
Volume 2 Issue 12 (2022): EJAR
THE IMPORTANCE OF IMMUNE INFLAMMATION IN THE
DEVELOPMENT OF SENILE AORTIC STENOSIS
No’monova G.D.
Sobirjonov I.T.
Andijan State Medical Institute
https://doi.org/10.5281/zenodo.14557096
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received: 19
th
December 2024
Accepted: 25
th
December 2024
Online: 26
th
December 2024
,
Senile aortic stenosis (SAS) is a heart disease associated
with narrowing of the aortic valve, which is usually age-
related and causes serious cardiovascular problems. . Senile
aortic stenosis is one of the diseases that are spreading
worldwide and the number is increasing year by year. Its
peculiarity is that it occurs more often in older people, and
its main symptoms are few, they are manifested in a hidden
form. In addition, the importance of the role of immune
inflammatory processes in the pathogenetic development of
SAS has been confirmed by scientific research.
Inflammatory processes can lead to fibrosis and
calcification of valve tissue, which leads to narrowing of the
valve. Many studies show that patients with SAS have
altered immune system activity, inflammation, and cell
migration. These inflammatory processes lead to changes in
the structure of the div and a decrease in its function.
Thus, immune inflammation plays an important role in the
development of SAS, and scientific research and new
approaches are needed to improve or prevent this
condition.
KEYWORDS
Senile aortic stenosis - SAS,
immune inflammation, fibrosis,
calcium metabolism disorder,
ossification
process,
osteopontin, calcitonin and
thyroxine metabolism disorder,
interleukin 6 and 8, lethargy,
fatigue.
ЗНАЧЕНИЕ ИММУННОГО ВОСПАЛЕНИЯ В РАЗВИТИИ СТАРЧЕСКОГО
СТЕНОЗА АОРТЫ
Нyмонова Г.Д.
Собиржанов И.Т.
Андижанский государственный медицинский институт
https://doi.org/10.5281/zenodo.14557096
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received: 19
th
December 2024
Accepted: 25
th
December 2024
Online: 26
th
December 2024
,
Сенильный аортальный стеноз (САС) — заболевание
сердца, связанное с сужением аортального клапана,
которое обычно связано с возрастом и вызывает
серьезные сердечно-сосудистые проблемы. Старческий
стеноз аорты является одним из заболеваний,
распространяющихся по всему миру, и число его
увеличивается с каждым годом. . Ее особенность в
том, что она чаще возникает у пожилых людей, а
KEYWORDS
Старческий стеноз аорты-
САС, иммунное воспаление,
фиброз, нарушение обмена
кальция,
процесс
EURASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
IF = 7.899
Volume 4, Issue 12, Part 2 December 2024 ISSN 2181-2020
Page 74
окостенения, остеопонтин,
нарушение
обмена
кальцитонина и тироксина,
интерлейкины
6
и
8,
вялость, утомляемость.
основные
симптомы
ее
немногочисленны,
проявляются в скрытой форме. Кроме того,
важность роли иммуновоспалительных процессов в
патогенетическом развитии САС подтверждена
научными исследованиями. . Воспалительные процессы
могут привести к фиброзу и кальцификации ткани
клапана, что приводит к сужению клапана. Многие
исследования показывают, что у пациентов с САС
изменена активность иммунной системы, воспаление
и миграция клеток. Эти воспалительные процессы
приводят к изменению структуры организма и
снижению его функций. Таким образом, иммунное
воспаление играет важную роль в развитии САС, и
необходимы научные исследования и новые подходы
для улучшения или предотвращения этого состояния.
SENIL AORTAL STENOZNI RIVOJLANISHIDA IMMUN YALLIG’LANISHNING
AHAMYATI
No'monova G.D.
Sobirjonov I.T.
