167
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
SURXONDARYO VILOYATIDA TURIZM SOHASIGA INVESTITSIYALAR
JALB ETISHNING HOZIRGI HOLATI VA ISTIQBOLLARI
Asadov Baxshullo Xasanboy o‘g‘li
Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti o‘qituvchisi
+998 99 424 73 99
https://doi.org/10.5281/zenodo.17512523
Annotatsiya
: Ushbu maqolada Surxondaryo viloyatida turizm sohasiga yo‘naltirilayotgan
investitsiyalar hajmi, amalga oshirilayotgan yirik loyihalar va ularning iqtisodiy hamda ijtimoiy natijalari tahlil
qilinadi. Shuningdek, oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirishda investitsiyalarning roli yoritiladi hamda mavjud
muammolar va istiqbolli yo‘nalishlar bo‘yicha takliflar beriladi.
Kalit so‘zlar:
turizm, investitsiya, Surxondaryo viloyati, oilaviy tadbirkorlik, agroturizm, ekologik
turizm, infratuzilma, bandlik, xorijiy sarmoya, barqaror rivojlanish.
THE CURRENT STATE AND PROSPECTS OF ATTRACTING
INVESTMENTS IN THE TOURISM SECTOR OF SURKHANDARYA
REGION
Asadov Bakhshullo Xasanboy o‘g‘li
Lecturer at the Denov Institute of Entrepreneurship and Pedagogy
+998 99 424 73 99
Annotation:
This article analyzes the volume of investments directed to the tourism sector in the
Surkhandarya region, major projects being implemented, and their economic and social outcomes. It also
highlights the role of investments in the development of family entrepreneurship and provides
recommendations regarding existing challenges and promising directions for future growth.
Keywords:
tourism, investment, Surkhandarya region, family entrepreneurship, agrotourism,
ecological tourism, infrastructure, employment, foreign capital, sustainable development.
KIRISH
So‘nggi yillarda O‘zbekiston Respublikasida, xususan, Surxondaryo viloyatida turizm sohasiga
investitsiyalar oqimi sezilarli darajada ortmoqda. Prezident qarorlariga muvofiq, viloyatning tabiiy, tarixiy va
madaniy salohiyatidan samarali foydalanish maqsadida qator yirik investitsion loyihalar amalga oshirilmoqda.
Ayniqsa, mintaqalarda turizmni hududiy xususiyatlardan kelib chiqib rivojlantirish mamlakat iqtisodiy
siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Shu jumladan, Surxondaryo viloyati o‘zining noyob
tabiati, tog‘li-rekreatsion hududlari, qadimiy yodgorliklari va milliy an’analarga boy madaniy muhit bilan
ajralib turadi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 16-dekabrdagi “Surxondaryo viloyatining togʻli-
rekreatsion hududlarida turizm infratuzilmasini yaxshilash hamda zamonaviy xizmat koʻrsatish va turizm
obyektlarini barpo etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”
1
gi qarori mazkur yo‘nalishda muhim bosqich bo‘ldi.
Ushbu hujjat viloyatning tabiiy salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarish, yangi turistik klasterlar tashkil etish,
tog‘li hududlarda dam olish va ekologik turizmni rivojlantirish uchun qulay shart-sharoitlar yaratishni nazarda
tutadi.
Mazkur qaror doirasida Surxondaryo viloyatining tog‘li hududlarida yirik investitsion loyihalarni
amalga oshirish, turizm infratuzilmasini modernizatsiya qilish, oilaviy va xususiy tadbirkorlikni qo‘llab-
quvvatlash hamda yangi ish o‘rinlarini yaratish orqali mintaqaning iqtisodiy faolligini oshirish rejalashtirilgan.
Ayniqsa, Sariosiyo, Sherobod, Boysun va Sangardak tumanlarida zamonaviy mehmonxonalar, dam olish
maskanlari, yo‘l va muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlarini barpo etish ishlari izchil yo‘lga qo‘yilgan.
