Том 5 № 11(Special Issue) (2025): Accelerating Reforms in the Financial and Credit System, Expanding the Scope of Services Market, and Promoting Competition: Existing Problems and Their Solutions
Том 5 № 11(Special Issue) (2025): Accelerating Reforms in the Financial and Credit System, Expanding the Scope of Services Market, and Promoting Competition: Existing Problems and Their Solutions
Опубликован:
15-11-2025
Статьи
5-7
20
8
O‘ZBEKISTONDA RAQAMLI BANK TIZIMINING O‘RNI VA UNI TAKOMILLASHTIRISH O‘RNI
Bugungi XXI asr texnika va texnologilar davrida axborot tizimi ko’zga ko’rinadigan
darajada o’zgarganligi natejasida hukumat, jamiyat, iqtisodiyot, biznes, savdo va bank sohlarida tub
o’zgarishlarni ko’rishimiz mumkin. Ushbu tezisda O’zbekistondagi raqamli banklarning rivojlanish
boshqichlari va ularni rivojlantirishda qo’llanilyotgan chora-tadbirlar haqida yoritib beriladi
darajada o’zgarganligi natejasida hukumat, jamiyat, iqtisodiyot, biznes, savdo va bank sohlarida tub
o’zgarishlarni ko’rishimiz mumkin. Ushbu tezisda O’zbekistondagi raqamli banklarning rivojlanish
boshqichlari va ularni rivojlantirishda qo’llanilyotgan chora-tadbirlar haqida yoritib beriladi
8–10
21
6
TIJORAT BANKLARI DAROMADLARINING DARAJASIGA BAHO BERISHDA QOʻLLANILADIGAN ASOSIY KOʻRSATKICHLAR
ushbu tezisda tijorat banklari daromadlarining darajasiga baho berishda qoʻllaniladigan
asosiy koʻrsatkichlar, jumladan bank aktivlarining rentabelligi koʻrsatkichi haqida, aktivlarining rentabelligini
oshirish, sof foydaning oʻsish surʼati bilan brutto aktivlarning oʻsish surʼati oʻrtasidagi mutanosiblikni
taʼminlash yuzasidan, Respublikamizning yirik banklaridan biri bo‘lgan, Turonbank va
Oʻzsanoatqurilishbankda aktivlarning rentabellik darajasi va Turonbankda aktivlar va sof foyda miqdorining
oʻzgarishi 2020-2024 yillarda 4 yillik hisobot ma’lumotlari asosida o‘rganilgan hamda tegishli xulosalar
qilingan
asosiy koʻrsatkichlar, jumladan bank aktivlarining rentabelligi koʻrsatkichi haqida, aktivlarining rentabelligini
oshirish, sof foydaning oʻsish surʼati bilan brutto aktivlarning oʻsish surʼati oʻrtasidagi mutanosiblikni
taʼminlash yuzasidan, Respublikamizning yirik banklaridan biri bo‘lgan, Turonbank va
Oʻzsanoatqurilishbankda aktivlarning rentabellik darajasi va Turonbankda aktivlar va sof foyda miqdorining
oʻzgarishi 2020-2024 yillarda 4 yillik hisobot ma’lumotlari asosida o‘rganilgan hamda tegishli xulosalar
qilingan
11-14
17
15
XALQARO MOLIYAVIY INSTITUTLAR BILAN HAMKORLIKNING SAMARADORLIGI
Maqolada O‘zbekistonning xalqaro moliyaviy institutlar bilan hamkorlik qilish
jarayonlari, ularning milliy iqtisodiy rivojlanishga ta’siri hamda ushbu hamkorlikning samaradorligini
baholash boʼyicha xulosa, takliflar berilgan.
jarayonlari, ularning milliy iqtisodiy rivojlanishga ta’siri hamda ushbu hamkorlikning samaradorligini
baholash boʼyicha xulosa, takliflar berilgan.
15-17
24
27
XALQARO MOLIYA BOZORI DOLZARBLIGI
Ushbu maqolada xalqaro moliya bozorining rivojlanish bosqichlari bugungi kundagi xato
va kamchiliklari haqida ma’lumot beriladi.
va kamchiliklari haqida ma’lumot beriladi.
18-21
30
14
IQTISODIYOTDA MEHNAT RESURSLARINING O’RNI VA AHMIYATI
Ushbu maqolada mehnat resusrlari, ularni ishlab chiqishdagi o’rni, oqilona tashkil
etishning ahamiyati, O’zbekiston va jahon tajribasida resurslardan foydalanish tahlil qilinadi. Maqola nazariy
asoslar bilan yoritib berilgan.
etishning ahamiyati, O’zbekiston va jahon tajribasida resurslardan foydalanish tahlil qilinadi. Maqola nazariy
asoslar bilan yoritib berilgan.
22-26
21
12
ISLOMIY BANK TIZIMINING RIVOJLANISHI HAMDA O‘ZBEKISTONDA ISLOMIY BANKLARNI SHAKLLANTIRISH SARI YO’L
Ushbu maqolada islomiy bank tizimining mohiyati, uning asosiy tamoyillari hamda
an’anaviy bank tizimi bilan o‘xshash va farqli jihatlari yoritilgan. Islomiy moliya tizimining asosini tashkil
etuvchi foiz (ribo) taqiqi, riskni sheriklik asosida taqsimlash, real aktivlarga tayanish va axloqiy cheklovlar
mazmunan tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasida islomiy bank faoliyatini yo‘lga qo‘yish
uchun zarur bo‘lgan huquqiy, tashkiliy va iqtisodiy shart-sharoitlar o‘rganilib, amaldagi islohotlar hamda
istiqboldagi yo‘nalishlar bo‘yicha takliflar ilgari surilgan. Maqolada islomiy bank tizimini joriy etish orqali
mamlakatda barqaror va adolatli moliyaviy tizimni shakllantirish imkoniyatlari ko‘rsatib o‘tilgan
an’anaviy bank tizimi bilan o‘xshash va farqli jihatlari yoritilgan. Islomiy moliya tizimining asosini tashkil
etuvchi foiz (ribo) taqiqi, riskni sheriklik asosida taqsimlash, real aktivlarga tayanish va axloqiy cheklovlar
mazmunan tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasida islomiy bank faoliyatini yo‘lga qo‘yish
uchun zarur bo‘lgan huquqiy, tashkiliy va iqtisodiy shart-sharoitlar o‘rganilib, amaldagi islohotlar hamda
istiqboldagi yo‘nalishlar bo‘yicha takliflar ilgari surilgan. Maqolada islomiy bank tizimini joriy etish orqali
mamlakatda barqaror va adolatli moliyaviy tizimni shakllantirish imkoniyatlari ko‘rsatib o‘tilgan
27-32
21
13
ISLOMIY BANK XIZMATLARINING IQTISODIYOTNI RIVOJLANTIRISHDAGI AHAMIYATI
Mazkur maqolada islom banklarining xizmatlari, ularning iqtisodiyotdagi o‘rni va
ahamiyati keng yoritilgan. Islom moliya tizimi an’anaviy bank tizimidan farqli ravishda foiz asosida emas,
balki sheriklik va savdo asosida faoliyat yuritadi. Maqolada islom banklari tomonidan taqdim etiladigan asosiy
xizmatlar – mudaraba, musharaka, murabaha, ijara, istisna va sukuk kabi moliyaviy instrumentlar tahlil
qilinadi. Shuningdek, olimlar va iqtisodchilar fikrlari asosida islom banklari xizmatlarining ijtimoiy adolat,
moliyaviy barqarorlik va iqtisodiy rivojlanishga ta’siri muhokama qilinadi
ahamiyati keng yoritilgan. Islom moliya tizimi an’anaviy bank tizimidan farqli ravishda foiz asosida emas,
balki sheriklik va savdo asosida faoliyat yuritadi. Maqolada islom banklari tomonidan taqdim etiladigan asosiy
xizmatlar – mudaraba, musharaka, murabaha, ijara, istisna va sukuk kabi moliyaviy instrumentlar tahlil
qilinadi. Shuningdek, olimlar va iqtisodchilar fikrlari asosida islom banklari xizmatlarining ijtimoiy adolat,
moliyaviy barqarorlik va iqtisodiy rivojlanishga ta’siri muhokama qilinadi
33-36
16
8
KICHIK BIZNES SUBYEKTLARINI MОLIYALASHTIRISHDA ISLОMIY BANK MAHSULОTLARIDAN FОYDALANISH IMKОNIYATLARI VA ISTIQBОLLARI
Mazkur maqоlada О‘zbekistоn mоliya tizimida islоmiy bank mahsulоtlarini jоriy etish
оrqali kichik biznes subyektlarini mоliyalashtirish imkоniyatlari tahlil qilingan. Islоmiy mоliya
tamоyillarining mоhiyati, ularning milliy iqtisоdiy tizimga mоsligi, mavjud muammоlar va istiqbоlli
yо‘nalishlar yоritilgan. Tadqiqоt natijalariga kо‘ra, islоmiy mоliya vоsitalari kichik biznes uchun adоlatli,
barqarоr va diniy e’tiqоdlarga mоs mоliyaviy manba bо‘lishi mumkinligi kо‘zda tutilgan.
оrqali kichik biznes subyektlarini mоliyalashtirish imkоniyatlari tahlil qilingan. Islоmiy mоliya
tamоyillarining mоhiyati, ularning milliy iqtisоdiy tizimga mоsligi, mavjud muammоlar va istiqbоlli
yо‘nalishlar yоritilgan. Tadqiqоt natijalariga kо‘ra, islоmiy mоliya vоsitalari kichik biznes uchun adоlatli,
barqarоr va diniy e’tiqоdlarga mоs mоliyaviy manba bо‘lishi mumkinligi kо‘zda tutilgan.
37–38
26
7
“OʻZBEKİSTON SHAROİTİDA CHİQİNDİLARNİ QAYTA İSHLASH KORXONALARİNİ MOLİYALASHTİRİSHNİNG AFZALLİKLARİ VA KAMCHİLİKLARİ”
Mazkur maqolada Oʻzbekiston Respublikasida chiqindilarni qayta ishlash sohasini
moliyalashtirishning mavjud holati, afzalliklari va kamchiliklari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. So‘nggi yillarda
mamlakatda “yashil iqtisodiyot” tamoyillarini joriy etish, atrof-muhitni muhofaza qilish va resurslardan
oqilona foydalanish masalalariga alohida e’tibor qaratilmoqda. Shu bois chiqindilarni qayta ishlash
korxonalarini rivojlantirishni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash ekologik barqarorlikni ta’minlash bilan bir qatorda
iqtisodiy o‘sishni ham rag‘batlantiradi.
moliyalashtirishning mavjud holati, afzalliklari va kamchiliklari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. So‘nggi yillarda
mamlakatda “yashil iqtisodiyot” tamoyillarini joriy etish, atrof-muhitni muhofaza qilish va resurslardan
oqilona foydalanish masalalariga alohida e’tibor qaratilmoqda. Shu bois chiqindilarni qayta ishlash
korxonalarini rivojlantirishni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash ekologik barqarorlikni ta’minlash bilan bir qatorda
iqtisodiy o‘sishni ham rag‘batlantiradi.
39–41
23
17
O'ZBEKISTONDA TIJORAT BANKLARINI TRANSFORMATSIYA QILISHNING DOLZARB MASALALARI
Ushbu tezisda O‘zbekiston Respublikasida tijorat banklarini transformatsiya qilish
jarayonining dolzarb masalalari tahlil qilinadi. Bank tizimini modernizatsiya qilish va uni xalqaro moliya
standartlariga moslashtirish, korporativ boshqaruv, raqamli texnologiyalar va moliyaviy barqarorlikni
ta’minlash kabi yo‘nalishlarning ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, banklarni transformatsiya qilish orqali
iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish, investitsiya muhitini yaxshilash hamda aholining moliyaviy xizmatlardan
foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish masalalariga e’tibor qaratilgan. Tadqiqotda mavjud muammolar,
ularni hal etish bo‘yicha takliflar hamda tijorat banklarining raqobatbardoshligini oshirish yo‘llari ko‘rsatib
o‘tilgan
jarayonining dolzarb masalalari tahlil qilinadi. Bank tizimini modernizatsiya qilish va uni xalqaro moliya
standartlariga moslashtirish, korporativ boshqaruv, raqamli texnologiyalar va moliyaviy barqarorlikni
ta’minlash kabi yo‘nalishlarning ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, banklarni transformatsiya qilish orqali
iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantirish, investitsiya muhitini yaxshilash hamda aholining moliyaviy xizmatlardan
foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish masalalariga e’tibor qaratilgan. Tadqiqotda mavjud muammolar,
ularni hal etish bo‘yicha takliflar hamda tijorat banklarining raqobatbardoshligini oshirish yo‘llari ko‘rsatib
o‘tilgan
42–45
17
14
ISLOMIY BANKLAR VA AN'ANAVIY BANKLAR O’RTASIDAGI FARQ TAHLILI
Ushbu maqolada islomiy banklar va an’anaviy banklar orqali uy sotib olishning muhim
jihatlari o‘rganiladi. Islomiy banklar shariat tamoyillariga asoslanib faoliyat yuritadi, foiz (riba)ni taqiqlaydi
va axloqiy moliyaviy operatsiyalarni targ‘ib qiladi. An’anaviy banklar esa foizga asoslangan moliyalashtirishni
taklif qiladi. Maqolada moliyalashtirish usullari, shartnoma tuzilmalari, shaffoflik, axloqiy yondashuv, kredit
baholash, dastlabki to‘lov, me’yoriy talablar va xatarni bo‘lishish kabi asosiy jihatlar tahlil qilinadi. Ushbu
jihatlarni tushunish, uy xarid qilishni rejalashtirayotgan shaxslar uchun mavjud moliyaviy variantlarni to‘g‘ri
tanlashda muhim ahamiyatga ega
jihatlari o‘rganiladi. Islomiy banklar shariat tamoyillariga asoslanib faoliyat yuritadi, foiz (riba)ni taqiqlaydi
va axloqiy moliyaviy operatsiyalarni targ‘ib qiladi. An’anaviy banklar esa foizga asoslangan moliyalashtirishni
taklif qiladi. Maqolada moliyalashtirish usullari, shartnoma tuzilmalari, shaffoflik, axloqiy yondashuv, kredit
baholash, dastlabki to‘lov, me’yoriy talablar va xatarni bo‘lishish kabi asosiy jihatlar tahlil qilinadi. Ushbu
jihatlarni tushunish, uy xarid qilishni rejalashtirayotgan shaxslar uchun mavjud moliyaviy variantlarni to‘g‘ri
tanlashda muhim ahamiyatga ega
46–49
23
11
ХОРИЖИЙ ТИЖОРАТ БАНКЛАРИДА КРЕДИТ ФАОЛИЯТИГА ТАЪСИР ҚИЛУВЧИ МОЛИЯВИЙ КЎРСАТКИЧЛАР ТАҲЛИЛИ
Ушбу тезисда тижорат банкларида амалга ошириладиган кредит фаолияти ва
ундаги ўрнатиладиган кредит механизмларига таъсир қилувчи бевосита ва билвосита таъсир қилувчи
банкнинг молиявий кўрсаткичлари таҳлили келтирилган. Хусусан, банкнинг активлари ва пассивлари
таркибий тузилиши динамикаси ҳамда банкнинг активлар ва капитал рентабелликлари каби
кўрсаткичларнинг 10 йиллик ҳолати таҳлили амалга оширилган.
ундаги ўрнатиладиган кредит механизмларига таъсир қилувчи бевосита ва билвосита таъсир қилувчи
банкнинг молиявий кўрсаткичлари таҳлили келтирилган. Хусусан, банкнинг активлари ва пассивлари
таркибий тузилиши динамикаси ҳамда банкнинг активлар ва капитал рентабелликлари каби
кўрсаткичларнинг 10 йиллик ҳолати таҳлили амалга оширилган.
50–52
16
12
TIJORAT BANKLARIDA AHOLI OMONATLARINING JOZIBADORLIGINI OSHIRISH
Maqolada tijorat banklarining depozit bazasini mustahkamlash borasidagi ilmiy qarashlar,
mamlakatimizdagi tijorat banklari depozit bazasining bugungi holati hamda omonatlarning kengayishiga ichki
va tashqi omillarning ta’siri tahlil qilinadi, shuningdek, ularni mustahkamlash va mustahkamlash yo‘llari
ko‘rib chiqiladi.
mamlakatimizdagi tijorat banklari depozit bazasining bugungi holati hamda omonatlarning kengayishiga ichki
va tashqi omillarning ta’siri tahlil qilinadi, shuningdek, ularni mustahkamlash va mustahkamlash yo‘llari
ko‘rib chiqiladi.
53–55
19
11
ISLOM MOLIYA TIZIMI IMKONIYATLARIDAN OʻZBEKISTON IQTISODIYOTIDA FOYDALANISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATI
Ushbu tezisda Islom moliyasining kirib kelishi O’zbekiston iqtisodiyoti uchun qanchalik
darajada foydali bo’lishi to’g’risida ma’lumot beriladi.
darajada foydali bo’lishi to’g’risida ma’lumot beriladi.
56–58
15
17
INNOVATSION INVESTITSIYALAR VA INTELLEKTUAL KAPITAL INTEGRATSIYASI: O‘ZBEKISTON IQTISODIY BARQARORLIGINING YANGI DRAYVERI
Ushbu tezis O‘zbekiston iqtisodiyotida intellektual kapital va innovatsion investitsiyalar
integratsiyasining barqaror rivojlanishdagi strategik ahamiyatini tahlil qiladi. Inson resurslari, ilmiy salohiyat
va texnologik yangiliklarning uyg‘unligi natijasida shakllanayotgan bilimga asoslangan iqtisodiyot yangi
konseptual paradigma(rivojlanish modeli) sifatida talqin etiladi. Mazkur yondashuv milliy raqobatbardoshlikni
mustahkamlab, innovatsion taraqqiyotni tezlashtiruvchi va iqtisodiyotning uzoq muddatli barqarorligini
ta’minlovchi sifat jihatidan yangi o‘sish modelini vujudga keltiradi.
integratsiyasining barqaror rivojlanishdagi strategik ahamiyatini tahlil qiladi. Inson resurslari, ilmiy salohiyat
va texnologik yangiliklarning uyg‘unligi natijasida shakllanayotgan bilimga asoslangan iqtisodiyot yangi
konseptual paradigma(rivojlanish modeli) sifatida talqin etiladi. Mazkur yondashuv milliy raqobatbardoshlikni
mustahkamlab, innovatsion taraqqiyotni tezlashtiruvchi va iqtisodiyotning uzoq muddatli barqarorligini
ta’minlovchi sifat jihatidan yangi o‘sish modelini vujudga keltiradi.
59–62
19
9
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI TIJORAT BANKLARIDAGI MUOMOLARNI KELIB CHIQISH SABABLARI VA UNGA TA’SIR ETUVCHI OMILLAR
Ushbu tezisda O‘zbekiston tijorat banklarida muomalarning kelib chiqish sabablari va
ularga ta’sir etuvchi asosiy omillar yoritilgan. Iqtisodiy o‘sish, pul-kredit siyosati, bank tizimining barqarorligi
hamda aholining moliyaviy savodxonligi muhim omillar sifatida ko‘rsatib o‘tiladi.
ularga ta’sir etuvchi asosiy omillar yoritilgan. Iqtisodiy o‘sish, pul-kredit siyosati, bank tizimining barqarorligi
hamda aholining moliyaviy savodxonligi muhim omillar sifatida ko‘rsatib o‘tiladi.
63–65
21
8
EKSPORTNI MOLIYALASHTIRISH AMALIYOTI
Ushbu tezisda eksportni moliyalashtirish amaliyotini takomillashtirish xususidagi ilmiynazariy qarashlar, eksportni moliyalashtirishning innovatsion shakllaridan biri bo‘lgan lizing amaliyoti
bo‘yicha ilg‘or xorij tajribasi va uing amaliy ahamiyati bayon qilingan
bo‘yicha ilg‘or xorij tajribasi va uing amaliy ahamiyati bayon qilingan
66–68
14
7
TIJORAT BANKLARIDA INNOVATSION BANK XIZMATLARINI KO‘PAYTIRISH MASALALARI
Mazkur tezisda O‘zbekiston tijorat banklarida innovatsion bank xizmatlarini
rivojlantirishning dolzarbligi, ularning iqtisodiy samaradorlikni oshirishdagi o‘rni va mavjud muammolar
tahlil qilingan. Shuningdek, innovatsion xizmatlarni kengaytirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
Ishda raqamli bank texnologiyalarining ahamiyati, FinTech yechimlarining afzalliklari hamda bank tizimini
raqamli transformatsiyaga tayyorlash masalalari yoritilgan.
rivojlantirishning dolzarbligi, ularning iqtisodiy samaradorlikni oshirishdagi o‘rni va mavjud muammolar
tahlil qilingan. Shuningdek, innovatsion xizmatlarni kengaytirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
Ishda raqamli bank texnologiyalarining ahamiyati, FinTech yechimlarining afzalliklari hamda bank tizimini
raqamli transformatsiyaga tayyorlash masalalari yoritilgan.
69–70
15
10
BIZNES XAVFINI KAMAYTIRISH UCHUN RISKLARNI BOSHQARISH VA TURLI MOLIYAVIY YONDASHUVLAR
Ushbu maqolada uchta turli riskni boshqarish usuli tahlil qilinadi: aksiyalarni “short”
qilish orqali aktivlarni xedjirlash, forward shartnomalari orqali pul oqimini xedjirlash va fyuchers
shartnomalari. Maqola har bir usulning mohiyati, qo‘llanishi, afzalliklari va kamchiliklarini tushuntiradi.
Ushbu usullarni bayon etish orqali tadqiqot o‘quvchilarga turli bitim turlarida riskni boshqarish
samaradorligini tushunishga yordam beradi. Maqola riskni boshqarish bo‘yicha strategiyalarni taklif qiladi va
moliyaviy operatsiyalarda qaror qabul qiluvchilar uchun tavsiyalar beradi
qilish orqali aktivlarni xedjirlash, forward shartnomalari orqali pul oqimini xedjirlash va fyuchers
shartnomalari. Maqola har bir usulning mohiyati, qo‘llanishi, afzalliklari va kamchiliklarini tushuntiradi.
Ushbu usullarni bayon etish orqali tadqiqot o‘quvchilarga turli bitim turlarida riskni boshqarish
samaradorligini tushunishga yordam beradi. Maqola riskni boshqarish bo‘yicha strategiyalarni taklif qiladi va
moliyaviy operatsiyalarda qaror qabul qiluvchilar uchun tavsiyalar beradi
71–72
15
13
TIJORAT BANKLARINING MOLIYAVIY BARQARORLIGINI OSHIRISH ISTIQBOLLARI
Mazkur maqolada tijorat banklarining moliyaviy barqarorligini ta’minlash masalalari,
ularning hozirgi holati va istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Xalqaro moliyaviy tashkilotlar
— Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi (IMF) hamda Bank for International Settlements (BIS) hisobotlariga
tayangan holda global moliyaviy barqarorlikka tahdid soluvchi omillar ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek,
O‘zbekiston tijorat banklari faoliyatining bugungi holati, ularning kapital yetarliligi, likvidlik boshqaruvi va
risklarni diversifikatsiya qilish darajasi ilmiy asosda o‘rganiladi. Maqolada tijorat banklarining moliyaviy
barqarorligini oshirish uchun kapital bazasini mustahkamlash, raqamli texnologiyalarni keng joriy etish, Basel
III standartlarini qo‘llash hamda NBFI sektorini rivojlantirish bo‘yicha takliflar berilgan.
ularning hozirgi holati va istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Xalqaro moliyaviy tashkilotlar
— Xalqaro Valyuta Jamg‘armasi (IMF) hamda Bank for International Settlements (BIS) hisobotlariga
tayangan holda global moliyaviy barqarorlikka tahdid soluvchi omillar ko‘rsatib o‘tiladi. Shuningdek,
O‘zbekiston tijorat banklari faoliyatining bugungi holati, ularning kapital yetarliligi, likvidlik boshqaruvi va
risklarni diversifikatsiya qilish darajasi ilmiy asosda o‘rganiladi. Maqolada tijorat banklarining moliyaviy
barqarorligini oshirish uchun kapital bazasini mustahkamlash, raqamli texnologiyalarni keng joriy etish, Basel
III standartlarini qo‘llash hamda NBFI sektorini rivojlantirish bo‘yicha takliflar berilgan.
73–74
18
12
ХALQARO MOLIYAVIY XIZMATLAR BOZORIDA RAQABATNI KUCHAYTIRISH VA KAPITAL BOZORINI RIVOJLANTIRISH
Mazkur tezisda xalqaro moliyaviy xizmatlar bozorida raqobat muhitini shakllantirish,
kapital bozorini rivojlantirish hamda investitsion faoliyatni rag‘batlantirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda
global moliya tizimidagi o‘zgarishlar, raqobat omillari, moliyaviy innovatsiyalar hamda raqamli
transformatsiyaning kapital bozorlariga ta’siri tahlil qilinadi
kapital bozorini rivojlantirish hamda investitsion faoliyatni rag‘batlantirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda
global moliya tizimidagi o‘zgarishlar, raqobat omillari, moliyaviy innovatsiyalar hamda raqamli
transformatsiyaning kapital bozorlariga ta’siri tahlil qilinadi
75–78
16
7
TADBIRKORLIK FAOLIYATINING UY XOʻJALIKLARI DAROMADLARINI OSHIRISHDAGI OʻRNI VA AHAMIYATI
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida aholining turmush darajasini oshirishda
tadbirkorlik faoliyatining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Aholi daromadlari tarkibi, ularning shakllanish
manbalari, real va nominal daromadlar o‘rtasidagi farqlar, shuningdek, tadbirkorlik faoliyatining aholi
daromadlariga ta’siri statistik ma’lumotlar asosida yoritilgan. Tadqiqot davomida uy xo‘jaliklari daromadlari
tarkibida mehnat faoliyati va yakka tartibdagi tadbirkorlikdan olinadigan daromadlar ulushi o‘rganilib,
tadbirkorlikning iqtisodiy faollikni oshirish hamda aholi farovonligini ta’minlashdagi strategik ahamiyati
ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, mintaqalar kesimida aholi daromadlari o‘zgarishlari tahlil qilinib, ularni
oshirishda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning samarali mexanizmlari asoslab berilgan
tadbirkorlik faoliyatining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Aholi daromadlari tarkibi, ularning shakllanish
manbalari, real va nominal daromadlar o‘rtasidagi farqlar, shuningdek, tadbirkorlik faoliyatining aholi
daromadlariga ta’siri statistik ma’lumotlar asosida yoritilgan. Tadqiqot davomida uy xo‘jaliklari daromadlari
tarkibida mehnat faoliyati va yakka tartibdagi tadbirkorlikdan olinadigan daromadlar ulushi o‘rganilib,
tadbirkorlikning iqtisodiy faollikni oshirish hamda aholi farovonligini ta’minlashdagi strategik ahamiyati
ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, mintaqalar kesimida aholi daromadlari o‘zgarishlari tahlil qilinib, ularni
oshirishda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning samarali mexanizmlari asoslab berilgan
79–81
20
14
XORIJIY DAVLATLAR TAJRIBASI ASOSIDA QISHLOQ XO’JALIGI TAVAKKALCHILIGINI SUG’IRTALASH MUAMMOLARI
Maqolada turli mamlakatlarda qishloq xo'jaligi sug'urtasini joriy etish tajribasi tahlil
qilinadi. Qishloq xo‘jaligidagi xatarlarni minimallashtirish va ushbu sohani izchil rivojlantirish tarmoqda
tadbirkorlik sohasini moliyalashtirishga bog‘liq. Shu bilan birga, mamlakatimizda shakllangan qishloq
xo‘jaligi sug‘urtasi tizimi tegishli jahon tajribasi fonida ko‘rib chiqilib, agrar sohada joriy etila boshlagan yangi
sug‘urta mexanizmlarining xususiyatlari tahlil etiladi
qilinadi. Qishloq xo‘jaligidagi xatarlarni minimallashtirish va ushbu sohani izchil rivojlantirish tarmoqda
tadbirkorlik sohasini moliyalashtirishga bog‘liq. Shu bilan birga, mamlakatimizda shakllangan qishloq
xo‘jaligi sug‘urtasi tizimi tegishli jahon tajribasi fonida ko‘rib chiqilib, agrar sohada joriy etila boshlagan yangi
sug‘urta mexanizmlarining xususiyatlari tahlil etiladi
82–86
13
8
ЎЗБЕКИСТОН ИҚТИСОДИЁТИНИНГ МОЛИЯ СЕКТОРИНИ РИВОЖЛАНТИРИШНИНГ ДОЛЗАРБ МУАММОЛАРИ
Илғор хориж тажрибаси кўрсатадики, молия секторини ривожлантириш иқтисодиётнинг реал
секторини барқарор ривожлантиришнинг зарурий шарти ҳисобланади. Миллий валютанинг
барқарорлигини таъминлаш, инфляцияга қарши курашиш, давлат бюджетининг мутаносиблигини
таъминлаш иқтисодиётнинг реал сектори корхоналари фаолиятини ривожлантиришда муҳим ўрин
тутади.
секторини барқарор ривожлантиришнинг зарурий шарти ҳисобланади. Миллий валютанинг
барқарорлигини таъминлаш, инфляцияга қарши курашиш, давлат бюджетининг мутаносиблигини
таъминлаш иқтисодиётнинг реал сектори корхоналари фаолиятини ривожлантиришда муҳим ўрин
тутади.
87–92
19
7
YEVROPA DAVLATLARIDA TIZIMLI AHAMIYATGA MOLIK BANKLARNI ANIQLASH VA TARTIBGA SOLISH AMALIYOTI
Maqolada tizimli ahamiyatga molik banklar faoliyati nazariy jihatdan oʻrganilgan.
Xususan, iqtisodchi olimlarning mazkur masala yuzasidan bildirgan fikrlari va ilmiy tadqiqotlari oʻrganilgan
Shu bilan birga, eng asosiy urgʻu global va milliy tizimli ahamiyatga molik banklarni aniqlash
metodologiyasiga qaratilgan. Jumladan, Germaniya, Buyuk Britaniya, va tahliliy maʼlumotlari oʻrganilgan
Xususan, iqtisodchi olimlarning mazkur masala yuzasidan bildirgan fikrlari va ilmiy tadqiqotlari oʻrganilgan
Shu bilan birga, eng asosiy urgʻu global va milliy tizimli ahamiyatga molik banklarni aniqlash
metodologiyasiga qaratilgan. Jumladan, Germaniya, Buyuk Britaniya, va tahliliy maʼlumotlari oʻrganilgan
93–96
25
7
KICHIK BIZNES SUBYEKTLARINI MОLIYALASHTIRISHDA ISLОMIY BANK MAHSULОTLARIDAN FОYDALANISH IMKОNIYATLARI VA ISTIQBОLLARI
Mazkur maqоlada О‘zbekistоn mоliya tizimida islоmiy bank mahsulоtlarini jоriy etish
оrqali kichik biznes subyektlarini mоliyalashtirish imkоniyatlari tahlil qilingan. Islоmiy mоliya
tamоyillarining mоhiyati, ularning milliy iqtisоdiy tizimga mоsligi, mavjud muammоlar va istiqbоlli
yо‘nalishlar yоritilgan. Tadqiqоt natijalariga kо‘ra, islоmiy mоliya vоsitalari kichik biznes uchun adоlatli,
barqarоr va diniy e’tiqоdlarga mоs mоliyaviy manba bо‘lishi mumkinligi kо‘zda tutilgan
оrqali kichik biznes subyektlarini mоliyalashtirish imkоniyatlari tahlil qilingan. Islоmiy mоliya
tamоyillarining mоhiyati, ularning milliy iqtisоdiy tizimga mоsligi, mavjud muammоlar va istiqbоlli
yо‘nalishlar yоritilgan. Tadqiqоt natijalariga kо‘ra, islоmiy mоliya vоsitalari kichik biznes uchun adоlatli,
barqarоr va diniy e’tiqоdlarga mоs mоliyaviy manba bо‘lishi mumkinligi kо‘zda tutilgan
97–99
17
7
TIJORAT BANKLARIDA KREDIT XAVFINI BOSHQARISH
Mazkur tezisning maqsadi — O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklarida muammoli
kreditlar holatini tahlil qilish, ularning kelib chiqish sabablarini aniqlash va bartaraf etishning samarali
yo‘llarini ilmiy asosda ko‘rsatib berishdan iborat. Taklif etilgan choralar bank faoliyati barqarorligini
ta’minlash va kredit portfeli sifatini oshirishga xizmat qiladi.
kreditlar holatini tahlil qilish, ularning kelib chiqish sabablarini aniqlash va bartaraf etishning samarali
yo‘llarini ilmiy asosda ko‘rsatib berishdan iborat. Taklif etilgan choralar bank faoliyati barqarorligini
ta’minlash va kredit portfeli sifatini oshirishga xizmat qiladi.