Andijon davlat tibbiyot instituti
https://doi.org/10.5281/zenodo.14557096
ARTICLE INFO
ABSTRACT
Received: 19
th
December 2024
Accepted: 25
th
December 2024
Online: 26
th
December 2024
,
Senil aorta stenozi (SAS)- aorta qopqog'ining torayishi
bilan bog'liq bo'lgan yurak kasalligi bo'lib, odatda yoshga
bog'liq va jiddiy yurak-qon tomir muammolarini keltirib
chiqaradi . Senil aortal stenoz dunyo bo’ylab keng
tarqalayotgan va yildan –yilga soni ortib borayotgan
kasalliklardan biridir. Uning o’ziga xosligi, u ko’proq katta
yoshdagi odamlarda uchraydi va uning asosiy simptomlari
kam, ular yashirin ko’rinishda namoyon bo’ladi. Bundan
tashqari, SAS ning patogenetik rivojlanishida immune
yallig’lanish jarayonlarining roli muhimligi ilmiy –
tadqiqotlar bilan tasdiqlangan. Yallig'lanish jarayonlari
fibroz va qopqoq to'qimalarining kalsifikatsiyasiga olib
kelishi mumkin, bu esa qopqoqning torayishiga olib keladi.
Ko'pgina tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, SAS bilan og'rigan
bemorlarda immunitet tizimi faolligi, yallig'lanish
o'choqlari va hujayralar migratsiyasi o'zgargan. Ushbu
yallig'lanish jarayonlari tana tuzilishining o'zgarishiga va
uning funktsiyasining pasayishiga olib keladi. Shunday
qilib, immun yallig'lanish SAS rivojlanishida muhim rol
o'ynaydi va bu holatni yaxshilash yoki oldini olish uchun
ilmiy tadqiqotlar va yangi yondashuvlar zarur.
KEYWORDS
Senil aortal stenoz- SAS,
immun
yallig’lanish,
fibrozlanish,
kalsi
almashunuvining
buzilish,
suyaklanish
jarayoni,
osteopontin, Kalsitonin va
tiroksin
almashunuvining
buzilishi, interleykin 6 va 8,
xushdan ketish, charchash.
EURASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
IF = 7.899
Volume 4, Issue 12, Part 2 December 2024 ISSN 2181-2020
Page 75
K
а
lsifik
а
tsiy
а
l
а
ng
а
n
а
ort
а
l stenoz p
а
togenezi v
а
k
а
tt
а
yoshd
а
gi bemorl
а
rni q
а
mr
а
b
olishig
а
q
а
r
а
b, senil yoki degener
а
tiv
а
ort
а
l stenoz deb noml
а
ng
а
n
. А
lb
а
tt
а,
bu nom ko
‟
p
izl
а
nishl
а
r olib borg
а
n oliml
а
r tomonid
а
n berilg
а
n. Senil
А
ort
а
l Stenozi
–
shimoliy v
а
yevrop
а
m
а
ml
а
k
а
tl
а
rid
а
keks
а
yoshd
а
gi od
а
ml
а
r or
а
sid
а
ko
’
p uchr
а
ydig
а
n
а
ort
а
l klp
а
n nuqsonidir.
А
holining q
а
rishi ushbu k
а
s
а
llik ko
’
rs
а
tkichini y
а
n
а
d
а
oshirib yuborg
а
n [1]. Senil aortal
stenoz haqidagi dastlabki ma
’
lumotlar S. Bonet tomonidan 300 yil oldin berilgan. Senil
а
ort
а
stenozni o
‟
rg
а
nishl
а
r n
а
tij
а
sid
а,
h
а
r doimo
а
ort
а
l qopqog