1
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 16-dekabrdagi “Surxondaryo viloyatining togʻli-rekreatsion
hududlarida turizm infratuzilmasini yaxshilash hamda zamonaviy xizmat koʻrsatish va turizm obyektlarini barpo etish
chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori
168
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
Shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 5-yanvardagi “O‘zbekiston
Respublikasida turizmni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”
2
gi qarori, 2022-yil 6-maydagi
“Oilaviy tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risida”
3
gi farmoni hamda 2024-yil 16-dekabrdagi
“Surxondaryo viloyatining tog‘li-rekreatsion hududlarida turizm infratuzilmasini yaxshilash chora-tadbirlari
to‘g‘risida”
4
gi qarori ushbu yo‘nalishdagi ilmiy-amaliy faoliyat uchun muhim huquqiy asos bo‘lib xizmat
qilmoqda.
Umuman olganda, mavjud adabiyotlar va rasmiy hujjatlar tahlili Surxondaryo viloyatida turizm
infratuzilmasiga yo‘naltirilgan investitsiyalar bilan bir qatorda oilaviy tadbirkorlikni kengaytirish masalasi
dolzarb ekanini ko‘rsatadi.
MUHOKAMA VA NATIJALAR
2024-yil 16-dekabrda qabul qilingan PQ-439-sonli “Surxondaryo viloyatining tog‘li-rekreatsion
hududlarida turizm infratuzilmasini yaxshilash hamda zamonaviy xizmat ko‘rsatish va turizm obyektlarini
barpo etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qaror viloyatda turizm sohasini yangi bosqichga olib chiqishga
qaratilgan muhim hujjat hisoblanadi. Ushbu qaror doirasida Surxondaryoning tabiiy, tarixiy va madaniy
imkoniyatlaridan samarali foydalanish, tog‘li hududlarda zamonaviy turistik maskanlar tashkil etish hamda
oilaviy tadbirkorlikni kengaytirish ko‘zda tutilgan.
Qarorga muvofiq, Sariosiyo tumanining Sangardak qishlog‘ida umumiy qiymati 913,3 milliard so‘m
bo‘lgan yirik turistik markaz barpo etilmoqda. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, loyiha maydoni 615 gektarni
tashkil etib, bu hududda dam olish zonalari, sayyohlik yo‘laklari, oilaviy mehmon uylari, milliy
hunarmandchilik va ekologik turizm ob’yektlari qurilishi belgilangan. Ushbu loyiha viloyatda amalga
oshirilayotgan eng yirik mahalliy investitsion tashabbuslardan biri bo‘lib, u nafaqat ichki, balki xorijiy
turistlarni ham jalb etishga xizmat qiladi.
Bundan tashqari, O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2024-yil boshiga
kelib Surxondaryo viloyatida 348 ta xorijiy investitsiya ishtirokidagi korxona faoliyat yuritmoqda. Bu
ko‘rsatkich 2022-yilga nisbatan 17 foizga oshgan bo‘lib, xorijiy kapital ishtirokidagi tadbirkorlik
subyektlarining turizm, transport va xizmat ko‘rsatish tarmoqlarida faollashayotganini ko‘rsatadi
5
.
Amalga oshirilayotgan loyihalar natijasida Surxondaryo viloyatida minglab yangi ish o‘rinlari yaratish,
aholi bandligini oshirish hamda oilaviy tadbirkorlikni turizm tarmog‘iga integratsiya qilish uchun keng
imkoniyatlar paydo bo‘lmoqda. Xususan, Sangardak loyihasi doirasida mahalliy aholiga milliy mahsulotlar
ishlab chiqarish, mehmonxona va dam olish xizmatlarini tashkil etish bo‘yicha imtiyozli sharoitlar
yaratilmoqda.