100–105
21
15
МАСЪАЛАҲОИ МУОСИРИ СИЁСАТИ ҲУҚУҚӢ-МОЛИЯВИИ ТОҶИКИСТОН
Дар мақола масъалаҳои мубрами сиёсати молиявию ҳуқуқии Тоҷикистон дар шароити рушди
муосири иқтисодӣ ва ҳамгироӣ ба фазои иқтисодии ҷаҳонӣ таҳлил карда мешаванд. Аз ҷумла, роҳҳои
такмили заминаи меъёрию ҳуқуқии танзими молиявӣ, баланд бардоштани шаффофият ва самаранокии
молияи давлатӣ, инчунин тадбирҳои мубориза бо коррупсия ва амалиёти ғайриқонунии молиявӣ
баррасӣ карда мешаванд. Мақола мушкилоти асосии кишварро ҳангоми татбиқи сиёсати молиявию
ҳуқуқи таҳлил намуда, барои рафъи онҳо тавсияҳо пешниҳод шудааст, ки ин бояд ба рушди устувори
иқтисодӣ ва баланд бардоштани ҷолибияти сармоягузории Тоҷикистон мусоидат намояд.
муосири иқтисодӣ ва ҳамгироӣ ба фазои иқтисодии ҷаҳонӣ таҳлил карда мешаванд. Аз ҷумла, роҳҳои
такмили заминаи меъёрию ҳуқуқии танзими молиявӣ, баланд бардоштани шаффофият ва самаранокии
молияи давлатӣ, инчунин тадбирҳои мубориза бо коррупсия ва амалиёти ғайриқонунии молиявӣ
баррасӣ карда мешаванд. Мақола мушкилоти асосии кишварро ҳангоми татбиқи сиёсати молиявию
ҳуқуқи таҳлил намуда, барои рафъи онҳо тавсияҳо пешниҳод шудааст, ки ин бояд ба рушди устувори
иқтисодӣ ва баланд бардоштани ҷолибияти сармоягузории Тоҷикистон мусоидат намояд.
107–109
22
7
0
PARRANDACHILIKNI MOLIYAVIY QUVVATLASH VOSITALARI
Maqolada parrandachilikni moliyaviy quvvatlashning zaruriyati, moliyaviy qoʻllab
quvvatlash vositalari va ularni amalga oshirish mexanizmi bayon etiladi.
quvvatlash vositalari va ularni amalga oshirish mexanizmi bayon etiladi.
110–111
15
8
KICHIK BIZNES SUB’EKTLARI RIVOJLANISHI VA MOLIYAVIY RESURSLARINI SHAKLLANTIRISHNING HUQUQIY NAZARIY ASOSLARI
Mamlakatimizda olib borilayotgan islohotlar fuqarolarning davlat tomonidan berilayotgan
imkoniyatlaridan keng foydalanish, o‘zi xohlagan sohada yangiliklar tomon intilishi, mustaqil va erkin
tadbirkor sifatida o‘zini sinab ko‘rish imkoniyatini bermilmoqda. O‘zR VMning Kichik biznesni uzluksiz
qoʻllab-quvvatlash” kompleks dasturini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi qarorida “Moliyaviy
qoʻllab-quvvatlash vositalaridan foydalanish tartibi belgilab berildi»1 Unga ko‘ra, Loyiha tashabbuskori
100,0 mln soʻmgacha garovsiz kredit; 150,0 mln soʻmgacha garov talabi pasaytirilgan revolver kreditlar
olishlari mumkin.
imkoniyatlaridan keng foydalanish, o‘zi xohlagan sohada yangiliklar tomon intilishi, mustaqil va erkin
tadbirkor sifatida o‘zini sinab ko‘rish imkoniyatini bermilmoqda. O‘zR VMning Kichik biznesni uzluksiz
qoʻllab-quvvatlash” kompleks dasturini amalga oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi qarorida “Moliyaviy
qoʻllab-quvvatlash vositalaridan foydalanish tartibi belgilab berildi»1 Unga ko‘ra, Loyiha tashabbuskori
100,0 mln soʻmgacha garovsiz kredit; 150,0 mln soʻmgacha garov talabi pasaytirilgan revolver kreditlar
olishlari mumkin.
112–113
20
6
ЭКОНОМИЧЕСКАЯ КУЛЬТУРА БУДУЩИХ ПЕДАГОГОВ В УСЛОВИЯХ РАЗВИТИЯ КОНКУРЕНТНОЙ ФИНАНСОВОЙ СРЕДЫ: РОЛЬ ГИБРИДНОГО ОБУЧЕНИЯ
В статье рассматривается проблема формирования экономической культуры
будущих педагогов в условиях цифровизации и усиления конкуренции на финансовом рынке.
Обозначается значение гибридного обучения, объединяющего традиционные и цифровые форматы
будущих педагогов в условиях цифровизации и усиления конкуренции на финансовом рынке.
Обозначается значение гибридного обучения, объединяющего традиционные и цифровые форматы
114–118
15
10
СБЕРЕГАТЕЛЬНЫЕ И ИНВЕСТИЦИОННЫЕ ПРОДУКТЫ ДЛЯ НАСЕЛЕНИЯ НА ФИНАНСОВОМ РЫНКЕ РОССИИ
В статье дана классификация финансовых продуктов для граждан –
инвестиционных, сберегательных и гибридных. Проанализирована динамика отдельных показателей
активности населения на финансовом рынке. Обозначены ключевые проблемы и пути их решения в
целях повышения инвестиционной направленности финансового рынка и вовлечения в него граждан
инвестиционных, сберегательных и гибридных. Проанализирована динамика отдельных показателей
активности населения на финансовом рынке. Обозначены ключевые проблемы и пути их решения в
целях повышения инвестиционной направленности финансового рынка и вовлечения в него граждан
119–121
28
7
TADBIRKORLIK SUBYEKTLARI MOLIYAVIY HOLATI TO‘G‘RISIDAGI HISOBOTNING MOHIYATI VA UNING AHAMIYATI
Ushbu tezisda moliyaviy hisobotlarning asosiy shakllaridan biri sifatida buxgalteriya
balansining batafsil ta'rifi, uning turlari va korxona moliyaviy boshqaruvidagi ahamiyati bayon etilgan.
Shuningdek, aktivlar, majburiyatlar va balansning har bir bo‘limi hamda moddalari iqtisodiy mohiyati
yoritilgan bo‘lib buxgalteiya balansini tuzish va takomillashtirishga oid bir qancha takliflar keltirilgan.
balansining batafsil ta'rifi, uning turlari va korxona moliyaviy boshqaruvidagi ahamiyati bayon etilgan.
Shuningdek, aktivlar, majburiyatlar va balansning har bir bo‘limi hamda moddalari iqtisodiy mohiyati
yoritilgan bo‘lib buxgalteiya balansini tuzish va takomillashtirishga oid bir qancha takliflar keltirilgan.
122–123
13
3
MOLIYAVIY XIZMATLAR BOZORIDA RAQOBATNI KUCHAYTIRISH VA KAPITAL BOZORINI RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada moliyaviy xizmatlar bozorida raqobatni kuchaytirishning nazariy
asoslari hamda kapital bozorini rivojlantirishning dolzarb jihatlari tahlil etilgan. So‘nggi yillarda O‘zbekiston
moliya tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar, bank va nobank sektorlar faoliyatidagi o‘zgarishlar,
investitsion muhitni yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlar ko‘rib chiqilgan. Raqobat muhitining shakllanishi,
kapital bozorining jozibadorligini oshirish hamda xorijiy investitsiyalarni jalb etish omillari bo‘yicha
tavsiyalar ishlab chiqilgan
asoslari hamda kapital bozorini rivojlantirishning dolzarb jihatlari tahlil etilgan. So‘nggi yillarda O‘zbekiston
moliya tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar, bank va nobank sektorlar faoliyatidagi o‘zgarishlar,
investitsion muhitni yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlar ko‘rib chiqilgan. Raqobat muhitining shakllanishi,
kapital bozorining jozibadorligini oshirish hamda xorijiy investitsiyalarni jalb etish omillari bo‘yicha
tavsiyalar ishlab chiqilgan
124–125
13
4
O‘ZBEKISTONDA EKSPORT FAOLIYATINI QO‘LLAB-QUVVATLASHDA BANKLARNING HOZIRGI HOLATINI TAHLIL QILISH
Ushbu bobda O‘zbekiston tijorat banklarining eksport faoliyatini moliyalashtirishdagi
roli, eksport kreditlari hajmi, ularning iqtisodiyotdagi o‘rni hamda eksportni rag‘batlantirishdagi mexanizmlari
tahlil qilinadi. Banklarning eksportni qo‘llab-quvvatlashdagi moliyaviy vositalari, sug‘urta va kafolat
mexanizmlarining amaliy natijalari yoritiladi. Mazkur tadqiqotning dolzarbligi shundaki, eksport mamlakat
iqtisodiyotining barqaror o‘sishida muhim omil hisoblanadi. Bank tizimining faol ishtiroki eksport hajmini
oshirish, ishlab chiqaruvchilarning tashqi bozorlarga chiqishini qo‘llab-quvvatlashda beqiyos ahamiyatga ega
roli, eksport kreditlari hajmi, ularning iqtisodiyotdagi o‘rni hamda eksportni rag‘batlantirishdagi mexanizmlari
tahlil qilinadi. Banklarning eksportni qo‘llab-quvvatlashdagi moliyaviy vositalari, sug‘urta va kafolat
mexanizmlarining amaliy natijalari yoritiladi. Mazkur tadqiqotning dolzarbligi shundaki, eksport mamlakat
iqtisodiyotining barqaror o‘sishida muhim omil hisoblanadi. Bank tizimining faol ishtiroki eksport hajmini
oshirish, ishlab chiqaruvchilarning tashqi bozorlarga chiqishini qo‘llab-quvvatlashda beqiyos ahamiyatga ega
126–128
14
7
TIJORAT BANKLARMI AKTIVLARINI DAROMADLILIGI VA LIKVIDLILIGI O’RTASIDAGI MUTANOSIBLIKNI TA’MINLASH YO’LLARI
Ishda tijorat banklari aktivlarining daromadliligi va likvidliligi o‘rtasidagi muvozanatni
ta’minlash masalalari yoritilgan. Bank aktivlarini boshqarishda daromad va likvidlik o‘rtasidagi optimal
nisbatni topish, risklarni kamaytirish hamda barqarorlikni saqlash bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
ta’minlash masalalari yoritilgan. Bank aktivlarini boshqarishda daromad va likvidlik o‘rtasidagi optimal
nisbatni topish, risklarni kamaytirish hamda barqarorlikni saqlash bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan.
129–130
19
7
TIJORAT BANKLARI TOMONIDAN INVESTETSION LOYIHALARNI MOLIYALASHNI KENGAYTIRISH YO'LLARI
Mazkur ilmiy tezisda O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari tomonidan investitsion
loyihalarni moliyalashtirish jarayonining hozirgi holati, amalga oshirilayotgan islohotlar va ularni
kengaytirishning ustuvor yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida O‘zbekiston iqtisodiyotida
investitsion muhitni yaxshilashda tijorat banklarining o‘rni, ularning moliyaviy resurslari, uzoq muddatli
kreditlar hajmi, xalqaro tajriba va milliy sharoitdagi amaliy imkoniyatlar chuqur o‘rganilgan. Natijada
investitsion loyihalarni moliyalashtirishni kengaytirish uchun zarur bo‘lgan asosiy strategik takliflar ishlab
chiqilgan
loyihalarni moliyalashtirish jarayonining hozirgi holati, amalga oshirilayotgan islohotlar va ularni
kengaytirishning ustuvor yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida O‘zbekiston iqtisodiyotida
investitsion muhitni yaxshilashda tijorat banklarining o‘rni, ularning moliyaviy resurslari, uzoq muddatli
kreditlar hajmi, xalqaro tajriba va milliy sharoitdagi amaliy imkoniyatlar chuqur o‘rganilgan. Natijada
investitsion loyihalarni moliyalashtirishni kengaytirish uchun zarur bo‘lgan asosiy strategik takliflar ishlab
chiqilgan
131–134
15
7
MOLIYA-KREDIT MEXANIZMLARINING MODERNIZATSIYASI VA INNOVATSION YONDASHUVLAR
Maqolada iqtisodiyotning real sektori faoliyatini qo‘llab-quvvatlashda moliya-kredit
mexanizmlarining modernizatsiyasi va ular asosidagi innovatsion yondashuvlar boʼyicha xulosa, takliflar
berilgan.
mexanizmlarining modernizatsiyasi va ular asosidagi innovatsion yondashuvlar boʼyicha xulosa, takliflar
berilgan.
135–137
11
12
AHOLI DAROMADLARINI OSHIRISH VA MOLIYAVIY BARQARORLIGINI TA’MINLASH MEZONLARI
Mazkur maqolada aholi daromadlarini oshirish va barqarorligini ta’minlash muammosi
va uni bartaraf etish borasidagi fikr mulohazalar o’rin olgan. Shuningdek, aholi daromadlarini tarkibi, unda
asosan aholining ish haqi daromadlaridan tashqari tadbirkorlik faoliyati natijasida olinadigan daromadlari,
davlatning yangi ish o’rni yaratish bilan bog’liq xarajatlari va uning smaradorligi tahlil qilingan.
va uni bartaraf etish borasidagi fikr mulohazalar o’rin olgan. Shuningdek, aholi daromadlarini tarkibi, unda
asosan aholining ish haqi daromadlaridan tashqari tadbirkorlik faoliyati natijasida olinadigan daromadlari,
davlatning yangi ish o’rni yaratish bilan bog’liq xarajatlari va uning smaradorligi tahlil qilingan.
138–141
9
30
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA PUL BOZORINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
Mazkur tezis ishida Oʻzbekiston Respublikasida pul bozorining hozirgi holati, uning
tarkibiy tuzilmasi hamda asosiy ishtirokchilari faoliyati tahlil qilingan. Pul bozorining mamlakat moliya
tizimidagi oʻrni va ahamiyati, likvidlikni ta’minlash hamda qisqa muddatli moliyaviy instrumentlar orqali
iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga ta’siri yoritilgan.
tarkibiy tuzilmasi hamda asosiy ishtirokchilari faoliyati tahlil qilingan. Pul bozorining mamlakat moliya
tizimidagi oʻrni va ahamiyati, likvidlikni ta’minlash hamda qisqa muddatli moliyaviy instrumentlar orqali
iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga ta’siri yoritilgan.
142–143
11
10
TIJORAT BANKLARI AKTIVLARINING DAROMADLILIGI VA LIKVIDLILIGI O‘RTASIDAGI MUTANOSIBLIGINI TA’MINLASH YO‘LLARI
Mazkur tezisda tijorat banklari aktivlarining daromadliligi va likvidliligi o‘rtasidagi
muvozanatni ta’minlash muammolari hamda ularni hal etish yo‘llari yoritilgan. Aktivlarning samaradorligini
oshirish bilan birga, ularning likvid holatda bo‘lishi bankning moliyaviy barqarorligi uchun muhim omil
hisoblanadi. Shu maqsadda aktivlarni boshqarish strategiyalari, diversifikatsiya, aktiv-portfel tahlili hamda
likvidlik risklarini kamaytirish yo‘llari tahlil qilingan.
muvozanatni ta’minlash muammolari hamda ularni hal etish yo‘llari yoritilgan. Aktivlarning samaradorligini
oshirish bilan birga, ularning likvid holatda bo‘lishi bankning moliyaviy barqarorligi uchun muhim omil
hisoblanadi. Shu maqsadda aktivlarni boshqarish strategiyalari, diversifikatsiya, aktiv-portfel tahlili hamda
likvidlik risklarini kamaytirish yo‘llari tahlil qilingan.
144
14
11
TIJORAT BANKLARINING KREDIT OPERATSIYALARINI TASHKIL ETISH VA RASMIYLASHTIRISH TARTIBI
Ushbu tezisda tijorat banklarining kredit operatsiyalarini tashkil etish va ularni
rasmiylashtirish tartibi yoritilgan. Mavzuda kredit operatsiyalarining iqtisodiy mohiyati, ularning bank
tizimidagi o‘rni hamda iqtisodiyot rivojlanishiga ta’siri haqida so‘z yuritiladi
rasmiylashtirish tartibi yoritilgan. Mavzuda kredit operatsiyalarining iqtisodiy mohiyati, ularning bank
tizimidagi o‘rni hamda iqtisodiyot rivojlanishiga ta’siri haqida so‘z yuritiladi
145–148
15
21
TIJORAT BANKLARIDA IPOTEKA KREDIT BERISH TARTIBI VA AMALIY HOLATINI TAHLILI
Tezisda tijorat banklarida ipoteka kreditini berish tartibi, uning asosiy bosqichlari va
amaliy ahamiyati yoritilgan. Unda ipoteka kreditlash jarayonining tartibi, mijozning to‘lov qobiliyatini
baholash hamda garov ta’minotini belgilash masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, amaliyotda uchraydigan
muammolar, foiz stavkalari va ularni kamaytirish yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan. Ipoteka kreditlash tizimini
takomillashtirish bo‘yicha takliflar ham ilgari surilgan.
amaliy ahamiyati yoritilgan. Unda ipoteka kreditlash jarayonining tartibi, mijozning to‘lov qobiliyatini
baholash hamda garov ta’minotini belgilash masalalari tahlil qilingan. Shuningdek, amaliyotda uchraydigan
muammolar, foiz stavkalari va ularni kamaytirish yo‘llari ko‘rsatib o‘tilgan. Ipoteka kreditlash tizimini
takomillashtirish bo‘yicha takliflar ham ilgari surilgan.
149–151
19
10
TO‘G‘RIDAN-TO‘G‘RI XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB QILISHNING MAZMUN-MOHIYATI VA IQTISODIY SAMARADORLIKKA TA’SIRINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI
Ushbu maqolada to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati, ularning
iqtisodiyotga ta’sir mexanizmlari va samaradorligini baholash nazariy asoslari yoritilgan. Shuningdek, xorijiy
tajribalar tahlil qilinib, O‘zbekiston sharoitida investitsiyalar samaradorligini oshirish imkoniyatlari ko‘rib
chiqiladi
iqtisodiyotga ta’sir mexanizmlari va samaradorligini baholash nazariy asoslari yoritilgan. Shuningdek, xorijiy
tajribalar tahlil qilinib, O‘zbekiston sharoitida investitsiyalar samaradorligini oshirish imkoniyatlari ko‘rib
chiqiladi
152–153
16
6
O‘ZBEKISTONDA MIKROMOLIYAVIY XIZMATLARNING MOHIYATI, TURLARI VA RIVOJLANISH TENDENSIYALARI
Ushbu tezisda O‘zbekistonda mikromoliyaviy xizmatlarning iqtisodiy mohiyati, ularning
asosiy turlari va amaliy ahamiyati tahlil qilingan. Mamlakatda 2019–2024 yillarda amalga oshirilgan moliya
tizimi islohotlari (xususan, PQ–4400-son qarori) natijasida mikromoliyalashtirish mexanizmlari kengayib,
tijorat banklari va nobank kredit tashkilotlari faoliyati orqali kichik tadbirkorlik subyektlari va kam daromadli
aholining moliyaviy imkoniyatlari kengaymoqda. Tezisda mikromoliyaviy xizmatlarning asosiy turlari jadval
asosida tizimlashtirilgan va ularning rivojlanish tendensiyalari yoritilgan.
asosiy turlari va amaliy ahamiyati tahlil qilingan. Mamlakatda 2019–2024 yillarda amalga oshirilgan moliya
tizimi islohotlari (xususan, PQ–4400-son qarori) natijasida mikromoliyalashtirish mexanizmlari kengayib,
tijorat banklari va nobank kredit tashkilotlari faoliyati orqali kichik tadbirkorlik subyektlari va kam daromadli
aholining moliyaviy imkoniyatlari kengaymoqda. Tezisda mikromoliyaviy xizmatlarning asosiy turlari jadval
asosida tizimlashtirilgan va ularning rivojlanish tendensiyalari yoritilgan.
154–155
11
5
ТЕНДЕНЦИИ РАЗВИТИЯ В СФЕРЕ ИННОВАЦИЙ БАНКОВСКИХ ПРОДУКТОВ И УСЛУГ
Цифровые технологии успешно внедряются в банковскую систему, это прежде
всего блокчейн, мобильные платёжные
всего блокчейн, мобильные платёжные
156–159
21
4
TIJORAT BANKLARI MOLIYAVIY SAMARADORLIGINI VA AKTIVLARINI SIFATINI OSHIRISH
Tezisda tijorat banklari aktivlari va ularning samaradorligi, aktivlarning diversifikatsiya
qilinishi hamda tijorat banklaridagi muammoli holatlar haqida ma’lumotlar berilgan
qilinishi hamda tijorat banklaridagi muammoli holatlar haqida ma’lumotlar berilgan
161–163
19
8
BANKLARNING INVESTITSIYA FAOLIYATINI RIVOJLANTIRISHDA INVESTITSIYA MUHITINING AHAMIYATI
Mazkur tezisda banklarning investitsiya faoliyatini rivojlantirishda investitsiya
muhitining o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqotda investitsiya muhiti tushunchasi, uning iqtisodiy,
huquqiy va siyosiy tarkibiy omillari yoritilgan hamda ushbu omillarning banklarning investitsion qarorlariga
ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, barqaror va jozibador investitsiya muhiti banklarning real sektor
loyihalariga faol sarmoya kiritishini rag‘batlantirishi, bu esa mamlakat iqtisodiyotining raqobatbardoshligini
oshirishga xizmat qilishi asoslab berilgan. Tezisda milliy moliya tizimida investitsiya muhitini
takomillashtirish orqali banklarning investitsion salohiyatini kengaytirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab
chiqilgan.
muhitining o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Tadqiqotda investitsiya muhiti tushunchasi, uning iqtisodiy,
huquqiy va siyosiy tarkibiy omillari yoritilgan hamda ushbu omillarning banklarning investitsion qarorlariga
ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganilgan. Shuningdek, barqaror va jozibador investitsiya muhiti banklarning real sektor
loyihalariga faol sarmoya kiritishini rag‘batlantirishi, bu esa mamlakat iqtisodiyotining raqobatbardoshligini
oshirishga xizmat qilishi asoslab berilgan. Tezisda milliy moliya tizimida investitsiya muhitini
takomillashtirish orqali banklarning investitsion salohiyatini kengaytirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab
chiqilgan.
164–166
14
13
BANKLARNING INVESTITSIYA RISKLARI VA ULARNI PASAYTIRISH YOʻLLARI
Mazkur maqolada banklarning investitsiya faoliyatida uchraydigan asosiy risklar,
ularning kelib chiqish sabablari hamda ularni kamaytirish yo‘llari tahlil qilinadi. Tadqiqotda banklar
investitsion siyosatida mavjud risk turlari (kredit riski, likvidlik riski, bozor riski, operatsion risk va boshqalar)
o‘rganilgan. Shuningdek, xalqaro bank amaliyotlari asosida risklarni boshqarish mexanizmlari, sug‘urta,
diversifikatsiya va kapital yetarliligi talablari tahlil qilinadi. Natijada, bank tizimida risklarni boshqarish
samaradorligini oshirish, investitsion barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan
ularning kelib chiqish sabablari hamda ularni kamaytirish yo‘llari tahlil qilinadi. Tadqiqotda banklar
investitsion siyosatida mavjud risk turlari (kredit riski, likvidlik riski, bozor riski, operatsion risk va boshqalar)
o‘rganilgan. Shuningdek, xalqaro bank amaliyotlari asosida risklarni boshqarish mexanizmlari, sug‘urta,
diversifikatsiya va kapital yetarliligi talablari tahlil qilinadi. Natijada, bank tizimida risklarni boshqarish
samaradorligini oshirish, investitsion barqarorlikni ta’minlash bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan
167–169
20
18
SURXONDARYO VILOYATIDA TURIZM SOHASIGA INVESTITSIYALAR JALB ETISHNING HOZIRGI HOLATI VA ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada Surxondaryo viloyatida turizm sohasiga yo‘naltirilayotgan
investitsiyalar hajmi, amalga oshirilayotgan yirik loyihalar va ularning iqtisodiy hamda ijtimoiy natijalari tahlil
qilinadi. Shuningdek, oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirishda investitsiyalarning roli yoritiladi hamda mavjud
muammolar va istiqbolli yo‘nalishlar bo‘yicha takliflar beriladi.
investitsiyalar hajmi, amalga oshirilayotgan yirik loyihalar va ularning iqtisodiy hamda ijtimoiy natijalari tahlil
qilinadi. Shuningdek, oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirishda investitsiyalarning roli yoritiladi hamda mavjud
muammolar va istiqbolli yo‘nalishlar bo‘yicha takliflar beriladi.
170–173
19
9
EKSPORT SALOHIYATINI OSHIRISHDA BANKLARNING ROLINI KUCHAYTIRISH YO`NALISHI VA TAKLIFLAR
Mazkur tezisda O‘zbekiston Respublikasida eksport salohiyatini oshirishda tijorat
banklarining tutgan o‘rni va ularning faoliyatini takomillashtirish yo‘nalishlari yoritilgan. Banklarning
eksportni moliyalashtirishdagi roli, eksport kreditlari va kafolat mexanizmlarining ahamiyati, shuningdek,
eksportni rag‘batlantiruvchi moliyaviy xizmatlar tizimini rivojlantirish masalalari tahlil qilingan. Ishda
eksportyor korxonalarni qo‘llab-quvvatlashda banklarning imkoniyatlarini kengaytirish, xalqaro moliya
institutlari bilan hamkorlikni kuchaytirish hamda innovatsion moliyaviy instrumentlarni joriy etish bo‘yicha
takliflar ilgari surilgan. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston iqtisodiyotining tashqi savdo salohiyatini oshirish va
milliy bank tizimining raqobatbardoshligini mustahkamlashga xizmat qiladi.
banklarining tutgan o‘rni va ularning faoliyatini takomillashtirish yo‘nalishlari yoritilgan. Banklarning
eksportni moliyalashtirishdagi roli, eksport kreditlari va kafolat mexanizmlarining ahamiyati, shuningdek,
eksportni rag‘batlantiruvchi moliyaviy xizmatlar tizimini rivojlantirish masalalari tahlil qilingan. Ishda
eksportyor korxonalarni qo‘llab-quvvatlashda banklarning imkoniyatlarini kengaytirish, xalqaro moliya
institutlari bilan hamkorlikni kuchaytirish hamda innovatsion moliyaviy instrumentlarni joriy etish bo‘yicha
takliflar ilgari surilgan. Tadqiqot natijalari O‘zbekiston iqtisodiyotining tashqi savdo salohiyatini oshirish va
milliy bank tizimining raqobatbardoshligini mustahkamlashga xizmat qiladi.
174–177
20
7
IQTISODIY ISLOHOTLAR SHAROITIDA KICHIK BIZNES SUB’EKTLARINI SOLIQQA TORTISH MEXANIZMLARI
Ushbu tezisda bugungi kundagi islohotlardan kelib chiqqan holda malakatimizda kichik
biznes egalarining soliqqa tortish mexanizmlari va qonuniy tartiblari haqida so‘z yuritilgan.
biznes egalarining soliqqa tortish mexanizmlari va qonuniy tartiblari haqida so‘z yuritilgan.
178–181
11
4
MAKROIQTISODIY BARQARORLIK VA INVESTITSION MUHIT O‘RTASIDAGI O‘ZARO BOG‘LIQLIK
Mazkur makroiqtisodiy barqarorlikning investitsion muhit shakllanishiga ta’siri hamda
ularning o‘zaro uzviy bog‘liqligi nazariy va amaliy jihatlari bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar berilgan.
ularning o‘zaro uzviy bog‘liqligi nazariy va amaliy jihatlari bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar berilgan.
182–184
26
7
OʻZBEKISTONDA EKSPORT SALOHIYATINI OSHIRISHDA BANKLARNING OʻRNI
Mazkur ilmiy tezisda Oʻzbekiston Respublikasida eksport salohiyatini oshirish jarayonida
bank tizimining o‘rni va roli yoritilgan. Unda eksportni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari, tijorat
banklarining xalqaro kreditlash va kafolatlashdagi ishtiroki, davlat tomonidan eksportni rag‘batlantirish
siyosatida banklarning ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, 2024-yil holatiga ko‘ra O‘zbekiston bank
tizimining eksport sohasidagi asosiy ko‘rsatkichlari va ularni rivojlantirish istiqbollari o‘rganilgan.
bank tizimining o‘rni va roli yoritilgan. Unda eksportni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari, tijorat
banklarining xalqaro kreditlash va kafolatlashdagi ishtiroki, davlat tomonidan eksportni rag‘batlantirish
siyosatida banklarning ahamiyati tahlil qilingan. Shuningdek, 2024-yil holatiga ko‘ra O‘zbekiston bank
tizimining eksport sohasidagi asosiy ko‘rsatkichlari va ularni rivojlantirish istiqbollari o‘rganilgan.
185–188
16
3
O‘ZBEKISTON IQTISODIYOTI SHAROITIDA QISQA MUDDATLI INVESTITSIYALARNI RIVOJLANTIRISH MUAMMOLARI VA ULARNI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston iqtisodiyoti sharoitida qisqa muddatli investitsiyalarni
rivojlantirishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Qisqa muddatli investitsiyalarning iqtisodiy mohiyati,
ularning korxona likvidligi va foydalilik darajasiga ta’siri tahlil qilingan. Sanoat korxonalari va xizmat
ko‘rsatish sohalari misolida investitsion faollikning dinamikasi o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari asosida qisqa
muddatli investitsiyalar samaradorligini oshirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan
rivojlantirishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Qisqa muddatli investitsiyalarning iqtisodiy mohiyati,
ularning korxona likvidligi va foydalilik darajasiga ta’siri tahlil qilingan. Sanoat korxonalari va xizmat
ko‘rsatish sohalari misolida investitsion faollikning dinamikasi o‘rganilgan. Tadqiqot natijalari asosida qisqa
muddatli investitsiyalar samaradorligini oshirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan
189–190
12
7
O‘ZBEKISTONDA INVESTITSIYA MUHITINI RIVOJLANTIRISH MUAMMOLARI
Ushbu maqolada O‘zbekistonda investitsiya muhitini rivojlantirish jarayonida yuzaga
kelayotgan asosiy muammolar, ularning iqtisodiy va institutsional sabablari tahlil qilinadi. Shuningdek,
investitsion faoliyatni yanada faollashtirish, xorijiy sarmoyadorlar uchun qulay sharoit yaratish va boshqaruv
tizimini takomillashtirish bo‘yicha chora-tadbirlar taklif etiladi.
kelayotgan asosiy muammolar, ularning iqtisodiy va institutsional sabablari tahlil qilinadi. Shuningdek,
investitsion faoliyatni yanada faollashtirish, xorijiy sarmoyadorlar uchun qulay sharoit yaratish va boshqaruv
tizimini takomillashtirish bo‘yicha chora-tadbirlar taklif etiladi.