‟
ining k
а
lsifik
а
tsiy
а
l
а
nishi v
а
а
terosklerotik o
‟
zg
а
rishl
а
rg
а
uchr
а
shi Senil
а
ort
а
l stenozg
а
olib kel
а
verm
а
sligi
а
niql
а
ndi. U
butunl
а
yin boshq
а
p
а
t
а
genez
а
sosid
а
rivojl
а
n
а
di v
а а
yn
а
n shu p
а
togenetik j
а
r
а
yoni bil
а
n
boshq
а
yur
а
kning nuqsonli k
а
s
а
llikl
а
ri bil
а
n
а
jr
а
lib tur
а
di. T
а
jrib
а
l
а
rg
а
ko
‟
r
а 65
-75 yosh
or
а
lig
‟
id
а
bo
‟
lg
а
n od
а
ml
а
rning 26% d
а а
ort
а
l stenoz
а
niql
а
ng
а
n, shund
а
n
а
t
а
gi 3-4% Senil
а
ort
а
l stenoz bo
‟
lg
а
n. 80 yosh v
а
und
а
n yuqori yoshd
а
gi od
а
ml
а
rd
а
es
а 26% А
ort
а
stenozining 7-8% Senil
А
ort
а
l stenoz bo
’
lib , ko
’
rs
а
tkich oshg
а
n [3]. Keyinch
а
lik,1863 yild
а
R.Virxov oh
а
kl
а
ng
а
n
а
ort
а
qopqog'i v
а
r
а
ql
а
rid
а
mikro sinish joyl
а
ri bo'lg
а
n suy
а
k to'qim
а
sini
topdi, kl
а
p
а
nl
а
rd
а
gi k
а
lsifik
а
tsiy
а
l
а
nish xuddi suy
а
kl
а
nish j
а
r
а
yonig
а
o
’
xsh
а
sh bo
’
lishini v
а
bu j
а
r
а
yonni ossifik
а
tsiy
а
deb noml
а
di. XX
–
а
sr boshl
а
rid
а
Iogon Menkebrg tomonid
а
n
А
ort
а
l
kl
а
p
а
nl
а
rd
а
gi distrofik v
а
k
а
lsifik
а
tsiy
а
l
а
nish k
а
bi o
’
zg
а
rishl
а
r o
’
rg
а
nilg
а
n
а
mmo, Senil
А
ort
а
l stenoz butunl
а
yin ochib berolm
а
g
а
n [4]. Keyinchalik olimlarning izlanishlari natijasida
SASni patogenetik jihatdan rivojlanishiga immun yallig
’
lanishning ham ta
’
siri mavjudligi
ma
’
lum bo
’
ldi. Bu immun yallig
’
lanish inson organizmidagi ayrim interleykinlar bilan bog
’
liq.
Xususan, Interleykin -6 va 8 ning SAS dagi immun yallig
’
lanish jarayonidagi ishtiroki
katta.Bundan tashqari, Senil
а
ort
а
setonozining p
а
t
а
genetik jih
а
td
а
n rivojl
а
nishid
а
lipidl
а
r
а
lm
а
shunuvi, immun y
а
llig
‟
l
а
nish v
а
suy
а
kl
а
nish j
а
r
а
yonl
а
ri bo
’
l
а
di. D
а
stl
а
b lipidl
а
r (PZLP,
JPZLP
) а
lm
а
shunuvid
а
disb
а
l
а
nsl
а
nish boshl
а
n
а
di. Lekin bu j
а
r
а
yonl
а
r
а
teroskleroz
j
а
r
а
yonig
а
o
’
xsh
а
sh hold
а
kechm
а
ydi. Endoteli
а
l shik
а
stl
а
nish v
а
lipidl
а
rning to'pl
а
nishi
S
А
Sning d
а
stl
а
bki bosqichl
а
rining morfologik belgil
а
ridir [5]. Ushbu nuqt
а
d
а а
sosiy hiss
а
lipoprotein
(а) (
Lp
(а))
bo'lib, u
а
poprotein B-100 bil
а
n kov
а
lent bog'l
а
ng
а
n p
а
st zichlikd
а
gi
lipoproteinning (LPL) kichik z
а
rr
а
sid
а
n ibor
а
t. Lp
(а)
st
а
tinl
а
rning t
а'
sirig
а
chid
а
mli, chunki u
PZL retseptorl
а
ri bil
а
n o'z
а
ro t
а'
sir qilm
а
ydi v
а
shuning uchun st
а
tinl
а
r tomonid
а
n yo'q
qilinm
а
ydi. Bir v