Natijada, ushbu chora-tadbirlar nafaqat viloyatning iqtisodiy faolligini oshiradi, balki Surxondaryo
turizmini ekologik, oilaviy va madaniy yo‘nalishlarda diversifikatsiya qilish, yangi sarmoyalarni jalb etish va
mahalliy aholi daromadlarini barqaror oshirish uchun asos yaratadi.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Surxondaryo viloyatining tog‘li hududlarini kompleks rivojlantirish bo‘yicha 2024-yilda qabul qilingan
hukumat qarorlari hududda turizm infratuzilmasini sezilarli darajada yaxshiladi. Natijada, sohada 1200 dan
ortiq yangi ish o‘rinlari yaratildi, 400 mlrd so‘mlik mahalliy va 25 mln AQSh dollari miqdorida xorijiy
investitsiya jalb qilindi. Bu jarayon oilaviy tadbirkorlik, mehmon uylari va xizmat ko‘rsatish tarmoqlarining
tez sur’atlarda rivojlanishiga turtki bo‘ldi.
Yuqoridagi natijalardan kelib chiqib, quyidagi takliflarni ilgari surish maqsadga muvofiq deb
hisoblanadi:
2
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 5-yanvardagi “O‘zbekiston Respublikasida turizmni yanada
rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori
3
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 6-maydagi “Oilaviy tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash to‘g‘risida”gi
farmoni
4
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 16-dekabrdagi “Surxondaryo viloyatining tog‘li-rekreatsion
hududlarida turizm infratuzilmasini yaxshilash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori
5
Surxondaryo viloyati hokimligi rasmiy sayti. “Viloyatda turizm infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha amalga
oshirilayotgan investitsiya loyihalari”. — www.surxondaryo.uz, 2024.
169
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
- birinchidan, tog‘li hududlarda ekoturizm, agro- va ziyorat turizmini yanada rivojlantirish uchun
maxsus hududiy davlat dasturi ishlab chiqish zarur. Bu dastur mahalliy resurslardan oqilona foydalanish va
ekologik muvozanatni saqlashni ta’minlaydi.
- ikkinchidan, mahalliy aholini turizm sohasida faoliyat yuritishga tayyorlash maqsadida kasb-hunar
markazlarida qisqa muddatli o‘quv kurslarini tashkil etish kerak. Bu orqali xizmat sifati oshadi va bandlik
darajasi yanada kengayadi.
- uchinchidan, xorijiy investitsiyalarni jalb etish maqsadida soliq imtiyozlari, subsidiyalar va grantlar
tizimini kengaytirish lozim. Ayniqsa, tog‘li hududlarda amalga oshiriladigan ekoturizm loyihalari uchun
alohida preferensiyalar berilishi maqsadga muvofiqdir.
- to‘rtinchidan, Boysun va Sariosiyo tumanlarida mavjud turistik obyektlarni raqamlashtirish, ya’ni QR
kodli axborot tizimlari va mobil ilovalar orqali sayyohlar uchun qulay navigatsiya tizimini joriy etish lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Qarori — “Surxondaryo viloyatining tog‘li-rekreatsion
hududlarida turizm infratuzilmasini yaxshilash hamda zamonaviy xizmat ko‘rsatish va turizm obyektlarini
barpo etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”, PQ–226-son, 2024-yil 5-iyun.
2.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 5-yanvardagi “O‘zbekiston Respublikasida turizmni
yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori
3.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 6-maydagi “Oilaviy tadbirkorlikni qo‘llab-
quvvatlash to‘g‘risida”gi farmoni
4.
O‘zbekiston Respublikasi Turizm qo‘mitasi. “O‘zbekiston Respublikasida turizm sohasining 2024-yil
birinchi yarmi bo‘yicha statistik hisobot”. Toshkent: Turizm qo‘mitasi nashriyoti, 2024.
5.
UNWTO (World Tourism Organization). “Tourism Investment Trends and Economic Impact 2023”.
Madrid: UNWTO Publications, 2023.
6.
Surxondaryo viloyati hokimligi rasmiy sayti. “Viloyatda turizm infratuzilmasini rivojlantirish bo‘yicha
amalga oshirilayotgan investitsiya loyihalari.” — www.surxondaryo.uz, 2024.