191–193
20
9
IMPROVING THE ASSESSMENT OF THE INVESTMENT CLIMATE IN UZBEKISTAN THROUGH THE USE OF FOREIGN EXPERIENCE
This article examines the possibilities for improving the methodology of investment climate
assessment in Uzbekistan by integrating international experience and analytical approaches. It identifies key
theoretical foundations, analyzes existing foreign and domestic models, and proposes a modernized framework
that reflects the institutional, infrastructural, and innovation dimensions of the investment environment. The
results highlight the importance of adopting comprehensive, multifactor methods and international
comparability to enhance the objectivity and transparency of investment assessments in Uzbekistan.
assessment in Uzbekistan by integrating international experience and analytical approaches. It identifies key
theoretical foundations, analyzes existing foreign and domestic models, and proposes a modernized framework
that reflects the institutional, infrastructural, and innovation dimensions of the investment environment. The
results highlight the importance of adopting comprehensive, multifactor methods and international
comparability to enhance the objectivity and transparency of investment assessments in Uzbekistan.
194–195
15
15
O’ZBEKISTON IQTISODIYOTIGA XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB ETISHNING INSTITUTSIONAL ASOSLARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida xorijiy investitsiyalarni jalb etish
jarayonlari, ularning milliy iqtisodiyotdagi o‘rni hamda asosiy kapitalga investitsiyalar hajmidagi o‘zgarishlar
tahlil qilingan.
jarayonlari, ularning milliy iqtisodiyotdagi o‘rni hamda asosiy kapitalga investitsiyalar hajmidagi o‘zgarishlar
tahlil qilingan.
196–198
21
10
ESG ҲИСОБОТЛАРИ КОРПОРАТИВ ШАФФОФЛИК ВА ИНВЕСТОРЛАР ИШОНЧИГА ТАЪСИРИ
Мазкур мақолада ESG (Environmental, Social, Governance) ҳисоботларининг
корпоратив бошқарув тизимидаги аҳамияти ва уларнинг корпоратив шаффофлик ҳамда инвесторлар
ишончига таъсири таҳлил қилинади. Замонавий иқтисодиётда ESG ҳисоботлари компаниянинг
экологик, ижтимоий ва бошқарув соҳаларидаги масъулиятини ифода этадиган стратегик воситага
айланмоқда. Тадқиқотда халқаро ва миллий амалиётлар асосида ESG ҳисоботларининг компания
фаолияти шаффофлигини оширишдаги роли, молиявий барқарорлик ва инвесторлар билан ишончли
муносабатларни шакллантиришдаги таъсир омиллари ёритилган. Шу билан бирга, мақолада
Ўзбекистон корпоратив секторининг ESG ҳисоботларини жорий этишдаги ҳолати ва истиқбол
йўналишлари ҳам таҳлил этилган.
корпоратив бошқарув тизимидаги аҳамияти ва уларнинг корпоратив шаффофлик ҳамда инвесторлар
ишончига таъсири таҳлил қилинади. Замонавий иқтисодиётда ESG ҳисоботлари компаниянинг
экологик, ижтимоий ва бошқарув соҳаларидаги масъулиятини ифода этадиган стратегик воситага
айланмоқда. Тадқиқотда халқаро ва миллий амалиётлар асосида ESG ҳисоботларининг компания
фаолияти шаффофлигини оширишдаги роли, молиявий барқарорлик ва инвесторлар билан ишончли
муносабатларни шакллантиришдаги таъсир омиллари ёритилган. Шу билан бирга, мақолада
Ўзбекистон корпоратив секторининг ESG ҳисоботларини жорий этишдаги ҳолати ва истиқбол
йўналишлари ҳам таҳлил этилган.
199–202
12
5
ҲУДУДЛАРНИ ИҚТИСОДИЙ РИВОЖЛАНТИРИШДА ИНВЕСТИЦИЯЛАР ОҚИМИНИНГ САМАРАДОРЛИГИНИ ОШИРИШ МАСАЛАЛАРИ
Маълумки, ҳудудларни ривожлантиришда инвестицияларнинг роли жуда муҳим бўлиб, улар
иқтисодий ўсишни таъминлаш, иш ўринларини яратиш ва аҳолининг турмуш даражасини оширишнинг
асосий омили ҳисобланади. Инвестициялар орқали йўллар, электр тармоқлари, сув таъминоти,
транспорт ва алоқа тизимлари қурилади ва янгиланади. Бу эса ҳудуднинг иқтисодий салоҳиятини
оширади. Инвестициялар саноат корхоналарини қуриш, аграр соҳани модернизация қилиш ва хизмат
кўрсатиш тармоқларини ривожлантиришга хизмат қилади. Натижада янги иш ўринлари яратилади,
ҳудуд бюджетига солиқ тушумлари кўпаяди. Буни Сурхондарё вилояти мисолимда кўриб чиқишга
ҳаракат қиламиз.
иқтисодий ўсишни таъминлаш, иш ўринларини яратиш ва аҳолининг турмуш даражасини оширишнинг
асосий омили ҳисобланади. Инвестициялар орқали йўллар, электр тармоқлари, сув таъминоти,
транспорт ва алоқа тизимлари қурилади ва янгиланади. Бу эса ҳудуднинг иқтисодий салоҳиятини
оширади. Инвестициялар саноат корхоналарини қуриш, аграр соҳани модернизация қилиш ва хизмат
кўрсатиш тармоқларини ривожлантиришга хизмат қилади. Натижада янги иш ўринлари яратилади,
ҳудуд бюджетига солиқ тушумлари кўпаяди. Буни Сурхондарё вилояти мисолимда кўриб чиқишга
ҳаракат қиламиз.
204–207
18
10
DAVLAT BYUDJETI DAROMADLARINI SHAKLLANTIRISHDA FISKAL BARQARORLIKNI TA’MINLASHNING ZAMONAVIY MASALALARI
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida davlat byudjeti daromadlarini
shakllantirish jarayonida fiskal barqarorlikni ta’minlashning zamonaviy masalalari tahlil qilinadi. Fiskal
siyosatning asosiy yo‘nalishlari, soliq-byudjet mexanizmlarini modernizatsiya qilish jarayonlari, daromad
manbalarining diversifikatsiyasi hamda makroiqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashdagi davlat siyosatining
o‘rni yoritilgan. Shuningdek, xalqaro tajriba (OECD, Janubiy Koreya, Qozog‘iston) asosida O‘zbekiston
uchun mos keluvchi model takliflari ishlab chiqilgan.
shakllantirish jarayonida fiskal barqarorlikni ta’minlashning zamonaviy masalalari tahlil qilinadi. Fiskal
siyosatning asosiy yo‘nalishlari, soliq-byudjet mexanizmlarini modernizatsiya qilish jarayonlari, daromad
manbalarining diversifikatsiyasi hamda makroiqtisodiy barqarorlikni mustahkamlashdagi davlat siyosatining
o‘rni yoritilgan. Shuningdek, xalqaro tajriba (OECD, Janubiy Koreya, Qozog‘iston) asosida O‘zbekiston
uchun mos keluvchi model takliflari ishlab chiqilgan.
208–209
16
7
SOLIQ QARZDORLIGI: SABABLARI, TAHLILI VA UNI KAMAYTIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu ilmiy tezisda O‘zbekiston Respublikasida soliq qarzdorligining kelib chiqish
sabablari, uni kamaytirishning huquqiy va institutsional mexanizmlari, shuningdek xalqaro tajribalar asosida
ishlab chiqilgan takliflar tahlil qilingan. Soliq qarzdorligi davlat byudjetining barqarorligiga bevosita ta’sir
etuvchi omil sifatida baholangan hamda qarzdorlikni qisqartirishda soliq ma’muriyatchiligini raqamlashtirish
va monitoring tizimlarini rivojlantirishning roli yoritilgan.
sabablari, uni kamaytirishning huquqiy va institutsional mexanizmlari, shuningdek xalqaro tajribalar asosida
ishlab chiqilgan takliflar tahlil qilingan. Soliq qarzdorligi davlat byudjetining barqarorligiga bevosita ta’sir
etuvchi omil sifatida baholangan hamda qarzdorlikni qisqartirishda soliq ma’muriyatchiligini raqamlashtirish
va monitoring tizimlarini rivojlantirishning roli yoritilgan.
210–213
23
27
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING DAVLAT BYUDJETI SHAKILLANISHIDA TO‘G‘RI SOLIQLARNING AHAMIYATI
Ushbu tadqiqotda O‘zbekiston Respublikasining byudjet tizimida to‘g‘ri soliqlarning
o‘rni keng yoritilgan. Byudjet daromadlarining shakllanishida to‘g‘ri soliqlarning ulushi, ularning iqtisodiy
barqarorlikka ta’siri hamda 2024–2025-yillardagi statistik ko‘rsatkichlar asosida tahlil
o‘tkazilgan.Shuningdek, soliqqa tortish siyosatining rivojlanish tendensiyalari, mavjud muammolar va ularni
bartaraf etish bo‘yicha takliflar keltirilgan.
o‘rni keng yoritilgan. Byudjet daromadlarining shakllanishida to‘g‘ri soliqlarning ulushi, ularning iqtisodiy
barqarorlikka ta’siri hamda 2024–2025-yillardagi statistik ko‘rsatkichlar asosida tahlil
o‘tkazilgan.Shuningdek, soliqqa tortish siyosatining rivojlanish tendensiyalari, mavjud muammolar va ularni
bartaraf etish bo‘yicha takliflar keltirilgan.
214–216
19
19
G‘AZNACHILIKDA MOLIYAVIY MAJBURIYATLAR
Ushbu tezisda mamlakatimizda olib borilayotgan islohotlar natijasida samarali davlat
moliyaviy nazorati tizimi faoliyatining joriy holati tahlili keltirilgan. Shuningdek, davlat byudjetining g’azna
ijrosi davlat byudjeti va davlat maqsadli jamg’armalarining barcha daromadlarini, jumladan, byudjet
tashkilotlarining byudjetdan tashqari mablag’lar bo’yicha tushumlarini yagona g’azna hisobraqamga jamlash
va ularning barcha xarajatlarini shu hisobraqamdan amalga oshirishdagi holati natijadorligi. Bu esa davlat
byudjeti, byudjetdan tashqari fondlar, byudjet tashkilotlarining byudjetdan tashqari mablag’lari, davlat qarzlari
va ularga xizmat ko’rsatish jarayonlarining tezkor nazoratini va monitoringini olib borish, davlat
mablag’larining samarali ishlatilishini ta’minlash, davlat moliyaviy resurslarining harakati to’g’risida operativ
tarzda ma’lumotlarni jamlash imkonini beradi
moliyaviy nazorati tizimi faoliyatining joriy holati tahlili keltirilgan. Shuningdek, davlat byudjetining g’azna
ijrosi davlat byudjeti va davlat maqsadli jamg’armalarining barcha daromadlarini, jumladan, byudjet
tashkilotlarining byudjetdan tashqari mablag’lar bo’yicha tushumlarini yagona g’azna hisobraqamga jamlash
va ularning barcha xarajatlarini shu hisobraqamdan amalga oshirishdagi holati natijadorligi. Bu esa davlat
byudjeti, byudjetdan tashqari fondlar, byudjet tashkilotlarining byudjetdan tashqari mablag’lari, davlat qarzlari
va ularga xizmat ko’rsatish jarayonlarining tezkor nazoratini va monitoringini olib borish, davlat
mablag’larining samarali ishlatilishini ta’minlash, davlat moliyaviy resurslarining harakati to’g’risida operativ
tarzda ma’lumotlarni jamlash imkonini beradi
217–219
17
3
MOL-MULK SOLIG ‘INING SOLIQQA TORTISH TARTIBINI TAKOMILLASHTIRISH
Tezisda mol-mulk solig'i mohiyatini ochish bo'yicha iqtisodchi olimlarning tadqiqotlari
o'rganilgan, mol-mulk solig'ini resurs soliqlari tarkibidagi ulushi tahlil qilingan hamda tadqiqot yuzasidan
xulosa va takliflar shakllantirilgan
o'rganilgan, mol-mulk solig'ini resurs soliqlari tarkibidagi ulushi tahlil qilingan hamda tadqiqot yuzasidan
xulosa va takliflar shakllantirilgan
220–223
59
41
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI SOLIQ SIYOSATINI TAKOMILLASHTIRISH YOʻNALISHLARI
Tezisda O‘zbekiston Respublikasida soliq siyosatini takomillashtirish, soliq yukini
kamaytirish, soliqqa tortish tizimini soddalashtirish va soliq ma’muriyatchiligini modernizatsiya qilish
yo‘nalishlari yoritilgan. Shuningdek, mavjud tizimli kamchiliklar, ularning iqtisodiy o‘sish va investitsion
faollikka ta’siri hamda xalqaro tajriba asosida ularni bartaraf etish choralari tahlil qilingan
kamaytirish, soliqqa tortish tizimini soddalashtirish va soliq ma’muriyatchiligini modernizatsiya qilish
yo‘nalishlari yoritilgan. Shuningdek, mavjud tizimli kamchiliklar, ularning iqtisodiy o‘sish va investitsion
faollikka ta’siri hamda xalqaro tajriba asosida ularni bartaraf etish choralari tahlil qilingan
224–226
21
28
FISKAL BARQARORLIKNI TA’MINLASHDA SOLIQ IMTIYOZLARI VA ULARNING IQTISODIY SAMARADORLIGI
Mazkur tezisda O‘zbekiston Respublikasida fiskal barqarorlikni ta’minlashda soliq
imtiyozlarining tutgan o‘rni, ularning iqtisodiy samaradorligi hamda davlat budjeti daromadlarini
shakllantirishdagi ta’siri tahlil qilinadi. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasida belgilangan fiskal siyosatning
asosiy yo‘nalishlari, soliq yukini optimallashtirish, yashirin iqtisodiyot ulushini qisqartirish va budjet
intizomini mustahkamlash bo‘yicha chora-tadbirlar ilmiy jihatdan yoritiladi. Shuningdek, milliy soliq tizimini
xalqaro standartlarga moslashtirish, investitsion jozibadorlikni oshirish va soliq imtiyozlarining natijaviyligini
baholash masalalari ham o‘rganiladi. Tezisda fiskal barqarorlikning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarga ta’siri,
soliq siyosatining ijtimoiy yo‘naltirilganligi va davlat moliyasining barqarorligi o‘rtasidagi bog‘liqlik keng
yoritilgan
imtiyozlarining tutgan o‘rni, ularning iqtisodiy samaradorligi hamda davlat budjeti daromadlarini
shakllantirishdagi ta’siri tahlil qilinadi. “O‘zbekiston – 2030” strategiyasida belgilangan fiskal siyosatning
asosiy yo‘nalishlari, soliq yukini optimallashtirish, yashirin iqtisodiyot ulushini qisqartirish va budjet
intizomini mustahkamlash bo‘yicha chora-tadbirlar ilmiy jihatdan yoritiladi. Shuningdek, milliy soliq tizimini
xalqaro standartlarga moslashtirish, investitsion jozibadorlikni oshirish va soliq imtiyozlarining natijaviyligini
baholash masalalari ham o‘rganiladi. Tezisda fiskal barqarorlikning makroiqtisodiy ko‘rsatkichlarga ta’siri,
soliq siyosatining ijtimoiy yo‘naltirilganligi va davlat moliyasining barqarorligi o‘rtasidagi bog‘liqlik keng
yoritilgan
227–228
11
5
O‘ZBEKISTONDA JISMONIY SHAXSLAR DAROMADLARINI SOLIQQA TORTISH TIZIMINI TRANSFORMATSIYA QILISH VA ISLOHOTLAR SAMARADORLIGINI TA’MINLASH JARAYONIDA XORIJ TAJRIBASINING O‘RNI
Ushbu maqolada O’zbekiston Respublikasida jismoniy shaxslarni daromadlarini soliqqa
tortish tizimida ulushi tobora ortib borayotgan bir sharoitda, uning samaradorligini oshirish davlat budjetining
daromad qismini mustahkamlash, soliqqa tortish jarayonida adolat va shaffoflikni ta’minlash, shuningdek,
soliq yukini oqilona taqsimlash orqali ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlash imkonini beradi. Shu boisda
O‘zbekiston soliq tizimidagi transformatsiyalarni tahlil qilish, xorijiy davlatlar tajribasini o‘rganish hamda
ularning eng samarali jihatlarini milliy amaliyotga tatbiq etish yo‘llari yoritiladi.
tortish tizimida ulushi tobora ortib borayotgan bir sharoitda, uning samaradorligini oshirish davlat budjetining
daromad qismini mustahkamlash, soliqqa tortish jarayonida adolat va shaffoflikni ta’minlash, shuningdek,
soliq yukini oqilona taqsimlash orqali ijtimoiy barqarorlikni mustahkamlash imkonini beradi. Shu boisda
O‘zbekiston soliq tizimidagi transformatsiyalarni tahlil qilish, xorijiy davlatlar tajribasini o‘rganish hamda
ularning eng samarali jihatlarini milliy amaliyotga tatbiq etish yo‘llari yoritiladi.
229–231
16
9
YASHIL IQTISODIYOT SHAROITIDA YASHIL BYUDJETLASHTIRISH VA UNING NAZARIY ASOSLARI
Ushbu maqolada yashil iqtisodiyot, jigarrang iqtisodiyot, yashil о‘sish, yashil
byudjetlashtirishning mazmun-mohiyati ochib berilgan va nazariy asoslari tahlil qilingan. Shuningdek, yashil
byudjetlashtirish bо‘yicha xorijiy mamlakatlar tajribasi, islohotlari hamda soha bо‘yicha yuzaga kelgan asosiy
muammolari о‘rganilgan. Yashil byudjetlashtirishning asosiy maqsadlari va uning afzalliklari yoritilib
berilgan.
byudjetlashtirishning mazmun-mohiyati ochib berilgan va nazariy asoslari tahlil qilingan. Shuningdek, yashil
byudjetlashtirish bо‘yicha xorijiy mamlakatlar tajribasi, islohotlari hamda soha bо‘yicha yuzaga kelgan asosiy
muammolari о‘rganilgan. Yashil byudjetlashtirishning asosiy maqsadlari va uning afzalliklari yoritilib
berilgan.
232–234
16
8
QO‘SHILGAN QIYMAT SOLIGINI UNDIRISH MEXANIZMI VA UNI XORIJIY TAJRIBA ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Mamlakatimizda qo‘shilgan qiymat solig‘ining soliqqa tortish ma’murchiligi o‘rganlan
holda ularni soliq solishni tartibiga solish, qo‘shilgan qiymat solig‘ini takomillashtirish bilan ham bog‘liqdir.
xalqaro tajribani tahlil qilish orqali yoritilgan. Yuqori hamda pasaytirilgan QQS stavkalar joriy etilgan
mamlakatlar va ulardagi imtiyozli stavkalar haqida ma’lumotlar keltirilib, nisbatan QQSning imtiyozli
(pasaytirilgan) stavkasini ma’lum sohalarga qo‘llash orqali ham turli xil sohalarni rivojlantirish mumkinligi
qayd etilgan. Shundan kelib chiqib, O‘zbekistonda ma’lum bir tovar va xizmat turlariga QQSning imtiyozli
stavkalarini belgilash va ma’lum birlaridan imtiyozlarni bekor qilish yuzasidan takliflar ishlab chiqilgan.
holda ularni soliq solishni tartibiga solish, qo‘shilgan qiymat solig‘ini takomillashtirish bilan ham bog‘liqdir.
xalqaro tajribani tahlil qilish orqali yoritilgan. Yuqori hamda pasaytirilgan QQS stavkalar joriy etilgan
mamlakatlar va ulardagi imtiyozli stavkalar haqida ma’lumotlar keltirilib, nisbatan QQSning imtiyozli
(pasaytirilgan) stavkasini ma’lum sohalarga qo‘llash orqali ham turli xil sohalarni rivojlantirish mumkinligi
qayd etilgan. Shundan kelib chiqib, O‘zbekistonda ma’lum bir tovar va xizmat turlariga QQSning imtiyozli
stavkalarini belgilash va ma’lum birlaridan imtiyozlarni bekor qilish yuzasidan takliflar ishlab chiqilgan.
235–237
12
16
MAHALLIY SOLIQLAR VA ULARNI UNDIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu tezisda davlat byudjeti daromadlarini shakllantirishda soliqlarning tutgan o‘rni
tahlil qilingan. Soliq tushumlarining davlat moliyaviy barqarorligidagi ahamiyati, ularning tarkibi va
dinamikasi statistik ma‟lumotlar asosida o‘rganilgan. Shuningdek, Tadqiqot natijalari soliq siyosatini
yanada samarali yuritish hamda byudjet daromadlarini oshirishga xizmat qilishi mumkin
tahlil qilingan. Soliq tushumlarining davlat moliyaviy barqarorligidagi ahamiyati, ularning tarkibi va
dinamikasi statistik ma‟lumotlar asosida o‘rganilgan. Shuningdek, Tadqiqot natijalari soliq siyosatini
yanada samarali yuritish hamda byudjet daromadlarini oshirishga xizmat qilishi mumkin
238–239
13
8
O'ZBEKISTON DAVLAT BUDJETINING BARQARORLIGINI TA'MINLASHDA SOLIQ SIYOSATINING O'RNI
Mazkur ilmiy ishda O‘zbekiston davlat budjetining barqarorligini ta’minlashda soliq
siyosatining o‘rni, uning asosiy yo‘nalishlari hamda iqtisodiy rivojlanishga ta’siri tahlil qilingan. Soliq siyosati
davlat moliyaviy siyosatining markaziy elementi bo‘lib, budjet daromadlarini shakllantirish, iqtisodiy
barqarorlikni mustahkamlash va investitsion faollikni oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotda soliq
tushumlarini ko‘paytirish, soliq yuki muvozanatini saqlash, budjet taqchilligini kamaytirish orqali fiskal
barqarorlikka erishish masalalari yoritilgan. Shuningdek, soliq islohotlari natijasida soliqqa tortish tizimini
soddalashtirish va soliq ma’murchiligini takomillashtirish yo‘nalishlari tahlil etilgan. Olingan natijalar
mamlakat iqtisodiy xavfsizligini mustahkamlash, davlat moliyaviy barqarorligini ta’minlash hamda byudjet
siyosatini yanada samarali yo‘lga qo‘yishda amaliy ahamiyat kasb etadi.
siyosatining o‘rni, uning asosiy yo‘nalishlari hamda iqtisodiy rivojlanishga ta’siri tahlil qilingan. Soliq siyosati
davlat moliyaviy siyosatining markaziy elementi bo‘lib, budjet daromadlarini shakllantirish, iqtisodiy
barqarorlikni mustahkamlash va investitsion faollikni oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Tadqiqotda soliq
tushumlarini ko‘paytirish, soliq yuki muvozanatini saqlash, budjet taqchilligini kamaytirish orqali fiskal
barqarorlikka erishish masalalari yoritilgan. Shuningdek, soliq islohotlari natijasida soliqqa tortish tizimini
soddalashtirish va soliq ma’murchiligini takomillashtirish yo‘nalishlari tahlil etilgan. Olingan natijalar
mamlakat iqtisodiy xavfsizligini mustahkamlash, davlat moliyaviy barqarorligini ta’minlash hamda byudjet
siyosatini yanada samarali yo‘lga qo‘yishda amaliy ahamiyat kasb etadi.
240–241
16
6
YASHIL IQTISODIYOTNING FISKAL BARQARORLIKNI TA’MINLASHDAGI O‘RNI
Maqolada yashil iqtisodiyotning davlat budjeti barqarorligiga ta’siri, ekologik soliqlar va
“yashil” investitsiyalar orqali fiskal barqarorlikni mustahkamlash masalalari yoritiladi. Yashil iqtisodiyot
nafaqat ekologik muvozanatni tiklaydi, balki byudjet daromadlarini ko‘paytirish, yangi ish o‘rinlarini yaratish
va innovatsion texnologiyalarni joriy etish orqali iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantiradi.
“yashil” investitsiyalar orqali fiskal barqarorlikni mustahkamlash masalalari yoritiladi. Yashil iqtisodiyot
nafaqat ekologik muvozanatni tiklaydi, balki byudjet daromadlarini ko‘paytirish, yangi ish o‘rinlarini yaratish
va innovatsion texnologiyalarni joriy etish orqali iqtisodiy o‘sishni rag‘batlantiradi.
242–245
12
7
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI PENSIYA TIZIMINING MOLIYAVIY TAHLILI VA DEMOGRAFIK TENDENSIYALARI
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasi pensiya tizimining moliyaviy barqarorligi va
demografik tendensiyalari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda Pensiya jamgʻarmasi daromad va
xarajatlarining dinamikasi, davlat transfertlari ulushi, ijtimoiy sugʻurta bazasining kengayish tendensiyalari
oʻrganilgan. Maʼlumotlar asosida 2020–2024-yillar davomida ish haqi fondining oʻsishi, soliq imtiyozlari
natijasidagi yoʻqotishlar, pensiya jamgʻarmasining transfertlarga bogʻliqligi hamda iqtisodiy faol aholi va
pensionerlar nisbati hisoblangan. Ilmiy tahlil natijalari pensiya tizimining barqarorligini taʼminlash uchun
raqamlashtirish, investitsion diversifikatsiya va nodavlat jamgʻarmalarni rivojlantirish zarurligini koʻrsatdi.
Shu asosda muallif tomonidan tizimni moliyaviy va institutsional jihatdan mustahkamlashga qaratilgan ilmiy
tavsiyalar ishlab chiqilgan.
demografik tendensiyalari ilmiy jihatdan tahlil qilingan. Tadqiqotda Pensiya jamgʻarmasi daromad va
xarajatlarining dinamikasi, davlat transfertlari ulushi, ijtimoiy sugʻurta bazasining kengayish tendensiyalari
oʻrganilgan. Maʼlumotlar asosida 2020–2024-yillar davomida ish haqi fondining oʻsishi, soliq imtiyozlari
natijasidagi yoʻqotishlar, pensiya jamgʻarmasining transfertlarga bogʻliqligi hamda iqtisodiy faol aholi va
pensionerlar nisbati hisoblangan. Ilmiy tahlil natijalari pensiya tizimining barqarorligini taʼminlash uchun
raqamlashtirish, investitsion diversifikatsiya va nodavlat jamgʻarmalarni rivojlantirish zarurligini koʻrsatdi.
Shu asosda muallif tomonidan tizimni moliyaviy va institutsional jihatdan mustahkamlashga qaratilgan ilmiy
tavsiyalar ishlab chiqilgan.
246–248
21
13
DAVLAT BYUDJETI DAROMADLARINI SHAKLLANTIRISHDA SOLIQLARNING TUTGAN O‘RNI
Ushbu maqolada davlat byudjeti daromadlarini shakllantirishda soliqlarning tutgan
o‘rni tahlil qilingan. Soliq tushumlarining davlat moliyaviy barqarorligidagi ahamiyati, ularning tarkibi
va dinamikasi statistik ma’lumotlar asosida o‘rganilgan. Shuningdek, O‘zbekiston byudjet tizimidagi
mavjud muammolar, soliq siyosatini isloh qilish zaruriyati va ilgʼor xorijiy tajribalar asosida takliflar ishlab
chiqilgan. Tadqiqot natijalari soliq siyosatini yanada samarali yuritish hamda byudjet daromadlarini
oshirishga xizmat qilishi mumkin
o‘rni tahlil qilingan. Soliq tushumlarining davlat moliyaviy barqarorligidagi ahamiyati, ularning tarkibi
va dinamikasi statistik ma’lumotlar asosida o‘rganilgan. Shuningdek, O‘zbekiston byudjet tizimidagi
mavjud muammolar, soliq siyosatini isloh qilish zaruriyati va ilgʼor xorijiy tajribalar asosida takliflar ishlab
chiqilgan. Tadqiqot natijalari soliq siyosatini yanada samarali yuritish hamda byudjet daromadlarini
oshirishga xizmat qilishi mumkin
249–251
17
24
MAHALIY SOLIQLAR VA ULARNI UNDIRISH MEXANIZMLARI
Mazkur tezisda O‘zbekiston Respublikasida amal qilayotgan mahalliy soliqlar tizimi,
ularning iqtisodiyotdagi o‘rni, mahalliy byudjetlar barqarorligini ta’minlashdagi ahamiyati hamda ularni
undirish mexanizmlarining mazmuni yoritilgan. Shuningdek, soliq tizimidagi islohotlar, raqamlashtirish
jarayonlari va soliq to‘lovchilarga qulay shart-sharoitlar yaratish bo‘yicha amalga oshirilayotgan choratadbirlar tahlil qilingan. Tadqiqotda mahalliy soliqlarning turlari, ularni undirishda zamonaviy yondashuvlar
hamda soliq organlarining faoliyati samaradorligini oshirish yo‘llari ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi
ularning iqtisodiyotdagi o‘rni, mahalliy byudjetlar barqarorligini ta’minlashdagi ahamiyati hamda ularni
undirish mexanizmlarining mazmuni yoritilgan. Shuningdek, soliq tizimidagi islohotlar, raqamlashtirish
jarayonlari va soliq to‘lovchilarga qulay shart-sharoitlar yaratish bo‘yicha amalga oshirilayotgan choratadbirlar tahlil qilingan. Tadqiqotda mahalliy soliqlarning turlari, ularni undirishda zamonaviy yondashuvlar
hamda soliq organlarining faoliyati samaradorligini oshirish yo‘llari ilmiy asosda ko‘rib chiqiladi
252–255
17
4
AHOLI FAROVONLIGINI OSHIRISHDA FISKAL BARQARORLIKNING USTUVOR YO‘NALISHLARI
Mazkur maqolada fiskal barqarorlikni ta’minlash va davlat budjeti daromadlarining
barqaror manbalarini shakllantirish orqali aholining farovonligini oshirishning nazariy hamda amaliy asoslari
bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar berilgan.
barqaror manbalarini shakllantirish orqali aholining farovonligini oshirishning nazariy hamda amaliy asoslari
bo‘yicha ilmiy-amaliy takliflar berilgan.