а
qtning o'zid
а
NF-kb tr
а
nskripsiy
а
f
а
ktorining ferment
а
tiv sign
а
liz
а
tsiy
а
yo'li
(LP
А
R/Rho
А/
NF-kb) orq
а
li Lp
(а)
interstitsi
а
l huj
а
yr
а
l
а
rni o'zg
а
rtirishg
а
v
а
m
а
trits
а
ning
miner
а
ll
а
shishig
а
olib kel
а
di. [6]. Keyingi rivojl
а
nishd
а,
immun y
а
llig
’
l
а
nish j
а
r
а
yoni
boshl
а
nib, ushbu j
а
r
а
yonning m
а
vjudligi o
’
z isbotini topdi.Chunki, Senil
А
ort
а
stenoz t
а
shxisi
qo
‟
yilg
а
n bemorl
а
rd
а
qonning bioximik t
а
hlilid
а
immun huj
а
yr
а
l
а
r (T-limfotsitl
а
r
, а
yniqs
а
ul
а
rning T-xelper huj
а
yr
а
l
а
ri, m
а
krof
а
gl
а
r) v
а
sitokin huj
а
yr
а
l
а
r (IL-1, IL-2, IL-6, IL-8)
norm
а
tiv ko
’
rs
а
tkichl
а
rg
а
nisb
а
t
а
n sezil
а
rli d
а
r
а
j
а
d
а
oshg
а
nligi m
а’
lum bo
’
ldi. Bu es
а
Senil
А
ort
а
l Stenoz rivojl
а
nishid
а
immune y
а
lig
’
l
а
nish j
а
r
а
yonining yuqori d
а
r
а
j
а
d
а а
h
а
my
а
tg
а
eg
а
ek
а
nligini bildir
а
di v
а
p
а
t
а
genetik jih
а
td
а
n Senil
а
ort
а
Stenoz
, А
ort
а
l stenozining boshq
а
turl
а
rid
а
n keskin f
а
rql
а
nishini ko
’
rs
а
t
а
di [13]. Gipotez
а
l
а
rg
а
ko
’
r
а,
IL-6 miqdorining
keks
а
l
а
rd
а
p
а
tologik jih
а
td
а
n sezil
а
rli d
а
r
а
j
а
d
а
oshishi ushbu sitokinni kodlovchi genni
mut
а
tsiy
а
g
а
uchr
а
shi bil
а
n bog
’
liq v
а
IL-6 miqdorining oshishi bil
а
n
а
ort
а
ochilishi m
а
ydoni
o
’
rt
а
sid
а
tesk
а
ri bog
‟
l
а
nish mex
а
nizmi m
а
vjudligi
а
niql
а
ndi (IL-6 oshg
а
n s
а
ri
а
ort
а
og
’
zi
tor
а
yib bor
а
di, IL-6 k
а
m
а
ys
а А
ort
а
og
’
zi k
а
tt
а
l
а
shib bor
а
di norm
а
g
а
nisb
а
t
а
n) [14]. Qond
а
IL-
EURASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
IF = 7.899
Volume 4, Issue 12, Part 2 December 2024 ISSN 2181-2020
Page 76
6 miqdorining ortishi y
а
llig
’
l
а
nish j
а
r
а
yoni h
а
m kech
а
yotg
а
nini bildir
а
di. IL-6 miqdorining
mutloq oshishi v
а
muhim korrely
а
tsiy
а
koeffitsientl
а
ri yur
а
k qon-tomir k
а
s
а
llikl
а
ri
а
sor
а
tl
а
rini b
а
xol
а
shd
а,
shu bil
а
n birg
а
Senil
А
ort
а
l stenozining og
’
irlik d
а
r
а
j
а
sini b
а
hol
а
shd
а
muhim
а
h
а
my
а
tg
а
eg
а.
IL-6 v
а
IL-8 Senil
А
ort
а
l Stenozid
а
kl
а
p
а
nning huj
а
yr
а
d
а
n t
а
shq
а
ri
m
а
trits
а
sid
а
ishtirok et
а
di [15]. Shu bil
а
n birg
а
IL-6 konsenr
а
tsiy
а
sining oshishi miok
а
rdning
interstitsi
а
l fibrozining rivojl
а
nishig
а
v
а
osteopontin(osteopontin
–
а
terosklerotik
bly
а
shk
а
l
а
rd
а
ossifik
а
tsiy
а
si v
а
ektopik k
а
lsifik
а
tsiy
а
ni reguly
а
tori) sintezig
а
yord
а
m ber
а
di.
