144
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
TIJORAT BANKLARINING KREDIT OPERATSIYALARINI TASHKIL
ETISH VA RASMIYLASHTIRISH TARTIBI
Musulmon Abduhalimov
6BI-22 guruh talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.17511767
Annotatsiya
: Ushbu tezisda tijorat banklarining kredit operatsiyalarini tashkil etish va ularni
rasmiylashtirish tartibi yoritilgan. Mavzuda kredit operatsiyalarining iqtisodiy mohiyati, ularning bank
tizimidagi o‘rni hamda iqtisodiyot rivojlanishiga ta’siri haqida so‘z yuritiladi.
Kalit so‘zlar:
Kredit, tijorat banki, kredit operatsiyasi, likvidlik, moliyaviy barqarorlik, qaytuvchanlik,
to‘lovlilik.
Kirish
Tijorat banklari faoliyatida kredit operatsiyalari muhim o‘rin tutadi. Ular orqali banklar vaqtincha bo‘sh
mablag‘larni iqtisodiyotning turli tarmoqlariga yo‘naltirib, foyda oladi va iqtisodiy faollikni oshiradi. Kredit
munosabatlari bozor iqtisodiyoti sharoitida mablag‘larning qayta taqsimlanishini ta’minlab, ishlab chiqarish
jarayonini rag‘batlantiradi.
Asosiy qism
Kredit operatsiyalari tijorat banklari faoliyatining eng asosiy va daromad keltiruvchi yo‘nalishlaridan
biridir. Banklar aholining va korxonalarning ortiqcha mablag‘larini jalb qilib, ularni kredit sifatida resursga
muhtoj subyektlarga taqdim etadi. Bu jarayonda bank vositachilik funksiyasini bajaradi va iqtisodiyotda pul
oqimini boshqaradi.
Kredit operatsiyalari ikki asosiy yo‘nalishda amalga oshiriladi: birinchisi – aktiv kredit operatsiyalari,
ya’ni bank tomonidan mijozlarga beriladigan kreditlar; ikkinchisi – passiv kredit operatsiyalari, ya’ni bankning
boshqa manbalardan mablag‘ jalb etish jarayonidir.
Kredit operatsiyalarining iqtisodiy mohiyati ularning qaytuvchanlik, to‘lovlilik, muddatlilik va
ta’minlanganlik tamoyillariga asoslanadi. Bu tamoyillar bank kredit portfelining sifatini saqlash hamda
risklarni kamaytirish uchun muhim hisoblanadi.
Kredit munosabatlari iqtisodiyotda kapital aylanishini tezlashtiradi, yangi investitsion loyihalarni
moliyalashtiradi, ishlab chiqarish hajmini kengaytiradi va bandlikni oshiradi. Shu bois tijorat banklarining
kredit faoliyati mamlakat iqtisodiy barqarorligining asosiy omillaridan biridir.
Xulosa
Tijorat banklarining kredit operatsiyalarini to‘g‘ri tashkil etish va rasmiylashtirish ularning moliyaviy
barqarorligini ta’minlaydi. Samarali kredit siyosati bank foydaliligini oshiradi, mijozlar ishonchini
mustahkamlaydi va iqtisodiy o‘sishga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Kredit jarayonining har bir bosqichida risklarni
boshqarish va kredit intizomini saqlash bank tizimi barqarorligining garovidir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki me’yoriy hujjatlari.
2.
“Bank ishi asoslari” – O‘quv qo‘llanma. Toshkent, 2022.
3.
Karimov A., Jo‘rayev X. – Tijorat banklari faoliyati. Toshkent, 2021.
4.
www.cbu.uz – O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki rasmiy veb-sayti.