256–258
12
13
THE ROLE OF INTERNATIONAL FINANCE INSTITUTIONS IN THE UZBEKISTAN'S ECONOMY: AN EXAMINATION OF STRUCTURAL REFORMS AND FISCAL RISK
This research critically examines Uzbekistan's engagement with its principal IFIs,
including the World Bank Group (WBG), the European Bank for Reconstruction and Development (EBRD),
the Asian Development Bank (ADB), and the International Monetary Fund (IMF), and assesses their impact
on the country's economic growth. Additionally, the study seeks to connect macroeconomic stability with
ongoing institutional reforms by evaluating fiscal risks associated with state-owned enterprises and PublicPrivate Partnership (PPP) projects
including the World Bank Group (WBG), the European Bank for Reconstruction and Development (EBRD),
the Asian Development Bank (ADB), and the International Monetary Fund (IMF), and assesses their impact
on the country's economic growth. Additionally, the study seeks to connect macroeconomic stability with
ongoing institutional reforms by evaluating fiscal risks associated with state-owned enterprises and PublicPrivate Partnership (PPP) projects
259–260
21
5
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOLIQ QONUNCHILIGIDA YIRIK SOLIQ TO‘LOVCHILARNING SOLIQ QARZINI UNDIRISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi soliq qonunchiligida yirik soliq to‘lovchilarning soliq qarzini undirish jarayoni tahlil qilinadi. Yirik soliq to‘lovchilar iqtisodiy salohiyati yuqori bo‘lgan subyektlar bo‘lib, ularning soliq majburiyatlarini bajarishi davlat byudjetining barqarorligini ta’minlashda muhim rol o‘ynaydi. Maqolada soliq qarzining vujudga kelish sabablari, undirish mexanizmlari, maxsus inspeksiyalar faoliyati, risk tahliliga asoslangan yondashuvlar hamda mavjud muammolar yoritilgan. Shuningdek, soliq ma’muriyatchiligini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ham ilgari surilgan
261–262
15
30
KORXONALAR MOLIYAVIY BARQARORLIGINI TA’MINLASHDA SOLIQ QARZDORLIGINI BARTARAF ETISH TARTIBINI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada korxonalarning moliyaviy barqarorligini ta’minlash maqsadida soliq
qarzdorligining shakllanish sabablari, uning korxona faoliyatiga ta’siri hamda soliq qarzlarini aniqlash, oldini
olish va bartaraf etish bo‘yicha amaliy va institutiv mexanizmlar tahlil qilinadi. Tadqiqot soliq
ma’muriyatchiligining raqamlashtirilishi, risk-boshqaruv yondashuvlari, inkasso va qarzni restrukturizatsiya
qilish instrumentlari, moliyaviy injiniring hamda sud-ijro va mulkni realizatsiya qilish mexanizmlarini
takomillashtirish orqali korxonalarning likvidligini tiklash va barqarorligini mustahkamlash bo‘yicha
kompleks takliflar beradi. Taklif etilgan chora-tadbirlar O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan va amalga
oshirilishi uchun bosqichma-bosqich rejaga joylashtirilgan
qarzdorligining shakllanish sabablari, uning korxona faoliyatiga ta’siri hamda soliq qarzlarini aniqlash, oldini
olish va bartaraf etish bo‘yicha amaliy va institutiv mexanizmlar tahlil qilinadi. Tadqiqot soliq
ma’muriyatchiligining raqamlashtirilishi, risk-boshqaruv yondashuvlari, inkasso va qarzni restrukturizatsiya
qilish instrumentlari, moliyaviy injiniring hamda sud-ijro va mulkni realizatsiya qilish mexanizmlarini
takomillashtirish orqali korxonalarning likvidligini tiklash va barqarorligini mustahkamlash bo‘yicha
kompleks takliflar beradi. Taklif etilgan chora-tadbirlar O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan va amalga
oshirilishi uchun bosqichma-bosqich rejaga joylashtirilgan
263–264
15
13
QO‘SHILGAN QIYMAT SOLIG‘INING IQTISODIY MOHIYATI VA UNING JORIY QILINISHI
Ushbu maqolada qo‘shilgan qiymat solig‘i, uning respublikamiz soliq tizimidagi o‘rni,
rivojlanish bosqichlari keltirilgan. Qo‘shilgan qiymat solig‘ini iqtisodiyotni raqobatbardoshligiga ta’siri,
mohiyati, ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan zarurligi ilmiy-nazariy adabiyotlarni sharhlash va xalqaro tajribani tahlil
qilish orqali yoritilgan.
rivojlanish bosqichlari keltirilgan. Qo‘shilgan qiymat solig‘ini iqtisodiyotni raqobatbardoshligiga ta’siri,
mohiyati, ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan zarurligi ilmiy-nazariy adabiyotlarni sharhlash va xalqaro tajribani tahlil
qilish orqali yoritilgan.
265–266
18
23
QURILISH TASHKILOTLARIDA FOYDA SOLIG’INI HISOBLASH VA TO’LASH TARTIBI
Ushbu tezisda qurilish tashkilotlarida foyda solig‘ining mazmuni, uni hisoblash va to‘lash
tartibi, amaldagi me’yoriy-huquqiy asoslar hamda mavjud muammolarni bartaraf etish bo‘yicha takliflar
yoritiladi
tartibi, amaldagi me’yoriy-huquqiy asoslar hamda mavjud muammolarni bartaraf etish bo‘yicha takliflar
yoritiladi
267–269
19
11
DAVLAT BYUDJETI DAROMADLARI TARKIBIDA BILVOSITA SOLIQLARNING TUTGAN O`RNI
Ushbu maqolada davlat byudjeti daromadlari tarkibida bilvosita soliqlarning ahamiyati
va vazifalari yoritib beriladi. Bilvosita soliqlar zamonaviy moliya tizimining ajralmas qismi bo‘lib, davlat
byudjeti barqarorligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. Ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri daromadga emas, balki tovar
va xizmatlarning iste’moliga solinadigan soliqlar bo‘lib, iqtisodiyotdagi pul aylanishi va iste’mol jarayonlariga
bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Bilvosita soliqlarning asosiy ahamiyati shundaki, ular davlatga doimiy va barqaror
daromad manbaini yaratadi. Chunki bu soliqlarni yig‘ish nisbatan oson, nazorat qilish mexanizmlari kuchli va
ular aholining barcha qatlamlari tomonidan to‘lanadi. Shu orqali davlat ijtimoiy dasturlarni moliyalashtirish,
infratuzilmani rivojlantirish hamda byudjet taqchilligini kamaytirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
va vazifalari yoritib beriladi. Bilvosita soliqlar zamonaviy moliya tizimining ajralmas qismi bo‘lib, davlat
byudjeti barqarorligini ta’minlashda muhim o‘rin tutadi. Ular to‘g‘ridan-to‘g‘ri daromadga emas, balki tovar
va xizmatlarning iste’moliga solinadigan soliqlar bo‘lib, iqtisodiyotdagi pul aylanishi va iste’mol jarayonlariga
bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Bilvosita soliqlarning asosiy ahamiyati shundaki, ular davlatga doimiy va barqaror
daromad manbaini yaratadi. Chunki bu soliqlarni yig‘ish nisbatan oson, nazorat qilish mexanizmlari kuchli va
ular aholining barcha qatlamlari tomonidan to‘lanadi. Shu orqali davlat ijtimoiy dasturlarni moliyalashtirish,
infratuzilmani rivojlantirish hamda byudjet taqchilligini kamaytirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
270–272
13
5
BUDJET TASHKILOTLARI BUDJETDAN TASHQARI MABLAG‘LARINING G‘AZNA IJROSINI TASHKIL QILISH
Budjetdan tashqari jamg'armalarni tashkil etishning maqsadi jamiyat uchun muhim
bo'lgan xarajatlarni budjet mablag'laridan tashqari mustaqil manbalar hisobidan ta'minlashdir. Budjetdan
tashqari jamg'armalarni tashkil etilishining muvofiqligini ta'minlovchi yana bir muhim omil - bu budjet
taqchilligidir. Xarajatlarni daromaddan o'sib ketishi kuchayishiga moliyaviy resurslarni faqat qidirib topishda
emas, balki korxonalar, tashkilotlar va aholidan tushgan mablag'larni qayta guruxlanishini xam talab etadi. Va
nihoyat, xo'jalik yuritishning va xususiylashtirishning ko'p qirrali shakllari, budjet shakllari bilan bir qatorda
jamiyatda pul mablag'larni qayta taqsimlashni yangi usullarini qo'llash zaruriyatini qat'iy talab etadi.
bo'lgan xarajatlarni budjet mablag'laridan tashqari mustaqil manbalar hisobidan ta'minlashdir. Budjetdan
tashqari jamg'armalarni tashkil etilishining muvofiqligini ta'minlovchi yana bir muhim omil - bu budjet
taqchilligidir. Xarajatlarni daromaddan o'sib ketishi kuchayishiga moliyaviy resurslarni faqat qidirib topishda
emas, balki korxonalar, tashkilotlar va aholidan tushgan mablag'larni qayta guruxlanishini xam talab etadi. Va
nihoyat, xo'jalik yuritishning va xususiylashtirishning ko'p qirrali shakllari, budjet shakllari bilan bir qatorda
jamiyatda pul mablag'larni qayta taqsimlashni yangi usullarini qo'llash zaruriyatini qat'iy talab etadi.
273–274
20
3
IQTISODIY ISLOHOTLAR SHAROITIDA KICHIK BIZNES SUB’EKTLARINI SOLIQQA TORTISH MEXANIZMLARI
Ushbu ilmiy tezisda O‘zbekiston Respublikasida olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar
jarayonida kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarini soliqqa tortish tizimining mohiyati,
mexanizmlari hamda ularni takomillashtirish yo‘llari keng yoritilgan. Kichik biznes mamlakat iqtisodiyotining
muhim tarmog‘i sifatida iqtisodiy o‘sish, bandlik va aholining daromad darajasiga sezilarli ta’sir ko‘rsatuvchi
omil hisoblanadi. Shu boisdan soliq siyosatini soddalashtirish, imtiyozlarni kengaytirish, soliq yuki darajasini
optimallashtirish va soliq ma’murchiligini raqamlashtirish orqali tadbirkorlik subyektlari faoliyatini qo‘llabquvvatlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida tahlil qilinadi. Tezisda iqtisodiy islohotlar
kontekstida soliq mexanizmlarining samaradorligi, kichik biznes subyektlari uchun soddalashtirilgan soliqqa
tortish tizimining afzalliklari va xorijiy tajribalarni o‘rganish natijalari keltiriladi.
jarayonida kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarini soliqqa tortish tizimining mohiyati,
mexanizmlari hamda ularni takomillashtirish yo‘llari keng yoritilgan. Kichik biznes mamlakat iqtisodiyotining
muhim tarmog‘i sifatida iqtisodiy o‘sish, bandlik va aholining daromad darajasiga sezilarli ta’sir ko‘rsatuvchi
omil hisoblanadi. Shu boisdan soliq siyosatini soddalashtirish, imtiyozlarni kengaytirish, soliq yuki darajasini
optimallashtirish va soliq ma’murchiligini raqamlashtirish orqali tadbirkorlik subyektlari faoliyatini qo‘llabquvvatlash davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida tahlil qilinadi. Tezisda iqtisodiy islohotlar
kontekstida soliq mexanizmlarining samaradorligi, kichik biznes subyektlari uchun soddalashtirilgan soliqqa
tortish tizimining afzalliklari va xorijiy tajribalarni o‘rganish natijalari keltiriladi.
275–277
13
10
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA INNOVATSIYALAR ASOSIDA MOLIYA-KREDIT TIZIMINI MODERNIZATSIYA QILISH. JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULK SOLIG‘I BAZASINI HISOBLASHNI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur tezisda jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk solig‘i va ushbu soliqni soliq bazasini aniqlash,
hisoblab chiqarish va undirish mexanizmlarini takomillashtirish masalalari yoritilgan. Yangi taxrirdagi soliq
kodeksining 60-bobiga asoslanib, soliq bazasini kengaytirish, kadastr qiymatining haqqoniyligini oshirish,
soliq imtiyozlarini maqbullashtirish hamda raqamli ma’lumotlar bazasidan foydalanish yuzasidan fikirlar va
takliflar ilgari surilgan
hisoblab chiqarish va undirish mexanizmlarini takomillashtirish masalalari yoritilgan. Yangi taxrirdagi soliq
kodeksining 60-bobiga asoslanib, soliq bazasini kengaytirish, kadastr qiymatining haqqoniyligini oshirish,
soliq imtiyozlarini maqbullashtirish hamda raqamli ma’lumotlar bazasidan foydalanish yuzasidan fikirlar va
takliflar ilgari surilgan
278–280
13
4
TADBIRKORLIK FAOLIYATINI SOLIQQA TORTISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH
Soliq tizimi mamlakat iqtisodiyotini rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu
boisdan, mamlakatda samarali soliq tizimini joriy etish eng muhim masalalardan biri hisoblanadi. Shuni
hisobga olgan holda mamlakatimizda ham so’nggi yillarda barcha sohalar kabi soliq tizimini isloh qilish
borasida ham bir qator chora-tadbirlar amalga oshirildi, soliq yukini kamaytirish borasida islohotlar amalga
oshirildi, tadbirkorlik faoliyatini soliqqa tortish tizimini takomillashtirish bo’yicha bir qator ishlar amalga
oshirildi. Ushbu maqolada mamlakatimizda soliqqa tortish tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar, soliqqa
tortish bo’yicha qarzdorlik, uni bartaraf etish masalalari to’g’risida mualliflarning fikrlari ifoda etilgan.
boisdan, mamlakatda samarali soliq tizimini joriy etish eng muhim masalalardan biri hisoblanadi. Shuni
hisobga olgan holda mamlakatimizda ham so’nggi yillarda barcha sohalar kabi soliq tizimini isloh qilish
borasida ham bir qator chora-tadbirlar amalga oshirildi, soliq yukini kamaytirish borasida islohotlar amalga
oshirildi, tadbirkorlik faoliyatini soliqqa tortish tizimini takomillashtirish bo’yicha bir qator ishlar amalga
oshirildi. Ushbu maqolada mamlakatimizda soliqqa tortish tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar, soliqqa
tortish bo’yicha qarzdorlik, uni bartaraf etish masalalari to’g’risida mualliflarning fikrlari ifoda etilgan.
281–284
12
20
BUDJET TASHKILOTLARIDA BUDJET VA BUDJETDAN TASHQARI MABLAG‘LAR BO’YICHA DAROMADLAR VA XARAJATLAR SMETALARI HAMDA SHTATLAR JADVALINI TUZISH, TASDIQLASH VA TAQDIM ETISH TARTIBI
Ushbu tezisda xarajatlar smetasi, unga kiritiladigan xarajatlar turlari, budjet va budjetdan
tashqari mablag‘larning taqsimlanishi, shtatlar jadvali, tuzilishi va tarkibi to’g’risida ma’lumotlar berilgan.
tashqari mablag‘larning taqsimlanishi, shtatlar jadvali, tuzilishi va tarkibi to’g’risida ma’lumotlar berilgan.
285–286
16
8
QO’SHILGAN QIYMAT SOLIG’INI UNDIRISH MEXANIZMI VA UNI XORIJIY TAJRIBA ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu tezesda bozor iqtisodiyoti sharoitida davlat byudjeti daromadlarining barqarorligini
ta’minlashda qo‘shilgan qiymat solig‘ining (QQS) o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Xususan, O‘zbekistonda
QQS tushumlarining byudjetdagi ulushi, soliqni undirish mexanizmi hamda xorijiy davlatlar — Yevropa
Ittifoqi, Kanada va Janubiy Koreya tajribalari o‘rganilgan. Maqolada raqamlashtirish, elektron hisob-faktura
tizimini joriy etish, teskari hisoblash mexanizmini kengaytirish va soliq intizomini mustahkamlash orqali soliq
undirish samaradorligini oshirish bo‘yicha takliflar berilgan. Mazkur tajribalarni milliy sharoitga moslashtirib
tatbiq etish byudjet daromadlarini barqarorlashtirish va iqtisodiy o‘sishga erishishda muhim omil bo‘lishi
mumkinligi asoslab berilgan.
ta’minlashda qo‘shilgan qiymat solig‘ining (QQS) o‘rni va ahamiyati tahlil qilingan. Xususan, O‘zbekistonda
QQS tushumlarining byudjetdagi ulushi, soliqni undirish mexanizmi hamda xorijiy davlatlar — Yevropa
Ittifoqi, Kanada va Janubiy Koreya tajribalari o‘rganilgan. Maqolada raqamlashtirish, elektron hisob-faktura
tizimini joriy etish, teskari hisoblash mexanizmini kengaytirish va soliq intizomini mustahkamlash orqali soliq
undirish samaradorligini oshirish bo‘yicha takliflar berilgan. Mazkur tajribalarni milliy sharoitga moslashtirib
tatbiq etish byudjet daromadlarini barqarorlashtirish va iqtisodiy o‘sishga erishishda muhim omil bo‘lishi
mumkinligi asoslab berilgan.
287–289
12
4
MAHALLIY SOLIQLARNI UNDURUVCHANLIGIGA TA’SIR QILUVCHI OMILLAR
Ushbu tezisda mahalliy soliqlarning unduruvchanligiga ta’sir etuvchi iqtisodiy, tashkiliy
va ma’muriy omillar tahlil qilingan. Soliq ma’muriyatchiligini raqamlashtirish, tadbirkorlik faolligining
o‘sishi, soliq to‘lovchilarning moliyaviy intizomi hamda soliq imtiyozlarining to‘g‘ri qo‘llanilishi mahalliy
byudjet daromadlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan. Shuningdek, mahalliy soliqlarni undirishda
axborot tizimlarini keng joriy etish, soliq to‘lovchilar bilan ochiq muloqot mexanizmlarini rivojlantirish va
hududiy soliq organlari faoliyatini optimallashtirish bo‘yicha takliflar ilgari surilgan
va ma’muriy omillar tahlil qilingan. Soliq ma’muriyatchiligini raqamlashtirish, tadbirkorlik faolligining
o‘sishi, soliq to‘lovchilarning moliyaviy intizomi hamda soliq imtiyozlarining to‘g‘ri qo‘llanilishi mahalliy
byudjet daromadlariga qanday ta’sir ko‘rsatishi aniqlangan. Shuningdek, mahalliy soliqlarni undirishda
axborot tizimlarini keng joriy etish, soliq to‘lovchilar bilan ochiq muloqot mexanizmlarini rivojlantirish va
hududiy soliq organlari faoliyatini optimallashtirish bo‘yicha takliflar ilgari surilgan
290–292
11
5
SOLIQ INTIZOMIGA RIOYA QILMASLIK OMILLARI
Tadqiqot soliqqa rioya qilmaslikning omillarini tizimli tarzda tahlil qiladi va soliqdan
boʻyin tovlash (evasion) hamda soliqdan qochish (avoidance) oʻrtasidagi farqlarni aniqlashtiradi. Maqsad –
shaxsiy-psixologik (tax morale, adolat idroki, ijtimoiy meʼyorlar), institutsional (tekshiruv ehtimoli, jarimalar,
soliq stavkalari, maʼmurchilik sifati, korrupsiya, davlatga ishonch) va tizimli bozor omillari (norasmiy sektor,
naqd aylanma, tarmoq xususiyatlari, iqtisodiy sikl)ning soliq intizomiga taʼsirini jamlash va taqqoslashdir.
Natijalar shuni koʻrsatadiki tizim soddalashtirilishi, raqamlashtirish (e-invoice, onlayn-kassa), riskka
asoslangan audit, hamda “adolat signallari” va soliq toʻlovchi xizmatlari complianceʼni oshiradi, agressiv soliq
(avoidance) esa meʼyoriy boʻshliqlarni yopish va shaffoflikni kuchaytirishni talab qiladi. Tadqiqotning amaliy
ahamiyati – siyosat dizaynini segmentatsiya va xulqiy “signal”lar bilan uygʻunlashtirib, yashirin aylanmani
qisqartirish hamda budjet tushumlarini barqarorlashtirish boʻyicha tavsiyalar berishidir
boʻyin tovlash (evasion) hamda soliqdan qochish (avoidance) oʻrtasidagi farqlarni aniqlashtiradi. Maqsad –
shaxsiy-psixologik (tax morale, adolat idroki, ijtimoiy meʼyorlar), institutsional (tekshiruv ehtimoli, jarimalar,
soliq stavkalari, maʼmurchilik sifati, korrupsiya, davlatga ishonch) va tizimli bozor omillari (norasmiy sektor,
naqd aylanma, tarmoq xususiyatlari, iqtisodiy sikl)ning soliq intizomiga taʼsirini jamlash va taqqoslashdir.
Natijalar shuni koʻrsatadiki tizim soddalashtirilishi, raqamlashtirish (e-invoice, onlayn-kassa), riskka
asoslangan audit, hamda “adolat signallari” va soliq toʻlovchi xizmatlari complianceʼni oshiradi, agressiv soliq
(avoidance) esa meʼyoriy boʻshliqlarni yopish va shaffoflikni kuchaytirishni talab qiladi. Tadqiqotning amaliy
ahamiyati – siyosat dizaynini segmentatsiya va xulqiy “signal”lar bilan uygʻunlashtirib, yashirin aylanmani
qisqartirish hamda budjet tushumlarini barqarorlashtirish boʻyicha tavsiyalar berishidir
293–296
24
26
DAVLAT XARIDLARI VA UNI AMALGA OSHIRISH MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu tezisda davlat xaridlari nima uchun mamlakatga kerak ekanligi va ularning
iqtisodiyotda tutgan o‘rni haqida aytib etilgan va ushbu tizimni rivojlantirish haqida bir necha usllar keltirib
o‘tilgan.Va bunga oid bir qancha statistik ma’lumotlar va qonun loyihalari keltirib o‘tilgan.
iqtisodiyotda tutgan o‘rni haqida aytib etilgan va ushbu tizimni rivojlantirish haqida bir necha usllar keltirib
o‘tilgan.Va bunga oid bir qancha statistik ma’lumotlar va qonun loyihalari keltirib o‘tilgan.
297–300
14
15
TADBIRKORLIK FAOLIYATINING UY XOʻJALIKLARI DAROMADLARINI OSHIRISHDAGI OʻRNI VA AHAMIYATI
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida aholining turmush darajasini oshirishda
tadbirkorlik faoliyatining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Aholi daromadlari tarkibi, ularning shakllanish
manbalari, real va nominal daromadlar o‘rtasidagi farqlar, shuningdek, tadbirkorlik faoliyatining aholi
daromadlariga ta’siri statistik ma’lumotlar asosida yoritilgan. Tadqiqot davomida uy xo‘jaliklari daromadlari
tarkibida mehnat faoliyati va yakka tartibdagi tadbirkorlikdan olinadigan daromadlar ulushi o‘rganilib,
tadbirkorlikning iqtisodiy faollikni oshirish hamda aholi farovonligini ta’minlashdagi strategik ahamiyati
ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, mintaqalar kesimida aholi daromadlari o‘zgarishlari tahlil qilinib, ularni
oshirishda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning samarali mexanizmlari asoslab berilgan.
tadbirkorlik faoliyatining o‘rni va ahamiyati tahlil qilinadi. Aholi daromadlari tarkibi, ularning shakllanish
manbalari, real va nominal daromadlar o‘rtasidagi farqlar, shuningdek, tadbirkorlik faoliyatining aholi
daromadlariga ta’siri statistik ma’lumotlar asosida yoritilgan. Tadqiqot davomida uy xo‘jaliklari daromadlari
tarkibida mehnat faoliyati va yakka tartibdagi tadbirkorlikdan olinadigan daromadlar ulushi o‘rganilib,
tadbirkorlikning iqtisodiy faollikni oshirish hamda aholi farovonligini ta’minlashdagi strategik ahamiyati
ko‘rsatib o‘tilgan. Shuningdek, mintaqalar kesimida aholi daromadlari o‘zgarishlari tahlil qilinib, ularni
oshirishda kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning samarali mexanizmlari asoslab berilgan.
301–305
10
48
DAVLAT XARIDLARI SEKTORINI TAKOMILLASHTIRISH ISTIQBOLLARI
Davlat xaridlari amaliyotidagi ishtirokchilar sonini ko'paytirish orqali raqobat muhitini
yanada rivojlantirish va insoniy tanlovlarning samaradorligini oshirish va ajratilgan mablag'larning
samaradorligi o'z vaqtida muhim omil hisoblanadi. Sotib olish jarayonlarini tashkil etish va boshqarishda
yuzaga keladigan korrupsiya xavflarini batafsil o'rganish, xaridlarning samaradorligini pasaytiruvchi omillar
va iqtisodiy oqibatlari ko’rib chiqiladi. Bundan tashqari, raqamli xaridlarni raqamlashtirish va elektron
tizimlarni joriy etish orqali amalga oshirishda samaradorligi va shaffofligini oshirish imkoniyatlari
tasvirlangan. Bundan tashqari, davlat xaridlarini raqamlashtirishni tezlashtirish, qaror qabul qilish sifatini
yaxshilash va oshkoralikning shaffof jarayonlarini pasaytirish imkoniyatlari o'rganiladi
yanada rivojlantirish va insoniy tanlovlarning samaradorligini oshirish va ajratilgan mablag'larning
samaradorligi o'z vaqtida muhim omil hisoblanadi. Sotib olish jarayonlarini tashkil etish va boshqarishda
yuzaga keladigan korrupsiya xavflarini batafsil o'rganish, xaridlarning samaradorligini pasaytiruvchi omillar
va iqtisodiy oqibatlari ko’rib chiqiladi. Bundan tashqari, raqamli xaridlarni raqamlashtirish va elektron
tizimlarni joriy etish orqali amalga oshirishda samaradorligi va shaffofligini oshirish imkoniyatlari
tasvirlangan. Bundan tashqari, davlat xaridlarini raqamlashtirishni tezlashtirish, qaror qabul qilish sifatini
yaxshilash va oshkoralikning shaffof jarayonlarini pasaytirish imkoniyatlari o'rganiladi
306–308
26
58
FOYDA SOLIGʻINING IQTISODIY MOHIYATI VA UNING O`ZBEKISTON RESLIKASI SOLIQ TIZIMIDAGI OʻRNI
Ushbu maqolada foyda soligʻining iqtisodiy mohiyati, shuningdek, uning O`zbekiston
Reslikasi soliq tizimidagi oʻrni koʻrib chiqilada. Shuningdek foyda soligʻining iqtisodiyotdagi rolini
oʻrganishga e’tibor qaratiladi.
Reslikasi soliq tizimidagi oʻrni koʻrib chiqilada. Shuningdek foyda soligʻining iqtisodiyotdagi rolini
oʻrganishga e’tibor qaratiladi.
309–311
12
7
XOʻJALIK YURUTUVCHI SUBYEKLAR FOYDASINI SOLIQGA TORTISH MEXANIZMNI TAKOMILLASHTIRISHNI KORXONA DAROMADIGA TA'SIRI
Har bir mamlakat iqtisodiyotida soliq majburiyatlari mamlakat rivoji uchun xizmat
qiladi.O’z navbatida soliq majburiyatlari barcha subyekt dan boshlanib yirik korxonalar majburiyati sifatida
yotadi. Ushbu tezisda O’zbekiston Respublikasida xoʻjalik yurutuvchi subyetlarning foydasi soliqga tortish
mexanizmni taxliliy asoslari hamda uni takomillashtirish boʻyicha beridadigan takliflar kiritilgan o’zgarishlari
va bu oʻzgarishlarni korxonalar miqiyida samarasiz yoki naflilik jarayonlari taxlil qilingan.
qiladi.O’z navbatida soliq majburiyatlari barcha subyekt dan boshlanib yirik korxonalar majburiyati sifatida
yotadi. Ushbu tezisda O’zbekiston Respublikasida xoʻjalik yurutuvchi subyetlarning foydasi soliqga tortish
mexanizmni taxliliy asoslari hamda uni takomillashtirish boʻyicha beridadigan takliflar kiritilgan o’zgarishlari
va bu oʻzgarishlarni korxonalar miqiyida samarasiz yoki naflilik jarayonlari taxlil qilingan.
312–315
12
11
SOLIQ NAZORATI SAMARADORLIGINI OSHIRISHDA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
Mazkur maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida soliq nazoratining nazariy masalalari
yoritilgan. Soliq nazoratini shakllari va turlari bo‘yicha o‘tkazilgan tekshirish natijalari amaliyotdan olingan
ma’lumotlar asosida keltirilgan.
yoritilgan. Soliq nazoratini shakllari va turlari bo‘yicha o‘tkazilgan tekshirish natijalari amaliyotdan olingan
ma’lumotlar asosida keltirilgan.
316–319
15
7
JISMONIY SHAXSLARNING DAROMADLARINI SOLIQQA TORTISH MASALALARI
Har bir davlat iqtisodiyotining barqaror rivojlanishi moliya tizimining samaradorligiga, ayniqsa, soliq
siyosati va uning ijtimoiy adolat tamoyiliga bog‘liq. Soliqlar budjet daromadlarining asosiy manbai bo‘lib,
davlatning ijtimoiy va iqtisodiy faoliyatini ta’minlaydi. Shu nuqtai nazardan, jismoniy shaxslarning
daromadlarini soliqqa tortish masalasi davlat moliyasi va iqtisodiy siyosatda muhim ahamiyatga ega. Jismoniy
shaxslarning daromadlarini soliqqa tortish fuqarolarning davlat oldidagi majburiyatlarini belgilash bilan birga,
ijtimoiy adolat va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlaydi. Shu boisdan mazkur mavzuda amalga oshiriladigan
tadqiqotlar davlat moliya siyosati, norasmiy iqtisodiyot bilan kurash va raqamli iqtisodiyotda soliq to‘lovlarini
hisobga olishda muhim ahamiyatga ega.
siyosati va uning ijtimoiy adolat tamoyiliga bog‘liq. Soliqlar budjet daromadlarining asosiy manbai bo‘lib,
davlatning ijtimoiy va iqtisodiy faoliyatini ta’minlaydi. Shu nuqtai nazardan, jismoniy shaxslarning
daromadlarini soliqqa tortish masalasi davlat moliyasi va iqtisodiy siyosatda muhim ahamiyatga ega. Jismoniy
shaxslarning daromadlarini soliqqa tortish fuqarolarning davlat oldidagi majburiyatlarini belgilash bilan birga,
ijtimoiy adolat va iqtisodiy barqarorlikni ta’minlaydi. Shu boisdan mazkur mavzuda amalga oshiriladigan
tadqiqotlar davlat moliya siyosati, norasmiy iqtisodiyot bilan kurash va raqamli iqtisodiyotda soliq to‘lovlarini
hisobga olishda muhim ahamiyatga ega.