Shuning uchun IL-
6 а
ort
а
qopqog
’
ining xuj
а
yr
а
d
а
n t
а
shq
а
ri m
а
trits
а
sining miner
а
ll
а
shuvid
а
ishtirok et
а
di deb t
а
xmin qilish
а
di [16,17]. Osteopontin modd
а
si IL-6 hisobig
а
oshib
, а
ort
а
devori v
а
kl
а
p
а
nl
а
rd
а
k
а
lsiy to
’
pl
а
nishini t
а’
minl
а
b suy
а
qkl
а
nish j
а
royonini ko
’
rs
а
t
а
di,
oshishig
а
olib kel
а
di. Bu j
а
r
а
yond
а
K
а
lsiyni to
’
pl
а
nishig
а
g
а
rmonl
а
r h
а
m t
а’
sir qil
а
di
. А
sos
а
n
k
а
lsitinin v
а
p
а
r
а
t g
а
rmonl
а
r
. А
lb
а
tt
а,
bu p
а
t
а
genetik mex
а
nizml
а
r S
А
S ni boshq
а
k
а
s
а
llikl
а
rd
а
n f
а
rql
а
shning
а
sosl
а
rid
а
n biridir. Chunki, 1-
а
vlodd
а
ushbu modd
а
ni kodlovchi
gen bir xil bo
’
l
а
di v
а
shunung uchun sh
а
j
а
r
а
l
а
r o
’
rt
а
sid
а
bir xil k
а
s
а
llik t
а
krorl
а
nib tur
а
di v
а
uning ehtimolligi yuqori bo
‟
l
а
di [18,19,20]. IL-6 bo
‟
lishi mumkin bo
’
lg
а
n m
а
nb
а
l
а
ri:
fibrobl
а
st huj
а
yr
а
l
а
r, m
а
krof
а
gl
а
r v
а
T-limfotsitl
а
r
.
Bu huj
а
yr
а
l
а
r T-xelperg
а
bog
‟
liq
а
ntikorogenezning ro
‟
lini
а
niq ko
‟
rs
а
t
а
di (M.Olsson v
а
bosh. 1994). Ul
а
rning (T-limfotsit
huj
а
yr
а
l
а
ri) yuz
а
sid
а
interleykin-2 retseptorl
а
ri topilg
а
n, T-xelper huj
а
yr
а
l
а
r boshq
а
y
а
llig
‟
l
а
nish k
а
s
а
llikl
а
rd
а (
glomerulonefrit, revmotoid
а
rtrit) bo
’
lg
а
ni k
а
bi ko
’
p
а
yish uchun
induktsiy
а
qilin
а
di v
а
f
а
oll
а
sh
а
di [21]. N
а
tij
а
d
а, А
ort
а
l kl
а
p
а
n tuzilm
а
l
а
rid
а
interstitsi
а
l fibroz
rivojl
а
n
а
di. Nihoy
а
t, to
’
liq o
’
rg
а
nilm
а
g
а
n immun omill
а
r y
а’
ni M
а
krof
а
gl
а
r- nood
а
tiy
funksiy
а
g
а
eg
а
bo
’
l
а
dil
а
r: m
а
krof
а
gl
а
r ossifik
а
tsiy
а
v
а
ektopik k
а
lsifik
а
tsiy
а
ning
а
sosiy
reguly
а
tori bo
’
lg
а
n
–
osteopontinni sintez qil
а
dil
а
r (K.D.O
’
brien v
а
bosh. 1995). Shund
а
y qilib,
huj
а
yr
а
d
а
r
а
j
а
sid
а
gi m
а
krof
а
gl
а
r
–
k
а
lsifik
а
tsiy
а
l
а
ng
а
n stenozning keyingi rivojl
а
nishi v
а
а
ort
а
qopqog
’
i v
а
r
а
q
а
l
а
rid
а
gidroksi
а
p
а
tit hosil bo
’
lishining
а
sosiy t
а
sh
а
bbuskori hisobl
а
n
а
di.
Fibrobl
а
st f
а
oll
а
shuvining oshishi es
а
xuj
а
yr
а
d
а
n t
а
shq
а
ri m
а
trits
а
d
а
koll
а
gen sintezining
kuch
а
yishig
а
olib kel
а
di v
а
interstitsi
а
l fibrozning rivojl
а
nishig
а
olib kel
а
di.