320–322
11
2
РОЛЬ ГОСУДАРСТВЕННО-ЧАСТНОГО ПАРТНЁРСТВА В ЭКОНОМИЧЕСКОМ РАЗВИТИИ ТАДЖИКИСТАНА
В статье рассматриваются вопросы государственно-частное партнерство как
важного фактора развития экономики Республики Таджикистан. На основе анализа литературных
источников автором доказано, что на современном этапе развития современного общества бизнес готов
к переходу на более хорошие взаимоотношения с государством, чем несколько лет назад, но
прибыльность ГЧП будет оценена лишь по истечении относительно длительного промежутка времени
важного фактора развития экономики Республики Таджикистан. На основе анализа литературных
источников автором доказано, что на современном этапе развития современного общества бизнес готов
к переходу на более хорошие взаимоотношения с государством, чем несколько лет назад, но
прибыльность ГЧП будет оценена лишь по истечении относительно длительного промежутка времени
323–325
12
20
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING BUDJETINI SHAKLLANISHIDA BILVOSITA SOLIQLARNING FISKAL SAMARADORLIGI
Bilvosita soliqlar, jumladan qo‘shilgan qiymat solig‘i (QQS) va aksiz solig‘i, davlat
uchun barqaror daromad manbai bo‘lib, O‘zbekiston Respublikasining davlat budjetini shakllantirishdagi eng
istiqbolli soliqlardan biri sifatida davlat xizmatlarini moliyalashtirishda katta ahamiyatga ega. Bilvosita
soliqlarni hisoblash va ularni to‘lash soliq qonunchiligini buzilish holatlarini kamaytiradi. Bu borada bir qator
muammolar mavjud bo‘lib, ushbu maqolada uni bartaraf etish soliq tizimini yanada samarali va adolatli qilish
imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi
uchun barqaror daromad manbai bo‘lib, O‘zbekiston Respublikasining davlat budjetini shakllantirishdagi eng
istiqbolli soliqlardan biri sifatida davlat xizmatlarini moliyalashtirishda katta ahamiyatga ega. Bilvosita
soliqlarni hisoblash va ularni to‘lash soliq qonunchiligini buzilish holatlarini kamaytiradi. Bu borada bir qator
muammolar mavjud bo‘lib, ushbu maqolada uni bartaraf etish soliq tizimini yanada samarali va adolatli qilish
imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi
326–330
17
5
ПЕНСИЯ ТАЪМИНОТИ ТИЗИМИНИ ИСЛОҲ ЭТИШ ЗАРУРАТИ: ХАЛҚАРО ТАЖРИБА ВА ТЕНДЕНЦИЯЛАР
Мақолада Ўзбекистонда пенсия таъминоти тизимини ислоҳ қилиш ва
такомиллаштиришнинг ривожланган давлатлар тажрибаларидан фойдаланиш имкониятлари,
пенсионерларни ижтимоий кўллаб-қувватлашни янада кучайтириш, Пeнcия жaмғaрмacи дaрoмaдлaри
ва харажатларини шaкллaнтириш мexaнизмини зaмoнaвий мoлиявий cиёcaт кoнцeпциялaри acocидa
тaкoмиллaштириб бoриш ва соҳада мавжуд муаммолар ва унга таъсир этаётган омиллар тадқиқ
этилган
такомиллаштиришнинг ривожланган давлатлар тажрибаларидан фойдаланиш имкониятлари,
пенсионерларни ижтимоий кўллаб-қувватлашни янада кучайтириш, Пeнcия жaмғaрмacи дaрoмaдлaри
ва харажатларини шaкллaнтириш мexaнизмини зaмoнaвий мoлиявий cиёcaт кoнцeпциялaри acocидa
тaкoмиллaштириб бoриш ва соҳада мавжуд муаммолар ва унга таъсир этаётган омиллар тадқиқ
этилган
331–333
16
3
ЎЗБЕКИСТОНДА СОЛИҚ ТИЗИМИДА ҚЎШИЛГАН ҚИЙМАТ СОЛИҒИ МЕХАНИЗМИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ МАСАЛАЛАРИ
Қўшилган қиймат солиғи (ҚҚС) Республикамиз солиқ тизимида иқтисодиётни
тартиблаш ва истеъмолни мувофиқлаштиришда ўзига хос аҳамиятга эга бўлсада, шу билан биргаликда
давлат бюджетида юқори фискал хусусиятга эга бўлиб қолмоқда. Шу боисдан ушбу солиқ тури бўйича
солиққа тортиш механизмларини доимо кучайтириб бориш тақозо этилади. Мазкур мақолада
Ўзбекистонда ҚҚСни солиққа тортиш механизмларини такомиллаштириш масалалари ёритилган
тартиблаш ва истеъмолни мувофиқлаштиришда ўзига хос аҳамиятга эга бўлсада, шу билан биргаликда
давлат бюджетида юқори фискал хусусиятга эга бўлиб қолмоқда. Шу боисдан ушбу солиқ тури бўйича
солиққа тортиш механизмларини доимо кучайтириб бориш тақозо этилади. Мазкур мақолада
Ўзбекистонда ҚҚСни солиққа тортиш механизмларини такомиллаштириш масалалари ёритилган
334–337
15
2
МОЛИЯ ТИЗИМИДА МОЛИЯВИЙ НАЗОРАТНИ ТАШКИЛ ҚИЛИШ ВА АМАЛГА ОШИРИШ БЎЙИЧА ИСЛОҲОТЛАР НАТИЖАЛАРИ
Давлат молиявий назорати молиявий (иқтисодий), социал, бошқарув ва ҳуқуқий
муносабатларни қамраб олади. Давлат молиявий назорати аввало молиявий муносабатлар билан
боғлиқ бўлганлиги сабабли ҳам у молия категориясининг муҳим элементи сифатида унинг қайта
тақсимлаш ва назорат функцияларининг уйғунлигини ифода этади ва доимо пул муносабатларни
тартибга солиб туради. Ўз навбатида давлат молиявий назорати мазмунан олиб қаралганда унда социал
муносабатлар ҳам мужассам бўлади, давлат молиявий назоратини ўтказиш орқали назорат объекти
бўлган корхоналар ва у ердаги молиявий жавобгар шахсларни қонунларни бузмасликка, ҳалолликка,
бошқаларнинг маблағларини ўзлаштирмасликка, корхонанинг моддий-техник базаси ва бойлигига
ўзаро ҳурматда бўлишига ундайди ва зарур ҳолларда мажбурлайди, булар эса моҳиятан унинг социал
хусусиятларини тавсифлайди
муносабатларни қамраб олади. Давлат молиявий назорати аввало молиявий муносабатлар билан
боғлиқ бўлганлиги сабабли ҳам у молия категориясининг муҳим элементи сифатида унинг қайта
тақсимлаш ва назорат функцияларининг уйғунлигини ифода этади ва доимо пул муносабатларни
тартибга солиб туради. Ўз навбатида давлат молиявий назорати мазмунан олиб қаралганда унда социал
муносабатлар ҳам мужассам бўлади, давлат молиявий назоратини ўтказиш орқали назорат объекти
бўлган корхоналар ва у ердаги молиявий жавобгар шахсларни қонунларни бузмасликка, ҳалолликка,
бошқаларнинг маблағларини ўзлаштирмасликка, корхонанинг моддий-техник базаси ва бойлигига
ўзаро ҳурматда бўлишига ундайди ва зарур ҳолларда мажбурлайди, булар эса моҳиятан унинг социал
хусусиятларини тавсифлайди
339–341
17
9
ASOSIY VOSITALAR AMORTIZATSIYASINING AUDITI TAHLILI
Ushbu tezisda asosiy vositalarni aniqlash, ularning qiymatini tekshirish va amortizatsiya
usullarini o’rganish, hisob siyosatini tekshirish, audit dalillarini yig`ish, inventarizatsiya o`tkazish, ichki
nazoratni baholash, amortizatsiya hisob kitobini qayta hisoblash va audit xulosasini berish haqida ma’lumot
berilgan
usullarini o’rganish, hisob siyosatini tekshirish, audit dalillarini yig`ish, inventarizatsiya o`tkazish, ichki
nazoratni baholash, amortizatsiya hisob kitobini qayta hisoblash va audit xulosasini berish haqida ma’lumot
berilgan
342–343
14
4
XOʻJALIK YURUTUVCHI SUB'YEKLARDA MOLIYAVIY NATIJALAR HISOBINI OʻRGANISH
Ushbu tezisda moliyaviy natijalar mohiyati, ko’rsatkichlari va hisobi, hamda ularning
shakllanishi ishlatilishish tartibi, shuningdek iqtisodiy sohada qo’llanilishi haqida keltirilgan
shakllanishi ishlatilishish tartibi, shuningdek iqtisodiy sohada qo’llanilishi haqida keltirilgan
344–345
17
5
XOʻJALIK YURUTUVCHU SUBYEKTLAR TOVAR-MODDIY ZAHIRALARIDA KUZATILADIGAN MUAMMOLARNI O’RGANISH TAHLILARI
Tovar-moddiy zahiralari xoʻjalik yurutuvchi subyetlarning ishlab chiqarish jarayonida
ajralmas boʻgin sifatida aks etadi, hamda zahiralar ishlab chiqarish jarayonini uzluksiz davom etishi va uni
samaradorligini, ishlab chiqarish hajmini ortishini proporsianal ravishda shakllantiradi. Ushbu tezisda
korxonalarninig ishlab chiqarish hajmini sustlashuviga sabab boʻlayotgan joriy aktivlar (Tovar-moddiy
zaxiralar) ni nuqsonlarini bartaraf etishga doir taklif va tavsiyalar bayon etilgan.
ajralmas boʻgin sifatida aks etadi, hamda zahiralar ishlab chiqarish jarayonini uzluksiz davom etishi va uni
samaradorligini, ishlab chiqarish hajmini ortishini proporsianal ravishda shakllantiradi. Ushbu tezisda
korxonalarninig ishlab chiqarish hajmini sustlashuviga sabab boʻlayotgan joriy aktivlar (Tovar-moddiy
zaxiralar) ni nuqsonlarini bartaraf etishga doir taklif va tavsiyalar bayon etilgan.
346–350
23
7
KICHIK VA O‘RTA BIZNES SUBYEKTLARI, ULARDA BUXGALTERIYA HISOBINING O‘RNI
Ushbu maqolada, kichik va o‘rta biznes subyektlari mamlakatimiz iqtisodiyotda muhim o’rin
egallaydi. Ular yangi ish o‘rinlari yaratishda, aholining daromadlarini oshirishda hamda raqobat muhitini
rivojlantirishda beqiyos o‘rin tutadi. Bunday sharoitda kichik va o‘rta biznes subyektlari faoliyatini samarali
tashkil etish va ularning moliyaviy barqarorligini ta’minlashda buxgalteriya hisobining o‘rni muhim
ahamiyatga ega ekanligigga doir ilmiy,taklif va tavsiyalar shakllantirilgan.
egallaydi. Ular yangi ish o‘rinlari yaratishda, aholining daromadlarini oshirishda hamda raqobat muhitini
rivojlantirishda beqiyos o‘rin tutadi. Bunday sharoitda kichik va o‘rta biznes subyektlari faoliyatini samarali
tashkil etish va ularning moliyaviy barqarorligini ta’minlashda buxgalteriya hisobining o‘rni muhim
ahamiyatga ega ekanligigga doir ilmiy,taklif va tavsiyalar shakllantirilgan.
351–355
14
3
TADBIRKORLIK SUBEKTLARI BUXGALTERIYA BALANSI (MOLIYAVIY HOLATI) VA UNING TAHLILI
Ushbu tezisda buxgalteriya balansi tahlili iqtisodiy faoliyat samaradorligini baholashda
asosiy vosita sifatida ko‘rib chiqilgan. Balans tahlilining nazariy asoslari, tahlil usullari va uning amaliyotdagi
ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, maqola davomida buxgalteriya balansi orqali korxonaning moliyaviy
holatini yaxshilash bo‘yicha takliflar keltiriladi
asosiy vosita sifatida ko‘rib chiqilgan. Balans tahlilining nazariy asoslari, tahlil usullari va uning amaliyotdagi
ahamiyati tahlil qilinadi. Shuningdek, maqola davomida buxgalteriya balansi orqali korxonaning moliyaviy
holatini yaxshilash bo‘yicha takliflar keltiriladi
356–357
13
5
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI HISOB TIZIMIDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARINI AMALIYOTIDA QO‘LLASH MASALALARI. O‘ZBEKISTONDA MOLIYAVIY HISOBOTNI MHXS (IFRS) GA MUVOFIQLASHTIRISHNI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida moliyaviy hisobot tizimini xalqaro
moliyaviy hisobot standartlari (MHXS) bilan muvofiqlashtirish jarayonining hozirgi holati, mavjud
muammolar hamda ularni bartaraf etish yo‘llari tahlil qilingan. Shuningdek, korxonalarda MHXSni joriy
etishning amaliy ahamiyati va istiqbollari yoritilgan.
moliyaviy hisobot standartlari (MHXS) bilan muvofiqlashtirish jarayonining hozirgi holati, mavjud
muammolar hamda ularni bartaraf etish yo‘llari tahlil qilingan. Shuningdek, korxonalarda MHXSni joriy
etishning amaliy ahamiyati va istiqbollari yoritilgan.
358–359
16
4
TRANSPORT KORXONALARIDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARINI JORIY QILISH MASALALARI
Maqolada transport korxonalarida moliyaviy hisobotning xalqaro moliyaviy hisobot
standartlariga (XMHS, ingl. IFRS) muvofiqlashtirish masalalari yoritilgan. O‘zbekiston Respublikasida
XMHSni joriy etishning bosqichlari, bu jarayonning transport sohasidagi ahamiyati, mavjud muammolar va
ularni bartaraf etish yo‘llari ilmiy tahlil qilingan. Muallif XMHS joriy etish bo‘yicha xalqaro tajribalarni tahlil
qilib, O‘zbekiston sharoitida amaliy takliflar ishlab chiqadi
standartlariga (XMHS, ingl. IFRS) muvofiqlashtirish masalalari yoritilgan. O‘zbekiston Respublikasida
XMHSni joriy etishning bosqichlari, bu jarayonning transport sohasidagi ahamiyati, mavjud muammolar va
ularni bartaraf etish yo‘llari ilmiy tahlil qilingan. Muallif XMHS joriy etish bo‘yicha xalqaro tajribalarni tahlil
qilib, O‘zbekiston sharoitida amaliy takliflar ishlab chiqadi
360–363
25
28
ЧЕТЫРЕ ГОДА ПУТИ К МЕЖДУНАРОДНЫМ СТАНДАРТАМ ФИНАНСОВОЙ ОТЧЕТНОСТИ: УЗБЕКИСТАН ИНТЕГРИРУЕТСЯ В МИРОВУЮ ЭКОНОМИКУ
В данной статье тезисно изложена цель начатой большой работы коллективом
российских ученых-практиков в области бухгалтерского учета и финансовой отчетности, которая
заключается в изучении сложностей перехода Узбекистана на международные стандарты финансовой
отчетности и разработка рекомендаций по их преодолению.
российских ученых-практиков в области бухгалтерского учета и финансовой отчетности, которая
заключается в изучении сложностей перехода Узбекистана на международные стандарты финансовой
отчетности и разработка рекомендаций по их преодолению.
364–366
16
4
XO‘JALİK YURİTUVCHİ SUBYEKTLARDA SOLİQ MAJBURİYATLARİ HİSOBİ
Mazkur tezisda xo‘jalik yurituvchi subyektlarda soliq majburiyatlarini hisobga olish
jarayonida aylanmadan olinadigan soliqning amaliy jihatlari, afzalliklari hamda mavjud muammolar ilmiy
asosda tahlil qilinadi
jarayonida aylanmadan olinadigan soliqning amaliy jihatlari, afzalliklari hamda mavjud muammolar ilmiy
asosda tahlil qilinadi
367–369
9
8
UZOQ MUDDATLI AKTIVLARNING KORXONA MOLIYAVIY BARQARORLIKNI TAMINLASHDAGI ROLI
Ushbu maqola korxonalarning moliyaviy barqarorligi va samaradorligini taʼminlashda
uzoq muddatli aktivlarning ahamiyatini tahlil qiladi. Uzoq muddatli aktivlarning mohiyati, tasnifi, hisobga
olish tartibi va eskirish usullari yoritiladi. Shuningdek, uzoq muddatli aktivlar auditining maqsadlari, asosiy
bosqichlari va amalga oshiriladigan protseduralari batafsil koʻrib chiqiladi. Maqolada ushbu jarayonlarda
yuzaga kelishi mumkin boʻlgan muammolar, ularni bartaraf etish yoʻllari va zamonaviy talablarga muvofiq
takomillashtirish imkoniyatlari muhokama qilinadi
uzoq muddatli aktivlarning ahamiyatini tahlil qiladi. Uzoq muddatli aktivlarning mohiyati, tasnifi, hisobga
olish tartibi va eskirish usullari yoritiladi. Shuningdek, uzoq muddatli aktivlar auditining maqsadlari, asosiy
bosqichlari va amalga oshiriladigan protseduralari batafsil koʻrib chiqiladi. Maqolada ushbu jarayonlarda
yuzaga kelishi mumkin boʻlgan muammolar, ularni bartaraf etish yoʻllari va zamonaviy talablarga muvofiq
takomillashtirish imkoniyatlari muhokama qilinadi
370–372
32
8
XO‘JALIK YURITUVCHI SUBYEKTLARDA MEHNAT HAQI BUXGALTERIYA HISOBI VA AUDIT
Ushbu tadqiqot ishida xo'jalik yurituvchi sub'ektlarda mehnat haqini buxgalteriya
hisobiga olish va xodimga ish haqi hisoblash yo’llari uslublari va uning qonunchilik bilan bog’liqligi
o’rganilgan
hisobiga olish va xodimga ish haqi hisoblash yo’llari uslublari va uning qonunchilik bilan bog’liqligi
o’rganilgan
373–376
17
32
PUL OQIMLARI TO’G’RISIDAGI HISOBOTNING XO’JALIK FAOLIYATIDAGI AXAMIYATI VA TUZISH TARTIBI
Maqolada tashkilotning operatsion faoliyati natijasida vujudga keladigan pul oqimlari
hajmi, “Pul oqimlari to’g’risidagi hisobot”ni tuzishda korxona standart jadval ko’rinishidagi
ko’rsatkichlarning shaklini ishlab chiqish va hisobot ko’rsatkichlarini shakllantirishning tartibiga aloxida
e’tibor qaratilgan.
hajmi, “Pul oqimlari to’g’risidagi hisobot”ni tuzishda korxona standart jadval ko’rinishidagi
ko’rsatkichlarning shaklini ishlab chiqish va hisobot ko’rsatkichlarini shakllantirishning tartibiga aloxida
e’tibor qaratilgan.
377–379
16
8
ASOSIY VOSITALARNING BOSHLANG‘ICH QIYMATINI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY VA AMALIY JIHATLARI
Ushbu maqolada bozor iqtisodiyoti sharoitida, xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatida
asosiy vositalarning boshlang‘ich qiymatini shakllantirish masalalari ilmiy jihatdan tahlil qilindi. Asosiy
vositalarning to‘g‘ri baholanishi korxona moliyaviy barqarorligi, amortizatsiya summalari va foyda miqdoriga
bevosita ta’sir etishi o‘rganilib, ilmiy takliflar berildi.
asosiy vositalarning boshlang‘ich qiymatini shakllantirish masalalari ilmiy jihatdan tahlil qilindi. Asosiy
vositalarning to‘g‘ri baholanishi korxona moliyaviy barqarorligi, amortizatsiya summalari va foyda miqdoriga
bevosita ta’sir etishi o‘rganilib, ilmiy takliflar berildi.
380–382
28
8
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA XARAJATLARNI HISOBGA OLISH VA TAHLIL QILISHDA MOLIYAVIY HISOBOTNING XALQARO STANDARTLARINI JORIY ETISH MASALALARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasi buxgalteriya hisobi tizimida xarajatlarni
hisobga olish va tahlil qilish jarayonlarini moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (MHXS) talablariga
muvofiqlashtirish masalalari yoritilgan. Maqolada xalqaro standartlarga o‘tishning zarurligi, xarajatlarni tan
olish va baholashda MHXS tamoyillarining o‘ziga xos jihatlari, shuningdek, milliy va xalqaro yondashuvlar
o‘rtasidagi asosiy tafovutlar tahlil qilingan. MHXS asosida xarajatlar hisobi va ishlab chiqarish tannarxini
shakllantirishning metodik asoslari, buxgalteriya amaliyotida ularni tatbiq etish yo‘llari hamda iqtisodiy
samaradorlikni oshirishdagi ahamiyati ilmiy asosda ko‘rib chiqilgan
hisobga olish va tahlil qilish jarayonlarini moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari (MHXS) talablariga
muvofiqlashtirish masalalari yoritilgan. Maqolada xalqaro standartlarga o‘tishning zarurligi, xarajatlarni tan
olish va baholashda MHXS tamoyillarining o‘ziga xos jihatlari, shuningdek, milliy va xalqaro yondashuvlar
o‘rtasidagi asosiy tafovutlar tahlil qilingan. MHXS asosida xarajatlar hisobi va ishlab chiqarish tannarxini
shakllantirishning metodik asoslari, buxgalteriya amaliyotida ularni tatbiq etish yo‘llari hamda iqtisodiy
samaradorlikni oshirishdagi ahamiyati ilmiy asosda ko‘rib chiqilgan
383–384
14
3
O‘ZBEKISTON BANK TIZIMIDA XALQARO MOLIYAVIY HISOBOT STANDARTLARIGA (MHXS) O‘TISHNING JARAYONLARI VA MASALALARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston bank tizimida Xalqaro moliyaviy hisobot standartlari
(MHXS)ni joriy etish jarayonlari, u bilan bog‘liq normativ, tashkiliy va texnik masalalar tahlil qilingan.
MHXSga o‘tish jarayonining iqtisodiy natijalari, moliyaviy hisobotlarning shaffofligi va xalqaro
solishtiruvchanlik darajasiga ta’siri xorijiy tadqiqotlar hamda mahalliy amaliy tajriba asosida o‘rganilgan.
Natijalar shuni ko‘rsatadiki, MHXSni to‘liq tatbiq etish O‘zbekiston bank tizimida investitsion jozibadorlikni
oshirish va xalqaro ishonchni mustahkamlashda muhim rol o‘ynaydi.
(MHXS)ni joriy etish jarayonlari, u bilan bog‘liq normativ, tashkiliy va texnik masalalar tahlil qilingan.
MHXSga o‘tish jarayonining iqtisodiy natijalari, moliyaviy hisobotlarning shaffofligi va xalqaro
solishtiruvchanlik darajasiga ta’siri xorijiy tadqiqotlar hamda mahalliy amaliy tajriba asosida o‘rganilgan.
Natijalar shuni ko‘rsatadiki, MHXSni to‘liq tatbiq etish O‘zbekiston bank tizimida investitsion jozibadorlikni
oshirish va xalqaro ishonchni mustahkamlashda muhim rol o‘ynaydi.
385–387
17
10
1C: KORXONA” DASTURIDA BUXGALTERIYA HISOBI KONFIGURATSIYASI BILAN ISHLASH ASOSLARI
Mazkur tezisda “1c: korxona” dasturida buxgalteriya hisobi konfiguratsiyasi bilan ishlash
asoslari mavzusi yoritilgan. Ushbu mavzu doirasida 1C dasturining buxgalteriya hisobi jarayonlarini
avtomatlashtirishdagi ahamiyati, uning funksional imkoniyatlari hamda korxona moliyaviy faoliyatini
samarali yuritishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, 1C: Buxgalteriya konfiguratsiyasining asosiy
modullari, ularning vazifalari va foydalanuvchi interfeysi bilan ishlash tamoyillari ko‘rib chiqiladi. Ishda 1C
dasturida hujjatlar bilan ishlash, schyotlar rejasi, provodkalar tuzish, hisobotlarni shakllantirish hamda soliq
hisobotlarini tayyorlash kabi amaliy jarayonlar misolida dasturdan foydalanish ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot
natijasida 1C dasturidan foydalanish korxonalarda hisob-kitoblarning aniqligini ta’minlashi, inson omili
xatolarini kamaytirishi va buxgalteriya hisobotini tayyorlashda vaqt tejalishini ta’minlashi aniqlangan. Ushbu
mavzu bo‘yicha o‘rganilgan natijalar buxgalteriya hisobi va axborot texnologiyalari integratsiyasi yo‘nalishida
amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, korxonalarda avtomatlashtirilgan hisob tizimini joriy etishning nazariy va
amaliy asoslarini mustahkamlaydi.
asoslari mavzusi yoritilgan. Ushbu mavzu doirasida 1C dasturining buxgalteriya hisobi jarayonlarini
avtomatlashtirishdagi ahamiyati, uning funksional imkoniyatlari hamda korxona moliyaviy faoliyatini
samarali yuritishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, 1C: Buxgalteriya konfiguratsiyasining asosiy
modullari, ularning vazifalari va foydalanuvchi interfeysi bilan ishlash tamoyillari ko‘rib chiqiladi. Ishda 1C
dasturida hujjatlar bilan ishlash, schyotlar rejasi, provodkalar tuzish, hisobotlarni shakllantirish hamda soliq
hisobotlarini tayyorlash kabi amaliy jarayonlar misolida dasturdan foydalanish ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot
natijasida 1C dasturidan foydalanish korxonalarda hisob-kitoblarning aniqligini ta’minlashi, inson omili
xatolarini kamaytirishi va buxgalteriya hisobotini tayyorlashda vaqt tejalishini ta’minlashi aniqlangan. Ushbu
mavzu bo‘yicha o‘rganilgan natijalar buxgalteriya hisobi va axborot texnologiyalari integratsiyasi yo‘nalishida
amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, korxonalarda avtomatlashtirilgan hisob tizimini joriy etishning nazariy va
amaliy asoslarini mustahkamlaydi.
388–389
16
1
XOʻJALIK YURUTUVCHU SUBYEKTLARDA MOLIYAVIY NATIJALAR HISOBI VA AUDITI JARAYONI TAXLILINI OʻRGANISH
Xoʻjalik yurutuvchi subyektlarning asosiy hamda qoʻshimcha faoilyatdan olinadigan
daromadlari yoki soliq hisobotlari koxrxonaning moliyaviy natijalar toʻgrisidagi hisobotida aks ettiriladi.
Moliya natijalari auditi nafaqat tashkilotning ichki nazorat tizimini yaxshilashga xizmat qiladi, balki
investorlar va boshqa manfaatdor tomonlarga ishonchli ma'lumotlarni taqdim etadi. Tadqiqot moliyaviy
natijalar auditining ixtiyoriy auditdan qanday farq qilishini o'rganadi, ularni tartibga soluvchi huquqiy va
me'yoriy bazalarni ta'kidlaydi. Unda moliyaviy shaffoflikni ta’minlash, qonun hujjatlariga rioya etish
va manfaatdor tomonlar manfaatlarini himoya qilishda moliyaviy natijalar auditning o‘rni alohida
ta’kidlangan. Tadqiqot shuningdek, auditorlarning ushbu auditlarni samarali o'tkazishi uchun zarur bo'lgan
kasbiy mahorat va malakalarni o'rganadi.
daromadlari yoki soliq hisobotlari koxrxonaning moliyaviy natijalar toʻgrisidagi hisobotida aks ettiriladi.
Moliya natijalari auditi nafaqat tashkilotning ichki nazorat tizimini yaxshilashga xizmat qiladi, balki
investorlar va boshqa manfaatdor tomonlarga ishonchli ma'lumotlarni taqdim etadi. Tadqiqot moliyaviy
natijalar auditining ixtiyoriy auditdan qanday farq qilishini o'rganadi, ularni tartibga soluvchi huquqiy va
me'yoriy bazalarni ta'kidlaydi. Unda moliyaviy shaffoflikni ta’minlash, qonun hujjatlariga rioya etish
va manfaatdor tomonlar manfaatlarini himoya qilishda moliyaviy natijalar auditning o‘rni alohida
ta’kidlangan. Tadqiqot shuningdek, auditorlarning ushbu auditlarni samarali o'tkazishi uchun zarur bo'lgan
kasbiy mahorat va malakalarni o'rganadi.
390–394
18
5
DAVLAT SEKTORIDA AUDIT JARAYONLARINI AVTOMATLASHTIRISH: XATOLIKLARNI MINIMALLASHTIRISH VA MEHNAT RESURSLARINI OPTIMALLASHTIRISH STRATEGIYALARI
Ushbu maqola davlat sektorida audit jarayonlarini avtomatlashtirish masalalarini,
ayniqsa, xatoliklarni aniqlash va mehnat resurslaridan samarali foydalanish jihatlarini tahlil qiladi. Raqamli
texnologiyalarning jadal rivojlanishi natijasida audit tizimlari ham o‘zgarishga uchramoqda. Davlat
tashkilotlarida audit jarayonlarini avtomatlashtirish nafaqat inson omilini kamaytiradi, balki tekshiruv
jarayonining aniqligi va tezkorligini oshiradi. Ushbu maqolada robotlashtirilgan audit vositalari (RPA), sun’iy
intellekt (AI), blokcheyn, va analitik platformalarning amaliy qo‘llanilishi, ularning samaradorlikka ta’siri
ko‘rib chiqiladi.
ayniqsa, xatoliklarni aniqlash va mehnat resurslaridan samarali foydalanish jihatlarini tahlil qiladi. Raqamli
texnologiyalarning jadal rivojlanishi natijasida audit tizimlari ham o‘zgarishga uchramoqda. Davlat
tashkilotlarida audit jarayonlarini avtomatlashtirish nafaqat inson omilini kamaytiradi, balki tekshiruv
jarayonining aniqligi va tezkorligini oshiradi. Ushbu maqolada robotlashtirilgan audit vositalari (RPA), sun’iy
intellekt (AI), blokcheyn, va analitik platformalarning amaliy qo‘llanilishi, ularning samaradorlikka ta’siri
ko‘rib chiqiladi.
395–397
19
6
TIJORAT BANKLARI TOMONIDAN INVESTITSION LOYIHALARNI KENGAYTIRISH YO‘LLARI
Ushbu tezisda tijorat banklarida investitsiya loyihalarini moliyalashtirishda
samaradorligini oshirish yo`llarining nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan.Bundan tashqari banklarni
faoliyatiga doir bo‘lgan bir qancha statistic raqamlar ham keltirib o‘tilgan.
samaradorligini oshirish yo`llarining nazariy va amaliy jihatlari tadqiq etilgan.Bundan tashqari banklarni
faoliyatiga doir bo‘lgan bir qancha statistic raqamlar ham keltirib o‘tilgan.
398–400
24
19
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA BUXGALTERIYA HISOBINI XALQARO MOLIYAVIY HISOBOT STANDARTLARIGA MUVOFIQLASHTIRISH JARAYONINING HOZIRGI HOLATI VA ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida buxgalteriya hisobi tizimini xalqaro
moliyaviy hisobot standartlariga (MHXS) moslashtirish jarayonining dolzarb masalalari tahlil qilingan.
Mamlakatda MHXSni joriy etishning huquqiy, tashkiliy va metodologik asoslari o‘rganilib, amaliyotda
uchrayotgan muammolar aniqlangan. Shuningdek, MHXSni qo‘llashda korxonalar duch kelayotgan
qiyinchiliklar - buxgalteriya ma’lumotlarini konvertatsiya qilish, kadrlar malakasining yetarli emasligi,
dasturiy ta’minotning moslashmaganligi va milliy standartlar bilan uyg‘unlik masalalari - tahlil etilgan.
Maqolada, shuningdek, xalqaro tajriba asosida O‘zbekiston sharoitida MHXSni samarali joriy etishning
yo‘nalishlari taklif etilgan. Tadqiqot natijalari buxgalteriya hisobini modernizatsiya qilish, moliyaviy
hisobotlarning shaffofligi va ishonchliligini oshirish, investorlar ishonchini kuchaytirish uchun amaliy
ahamiyat kasb etadi.
moliyaviy hisobot standartlariga (MHXS) moslashtirish jarayonining dolzarb masalalari tahlil qilingan.
Mamlakatda MHXSni joriy etishning huquqiy, tashkiliy va metodologik asoslari o‘rganilib, amaliyotda
uchrayotgan muammolar aniqlangan. Shuningdek, MHXSni qo‘llashda korxonalar duch kelayotgan
qiyinchiliklar - buxgalteriya ma’lumotlarini konvertatsiya qilish, kadrlar malakasining yetarli emasligi,
dasturiy ta’minotning moslashmaganligi va milliy standartlar bilan uyg‘unlik masalalari - tahlil etilgan.
Maqolada, shuningdek, xalqaro tajriba asosida O‘zbekiston sharoitida MHXSni samarali joriy etishning
yo‘nalishlari taklif etilgan. Tadqiqot natijalari buxgalteriya hisobini modernizatsiya qilish, moliyaviy
hisobotlarning shaffofligi va ishonchliligini oshirish, investorlar ishonchini kuchaytirish uchun amaliy
ahamiyat kasb etadi.
401–402
12
7
TADBIRKORLIK SUBYEKTLARIDA ASOSIY VOSITALARNING TARKIBI, HARAKATI VA ULARDAN SAMARALI FOYDALANISH TAHLIL
Ushbu tezisda tadbirkorlik subyektlarida asosiy vositalarning iqtisodiy mazmuni, ularning
tarkibi, harakati hamda ulardan samarali foydalanishning buxgalteriya hisobida ifodalanishi o‘rganilgan.
Ishda asosiy vositalarning korxona moliyaviy holatiga ta’siri samaradorlikni oshirish yo‘llari tahlil qilingan
tarkibi, harakati hamda ulardan samarali foydalanishning buxgalteriya hisobida ifodalanishi o‘rganilgan.