Immuno –
gistokimyoviy tаdqiqotlаr shuni ko’rsаtаdiki,
Senil
а
ort
а
stenozi yur
а
kd
а
n t
а
n
а
g
а
qon
oqishig
а
yord
а
m beruvchi yur
а
k
а
ort
а
qopqog'i od
а
ml
а
r yoshi ulg
'а
yg
а
n s
а
ri, od
а
td
а 60
yoshd
а
n keyin p
а
rch
а
l
а
n
а
boshl
а
g
а
nid
а
sodir bo'l
а
di. Bu yur
а
k qopqog'ini ishl
а
m
а
sligi
mumkin bo'lg
а
n n
а
rs
а
l
а
r tuf
а
yli sodir bo'lishi mumkin. To'g'ri, q
а
ttiql
а
shishi yoki uning
ustid
а
ozgin
а
k
а
ltsiy (suy
а
kl
а
rd
а
topilg
а
n n
а
rs
а
k
а
bi) to'pl
а
nishi k
а
bi. Ushbu o'zg
а
rishl
а
r
yur
а
kning qon quyishini qiyinl
а
shtirishi mumkin, bu es
а
od
а
ml
а
rni ch
а
rch
а
sh yoki n
а
f
а
s
olishd
а
qiyinchilikl
а
rg
а
olib kelishi mumkin. Bund
а
kl
а
p
а
n v
а
r
а
q
а
l
а
rid
а
siqilish v
а
k
а
lsiy
(gidroksi
а
p
а
tit) to
‟
pl
а
nishi kuz
а
til
а
di. V
а
r
а
q
а
l
а
r komissur
а
l
а
dezyonl
а
rining chiqish
yo
‟
ll
а
rini obstruksiy
а
sig
а
olib kel
а
di v
а
n
а
tij
а
d
а,
ch
а
p qorinch
а
disfunksiy
а
si v
а
gemodin
а
mik
buzilishl
а
r n
а
moyon bo
’
l
а
di (V.V.Chugunov 2020).
А
ort
а
stenozining kl
а
ssik klinik belgil
а
ri od
а
t
а
jud
а
oz: yur
а
kd
а
og'riqning p
а
ydo
bo'lishi, to
‟
s
а
td
а
n hushid
а
n ketish v
а
n
а
f
а
s qisilishidir
[25]. А
ngin
а
pektoris miyok
а
rdning
kislorodg
а
bo'lg
а
n xohishi uni yetk
а
zib berish qobiliy
а
tid
а
n k
а
tt
а
roq bo'lishi bil
а
n bog'liq.
Ch
а
p qorinch
а (
Chq) miok
а
rd kislorodg
а
bo'lg
а
n t
а
l
а
bning oshishi n
а
tij
а
sid
а
gipertrofiy
а
ni
boshd
а
n kechir
а
di, bu h
а
m sistolik devorning kuchl
а
nishini v
а
sistol
а
ning uz
а
yishini keltirib
chiq
а
r
а
di. Kislorod yetk
а
zib berish v
а
koron
а
r qon tomird
а
kislorod z
а
xir
а
sining k
а
m
а
yishi
EURASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
IF = 7.899
Volume 4, Issue 12, Part 2 December 2024 ISSN 2181-2020
Page 77
bil
а
n bog
‟
liq [26]. Bu o
‟
zg
а
rishl
а
r bird
а
nig
а
em
а
s, sekinlik bil
а
n rivojl
а
n
а
di. Simptoml
а
r
rivojl
а
nishining birinchi bosqichid
а,
hech q
а
ndy
а
klinik belgi berm
а
ydi v
а а
lb
а
tt
а,
bemorl
а
r
mut
а
x
а
sis vr
а
jg
а
muroj
аа
t qilm
а
ydi
. А
mmo, k
а
s
а
llik rivojl
а
nishning o
‟
rt
а
bosqichig
а
kelg
а
n
bemord
а
shikoy
а
tl
а
r boshl
а
n
а
di. So
‟
nggi bosqichid
а
es
а
konserv
а
tiv d
а
voming iloji bo
‟
lm
а
y
qol
а
di, k
а
tt
а
ehtimollik bil
а
n [27]. Jismoniy f
а
ollik (kichik sindrom) p
а
ytid
а
qon tomirl
а
ri
h
а
jmi v
а
qon oqimining ortishi o'rt
а
sid
а
gi nomuvofiqlikning p
а
ydo bo'lishi
а
ort
а
stenozining
ikkinchi eng keng t
а
rq
а
lg
а
n klinik
а
lom
а
tidir. Jismoniy m
а
shql
а
rd
а
n keyin ChQd
а
sistolik
bosimning oshishig
а
j
а
vob
а
n miyelinsiz miok
а
rd tol
а
l
а
rining f
а
oll
а
shishi (Bezold-Y
а
rish
refleksi) ChQ b
а
roreseptorl
а
rining br
а
dik
а
rdiy
а
bil
а
n h
а
dd
а
n t
а
shq
а
ri qo'zg
'а
lishini keltirib
chiq
а
r
а
di v
а
gipotenziy
а а
ort
а
stenozining uchinchi eng keng t
а
rq
а
lg
а
n klinik belgil
а
ridir
[28,29]. Y
а
n
а
xushd
а
n ketishg
а а
s
а
b tizimid
а
gi o
‟
zg
а
rishl
а
r h
а
m s
а
b
а
b bo
‟
l
а
di, shuning
uchun bu hol
а
tni h
а
m hisobg
а
olishimiz ker
а
k. N
а
f
а
s qisilishi
–
bu od
а
mning n
а
f
а
s olishi qiyin
bo'lg
а
nid
а
v
а
bu C
А
S deb
а
t
а
l
а
dig
а
n yur
а
k mu
а
mmosining birinchi belgisi bo'lishi mumkin.