Ishda asosiy vositalarning korxona moliyaviy holatiga ta’siri samaradorlikni oshirish yo‘llari tahlil qilingan
403–405
20
13
TOVAR-MODDIY ZAHIRALAR HISOBINI TAKOMILLASHTIRISH ASOSLARI
Tovar-moddiy zahiralar xo‘jalik yurituvchi subyekt faoliyatining asosiy tarkibiy qismini
tashkil etadi, va ularning hisobga olinishi korxona amaliyotida ish hajmini samarodorligini ta’minlashda,
xarajatlarni boshqarishda hamda ishlab chiqarish jarayonini optimallashtirishda beqiyos ahamiyat kasb etadi.
Ushbu maqolada korxona zahiralari boʻyicha barcha yuzaga keladigan masalalar hamda zahiralarning
baholash usullari (FIFO, LIFO, o‘rtacha og‘irlangan baho va boshqalar) chuqur oʻrganiladi. Amaliy tahlillar
natijasida ma’lum bo‘ldiki, zahiralarni noto‘g‘ri yoki sust tartibda yoʻnaltirish korxona samaradorligini hamda
ishlab chiqarish hajmini pasaytirish oqibatlariga guvoh boʻldik. Shu sababli maqolada tovar-moddiy
zahiralarini mexanizmalarni nazorat qilish hamda uning samaradorligiga tasiri haqida taklif va tavsiyalar
bayon etiladi.
tashkil etadi, va ularning hisobga olinishi korxona amaliyotida ish hajmini samarodorligini ta’minlashda,
xarajatlarni boshqarishda hamda ishlab chiqarish jarayonini optimallashtirishda beqiyos ahamiyat kasb etadi.
Ushbu maqolada korxona zahiralari boʻyicha barcha yuzaga keladigan masalalar hamda zahiralarning
baholash usullari (FIFO, LIFO, o‘rtacha og‘irlangan baho va boshqalar) chuqur oʻrganiladi. Amaliy tahlillar
natijasida ma’lum bo‘ldiki, zahiralarni noto‘g‘ri yoki sust tartibda yoʻnaltirish korxona samaradorligini hamda
ishlab chiqarish hajmini pasaytirish oqibatlariga guvoh boʻldik. Shu sababli maqolada tovar-moddiy
zahiralarini mexanizmalarni nazorat qilish hamda uning samaradorligiga tasiri haqida taklif va tavsiyalar
bayon etiladi.
401–402
17
0
TADBIRKORLIK SUBYEKTLARIDA ASOSIY VOSITALARNING TARKIBI, HARAKATI VA ULARDAN SAMARALI FOYDALANISH TAHLIL
Ushbu tezisda tadbirkorlik subyektlarida asosiy vositalarning iqtisodiy mazmuni, ularning
tarkibi, harakati hamda ulardan samarali foydalanishning buxgalteriya hisobida ifodalanishi o‘rganilgan.
Ishda asosiy vositalarning korxona moliyaviy holatiga ta’siri samaradorlikni oshirish yo‘llari tahlil qilingan
tarkibi, harakati hamda ulardan samarali foydalanishning buxgalteriya hisobida ifodalanishi o‘rganilgan.
Ishda asosiy vositalarning korxona moliyaviy holatiga ta’siri samaradorlikni oshirish yo‘llari tahlil qilingan
401–402
12
3
TADBIRKORLIK SUBYEKTLARIDA ASOSIY VOSITALARNING TARKIBI, HARAKATI VA ULARDAN SAMARALI FOYDALANISH TAHLIL
Ushbu tezisda tadbirkorlik subyektlarida asosiy vositalarning iqtisodiy mazmuni, ularning
tarkibi, harakati hamda ulardan samarali foydalanishning buxgalteriya hisobida ifodalanishi o‘rganilgan.
Ishda asosiy vositalarning korxona moliyaviy holatiga ta’siri samaradorlikni oshirish yo‘llari tahlil qilingan
tarkibi, harakati hamda ulardan samarali foydalanishning buxgalteriya hisobida ifodalanishi o‘rganilgan.
Ishda asosiy vositalarning korxona moliyaviy holatiga ta’siri samaradorlikni oshirish yo‘llari tahlil qilingan
406–408
12
24
ASOSIY VOSITALAR AMORTIZATSIYASINING AUDITI
Ushbu tezisda asosiy vositalarni aniqlash, ularning kelib tushishi va baholanishi,
amortizatsiya hisoblash, inventarizatsiya qilish va audit xulosasi berish haqida ma`lumot berilgan
amortizatsiya hisoblash, inventarizatsiya qilish va audit xulosasi berish haqida ma`lumot berilgan
409–412
14
10
XO’JALIK YURITUVCHI SUBYEKTLARDA TOVAR MODDIY ZAHIRALARINI BAXOLASHDA KUZATILAYOTGAN MUAMMOLAR
Tovar-moddiy zahiralar xo‘jalik yurituvchi subyektlarning moliyaviy barqarorligini
ta’minlovchi eng muhim joriy aktivlardan biridir. Ularni to‘g‘ri baholash va samarali tahlil qilish ishlab
chiqarish jarayonining uzluksizligi, mahsulot tannarxining aniqligi hamda korxona foydaliligining oshishida
muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu tezisda tovar-moddiy zahiralarni baholashning amaldagi usullari, ularning
ustun va zaif jihatlari, shuningdek,zahiralarni baholashda bo’ladigan muammolar aks ettirilgan, korxonalarda
hisob va tahlil jarayonlarini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar bayon etilgan.
ta’minlovchi eng muhim joriy aktivlardan biridir. Ularni to‘g‘ri baholash va samarali tahlil qilish ishlab
chiqarish jarayonining uzluksizligi, mahsulot tannarxining aniqligi hamda korxona foydaliligining oshishida
muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu tezisda tovar-moddiy zahiralarni baholashning amaldagi usullari, ularning
ustun va zaif jihatlari, shuningdek,zahiralarni baholashda bo’ladigan muammolar aks ettirilgan, korxonalarda
hisob va tahlil jarayonlarini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar bayon etilgan.
413–417
21
12
MATERIALLARNI BAHOLASHNING BUXGALTERIYADAGI AHAMIYATI
Mazkur maqolada materiallarni baholash usullari va ularning buxgalteriya hisobidagi o‘rni
keng yoritilgan. Korxonalarda materiallar harakatining to‘g‘ri aks ettirilishi, moliyaviy natijalarining
haqqoniylik ko‘rsatilishi uchun baholashning turli usullaridan foydalaniladi. Har bir usulning o‘ziga xos
jihatlari, ustunlik va kamchiliklari tahlil qilinadi. Shuningdek, amaliy misollar asosida baholash natijalarining
moliyaviy hisob-kitoblarga ta`siri o‘rganiladi.
keng yoritilgan. Korxonalarda materiallar harakatining to‘g‘ri aks ettirilishi, moliyaviy natijalarining
haqqoniylik ko‘rsatilishi uchun baholashning turli usullaridan foydalaniladi. Har bir usulning o‘ziga xos
jihatlari, ustunlik va kamchiliklari tahlil qilinadi. Shuningdek, amaliy misollar asosida baholash natijalarining
moliyaviy hisob-kitoblarga ta`siri o‘rganiladi.
418–421
14
8
PROFESSIONAL TAʼLIM MUASSASALARIDA BUXGALTERIYA HISOBI VA ICHKI NAZORATNI TAKOMILLASHTIRISH MAʼSALALARI
Ushbu moqolada professional taʼlim muassasalarida raqamli axborotlarni qayta ishlash
ustasi yunalishi misolida buxgalteriya hisobi va ichki nazoratni takomillashtirish taxlil qilinadi. Talabalarga
raqamli texnologiyalarni o‘rgatish, buxgalteriya hisobi va ichki nazoratni takomillashtirish yo‘llari haqida so‘z
yuritiladi. Tadqiqotda professiyanal taʼlim muassasalarida buxgalteriya hisobi va ichki nazoratni tashkil etishni
takomillashtirish masalalari bayon qidingan.
ustasi yunalishi misolida buxgalteriya hisobi va ichki nazoratni takomillashtirish taxlil qilinadi. Talabalarga
raqamli texnologiyalarni o‘rgatish, buxgalteriya hisobi va ichki nazoratni takomillashtirish yo‘llari haqida so‘z
yuritiladi. Tadqiqotda professiyanal taʼlim muassasalarida buxgalteriya hisobi va ichki nazoratni tashkil etishni
takomillashtirish masalalari bayon qidingan.
422–424
10
9
PROFESSIONAL TA’LIM MUASSASALARIDA BUXGALTERIYA HISOBI TASHKIL ETISH YO‘NALISHLARI
Mazkur maqolada professional ta’lim tashkilotlari faoliyatining o‘ziga xos
xususiyatlaridan kelib chiqqan holda buxgalteriya hisobini tashkil etish va yuritishning zarurligi nazariy
jihatdan asoslangan. Buxgalteriya hisobi kalkulyatsiyasi va xarajatlar hisobining metodologik muammolari
tadqiq etilgan. Davlat tashkilotlarida hisob siyosatini shakllantirish uslubiyoti va buxgalteriya hisobi
metodologiyasini takomillashtirish yo‘nalishlari taklif etilgan.
xususiyatlaridan kelib chiqqan holda buxgalteriya hisobini tashkil etish va yuritishning zarurligi nazariy
jihatdan asoslangan. Buxgalteriya hisobi kalkulyatsiyasi va xarajatlar hisobining metodologik muammolari
tadqiq etilgan. Davlat tashkilotlarida hisob siyosatini shakllantirish uslubiyoti va buxgalteriya hisobi
metodologiyasini takomillashtirish yo‘nalishlari taklif etilgan.
425–426
17
13
XO‘JALIK YURITUVCHI SUB’EKTLARDA MEHNAT HAQI HISOBI VA AUDITI
Ushbu tadqiqotda korxona va tashkilotlarda xodimlarga hisoblanadigan ish haqi va uning
hisob kitob bajarilganligidan so‘ng audit tekshiruvlari va uning natijalari bo‘yicha ishlar haqida o‘rganilgan.
Kalit so‘zlar: Ish haqi, audit, haq to‘lash , qonunchilik
hisob kitob bajarilganligidan so‘ng audit tekshiruvlari va uning natijalari bo‘yicha ishlar haqida o‘rganilgan.
Kalit so‘zlar: Ish haqi, audit, haq to‘lash , qonunchilik
427–428
19
12
KORXONALARDA PUL MABLAG’LARI HISOBI VA AUDITI ASOSLARINI O’RGANISH
Hozirgi iqtisodiyot jarayonida pul mablag’larini asosiy maqsadlari ularni to’g’ri taqsimalsh
va ulardan samarali foydalanish jarayoni bo’lib kelmoqda. shu boisdan biz uni takomillashtirish uchun korxona
pul mablag’laridan samarali foydalanishda uningauditiga katta e’tibor qaratishimiz darkor va uni bartaraf etish
maqsadida ushbu tezisda chora tadbirlari ko’zda tutiladi
va ulardan samarali foydalanish jarayoni bo’lib kelmoqda. shu boisdan biz uni takomillashtirish uchun korxona
pul mablag’laridan samarali foydalanishda uningauditiga katta e’tibor qaratishimiz darkor va uni bartaraf etish
maqsadida ushbu tezisda chora tadbirlari ko’zda tutiladi
429–431
19
9
TOVAR-MODDIY ZAXIRALARNING HARAKATI VA ULARNING AYLANISH TEZLIGINI TAHLIL QILISH
Ushbu tadqiqot ishimizda korxonalardagi tovar-moddiy zaxiralarning harakati va ularning
aylanish tezligini tahlil qilish masalalari yoritilgan. Shuningdek, mazkur mavzu korxona faoliyatining
moliyaviy barqarorligini ta’minlashda hamda ishlab chiqarish samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga
ega ekanligi sababli, zaxiralardan samarali va oqilona foydalanish bo‘yicha muammolar o‘rganilib muhim
ilmiy tavsiyalar berilgan.
aylanish tezligini tahlil qilish masalalari yoritilgan. Shuningdek, mazkur mavzu korxona faoliyatining
moliyaviy barqarorligini ta’minlashda hamda ishlab chiqarish samaradorligini oshirishda muhim ahamiyatga
ega ekanligi sababli, zaxiralardan samarali va oqilona foydalanish bo‘yicha muammolar o‘rganilib muhim
ilmiy tavsiyalar berilgan.
432–433
14
5
XO’JALIK YURUTUVCHI SUBYEKTLARDA TOVAR-MODDIY ZAXIRALAR SAQLANISHI VA SARFLANISHI AUDITI
Ushbu tezisda tovar-moddiy zaxiralar (TMZ) saqlanishi va sarflanishi auditi jarayoni,
ularning buxgalteriya hisobi, ombor nazorati, inventarizatsiya ishlari va aniqlangan kamchiliklarni bartaraf
etish bo‘yicha tavsiyalar tahlil qilinadi
ularning buxgalteriya hisobi, ombor nazorati, inventarizatsiya ishlari va aniqlangan kamchiliklarni bartaraf
etish bo‘yicha tavsiyalar tahlil qilinadi
434–435
16
8
DAVLAT SEKTORIDA ICHKI AUDITNING XALQARO STANDARTLARI
Har bir sohadagi kabi iqtisodiy sohada ham faoliyat yuritish uchun umumiy qoidalar talab qilinadi. Umumiy
belgilangan tartib qoidalar bir tartibda faoliyat yuritgan holda rivojlanish uchun asos bo‘ladi. Ichki auditda
bunday tartib qoida bo‘lib, “Ichki auditning xalqaro professional standartlari” xizmat qiladi.
belgilangan tartib qoidalar bir tartibda faoliyat yuritgan holda rivojlanish uchun asos bo‘ladi. Ichki auditda
bunday tartib qoida bo‘lib, “Ichki auditning xalqaro professional standartlari” xizmat qiladi.
436–440
13
19
MATERIALLARNI BAHOLASHNING BUXGALTERIYADAGI AHAMIYATI
Mazkur maqolada materiallarni baholash usullari va ularning buxgalteriya hisobidagi o‘rni
keng yoritilgan. Korxonalarda materiallar harakatining to‘g‘ri aks ettirilishi, moliyaviy natijalarining
haqqoniylik ko‘rsatilishi uchun baholashning turli usullaridan foydalaniladi. Har bir usulning o‘ziga xos
jihatlari, ustunlik va kamchiliklari tahlil qilinadi. Shuningdek, amaliy misollar asosida baholash natijalarining
moliyaviy hisob-kitoblarga ta`siri o‘rganiladi
keng yoritilgan. Korxonalarda materiallar harakatining to‘g‘ri aks ettirilishi, moliyaviy natijalarining
haqqoniylik ko‘rsatilishi uchun baholashning turli usullaridan foydalaniladi. Har bir usulning o‘ziga xos
jihatlari, ustunlik va kamchiliklari tahlil qilinadi. Shuningdek, amaliy misollar asosida baholash natijalarining
moliyaviy hisob-kitoblarga ta`siri o‘rganiladi
441–443
12
12
DIVIDENDLАR HISОBI
Ushbu tezisdа dividend tushunchаsi hаqidа mа’lumоt, dividend siyоsаtining mоhiyаti,
dividend siyоsаtini vujudgа keltiruvchi оmillаr, dividend siyоsаti va hisobini yuritish hаqidа mа’lumоt
berilgаn
dividend siyоsаtini vujudgа keltiruvchi оmillаr, dividend siyоsаti va hisobini yuritish hаqidа mа’lumоt
berilgаn
444–446
37
22
TADBIRKORLIK SUB’EKTLARI BUXGALTERIYA BALANSI TAHLILI
Ushbu tezis tadbirkorlik sub’ektlarining buxgalteriya balansining iqtisodiy mohiyati, uning
tuzilishi va asosiy elementlari yoritilgan. Shuningdek buxgalteriya balansining tahlili, tahlil qilish maqsadlari
balans tahlilining vertikal (strukturaviy) hamda gorizontal (dinamik) usullari haqida.
tuzilishi va asosiy elementlari yoritilgan. Shuningdek buxgalteriya balansining tahlili, tahlil qilish maqsadlari
balans tahlilining vertikal (strukturaviy) hamda gorizontal (dinamik) usullari haqida.
447–449
13
5
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ БУХГАЛТЕРСКОГО УЧЕТА И АУДИТА РАСХОДОВ НА ИННОВАЦИОННУЮ ДЕЯТЕЛЬНОСТЬ
В данной статье подробно рассмотрено понятие инновации. Также определены
ключевые компоненты жизненного цикла инновации и предложены рекомендации по снижению
кредитных ограничений для предприятий Узбекистана, а также по развитию финансовой системы в
целом
ключевые компоненты жизненного цикла инновации и предложены рекомендации по снижению
кредитных ограничений для предприятий Узбекистана, а также по развитию финансовой системы в
целом
451–452
12
4
ФАКТОРИНГ –ДРАЙВЕР БИЗНЕСА СУБЪЕКТОВ МСП И РАЗВИТИЯ ФИНАНСОВОГО СЕКТОРА
В статье раскрывается аспекты формирования рынка факторинговых услуг и
развитие цифровизации этой сферы в Узбекистане. Обосновывается ее выгодность для использования
как субъектами МСП, так и финансово-кредитными организациями
развитие цифровизации этой сферы в Узбекистане. Обосновывается ее выгодность для использования
как субъектами МСП, так и финансово-кредитными организациями
453–458
15
12
INNOVATSIYALARNI JORIY ETISH ASOSIDA XIZMAT KO‘RSATISH KORXONALARI SAMARADORLIGINI OSHIRISH
Ushbu maqolada xizmat ko‘rsatish korxonalarida innovatsiyalarni joriy etish orqali
ularning samaradorligini oshirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda xizmat ko‘rsatish sohasida innovatsion
texnologiyalar, raqamli yechimlar va boshqaruv tizimlarining o‘zaro ta’siri tahlil qilingan. Empirik natijalar
shuni ko‘rsatadiki, innovatsiyalarni joriy etgan korxonalarda xizmat sifati, mijozlar mamnunligi va iqtisodiy
samaradorlik ko‘rsatkichlari sezilarli darajada oshadi. Shuningdek, texnologik, tashkiliy va marketing
innovatsiyalarining o‘ziga xos xususiyatlari va ularning xizmat sektoriga ta’siri aniqlangan. Maqolada
innovatsion jarayonlarning muvaffaqiyatini ta’minlovchi omillar – kadrlar salohiyati, raqamli texnologiyalarni
qo‘llash darajasi va boshqaruvning strategik yondashuvi – asoslab berilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, xizmat
ko‘rsatish korxonalarida innovatsiyalarni tizimli tarzda joriy etish ularning raqobatbardoshligini oshirish va
iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda muhim omil hisoblanadi.
ularning samaradorligini oshirish masalalari yoritilgan. Tadqiqotda xizmat ko‘rsatish sohasida innovatsion
texnologiyalar, raqamli yechimlar va boshqaruv tizimlarining o‘zaro ta’siri tahlil qilingan. Empirik natijalar
shuni ko‘rsatadiki, innovatsiyalarni joriy etgan korxonalarda xizmat sifati, mijozlar mamnunligi va iqtisodiy
samaradorlik ko‘rsatkichlari sezilarli darajada oshadi. Shuningdek, texnologik, tashkiliy va marketing
innovatsiyalarining o‘ziga xos xususiyatlari va ularning xizmat sektoriga ta’siri aniqlangan. Maqolada
innovatsion jarayonlarning muvaffaqiyatini ta’minlovchi omillar – kadrlar salohiyati, raqamli texnologiyalarni
qo‘llash darajasi va boshqaruvning strategik yondashuvi – asoslab berilgan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, xizmat
ko‘rsatish korxonalarida innovatsiyalarni tizimli tarzda joriy etish ularning raqobatbardoshligini oshirish va
iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashda muhim omil hisoblanadi.
459–460
9
22
TIJORAT BANKLARINING KREDIT OPERATSIYALARINI TASHKIL ETISH VA RASMIYLASHTIRISH TARTIBI
Ushbu tezisda O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklarining kredit operatsiyalarini
tashkil etish va rasmiylashtirish jarayonlari, kredit siyosatini takomillashtirish yo‘nalishlari hamda bank
sektorida raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali samaradorlikni oshirish masalalari tahlil qilinadi.
Shuningdek, kredit risklarini kamaytirish, garov tizimini soddalashtirish hamda kredit portfellarini
diversifikatsiya qilish bo‘yicha ilg‘or tajribalar yoritilgan.
tashkil etish va rasmiylashtirish jarayonlari, kredit siyosatini takomillashtirish yo‘nalishlari hamda bank
sektorida raqamli texnologiyalarni joriy etish orqali samaradorlikni oshirish masalalari tahlil qilinadi.
Shuningdek, kredit risklarini kamaytirish, garov tizimini soddalashtirish hamda kredit portfellarini
diversifikatsiya qilish bo‘yicha ilg‘or tajribalar yoritilgan.
461–463
14
7
TA’LIMDA YASHIL IQTISODIYOTNING AHAMIYATI (DENOV TUMANIDAGI 74-MAKTAB MISOLIDA)
Mazkur maqolada ta’lim tizimida yashil iqtisodiyot tamoyillarini joriy etishning amaliy
jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida Surxondaryo viloyati Denov tumanidagi 74-umumiy o‘rta
ta’lim maktabi misol qilib olingan. Maktabda tashkil etilgan issiqxonalar va quyosh panellari orqali
o‘quvchilar ekologik toza mahsulot yetishtirish, energiya manbalaridan oqilona foydalanish hamda iqtisodiy
savodxonligini oshirish imkoniyatiga ega bo‘lishmoqda. Tadqiqotda yashil iqtisodiyotning ta’limdagi
ahamiyati, uning o‘quvchilar dunyoqarashiga ijobiy ta’siri hamda barqaror rivojlanishga qo‘shgan hissasi
ochib berilgan.
jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida Surxondaryo viloyati Denov tumanidagi 74-umumiy o‘rta
ta’lim maktabi misol qilib olingan. Maktabda tashkil etilgan issiqxonalar va quyosh panellari orqali
o‘quvchilar ekologik toza mahsulot yetishtirish, energiya manbalaridan oqilona foydalanish hamda iqtisodiy
savodxonligini oshirish imkoniyatiga ega bo‘lishmoqda. Tadqiqotda yashil iqtisodiyotning ta’limdagi
ahamiyati, uning o‘quvchilar dunyoqarashiga ijobiy ta’siri hamda barqaror rivojlanishga qo‘shgan hissasi
ochib berilgan.
464–465
11
3
YERYONG`OQNI SOTISH VA UNING MOLIYAVIY AHAMIYATI
Ushbu maqolada yer yong‘oq o‘simligining agrobiologik xususiyatlari, ekologik
moslashuvchanligi, oziqaviy va iqtisodiy ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, yer yong‘oq
tarkibida yog‘ miqdori 45–55%, oqsil 25–30% ni tashkil etadi, bu esa uni muhim oziqaviy va texnik xom ashyo
sifatida qadrlanishiga sabab bo‘ladi. Shuningdek, maqolada yer yong‘oqning qishloq xo‘jaligidagi ahamiyati,
uni yetishtirish texnologiyasi va seleksiya yo‘nalishlari yoritilgan
moslashuvchanligi, oziqaviy va iqtisodiy ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, yer yong‘oq
tarkibida yog‘ miqdori 45–55%, oqsil 25–30% ni tashkil etadi, bu esa uni muhim oziqaviy va texnik xom ashyo
sifatida qadrlanishiga sabab bo‘ladi. Shuningdek, maqolada yer yong‘oqning qishloq xo‘jaligidagi ahamiyati,
uni yetishtirish texnologiyasi va seleksiya yo‘nalishlari yoritilgan
466–468
23
47
O’ZBEKISTONDA YALPI ICHKI MAHSULOT O’SISH SUR’ATLARI VA ULARNI TA’MINLASH OMILLARI
Ushbu maqolada O’zbekiston Respublikasing yalpi ichki mahsulotini o’sish sur’atlari
tahlil qilindi va uni ta’minlovlovchi asosiy omillar yoritib berilgan.Ushbu tadqiqotdan maqsad shuki,so’nggi
yillarda yalpi ichki mahsulotning mamlakatning rivojlanishiga qanday ta’sir qilayotganini o’rganishdir.
Shuningdek, maqolada xorijiy va mahalliy investetsiyalar oqimi va davlat islohotlarining YaIMga ta’siri
atroflicha o’rganilgan va dunyo mamlakatlari bilan solishtirilgan.
tahlil qilindi va uni ta’minlovlovchi asosiy omillar yoritib berilgan.Ushbu tadqiqotdan maqsad shuki,so’nggi
yillarda yalpi ichki mahsulotning mamlakatning rivojlanishiga qanday ta’sir qilayotganini o’rganishdir.
Shuningdek, maqolada xorijiy va mahalliy investetsiyalar oqimi va davlat islohotlarining YaIMga ta’siri
atroflicha o’rganilgan va dunyo mamlakatlari bilan solishtirilgan.
469–471
12
3
O'ZBEKISTON MOLIYA TIZIMIDA FINTECH VA BLOCKCHAIN TEXNOLOGIYALARINING O'RNI
Ushbu tadqiqot fintech va blockchain texnologiyalarining bank, to'lov tizimlari va kapital
bozorlaridagi hozirgi dasturlarini tahlil qilish orqali O'zbekiston moliya tizimiga o'zgaruvchan ta'sirini
o'rganadi. Ushbu texnologiyalarning samaradorlik, shaffoflik va moliyaviy kirish kabi afzalliklarini muntazam
ravishda baholaydi, shuningdek, qabul qilish uchun mavjud qiyinchiliklar va to'siqlarni aniqlaydi. Bundan
tashqari, tadqiqotda ushbu to'siqlarni engib o'tish bo'yicha dalillarga asoslangan tavsiyalar taqdim etiladi va
O'zbekiston moliya sektorining barqaror rivojlanishi uchun fintech va blockchain yutuqlarining uzoq muddatli
salohiyati va strategik oqibatlarini tanqidiy baholaydi.
bozorlaridagi hozirgi dasturlarini tahlil qilish orqali O'zbekiston moliya tizimiga o'zgaruvchan ta'sirini
o'rganadi. Ushbu texnologiyalarning samaradorlik, shaffoflik va moliyaviy kirish kabi afzalliklarini muntazam
ravishda baholaydi, shuningdek, qabul qilish uchun mavjud qiyinchiliklar va to'siqlarni aniqlaydi. Bundan
tashqari, tadqiqotda ushbu to'siqlarni engib o'tish bo'yicha dalillarga asoslangan tavsiyalar taqdim etiladi va
O'zbekiston moliya sektorining barqaror rivojlanishi uchun fintech va blockchain yutuqlarining uzoq muddatli
salohiyati va strategik oqibatlarini tanqidiy baholaydi.
472–476
17
6
TADBIRKORLIK SUB’EKTLARIDA BANK KREDITLARI VA TO‘LOV QOBILIYATINI TAHLILI
Mazkur tezisda O‘zbekiston bozor iqtisodiyoti sharoitida tadbirkorlik sub’ektlarining
bank kreditlari va to‘lov qobiliyati tahlil qilingan. Kredit resurslaridan samarali foydalanish mexanizmlarini
aniqlash, tadbirkorlik sub’ektlarining moliyaviy barqarorligini oshirish va kredit risklarini boshqarish bo‘yicha
amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdir. Tadbirkorlik sub’ektlarining moliyaviy barqarorligi, to‘lov qobiliyati va
bank kreditlariga kirish imkoniyati mamlakat iqtisodiy o‘sish sur’atlariga bevosita ta’sir qiladi. Shu bois,
kreditlash tizimini raqamlashtirish, risklarni ilg‘or tahlil vositalari orqali boshqarish va sub’ektlarning
moliyaviy holatini kompleks baholash strategik ahamiyatga ega. Ushbu tezis O‘zbekiston bank sektori va
tadbirkorlik sub’ektlarining moliyaviy barqarorligini mustahkamlash, muammoli kreditlar ulushini
kamaytirish va kredit portfeli sifatini oshirish bo‘yicha ilmiy va amaliy tavsiyalarni taqdim etadi
bank kreditlari va to‘lov qobiliyati tahlil qilingan. Kredit resurslaridan samarali foydalanish mexanizmlarini
aniqlash, tadbirkorlik sub’ektlarining moliyaviy barqarorligini oshirish va kredit risklarini boshqarish bo‘yicha
amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdir. Tadbirkorlik sub’ektlarining moliyaviy barqarorligi, to‘lov qobiliyati va
bank kreditlariga kirish imkoniyati mamlakat iqtisodiy o‘sish sur’atlariga bevosita ta’sir qiladi. Shu bois,
kreditlash tizimini raqamlashtirish, risklarni ilg‘or tahlil vositalari orqali boshqarish va sub’ektlarning
moliyaviy holatini kompleks baholash strategik ahamiyatga ega. Ushbu tezis O‘zbekiston bank sektori va
tadbirkorlik sub’ektlarining moliyaviy barqarorligini mustahkamlash, muammoli kreditlar ulushini
kamaytirish va kredit portfeli sifatini oshirish bo‘yicha ilmiy va amaliy tavsiyalarni taqdim etadi
477–479
13
4
AQSHDA MATEMATIKA FANINI RIVOJLANTIRISH BO‘YICHA ILG‘OR QARORLAR VA TASHABBUSLAR: O‘ZBEK TA’LIMI UCHUN TAHLILIY MULOHAZALAR
Ushbu maqolada AQShda matematika fanini rivojlantirishga doir asosiy qaror va
dasturlar — National Mathematics Advisory Panel, Common Core, Race to the Top, ESSA, Educate to
Innovate va Federal STEM strategik rejasi tahlil qilinadi. Ularning asosiy yo‘nalishlari, natijalari va o‘zbek
ta’lim tizimi uchun muhim jihatlari qiyosiy tahlil asosida ko‘rib chiqiladi.
dasturlar — National Mathematics Advisory Panel, Common Core, Race to the Top, ESSA, Educate to
Innovate va Federal STEM strategik rejasi tahlil qilinadi. Ularning asosiy yo‘nalishlari, natijalari va o‘zbek
ta’lim tizimi uchun muhim jihatlari qiyosiy tahlil asosida ko‘rib chiqiladi.
480–484
17
14
ISLOM MOLIYA TIZIMI IMKONIYATLARIDAN O’ZBEKISTON IQTISODIYOTIDA FOYDALANISHNING O’ZIGA XOS XUSUSIYATI
Ushbu maqolada islomiy moliya tushunchasini, uning oddiy moliyasi tizimidan farqlari
va afzalliklari bayon qilinganman. Dunyo islomiy moliya bozori holatining, unda islom banklarining tutgan
o’rni tahlil qilingan. Xalqaro tajribalar o’rganilib, aholining moliyaviy xizmatlardan foydalanish muammolari
ko’rsatilgan va ularni bartaraf etish yo’nalishlari taklif etilgandir.
va afzalliklari bayon qilinganman. Dunyo islomiy moliya bozori holatining, unda islom banklarining tutgan
o’rni tahlil qilingan. Xalqaro tajribalar o’rganilib, aholining moliyaviy xizmatlardan foydalanish muammolari
ko’rsatilgan va ularni bartaraf etish yo’nalishlari taklif etilgandir.