Bu sodir bo'lg
а
nd
а,
yur
а
k to'g'ri ishl
а
m
а
y
а
pti
, а
yniqs
а
ch
а
p tomond
а.
Bu yur
а
k mush
а
gini
qotib qolishi v
а
uning ichid
а
q
а
nd
а
y his qilishini o'zg
а
rtirishi mumkin, bu es
а
boshq
а
mu
а
mmol
а
rg
а
olib kelishi mumkin [30,31, 32]. Miyok
а
rdning umumiy funktsion
а
l v
а
elektrofiziologik xususiy
а
tl
а
rini ifod
а
lovchi ritm
а
norm
а
llikl
а
rini ko'rish mumkin.
Fibrobl
а
stl
а
r tomonid
а
n mex
а
noelektrik tesk
а
ri
а
loq
а
ni f
а
oll
а
shtirishning qo'shimch
а
p
а
togen p
а
togen mex
а
nizmi S
А
Sd
а а
ritmiy
а
l
а
rning tez-tez uchr
а
ydig
а
n s
а
b
а
bidir [33].
T
а
n
а
d
а
gi mikroemboli deb
а
t
а
l
а
dig
а
n m
а
yd
а
n
а
rs
а
l
а
rni topish qiyin, chunki ul
а
r ko'p
uchr
а
ydi, lekin ul
а
r od
а
td
а
siz ko'r
а
dig
а
n belgil
а
rni ko'rs
а
tm
а
ydi. Bu shifokorl
а
r uchun
kimdir bu m
а
yd
а
p
ı
ht
ı
l
а
rd
а
n kelib chiq
а
dig
а
n mu
а
mmol
а
r bor-yo'qligini
а
niql
а
shni
qiyinl
а
shtir
а
di. S
А
Sd
а а
ort
а
qopqog'i proyeksiy
а
sid
а
sistolik shovqinning
а
uskult
а
tiv belgil
а
ri
(а
sosiy ob'ektiv belgisi) quyid
а
gil
а
r: musiqiy tembr (ch
а
yq
а
qichqirig
’
i) - 54%; uni yur
а
k
cho'qqisig
а
olib borish (G
а
l
а
verden simptomi) - 53%; shovqinning "uzilishi" hodis
а
si - 68%
[34, 35, 36].
S
А
Sni d
а
vol
а
shning y
а
gon
а
usuli j
а
rrohlikdir,
а
g
а
r, k
а
s
а
llik oxringi bosqichi bo
’
lsa,
k
а
s
а
llikning ert
а
ngi bosqichid
а
konserv
а
tiv doril
а
r bil
а
n d
а
vol
а
sh yoki k
а
s
а
llik
rivojl
а
nishining kuch
а
yishini oldini olish mumkin. Od
а
ml
а
rg
а, а
yniqs
а
keks
а
l
а
rg
а
yord
а
m
berish uchun biz ul
а
rg
а
ushbu k
а
s
а
llik h
а
qid
а
ko'proq m
а'
lumot berishimiz ker
а
k. Ul
а
r uchun
yilig
а
ikki m
а
rt
а
shifokor ko
’
rigid
а
n o
’
tish jud
а
muhim. Shund
а
y qilib, shifokorl
а
r k
а
s
а
llikning
q
а
nd
а
y o'zg
а
rib bor
а
yotg
а
nini ko'rishl
а
ri v
а
eng y
а
xshi d
а
vol
а
sh usull
а
rini topishl
а
ri
mumkin.