485–486
15
6
KREATIV YONDASHUV ASOSIDA BO‘LAJAK MUHANDISLARNI KASBIY FAOLIYATGA TAYYORLASH METODIKASINI TAKOMILLASHTIRISH
Mazkur tezisda muhandislik ta’limida kreativ yondashuvning o‘rni, bo‘lajak
muhandislarni kasbiy faoliyatga tayyorlashda ijodiy fikrlash, muammoli vaziyatlarni hal etish, innovatsion
loyihalar asosida o‘qitishning metodik imkoniyatlari tahlil qilingan. Ta’lim jarayonida kreativ yondashuvni
qo‘llash orqali talabalarning mustaqil fikrlashi, amaliy ko‘nikmalarni egallashi va texnologik tafakkurini
rivojlantirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqilgan
muhandislarni kasbiy faoliyatga tayyorlashda ijodiy fikrlash, muammoli vaziyatlarni hal etish, innovatsion
loyihalar asosida o‘qitishning metodik imkoniyatlari tahlil qilingan. Ta’lim jarayonida kreativ yondashuvni
qo‘llash orqali talabalarning mustaqil fikrlashi, amaliy ko‘nikmalarni egallashi va texnologik tafakkurini
rivojlantirishga qaratilgan takliflar ishlab chiqilgan
487–489
12
7
IQTISODIYOTDA IPOTEKA KREDITINING AHAMIYATI
Ushbu tezisda ipoteka kreditining yaqin yillardagi miqdori va uning iqtisodiyotda tutgan
o‘rni haqida so‘z yuritilgan va ushbu sohani rivojlantirish uchun xulosa va takliflar keltirib o‘tilgan
o‘rni haqida so‘z yuritilgan va ushbu sohani rivojlantirish uchun xulosa va takliflar keltirib o‘tilgan
490–492
33
0
22
KRAUDFANDING PLATFORMALARINING INNOVATSION LOYIHALAR VA STARTAPLARNI RIVOJLANTIRISHDAGI ROLI VA ISTIQBOLLARI
Ushbu maqolada kraudfanding innovatsion g‘oyalar va startaplarni moliyalashtirishning
zamonaviy shakli sifatida tahlil qilinadi. Unda an’anaviy sarmoya manbalariga nisbatan jamoaviy
moliyalashtirishning afzalliklari, shuningdek, kraudfanding platformalarining investitsiya, mukofot va xayriya
asosidagi turlari yoritilgan. Muallif kraudfandingning O‘zbekiston sharoitidagi rivojlanish bosqichlarini,
xususan MFond.uz va Factor.uz kabi ilk tashabbuslarning tajribasini tahlil qiladi hamda ushbu sohaning
huquqiy asoslari yaratilganini qayd etadi.
zamonaviy shakli sifatida tahlil qilinadi. Unda an’anaviy sarmoya manbalariga nisbatan jamoaviy
moliyalashtirishning afzalliklari, shuningdek, kraudfanding platformalarining investitsiya, mukofot va xayriya
asosidagi turlari yoritilgan. Muallif kraudfandingning O‘zbekiston sharoitidagi rivojlanish bosqichlarini,
xususan MFond.uz va Factor.uz kabi ilk tashabbuslarning tajribasini tahlil qiladi hamda ushbu sohaning
huquqiy asoslari yaratilganini qayd etadi.
493–495
19
9
BLOKCHEYN TEXNOLOGIYASINING MOLIYA TIZIMIDAGI O‘RNI VA UNING MARKAZLASHGAN INFRATUZILMALARGA TA’SIRI
Ushbu ilmiy maqolada moliya tizimining markazlashgan vositachilarga tayanishi
natijasida yuzaga kelgan muammolar va ularni bartaraf etishda blokcheyn texnologiyasining imkoniyatlari
tahlil qilinadi. Blokcheyn texnologiyasining markazlashmagan, xavfsiz va shaffof ma’lumotlar uzatish
mexanizmi sifatidagi afzalliklari, kriptografik asoslari, uning moliyaviy hisob-kitob va qimmatli qog‘ozlar
bozoriga integratsiyasi izchil bayon etiladi. Umumiy olganda, blokcheyn texnologiyasining moliya tizimini
raqamlashtirish va xavfsizligini mustahkamlashdagi o‘rni va istiqbollari ilmiy asosda yoritiladi
natijasida yuzaga kelgan muammolar va ularni bartaraf etishda blokcheyn texnologiyasining imkoniyatlari
tahlil qilinadi. Blokcheyn texnologiyasining markazlashmagan, xavfsiz va shaffof ma’lumotlar uzatish
mexanizmi sifatidagi afzalliklari, kriptografik asoslari, uning moliyaviy hisob-kitob va qimmatli qog‘ozlar
bozoriga integratsiyasi izchil bayon etiladi. Umumiy olganda, blokcheyn texnologiyasining moliya tizimini
raqamlashtirish va xavfsizligini mustahkamlashdagi o‘rni va istiqbollari ilmiy asosda yoritiladi
496–497
15
7
MOLIYAVIY SAVODXONLIKNI AHAMIYATI VA UNI OSHIRISH USULLARI
Ushbu ilmiy maqolada moliyaviy savotxonlikning ahamiyati qanday qilib oshirish
usullari taqdim etiladi. Shu bilan birga moliyaviy savotxonlikni yo‘qligidan yoki yetishmasligidan yuzaga
kelishi mumkin bo’lgan muammolar ko‘rib chiqiladi va ularni oldini olish uchun bir necha yechimlar taqdim
etadi.
usullari taqdim etiladi. Shu bilan birga moliyaviy savotxonlikni yo‘qligidan yoki yetishmasligidan yuzaga
kelishi mumkin bo’lgan muammolar ko‘rib chiqiladi va ularni oldini olish uchun bir necha yechimlar taqdim
etadi.
498–499
12
6
O‘ZBEKISTONDA INVESTITSIYA RISKLRINI KAMAYTIRISH MEXANIZMLARI
Ushbu tezisda O‘zbekistonda investitsiya faoliyatida uchraydigan asosiy risk turlari
hamda ularni kamaytirish zarurati tahlil qilingan. Ishda iqtisodiy, moliyaviy va tashkiliy-boshqaruv
risklarining mazmuni, ularning investitsion jarayonlarga ta’siri hamda ularni keltirib chiqaruvchi omillar
batafsil yoritilgan. Shuningdek, risklarni kamaytirish orqali investorlar ishonchini oshirish, uzoq muddatli
sarmoyalarni jalb etish va mahalliy korxonalarning raqobatbardoshligini kuchaytirish muhimligi asoslab
berilgan.
hamda ularni kamaytirish zarurati tahlil qilingan. Ishda iqtisodiy, moliyaviy va tashkiliy-boshqaruv
risklarining mazmuni, ularning investitsion jarayonlarga ta’siri hamda ularni keltirib chiqaruvchi omillar
batafsil yoritilgan. Shuningdek, risklarni kamaytirish orqali investorlar ishonchini oshirish, uzoq muddatli
sarmoyalarni jalb etish va mahalliy korxonalarning raqobatbardoshligini kuchaytirish muhimligi asoslab
berilgan.
500–502
15
6
YASHIL IQTISODIYOT TAMOYILLARINI JORIY ETISH ASOSIDA SANOATNI BARQAROR RIVOJLANTIRISH
Mazkur maqolada yashil iqtisodiyot tamoyillarini joriy etish asosida sanoatni barqaror
rivojlantirishning asosiy yо‘nalishlari bayon etilgan. Jumladan, energiyani yashil manbalarga diversifikatsiya
qilish va skrap-logistika tizimini rivojlantirish asosida sanoatning barqaror modernizatsiyasi va “yashil
iqtisodiyot”ga о‘tishining strategik asoslari taklif etilgan.
rivojlantirishning asosiy yо‘nalishlari bayon etilgan. Jumladan, energiyani yashil manbalarga diversifikatsiya
qilish va skrap-logistika tizimini rivojlantirish asosida sanoatning barqaror modernizatsiyasi va “yashil
iqtisodiyot”ga о‘tishining strategik asoslari taklif etilgan.
503–511
19
6
BLOKCHAIN TEXNOLOGIYASI VA SOLIQ MA’MURIYATCHILIGINING KELAJAGI: IMKONIYATLAR VA XAVFLAR
Blokchain texnologiyasi turli sohalarda, jumladan, soliq ma’muriyatchiligida ham
transformatsion salohiyatga ega. Soliq ma’muriyatchiligi kontekstida blokchain bir qator muhim
imkoniyatlarni, xususan, soliq tranzaksiyalarining shaffofligini, samaradorligini va xavfsizligini oshirishni
ta’minlaydi. U o‘zgarmas markazlashmagan reyestr yaratib, firibgarlik xavfini kamaytiradi va audit jarayonini
tezlashtiradi, bu esa jamoatchilik ishonchini oshiradi. Biroq, texnologiya murakkab bo‘lib, soliq xodimlari
uchun maxsus bilim va ko‘nikmalar talab qiladi, shu bois ta’lim va o‘quv dasturlariga katta investitsiya kerak.
Amaldagi tizimlarga integratsiya qimmat va vaqt talab qilishi mumkin, shuningdek, xavfsizlik va ma’lumotlar
maxfiyligi masalalari ham mavjud. Me’yoriy-huquqiy bazani moslashtirish va tartibga soluvchi o‘zgartirishlar
kiritish zarur. To‘g‘ri rejalashtirish va hamkorlik orqali blokchain soliq tizimini yanada zamonaviy, samarali
va ishonchli qilish imkonini beradi.
transformatsion salohiyatga ega. Soliq ma’muriyatchiligi kontekstida blokchain bir qator muhim
imkoniyatlarni, xususan, soliq tranzaksiyalarining shaffofligini, samaradorligini va xavfsizligini oshirishni
ta’minlaydi. U o‘zgarmas markazlashmagan reyestr yaratib, firibgarlik xavfini kamaytiradi va audit jarayonini
tezlashtiradi, bu esa jamoatchilik ishonchini oshiradi. Biroq, texnologiya murakkab bo‘lib, soliq xodimlari
uchun maxsus bilim va ko‘nikmalar talab qiladi, shu bois ta’lim va o‘quv dasturlariga katta investitsiya kerak.
Amaldagi tizimlarga integratsiya qimmat va vaqt talab qilishi mumkin, shuningdek, xavfsizlik va ma’lumotlar
maxfiyligi masalalari ham mavjud. Me’yoriy-huquqiy bazani moslashtirish va tartibga soluvchi o‘zgartirishlar
kiritish zarur. To‘g‘ri rejalashtirish va hamkorlik orqali blokchain soliq tizimini yanada zamonaviy, samarali
va ishonchli qilish imkonini beradi.
512–515
19
1
ATROF-MUHITNI MUHOFAZA QILISH VA “YASHIL IQTISODIYOT”NI RIVOJLANTIRISHDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH MASALALARI
Ushbu maqolada atrof-muhitni muhofaza qilish, ekologik barqarorlikni ta’minlash va yashil
iqtisodiyotni rivojlantirishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish masalalari keng yoritilgan. Jahon
mamlakatlari tajribasi, O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan islohotlar va istiqbolli yo‘nalishlar
chuqur tahlil qilindi. Innovatsion yondashuvlar, raqamlashtirish, sun’iy intellekt, qayta tiklanuvchi energiya
manbalari va aqlli shahar texnologiyalarining o‘rni misollar orqali izohlangan. Shuningdek, maqolada yashil
iqtisodiyotni rivojlantirish uchun amaliy tavsiyalar berilgan
iqtisodiyotni rivojlantirishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish masalalari keng yoritilgan. Jahon
mamlakatlari tajribasi, O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan islohotlar va istiqbolli yo‘nalishlar
chuqur tahlil qilindi. Innovatsion yondashuvlar, raqamlashtirish, sun’iy intellekt, qayta tiklanuvchi energiya
manbalari va aqlli shahar texnologiyalarining o‘rni misollar orqali izohlangan. Shuningdek, maqolada yashil
iqtisodiyotni rivojlantirish uchun amaliy tavsiyalar berilgan
516–519
20
8
MASOFAVIY BANK XIZMATLARI: AFZALLIKLARI VA XAVFXATARLARI
Ushbu tezisda, O’zbekiston bank tizimi faoliyati, uning rasmiy manbalari, xizmat turlari
tahlil qilinadi. Bundan tashqari, rasmiy sayt manzillari keltirilib, undagi xizmat ko’rsatishning aholi uchun
qulayligi, hamda banklarning iqtisodiyotdagi roli, mijozlar uchun mavjud xizmat turlari ham o’rganiladi.
tahlil qilinadi. Bundan tashqari, rasmiy sayt manzillari keltirilib, undagi xizmat ko’rsatishning aholi uchun
qulayligi, hamda banklarning iqtisodiyotdagi roli, mijozlar uchun mavjud xizmat turlari ham o’rganiladi.
520–521
14
5
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA INNOVATSIYALAR ASOSIDA MOLIYA-KREDIT TIZIMINI MODERNIZATSIYA QILISH
Mazkur maqolada “Raqamli texnologiyalar va innovatsiyalar asosida moliya-kredit tizimini
modernizatsiya qilish” haqida ma’lumotlar beriladi. Asosan bunda biz raqamli texnologiyalar asosida
modernizatsiya qilish, innovatsiyalarni joriy qilishdagi ijobiy natijalar haqida so`z yuritiladi.
modernizatsiya qilish” haqida ma’lumotlar beriladi. Asosan bunda biz raqamli texnologiyalar asosida
modernizatsiya qilish, innovatsiyalarni joriy qilishdagi ijobiy natijalar haqida so`z yuritiladi.
522–524
16
3
YASHIL IQTISODIYOT TAMOYILLARI ASOSIDA IQTISODIY RIVOJLANISH BO‘YICHA XORIJ TAJRIBASI
XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab sayyoramizda ekologik muvozanatning buzilishi global tus oldi. Bu
davrda rivojlangan davlatlar sanoatni, qishloq xо‘jaligini, transport va kimyo tarmoqlarini jadal sur’atlarda
rivojlantirishni boshladi. Natijada ishlab chiqarish hajmining ortishi va urbanizatsiya jarayonlarining
tezlashishi shiddat bilan kechdi. Bu jarayon о‘z navbatida energiya va yoqilg‘i resurslariga bо‘lgan talabni
keskin oshirdi.
davrda rivojlangan davlatlar sanoatni, qishloq xо‘jaligini, transport va kimyo tarmoqlarini jadal sur’atlarda
rivojlantirishni boshladi. Natijada ishlab chiqarish hajmining ortishi va urbanizatsiya jarayonlarining
tezlashishi shiddat bilan kechdi. Bu jarayon о‘z navbatida energiya va yoqilg‘i resurslariga bо‘lgan talabni
keskin oshirdi.
525–527
13
7
YASHIL IQTISODIYOT SHAROITIDA MILLIY SANOATNI JADAL RIVOJLANTIRISH MEXANIZMLARI
Mazkur maqolada yashil iqtisodiyot sharoitida milliy sanoatni jadal rivojlantirish tadqiq
etilgan. Xususan, milliy sanoatni yashil mexanizmlar asosida baholash va rivojlantirish modeli, yashil sanoatni
jadal rivojlantirishning kompleks mexanizmlar tizimi hamda sanoat sohasida yashil mexanizmlarni amalga
oshirish mavjud muammolar va ularning ilmiy asoslangan yechimlari ishlab chiqilgan.
etilgan. Xususan, milliy sanoatni yashil mexanizmlar asosida baholash va rivojlantirish modeli, yashil sanoatni
jadal rivojlantirishning kompleks mexanizmlar tizimi hamda sanoat sohasida yashil mexanizmlarni amalga
oshirish mavjud muammolar va ularning ilmiy asoslangan yechimlari ishlab chiqilgan.
528–531
15
6
TA’LIM SOHASIDA RAQAMLI IQTISODIYOTNING ROLI VA YANGI KOMPETENSIYALAR
Ushbu maqolada raqmli texnologiyalardan foydalanish ahamiyati hamda qulayliklari
yoritiladi.Maqola raqamli iqtisodiyotni yaxshilash jarayonida ta’lim sohasida axborot texnologiyalaridan
samarali foydalanish va uning electron ta’limdagi ahamiyati haqida mulohaza yuritiladi
yoritiladi.Maqola raqamli iqtisodiyotni yaxshilash jarayonida ta’lim sohasida axborot texnologiyalaridan
samarali foydalanish va uning electron ta’limdagi ahamiyati haqida mulohaza yuritiladi
532–536
15
40
DAVLAT BYUDJETI DAROMADLARI TARKIBIDA BEVOSITA SOLIQLARNING TUTGAN O’RNI
Ushbu maqolada davlat byudjeti daromadlari tarkibida bevosita soliqlarning o‘rni va
ahamiyati tahlil qilinadi. Bevosita soliqlar davlatning moliyaviy barqarorligini ta’minlovchi asosiy
manbalardan biri sifatida iqtisodiy siyosatda muhim o‘rin egallaydi. Byudjet daromadlari tarkibidagi ulushi,
shakllanish mexanizmlari hamda mamlakat iqtisodiyotiga ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganilgan va O‘zbekiston
byudjeti misolida bevosita soliqlarning ulushi yillar kesimida ko’rib chiqish nafaqat fiskal daromad manbai,
balki iqtisodiy barqarorlik va ijtimoiy tenglikni ta’minlash vositasi sifatida ham muhim ahamiyat kasb etadi
ahamiyati tahlil qilinadi. Bevosita soliqlar davlatning moliyaviy barqarorligini ta’minlovchi asosiy
manbalardan biri sifatida iqtisodiy siyosatda muhim o‘rin egallaydi. Byudjet daromadlari tarkibidagi ulushi,
shakllanish mexanizmlari hamda mamlakat iqtisodiyotiga ko‘rsatadigan ta’siri o‘rganilgan va O‘zbekiston
byudjeti misolida bevosita soliqlarning ulushi yillar kesimida ko’rib chiqish nafaqat fiskal daromad manbai,
balki iqtisodiy barqarorlik va ijtimoiy tenglikni ta’minlash vositasi sifatida ham muhim ahamiyat kasb etadi
537–543
18
17
RAQAMLI MOLIYANING O’ZBEKISTON IQTISODIYOTIDAGI AHAMIYATI
Ushbu maqolada raqamli texnologiyalar va an’anaviy moliyaning uyg‘unlashuvi natijasida
shakllanayotgan innovatsiyalarning mahalliy iqtisodiyot tarmoqlaridagi hamda global iqtisodiy tizimdagi
o‘rni va istiqbollari tahlil qilinadi. Iqtisodiyotning shaffofligini ta’minlash, moliyaviy operatsiyalarni
avtomatlashtirish, iste’molchilarga arzon va qulay moliyaviy xizmatlar ko‘rsatish maqsadida raqamli
texnologiyalarni amaliyotga keng miqyosda joriy etish masalalari yoritilgan. Shuningdek, O‘zbekiston
Respublikasida yangi startaplarni qo‘llab-quvvatlash hamda innovatsion g‘oyalarni ilgari surishda raqamli
moliyaning ahamiyati ochib berilgan.
shakllanayotgan innovatsiyalarning mahalliy iqtisodiyot tarmoqlaridagi hamda global iqtisodiy tizimdagi
o‘rni va istiqbollari tahlil qilinadi. Iqtisodiyotning shaffofligini ta’minlash, moliyaviy operatsiyalarni
avtomatlashtirish, iste’molchilarga arzon va qulay moliyaviy xizmatlar ko‘rsatish maqsadida raqamli
texnologiyalarni amaliyotga keng miqyosda joriy etish masalalari yoritilgan. Shuningdek, O‘zbekiston
Respublikasida yangi startaplarni qo‘llab-quvvatlash hamda innovatsion g‘oyalarni ilgari surishda raqamli
moliyaning ahamiyati ochib berilgan.
544–547
26
13
G‘AZNACHILIKNING BUGUNGI HOLATI VA UNING DAVLAT MOLIYASI TIZIMIDAGI AHAMIYATI
Ushbu maqolada g’aznachilik tushunchasining mohiyati, bugungi holati hamda davlat
moliyasi tizimini tashkil e’tishdagi o’rni xususida so’z yuritilgan.Bundan tashqari g’aznachilik organi qanday
vazifalarni bajarishi va davlat moliyasining tarkibida tutgan o‘rni haqida so‘z yurutilgan
moliyasi tizimini tashkil e’tishdagi o’rni xususida so’z yuritilgan.Bundan tashqari g’aznachilik organi qanday
vazifalarni bajarishi va davlat moliyasining tarkibida tutgan o‘rni haqida so‘z yurutilgan
548–550
20
5
TA’LIMDA YASHIL IQTISODIYOTNING AHAMIYATI (DENOV TUMANIDAGI 74-MAKTAB MISOLIDA)
Mazkur maqolada ta’lim tizimida yashil iqtisodiyot tamoyillarini joriy etishning amaliy
jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida Surxondaryo viloyati Denov tumanidagi 74-umumiy o‘rta
ta’lim maktabi misol qilib olingan. Maktabda tashkil etilgan issiqxonalar va quyosh panellari orqali
o‘quvchilar ekologik toza mahsulot yetishtirish, energiya manbalaridan oqilona foydalanish hamda iqtisodiy
savodxonligini oshirish imkoniyatiga ega bo‘lishmoqda. Tadqiqotda yashil iqtisodiyotning ta’limdagi
ahamiyati, uning o‘quvchilar dunyoqarashiga ijobiy ta’siri hamda barqaror rivojlanishga qo‘shgan hissasi
ochib berilgan.
jihatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot obyekti sifatida Surxondaryo viloyati Denov tumanidagi 74-umumiy o‘rta
ta’lim maktabi misol qilib olingan. Maktabda tashkil etilgan issiqxonalar va quyosh panellari orqali
o‘quvchilar ekologik toza mahsulot yetishtirish, energiya manbalaridan oqilona foydalanish hamda iqtisodiy
savodxonligini oshirish imkoniyatiga ega bo‘lishmoqda. Tadqiqotda yashil iqtisodiyotning ta’limdagi
ahamiyati, uning o‘quvchilar dunyoqarashiga ijobiy ta’siri hamda barqaror rivojlanishga qo‘shgan hissasi
ochib berilgan.
551–553
18
31
1C: KORXONA” DASTURIDA BUXGALTERIYA HISOBI KONFIGURATSIYASI BILAN ISHLASH ASOSLARI
Mazkur tezisda “1c: korxona” dasturida buxgalteriya hisobi konfiguratsiyasi bilan
ishlash asoslari mavzusi yoritilgan. Ushbu mavzu doirasida 1C dasturining buxgalteriya hisobi jarayonlarini
avtomatlashtirishdagi ahamiyati, uning funksional imkoniyatlari hamda korxona moliyaviy faoliyatini
samarali yuritishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, 1C: Buxgalteriya konfiguratsiyasining asosiy
modullari, ularning vazifalari va foydalanuvchi interfeysi bilan ishlash tamoyillari ko‘rib chiqiladi. Ishda 1C
dasturida hujjatlar bilan ishlash, schyotlar rejasi, provodkalar tuzish, hisobotlarni shakllantirish hamda soliq
hisobotlarini tayyorlash kabi amaliy jarayonlar misolida dasturdan foydalanish ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot
natijasida 1C dasturidan foydalanish korxonalarda hisob-kitoblarning aniqligini ta’minlashi, inson omili
xatolarini kamaytirishi va buxgalteriya hisobotini tayyorlashda vaqt tejalishini ta’minlashi aniqlangan. Ushbu
mavzu bo‘yicha o‘rganilgan natijalar buxgalteriya hisobi va axborot texnologiyalari integratsiyasi
yo‘nalishida amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, korxonalarda avtomatlashtirilgan hisob tizimini joriy etishning
nazariy va amaliy asoslarini mustahkamlaydi
ishlash asoslari mavzusi yoritilgan. Ushbu mavzu doirasida 1C dasturining buxgalteriya hisobi jarayonlarini
avtomatlashtirishdagi ahamiyati, uning funksional imkoniyatlari hamda korxona moliyaviy faoliyatini
samarali yuritishdagi o‘rni tahlil qilinadi. Shuningdek, 1C: Buxgalteriya konfiguratsiyasining asosiy
modullari, ularning vazifalari va foydalanuvchi interfeysi bilan ishlash tamoyillari ko‘rib chiqiladi. Ishda 1C
dasturida hujjatlar bilan ishlash, schyotlar rejasi, provodkalar tuzish, hisobotlarni shakllantirish hamda soliq
hisobotlarini tayyorlash kabi amaliy jarayonlar misolida dasturdan foydalanish ko‘rsatib o‘tilgan. Tadqiqot
natijasida 1C dasturidan foydalanish korxonalarda hisob-kitoblarning aniqligini ta’minlashi, inson omili
xatolarini kamaytirishi va buxgalteriya hisobotini tayyorlashda vaqt tejalishini ta’minlashi aniqlangan. Ushbu
mavzu bo‘yicha o‘rganilgan natijalar buxgalteriya hisobi va axborot texnologiyalari integratsiyasi
yo‘nalishida amaliy ahamiyatga ega bo‘lib, korxonalarda avtomatlashtirilgan hisob tizimini joriy etishning
nazariy va amaliy asoslarini mustahkamlaydi
554–555
11
9
YASHIL IQTISODIYOT TAMOYILLARI ASOSIDA OZIQ-OVQAT SANOATINI RIVOJLANTIRISH YO‘LLARI
Mazkur maqolada yashil iqtisodiyot tamoyillari asosida oziq-ovqat sanoatini rivojlantirish
yo‘llari batafsil yoritilgan. Jumladan, yashil iqtisodiyot tamoyillarini oziq-ovqat sanoatiga tatbiq etish orqali
erishiladigan natijalar asoslab berilgan. Oziq-ovqat sanoatining yashil transformatsiya modeli taklif etilgan.
yo‘llari batafsil yoritilgan. Jumladan, yashil iqtisodiyot tamoyillarini oziq-ovqat sanoatiga tatbiq etish orqali
erishiladigan natijalar asoslab berilgan. Oziq-ovqat sanoatining yashil transformatsiya modeli taklif etilgan.
556–558
14
6
НГУЭУ КАК РАЗВИВАЮЩАЯ СРЕДА: ПРАКТИЧЕСКАЯ НАПРАВЛЕННОСТЬ ОБУЧЕНИЯ С УЧЕТОМ ТЕКУЩИХ ТЕНДЕНЦИЙ В ФИНАНСОВОМ СЕКТОРЕ
статья посвящена проблемам формирования профессиональных кадров в
финансовом секторе и необходимости тесного сотрудничества вузов с финансовыми организациями.
Авторы подчеркивают, что молодые специалисты играют ключевую роль в развитии банковской
сферы, однако существующие образовательные системы часто отстают от реальных потребностей
рынка труда. Высокий уровень оттока начинающих сотрудников ставит перед банками задачу
разработки эффективных механизмов удержания талантливых кадров.
финансовом секторе и необходимости тесного сотрудничества вузов с финансовыми организациями.
Авторы подчеркивают, что молодые специалисты играют ключевую роль в развитии банковской
сферы, однако существующие образовательные системы часто отстают от реальных потребностей
рынка труда. Высокий уровень оттока начинающих сотрудников ставит перед банками задачу
разработки эффективных механизмов удержания талантливых кадров.
559–561
12
4
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTLARIDA SOG‘LOM OVQATLANISHNI TAKOMILLASHTIRISH: HUKUMAT QARORI ASOSIDA TAHLILIY YONDASHUV
Maktabgacha ta’lim muassasalari bolalarning jismoniy, aqliy va ijtimoiy rivojlanishida
muhim bosqich hisoblanadi. Aynan shu davrda bolalar salomatligi, immuniteti va ovqatlanish odatlari
shakllanadi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025 yil 6 yanvardagi 1-sonli qarori davlat
maktabgacha ta’lim tashkilotlarida sog‘lom ovqatlanish tizimini takomillashtirishga qaratilgan muhim hujjat
bo‘lib, ushbu maqolada uning mazmuni, amaliy natijalari, xalqaro tajriba va taklif etilayotgan chora-tadbirlar
tahlil qilinadi.
muhim bosqich hisoblanadi. Aynan shu davrda bolalar salomatligi, immuniteti va ovqatlanish odatlari
shakllanadi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025 yil 6 yanvardagi 1-sonli qarori davlat
maktabgacha ta’lim tashkilotlarida sog‘lom ovqatlanish tizimini takomillashtirishga qaratilgan muhim hujjat
bo‘lib, ushbu maqolada uning mazmuni, amaliy natijalari, xalqaro tajriba va taklif etilayotgan chora-tadbirlar
tahlil qilinadi.
562–564
16
10
O‘ZBEKISTONDA ANOR YETISHTIRISHNING IQTISODIY SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO‘LLARI
Qishloq xo‘jaligi jahon iqtisodiyotida strategik ahamiyatga ega asosiy tarmoqlardan biri hisoblanadi. U
nafaqat milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga, balki ijtimoiy va ekologik jarayonlarning muvozanatli
harakatlanishiga ham zamin yaratadi. Mazkur tarmoqda ishlab chiqarilgan mahsulotlar, bir tomondan, aholini
kunlik oziq-ovqat iste’moliga belgilangan talablar doirasida miqdor va sifat jihatdan ta’minlaydi. Shu orqali
jamiyatda oziq-ovqat xavfsizligi mustahkamlanadi, aholining turmush darajasi va sog‘lom avlodni ta’minlash
imkoniyatlari oshadi.
nafaqat milliy iqtisodiyotning barqaror rivojlanishiga, balki ijtimoiy va ekologik jarayonlarning muvozanatli
harakatlanishiga ham zamin yaratadi. Mazkur tarmoqda ishlab chiqarilgan mahsulotlar, bir tomondan, aholini
kunlik oziq-ovqat iste’moliga belgilangan talablar doirasida miqdor va sifat jihatdan ta’minlaydi. Shu orqali
jamiyatda oziq-ovqat xavfsizligi mustahkamlanadi, aholining turmush darajasi va sog‘lom avlodni ta’minlash
imkoniyatlari oshadi.
565–568
13
2
ATROF-MUHITNI MUHOFAZA QILISH VA “YASHIL IQTISODIYOT”NI RIVOJLANTIRISHDA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH MASALALARI
Ushbu maqolada atrof-muhitni muhofaza qilish, ekologik barqarorlikni ta’minlash va yashil
iqtisodiyotni rivojlantirishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish masalalari keng yoritilgan. Jahon
mamlakatlari tajribasi, O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan islohotlar va istiqbolli yo‘nalishlar
chuqur tahlil qilindi. Innovatsion yondashuvlar, raqamlashtirish, sun’iy intellekt, qayta tiklanuvchi energiya
manbalari va aqlli shahar texnologiyalarining o‘rni misollar orqali izohlangan. Shuningdek, maqolada yashil
iqtisodiyotni rivojlantirish uchun amaliy tavsiyalar berilgan.
iqtisodiyotni rivojlantirishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish masalalari keng yoritilgan. Jahon
mamlakatlari tajribasi, O‘zbekiston Respublikasida amalga oshirilayotgan islohotlar va istiqbolli yo‘nalishlar
chuqur tahlil qilindi. Innovatsion yondashuvlar, raqamlashtirish, sun’iy intellekt, qayta tiklanuvchi energiya
manbalari va aqlli shahar texnologiyalarining o‘rni misollar orqali izohlangan. Shuningdek, maqolada yashil
iqtisodiyotni rivojlantirish uchun amaliy tavsiyalar berilgan.
569–571
15
5
MODERNIZATION OF THE FINANCIAL AND CREDIT SYSTEM BASED ON DIGITAL TECHNOLOGIES AND INNOVATIONS
This thesis analyzes the modernization of the financial and credit system through digital
technologies such as AI, blockchain, and fintech. It identifies key challenges—including cybersecurity,
regulation, and digital inequality—and proposes solutions for sustainable, inclusive, and ethical financial
transformation supported by innovation, global collaboration, and adaptive regulatory frameworks.
technologies such as AI, blockchain, and fintech. It identifies key challenges—including cybersecurity,
regulation, and digital inequality—and proposes solutions for sustainable, inclusive, and ethical financial
transformation supported by innovation, global collaboration, and adaptive regulatory frameworks.