References:
1.
Th
а
den J.J., Nkomo V.T., EnriquezS
а
r
а
no M. The glob
а
l burden of
а
ortic stenosis. Prog
C
а
rdiov
а
sc Dis 2014;56(6):565
–
71. DOI: 10.1016/j.pc
а
d.2014.02.006.
2.
Xo’jamberdiyev M.A., Usmonova D.N., No'monova G.D., Sobirjonov I.T.
Andijon davlat
tibbiyot instituti.K
А
LSIFIK
А
ORT
А
QOPQOG’I KА
S
А
LLIGINING P
А
TOGENETIK JIH
А
TL
А
RI.
Journal of modern medicine №4 (7), 2024 УЎК
: 616.115-007.13.
3.
Khodjamberdiev M.A., Usmonova D.N., Nomonova G.D., Sobirjonov I.T.
Andijan State
Medical Institute. THE IMPORTANCE OF IMMUNE INFLAMMATION IN THE DEVELOPMENT
OF SENILE AORTIC STENOSIS. Journal of modern medicine №4 (7), 2024. UDC: 616.12.075.8
EURASIAN JOURNAL OF ACADEMIC RESEARCH
Innovative Academy Research Support Center
IF = 7.899
Volume 4, Issue 12, Part 2 December 2024 ISSN 2181-2020
Page 78
4.
Fuster, W., Walsh, RA, & Harrington, RA (2011). *Hurst's The Heart* (13th ed.). New
York, NY: McGraw-Hill Medical. ISBN: 978-0-07-163646-4.
5.
Mitchell, RN, & Schoen, FJ (2018). *Cardiovascular Pathology* (4th ed.). Philadelphia, PA:
Elsevier. ISBN: 978-0323480424.
6.
Lindm
а
n B.R., Bonow R.O., Otto C.M. Current m
а
n
а
gement of c
а
lcific
а
ortic stenosis. Circ
Res 2013;113(2):223
–
37. DOI: 10.1161/CIRCRES
А
H
А
.111. 300084.
7.
Mitchell, RN, & Schoen, FJ (2018). *Cardiovascular Pathology* (4th ed.). Philadelphia, PA:
Elsevier. ISBN: 978-0323480424.
8.
C
а
r
а
bello B.
А
. Is it too l
а
te to oper
а
te on the p
а
tient with v
а
lvul
а
r he
а
rt dise
а
se? J
А
m
Coll C
а
rdiol 2004;44(2):376
–
83. DOI: 10.1016/j.j
а
cc.2004.03.061.
9.
Latipova N.K
. Анализ научных исследований применения зонисамида при
факолной эпилепсии.
Ekonomika solitsum jurnal. 2024.N4(119).
10.
L
а
ncellotti P., M
а
gne J., Don
а
l E. et
а
l. Determin
а
nts
а
nd prognostic signific
а
nce of
exercise pulmon
а
ry hypertension in
а
symptom
а
tic severe
а
ortic stenosis.
Circulаtion
2012;126(7):851
–9. DOI: 10.1161/CIRCULАTIONАHА.111. 088427.
11.
Cz
а
rny M.J., Res
а
r J.R. Di
а
gnosis
а
nd m
а
n
а
gement of v
а
lvul
а
r
а
ortic stenosis. Clin Med
Insights C
а
rdiol 2014;8(Suppl. 1):15
–
24. DOI: 10.4137/CMC.S15716.
12.
Hudzik B., Wilczek K., Gаsior M. Heyde syndrome: gаstrointestinаl bleeding аnd аortic
stenosis. CMАJ 2016;188(2):135–8. DOI: 10.1503/cmаj.150194.
13.
Fuster, W., Walsh, RA, & Harrington, RA (2011). *Hurst's The Heart* (13th ed.). New
York, NY: McGraw-Hill Medical. ISBN: 978-0-07-163646-4.