572–574
18
5
МINTAQA IQTISODIYOTINI BARQAROR RIVOJLANTIRISHDA RAQAMLI MOLIYAVIY XIZMATLARDAN FOYDALANISH DARAJASINI OSHIRISH STRATEGIYALARI
Maqolada mintaqa iqtisodiyotining barqaror rivojlanishida raqamli moliyaviy xizmatlardan
foydalanishning o‘rni va ularni rivojlantirish strategiyalari bo’yicha xulosa, tavsiya va takliflar berilgan
foydalanishning o‘rni va ularni rivojlantirish strategiyalari bo’yicha xulosa, tavsiya va takliflar berilgan
575–577
13
8
ПРИМЕНЕНИЕ ИСКУССТВЕННОГО ИНТЕЛЛЕКТА ДЛЯ УПРАВЛЕНИЯ КРЕДИТНЫМИ РИСКАМИ
В статье рассматривается роль искусственного интеллекта в управлении кредитными
рисками. Описывается алгоритм использования искусственного интеллекта в процедуре кредитного
скоринга. И рассматриваются преимущества применения искусственного интеллекта на основе
алгоритма машинного обучение, в процедуре кредитного скоринга, по сравнению с традиционными
статистическими методами.
рисками. Описывается алгоритм использования искусственного интеллекта в процедуре кредитного
скоринга. И рассматриваются преимущества применения искусственного интеллекта на основе
алгоритма машинного обучение, в процедуре кредитного скоринга, по сравнению с традиционными
статистическими методами.
578–583
15
4
ВОПРОСЫ УПРАВЛЕНИЯ ГОСУДАРСТВЕННЫМ ДОЛГОМ РЕСПУБЛИКИ ТАДЖИКИСТАН В УСЛОВИЯХ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭКОНОМИКИ
В данной статье раскрыто сущность цифровизации управления государственным
долгом, выявлены некоторые инструменты управления государственным долговым обязательствам.
Автором выделены задачи, методы и риски цифровизации управления государственным долгом.
Определены и охарактеризованы некоторые цифровые технологии, используемые в процессе
управления государственным долгом. Предполагается, что использование искусственного интеллекта
обеспечить существенный прогресс в сфере управления государственным долгом. Отмечается, что в
процессе цифровизации управления государственным долгом существуют проблемы, связанные с
законодательными, технологическими, организационными и финансовыми аспектами. Определены
основные задачи развития системы управления государственным долгом Республики Таджикистан на
средне- и долгосрочный период.
долгом, выявлены некоторые инструменты управления государственным долговым обязательствам.
Автором выделены задачи, методы и риски цифровизации управления государственным долгом.
Определены и охарактеризованы некоторые цифровые технологии, используемые в процессе
управления государственным долгом. Предполагается, что использование искусственного интеллекта
обеспечить существенный прогресс в сфере управления государственным долгом. Отмечается, что в
процессе цифровизации управления государственным долгом существуют проблемы, связанные с
законодательными, технологическими, организационными и финансовыми аспектами. Определены
основные задачи развития системы управления государственным долгом Республики Таджикистан на
средне- и долгосрочный период.
584–585
15
2
МЕЖДУНАРОДНЫЙ ОПЫТ ФИНАНСИРОВАНИЯ ЛЕСНОГО ХОЗЯЙСТВА И ПЕРСПЕКТИВЫ ЕГО РАЗВИТИЯ В УСЛОВИЯХ УЗБЕКИСТАНА
В статье рассматривается международный опыт финансирования лесного
хозяйства, а также анализируются финансовые механизмы, применяемые в Узбекистане. В условиях
глобальных экологических вызовов, изменения климата и сокращения биологического разнообразия
вопросы рационального использования лесных ресурсов, их финансовой поддержки и устойчивого
развития приобретают особую значимость. В исследовании проведён сравнительный анализ
источников и форм финансирования в США, Германии, России, Казахстане и Узбекистане, а также
определены их преимущества и недостатки.
хозяйства, а также анализируются финансовые механизмы, применяемые в Узбекистане. В условиях
глобальных экологических вызовов, изменения климата и сокращения биологического разнообразия
вопросы рационального использования лесных ресурсов, их финансовой поддержки и устойчивого
развития приобретают особую значимость. В исследовании проведён сравнительный анализ
источников и форм финансирования в США, Германии, России, Казахстане и Узбекистане, а также
определены их преимущества и недостатки.
586–588
14
7
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA BANK DEPOZIT XIZMATLARINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
Ushbu tezisda moliya-kredit tizimida raqamli texnologiyalarni joriy etishning ahamiyati,
ayniqsa depozit xizmatlarini modernizatsiya qilishdagi roli yoritilgan. So‘nggi yillarda O‘zbekiston bank
sektorida raqamli transformatsiya jarayonlari jadallashib, mijozlarga qulay, tezkor va xavfsiz depozit
xizmatlarini ko‘rsatish imkoniyatlari kengaymoqda. Tadqiqotda mobil va internet banking, sun’iy intellekt,
blokcheyn texnologiyasi kabi innovatsion yechimlarning afzalliklari tahlil qilinadi. Shuningdek, raqamli
depozit xizmatlarining iqtisodiyotdagi barqarorlik va moliyaviy faollikka ta’siri ko‘rsatib o‘tiladi
ayniqsa depozit xizmatlarini modernizatsiya qilishdagi roli yoritilgan. So‘nggi yillarda O‘zbekiston bank
sektorida raqamli transformatsiya jarayonlari jadallashib, mijozlarga qulay, tezkor va xavfsiz depozit
xizmatlarini ko‘rsatish imkoniyatlari kengaymoqda. Tadqiqotda mobil va internet banking, sun’iy intellekt,
blokcheyn texnologiyasi kabi innovatsion yechimlarning afzalliklari tahlil qilinadi. Shuningdek, raqamli
depozit xizmatlarining iqtisodiyotdagi barqarorlik va moliyaviy faollikka ta’siri ko‘rsatib o‘tiladi
589–592
20
9
МУШКИЛОТҲОИ РУШДИ ФАЗОИ САРМОЯГУЗОРӢ ДАР ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН
сармоягузрӣ, арзёбӣ, мушкилот, дохилӣ, хориҷӣ, афзоиш, рақобатпазир, ширкат,
таҳлил.
таҳлил.
593–596
17
4
КОРХОНАДА МОЛИЯВИЙ СТРАТЕГИЯНИ ШАКЛЛАНТИРИШ ЙЎЛЛАРИ
Мaқoлaдa мoлиявий стрaтегия кoрхoнaнинг сaмaрaли фaoлиятининг муҳим
элементлaридaн бири сифaтидa кўриб чиқилaди. Унинг ёрдaмидa кoрхoнaнинг стрaтегик сиёсaти,
фaoлиятининг aсoсий йўнaлишлaри ҳaмдa узoқ вa қисқa муддaтли мaқсaдлaри aниқлaнaди. Ҳaр бир
корхона ўз мoлиявий стрaтегиясини ишлaб чиқиш вa oптимaллaштириш учун мaълум усуллaр вa
вoситaлaрдaн фoйдaлaнaди
элементлaридaн бири сифaтидa кўриб чиқилaди. Унинг ёрдaмидa кoрхoнaнинг стрaтегик сиёсaти,
фaoлиятининг aсoсий йўнaлишлaри ҳaмдa узoқ вa қисқa муддaтли мaқсaдлaри aниқлaнaди. Ҳaр бир
корхона ўз мoлиявий стрaтегиясини ишлaб чиқиш вa oптимaллaштириш учун мaълум усуллaр вa
вoситaлaрдaн фoйдaлaнaди
597
13
2
РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТ ШАРОИТИДА ТИЖОРАТ БАНКЛАРИ АКТИВЛАРИНИ БОШҚАРИШ
Мақолада тижорат банклари актив операцияларни бошкариш, муаммоли
кредитларни олдини олиш амалиётини такомиллаштириш, актив операцияларни бошкариш бўйича
долзарб масалалар кўрилган ҳамда тавсиялар берилган.
кредитларни олдини олиш амалиётини такомиллаштириш, актив операцияларни бошкариш бўйича
долзарб масалалар кўрилган ҳамда тавсиялар берилган.
598–601
12
28
KORXONALAR BANKROTLIGINI BAHOLASH ZARURIYATI
Korxonalar bankrotlik extimolini baholash amaliyoti moliyaviy barqarorlikni tahlil qilish va
potentsial moliyaviy inqirozlarni oldindan bashorat qilishning muhim usullaridan biridir. Ushbu tadqiqotda
bankrotlikni prognoz qilishning eng muhim vositalaridan biri sifatida Edvard Altman tomonidan ishlab
chiqilgan Z-score modeli asosida korxonalar moliyaviy holatini baholash amaliyoti ko‘rib chiqiladi. Ushbu
modelning afzalliklari soddaligi, yuqori aniqlik darajasi (bir yil oldindan bashorat qilishda 95% gacha) va
universal qo‘llanilishi bilan bog‘liq. Shu bilan birga, modelning cheklovlari sifatida moliyaviy ma’lumotlar
sifatiga bog‘liqlik, moliyaviy bo‘lmagan omillarni hisobga olinmasligi va zamonaviy iqtisodiy sharoitlarda
koeffitsientlarni yangilash zarurati keltiriladi. Tadqiqotda modelning O‘zbekiston korxonalari misolida
qo‘llanilishi tahlil qilinadi, bu esa iqtisodiy transformatsiya sharoitida biznesning barqarorligini oshirish uchun
moliyaviy monitoring tizimiga integratsiyalash imkoniyatini ko‘rsatadi. Model investorlar, kreditorlar va
menejerlar uchun moliyaviy xavflarni erta aniqlash va asosli qarorlar qabul qilishda muhim vosita sifatida
xizmat qiladi
potentsial moliyaviy inqirozlarni oldindan bashorat qilishning muhim usullaridan biridir. Ushbu tadqiqotda
bankrotlikni prognoz qilishning eng muhim vositalaridan biri sifatida Edvard Altman tomonidan ishlab
chiqilgan Z-score modeli asosida korxonalar moliyaviy holatini baholash amaliyoti ko‘rib chiqiladi. Ushbu
modelning afzalliklari soddaligi, yuqori aniqlik darajasi (bir yil oldindan bashorat qilishda 95% gacha) va
universal qo‘llanilishi bilan bog‘liq. Shu bilan birga, modelning cheklovlari sifatida moliyaviy ma’lumotlar
sifatiga bog‘liqlik, moliyaviy bo‘lmagan omillarni hisobga olinmasligi va zamonaviy iqtisodiy sharoitlarda
koeffitsientlarni yangilash zarurati keltiriladi. Tadqiqotda modelning O‘zbekiston korxonalari misolida
qo‘llanilishi tahlil qilinadi, bu esa iqtisodiy transformatsiya sharoitida biznesning barqarorligini oshirish uchun
moliyaviy monitoring tizimiga integratsiyalash imkoniyatini ko‘rsatadi. Model investorlar, kreditorlar va
menejerlar uchun moliyaviy xavflarni erta aniqlash va asosli qarorlar qabul qilishda muhim vosita sifatida
xizmat qiladi
602–604
19
7
ЎЗБЕКИСТОНДА МАКРОИҚТИСОДИЙ БАРҚАРОРЛИКНИ ТАЪМИНЛАШДА ТАШҚИ САВДО АЛОҚАЛАРНИ КУЧАЙТИРИШ МАСАЛАЛАРИ
Республикамиз иқтисодиётида халқаро иқтисодий алоқаларни ривожлантириш
экспортнинг барқарор ўсишига кўмаклашади ва бу ўз навбатида маълум натижаларга эришиш учун
замин яратади. Мамлакатнинг экспорт салоҳиятини ошириш, экспортёрларни давлат томонидан
қўллаб-қувватлаш, экспортбоп маҳсулотлар номенклатурасини кенгайтириш мақсадида амалга
оширилган ислоҳотлар натижасида, экспортёрлар сони ошиб бормоқда. Дарҳақиқат макроиқтисодий
барқарорликни таъминлашнинг омиллари жуда кўп бўлиб, улар орасидаги халқаро иқтисодий
алоқаларни ривожлантириш ҳам муҳим касб этади. Мазкур мақолада Ўзбекистонда макроиқтисодий
барқарорликни таъминлашда халқаро савдо алоқаларни кучайтириш масалалари ёритилган.
экспортнинг барқарор ўсишига кўмаклашади ва бу ўз навбатида маълум натижаларга эришиш учун
замин яратади. Мамлакатнинг экспорт салоҳиятини ошириш, экспортёрларни давлат томонидан
қўллаб-қувватлаш, экспортбоп маҳсулотлар номенклатурасини кенгайтириш мақсадида амалга
оширилган ислоҳотлар натижасида, экспортёрлар сони ошиб бормоқда. Дарҳақиқат макроиқтисодий
барқарорликни таъминлашнинг омиллари жуда кўп бўлиб, улар орасидаги халқаро иқтисодий
алоқаларни ривожлантириш ҳам муҳим касб этади. Мазкур мақолада Ўзбекистонда макроиқтисодий
барқарорликни таъминлашда халқаро савдо алоқаларни кучайтириш масалалари ёритилган.
605–606
15
6
КИЧИК БИЗНЕС СУБЪЕКТЛАРИНИНГ ТАШҚИ САВДО ФАОЛИЯТИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ БОРАСИДАГИ ИЛҒОР ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ
Тараққий этган мамлакатларда кичик бизнес субъектларининг ташқи савдо
фаолиятини ривожлантириш борасида бой тажриба тўпланган. Ушбу тажрибани ўрганиш ва ундан
фойдаланиш имкониятларига баҳо бериш Ўзбекистон учун муҳим амалий аҳамият касб этади.
фаолиятини ривожлантириш борасида бой тажриба тўпланган. Ушбу тажрибани ўрганиш ва ундан
фойдаланиш имкониятларига баҳо бериш Ўзбекистон учун муҳим амалий аҳамият касб этади.
607–608
15
8
УМУМХЎЖАЛИК (УМУМИШЛАБ ЧИҚАРИШ) ХАРАЖАТЛАРИНИНГ ОҒИШИШЛАРИ ТАҲЛИЛИ
Ишлаб чиқариш харажатлари, доимий харажатлар, ўзгарувчан харажатлар,
меъёрий коэффициент, оғишишлар, умумишлаб чиқариш харажатлари, меъёрий харажатлар
меъёрий коэффициент, оғишишлар, умумишлаб чиқариш харажатлари, меъёрий харажатлар
609–612
11
4
ЎЗБЕКИСТОНДА АCОСИЙ КАПИТАЛГА ИНВЕСТИЦИЯЛАРНИ МОЛИЯЛАШТИРИШДА ИНВЕСТИЦИЯ МУҲИТИ ЖОЗИБАДОРЛИГИНИ ОШИРИШ МАСАЛАЛАРИ
Тезисда асосий капиталга инвестициялар тушунчасининг иқтисодий мазмунмоҳияти, иқтисодиётни ривожлантиришдаги аҳамияти, асосий капиталга инвестицияларни
молиялаштиришда инвестиция муҳити ва унинг жозибадорлигининг аҳамиятини очиб беришга
ҳаракат қилинди. Бундан ташқари мамлакат иқтисодиётини ривожлантиришда асосий капиталга
йўналтирилган инвестицияларнинг роли ва мавжуд инвестиция муҳити жозибадорлигини оширишдаги
асосий муаммолар ўрганилиб, муаммолар ечимлари бўйича хулоса ва тавсиялар берилган.
молиялаштиришда инвестиция муҳити ва унинг жозибадорлигининг аҳамиятини очиб беришга
ҳаракат қилинди. Бундан ташқари мамлакат иқтисодиётини ривожлантиришда асосий капиталга
йўналтирилган инвестицияларнинг роли ва мавжуд инвестиция муҳити жозибадорлигини оширишдаги
асосий муаммолар ўрганилиб, муаммолар ечимлари бўйича хулоса ва тавсиялар берилган.
613–615
20
4
MOLIYAVIY TIZIMDAGI ISLOHOTLARNI TAKOMILLASHTIRISH ORQALI TO‘QIMACHILIK MAHSULOTLARI XALQARO SAVDOSINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
Jahon savdo tashkiloti (JST) global miqyosda mamlakatlar o‘rtasidagi savdo qoidalari bilan
shug‘ullanadigan yagona xalqaro tashkilot hisoblanadi. Jahon savdo tashkiloti xalqaro savdoni tartibga
solishda muhim tashkilot bo‘lib, tashkilot faoliyatining asosida xalqaro savdoda ishtirok etagigan davlatlarning
asosiy qismi tomonidan kelishilgan, imzolangan va ularning parlamenti tomonidan ratifikatsiya qilingan JST
kelishuvlari turadi
shug‘ullanadigan yagona xalqaro tashkilot hisoblanadi. Jahon savdo tashkiloti xalqaro savdoni tartibga
solishda muhim tashkilot bo‘lib, tashkilot faoliyatining asosida xalqaro savdoda ishtirok etagigan davlatlarning
asosiy qismi tomonidan kelishilgan, imzolangan va ularning parlamenti tomonidan ratifikatsiya qilingan JST
kelishuvlari turadi
616–618
16
12
QISHLOQ XO’JALIGINI INNOVATSION RIVOJLANTIRISHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI
Aholi sonining ko‘payishi qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarishni ham unga mutanosib ravishda
ko‘paytirishni talab etadi. Ammo, ekologik vaziyatning yomonlashishi, suv taqchilligi va ekin maydonlarining
cheklanganligi talab darajasidagi oziq-ovqat ishlab chiqarishda jiddiy to‘siq bo‘lishi ham ta’kidlanmoqda. Bu
muammolarni esa qishloq xo‘jaligi tarmog‘ini innovatsion usullar asosida boshqarish, zamonaviy
texnologiyalar va innovatsion yechimlar kiritish orqali hal etish mumkin.
ko‘paytirishni talab etadi. Ammo, ekologik vaziyatning yomonlashishi, suv taqchilligi va ekin maydonlarining
cheklanganligi talab darajasidagi oziq-ovqat ishlab chiqarishda jiddiy to‘siq bo‘lishi ham ta’kidlanmoqda. Bu
muammolarni esa qishloq xo‘jaligi tarmog‘ini innovatsion usullar asosida boshqarish, zamonaviy
texnologiyalar va innovatsion yechimlar kiritish orqali hal etish mumkin.
619–621
9
5
QISHLOQ XO’JALIGIDA INVESTITSION FAOLLIKNI OSHIRISHNING USTUVOR YO‘NALISHLARI
Agrar sohaga jalb qilingan investitsiyalar hajmini va samaradorligini oshirish qishloq xo‘jaligi mahsulotlari
ishlab chiqarish hajmini ko‘paytirish va aholi turmush farovonligini yuksaltirish imkonini beradi. Buning
uchun agrar sohaga jalb qilinadigan investitsiyalarni moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirish talab
etiladi.Mamlakatimizdagi va chet ellik iqtisodchi olimlar tomonidan agrar sohani investitsiyalash
samaradorligini oshirish masalalari chuqur tadqiq qilingan. Xorijlik iqtisodchi olimlardan A.Yemelyanov agrar
sohaga sarflangan investitsiyalar samaradorligiga salbiy ta’sir etuvchi asosiy omil sifatida baholar o‘rtasidagi
nomutanosiblikni ko‘rsatadi.
ishlab chiqarish hajmini ko‘paytirish va aholi turmush farovonligini yuksaltirish imkonini beradi. Buning
uchun agrar sohaga jalb qilinadigan investitsiyalarni moliyalashtirish mexanizmlarini takomillashtirish talab
etiladi.Mamlakatimizdagi va chet ellik iqtisodchi olimlar tomonidan agrar sohani investitsiyalash
samaradorligini oshirish masalalari chuqur tadqiq qilingan. Xorijlik iqtisodchi olimlardan A.Yemelyanov agrar
sohaga sarflangan investitsiyalar samaradorligiga salbiy ta’sir etuvchi asosiy omil sifatida baholar o‘rtasidagi
nomutanosiblikni ko‘rsatadi.
622–624
16
1
FOYDANI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI
Maqolada foydaning iqtisodiy mohiyati va uni shakllantirishning dastlabki nazariy
asoslarining xususiyatlari antik davrlar, shuningdek ayrim iqtisodiy maktablarning namoyondalarining
qarashlari orqali izohlanib, ularning natijasida xulosalar keltirilgan.
asoslarining xususiyatlari antik davrlar, shuningdek ayrim iqtisodiy maktablarning namoyondalarining
qarashlari orqali izohlanib, ularning natijasida xulosalar keltirilgan.
622–624
10
9
FOYDANI SHAKLLANTIRISHNING NAZARIY ASOSLARI
Maqolada foydaning iqtisodiy mohiyati va uni shakllantirishning dastlabki nazariy
asoslarining xususiyatlari antik davrlar, shuningdek ayrim iqtisodiy maktablarning namoyondalarining
qarashlari orqali izohlanib, ularning natijasida xulosalar keltirilgan.
asoslarining xususiyatlari antik davrlar, shuningdek ayrim iqtisodiy maktablarning namoyondalarining
qarashlari orqali izohlanib, ularning natijasida xulosalar keltirilgan.
625–628
20
20
UZOQ MUDDATLI AKTIVLAR HISOBINI XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA TAKOMILLASHTIRISH
Ushbu maqolada uzoq muddatli aktivlarni xalqaro standartlar asosida hisobini yuritish
borasida xorijiy va mahalliy olimlarning yondashuvlari, shuningdek, xalqaro standartlarda uzoq muddatli
aktivlarni tan olish, baholash va hisobga olish tamoyillari tadqiq qilindi.
borasida xorijiy va mahalliy olimlarning yondashuvlari, shuningdek, xalqaro standartlarda uzoq muddatli
aktivlarni tan olish, baholash va hisobga olish tamoyillari tadqiq qilindi.
629–631
19
2
O‘ZBEKISTONNING JAHON SAVDO TASHKILOTIGA A’ZO BO‘LISHI VA O’ZBEKISTONNING IQTISODIYOTIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasining Jahon Savdo Tashkiloti (WTO)ga a’zo
bo‘lish jarayoni hamda bu jarayonning mamlakat moliya va iqtisodiy tizimiga ta’siri atroflicha tahlil
qilingan. WTOga a’zo bo‘lish O‘zbekiston uchun xalqaro savdoga integratsiyalashuv, investitsiyalarni jalb
etish, moliyaviy xizmatlar sifatini oshirish, eksport imkoniyatlarini kengaytirish va iqtisodiy barqarorlikni
mustahkamlashda muhim bosqich hisoblanadi. Shu bilan birga, ushbu jarayon bilan bog‘liq xavf va
muammolar ham mavjud bo‘lib, ular davlat tomonidan samarali siyosat va islohotlar orqali bartaraf etilishi
kerak. Maqolada ana shu imkoniyat va muammolar chuqur o‘rganilgan, statistik ma’lumotlar, xalqaro tajriba
va O‘zbekiston misolida tahliliy xulosalar berilgan
bo‘lish jarayoni hamda bu jarayonning mamlakat moliya va iqtisodiy tizimiga ta’siri atroflicha tahlil
qilingan. WTOga a’zo bo‘lish O‘zbekiston uchun xalqaro savdoga integratsiyalashuv, investitsiyalarni jalb
etish, moliyaviy xizmatlar sifatini oshirish, eksport imkoniyatlarini kengaytirish va iqtisodiy barqarorlikni
mustahkamlashda muhim bosqich hisoblanadi. Shu bilan birga, ushbu jarayon bilan bog‘liq xavf va
muammolar ham mavjud bo‘lib, ular davlat tomonidan samarali siyosat va islohotlar orqali bartaraf etilishi
kerak. Maqolada ana shu imkoniyat va muammolar chuqur o‘rganilgan, statistik ma’lumotlar, xalqaro tajriba
va O‘zbekiston misolida tahliliy xulosalar berilgan
632–635
16
4
BANKLARINING KREDIT XIZMATLARI AMALIYOTINI BAHOLASH
Banklarning kredit xizmatlari zamonaviy moliya bozorining eng asosiy va ajralmas
qismlaridan biri bo‘lib, butun iqtisodiy hayotda markaziy o‘rin egallaydi. Kreditlashtirish taraqqiyoti,
mexanizmlarining takomillashuvi va zamonaviy yondashuvlarning bank amaliyotida keng joriy qilinishi
natijasida banklar bugungi iqtisodiy muhitda faol ishtirok etmoqda. Bank krediti — bu bank tomonidan
mijozlarga ma’lum muddatga, foiz evaziga ajratiladigan pul mablag‘i bo‘lib, iqtisodiy hayot subyektlari
faoliyatining samarali moliyaviy instrumenti sifatida xizmat qiladi. Tijorat banklarining kredit portfeli, uning
tarkibi va sifati, kredit xizmatlaridan samarali foydalanish yo‘llari va bank tizimidagi kredit siyosatining asosiy
tamoyillari muntazam o‘rganilib kelmoqda.
qismlaridan biri bo‘lib, butun iqtisodiy hayotda markaziy o‘rin egallaydi. Kreditlashtirish taraqqiyoti,
mexanizmlarining takomillashuvi va zamonaviy yondashuvlarning bank amaliyotida keng joriy qilinishi
natijasida banklar bugungi iqtisodiy muhitda faol ishtirok etmoqda. Bank krediti — bu bank tomonidan
mijozlarga ma’lum muddatga, foiz evaziga ajratiladigan pul mablag‘i bo‘lib, iqtisodiy hayot subyektlari
faoliyatining samarali moliyaviy instrumenti sifatida xizmat qiladi. Tijorat banklarining kredit portfeli, uning
tarkibi va sifati, kredit xizmatlaridan samarali foydalanish yo‘llari va bank tizimidagi kredit siyosatining asosiy
tamoyillari muntazam o‘rganilib kelmoqda.
636–638
16
3
КРЕДИТ МЕХАНИЗМИНИ САМАРАЛИ ТАШКИЛ ЭТИШ МАСАЛАЛАРИ
Кредит механизмининг самарали амал қилишининг бирламчи зарурий шарти бўлиб, унинг
элементлари ўртасидаги алоқадорликни таъминлаш ҳисобланади
элементлари ўртасидаги алоқадорликни таъминлаш ҳисобланади
639–644
18
6
O’ZBEKISTONDA INVESTITSIYA MUHITINI RIVOJLANTIRISH MUAMMOLARI
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasida investitsiya muhitini rivojlantirishning hozirgi
holati, mavjud muammolari hamda ularni bartaraf etish yo‘llari ilmiy asosda tahlil qilingan. Unda mamlakat
iqtisodiyotiga investitsiyalar oqimini kengaytirish, investitsion jozibadorlikni oshirish, xorijiy sarmoyadorlar
uchun barqaror va qulay ishbilarmonlik muhitini yaratish masalalari yoritilgan. Shuningdek, investitsion
faoliyatni cheklovchi asosiy omillar — huquqiy-me’yoriy bazaning takomillashmaganligi, infratuzilma
tizimining yetarli darajada rivojlanmaganligi, byurokratik to‘siqlar, shaffoflikning past darajasi va moliyaviy
xavflar tahlil etilgan
holati, mavjud muammolari hamda ularni bartaraf etish yo‘llari ilmiy asosda tahlil qilingan. Unda mamlakat
iqtisodiyotiga investitsiyalar oqimini kengaytirish, investitsion jozibadorlikni oshirish, xorijiy sarmoyadorlar
uchun barqaror va qulay ishbilarmonlik muhitini yaratish masalalari yoritilgan. Shuningdek, investitsion
faoliyatni cheklovchi asosiy omillar — huquqiy-me’yoriy bazaning takomillashmaganligi, infratuzilma
tizimining yetarli darajada rivojlanmaganligi, byurokratik to‘siqlar, shaffoflikning past darajasi va moliyaviy
xavflar tahlil etilgan
645–648
16
5
O‘ZBEKISTONDA BEVOSITA VA BILVOSITA SOLIQQA TORTISH METODOLOGIYASINI TAKOMILLASHTIRISH YO‘LLARI
Mamlakatlarining o‘zaro siyosiy-iqtisodiy munosabatlari ziddiyatli tus olayotgan bugungi sharoitda
O‘zbekistonning barqaror taraqqiyoti iqtisodiy islohotlarning samaradorligiga bog‘liq bo‘lib, bunda bevosita
va bilvosita soliqqa tortish metodologiyasini optimal tashkil etis masalasi muhim ahamiyatga ega. Chunki,
daromad va foyda olish maqsadida tashkil etilgan tadbirkorlik sub‘ektlarining moliyaviy faoliyatiga soliqqa
tortish tizimi jiddiy ta‘sir qiladi. Shuning uchun, tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi korxona va
tashkilotlar soliq bilan bog‘liq munosabatlarini strategik maqsadlarga yo‘naltirish maqsadga muvofiq bo‘ladi.
Shunga ko‘ra soliq solinadigan daromadlar, mol-mulklar va boshqa aktivlarni hisobini samarali amalga
oshirish bilan bir qatorda soliqqa torish metodologiyasini optimmallashtirish maqsadi belgilanadi
O‘zbekistonning barqaror taraqqiyoti iqtisodiy islohotlarning samaradorligiga bog‘liq bo‘lib, bunda bevosita
va bilvosita soliqqa tortish metodologiyasini optimal tashkil etis masalasi muhim ahamiyatga ega. Chunki,
daromad va foyda olish maqsadida tashkil etilgan tadbirkorlik sub‘ektlarining moliyaviy faoliyatiga soliqqa
tortish tizimi jiddiy ta‘sir qiladi. Shuning uchun, tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanuvchi korxona va
tashkilotlar soliq bilan bog‘liq munosabatlarini strategik maqsadlarga yo‘naltirish maqsadga muvofiq bo‘ladi.
Shunga ko‘ra soliq solinadigan daromadlar, mol-mulklar va boshqa aktivlarni hisobini samarali amalga
oshirish bilan bir qatorda soliqqa torish metodologiyasini optimmallashtirish maqsadi belgilanadi
649–650
12
4
PRIORITY DIRECTIONS FOR INCOME BASE DIVERSIFICATION IN COMMERCIAL BANKS OF UZBEKISTAN
This article provides a comprehensive analysis of the priority directions for income base
diversification in commercial banks of Uzbekistan. The study emphasizes the importance of expanding noninterest income sources, developing digital banking technologies, and implementing effective credit portfolio
management mechanisms as key drivers of financial stability. Based on the international experience of leading
banks — including DBS Bank, MUFG, Deutsche Bank, and JPMorgan Chase — the article examines global
trends in increasing the share of non-interest income within total bank profits. Moreover, practical
recommendations are proposed for strengthening the role of digital ecosystems and fintech collaboration in
ensuring sustainable profitability and risk resilience. The author concludes that fostering digital innovations,
financial diversification, and advanced risk management systems within Uzbekistan’s commercial banks will
play a decisive role in consolidating the stability of the national financial system and stimulating economic
growth.
diversification in commercial banks of Uzbekistan. The study emphasizes the importance of expanding noninterest income sources, developing digital banking technologies, and implementing effective credit portfolio
management mechanisms as key drivers of financial stability. Based on the international experience of leading
banks — including DBS Bank, MUFG, Deutsche Bank, and JPMorgan Chase — the article examines global
trends in increasing the share of non-interest income within total bank profits. Moreover, practical
recommendations are proposed for strengthening the role of digital ecosystems and fintech collaboration in
ensuring sustainable profitability and risk resilience. The author concludes that fostering digital innovations,
financial diversification, and advanced risk management systems within Uzbekistan’s commercial banks will
play a decisive role in consolidating the stability of the national financial system and stimulating economic
growth.
