301
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
DAVLAT XARIDLARI SEKTORINI TAKOMILLASHTIRISH
ISTIQBOLLARI
Yoqubova Moxichexra Baxriddin qizi
Denov tadbirkorlik va pedagokika instituti
4-kurs Moliya va moliyaviy texnologiyalar yo‘nalishi
5-mm-22 guruh talabasi
E-mail: yoqubovamohichehra175@gmail.com
Telifon: +998935663604
https://doi.org/10.5281/zenodo.17520501
Annotatsiya:
Davlat xaridlari amaliyotidagi ishtirokchilar sonini ko'paytirish orqali raqobat muhitini
yanada rivojlantirish va insoniy tanlovlarning samaradorligini oshirish va ajratilgan mablag'larning
samaradorligi o'z vaqtida muhim omil hisoblanadi. Sotib olish jarayonlarini tashkil etish va boshqarishda
yuzaga keladigan korrupsiya xavflarini batafsil o'rganish, xaridlarning samaradorligini pasaytiruvchi omillar
va iqtisodiy oqibatlari ko’rib chiqiladi. Bundan tashqari, raqamli xaridlarni raqamlashtirish va elektron
tizimlarni joriy etish orqali amalga oshirishda samaradorligi va shaffofligini oshirish imkoniyatlari
tasvirlangan. Bundan tashqari, davlat xaridlarini raqamlashtirishni tezlashtirish, qaror qabul qilish sifatini
yaxshilash va oshkoralikning shaffof jarayonlarini pasaytirish imkoniyatlari o'rganiladi.
Kalit so’zlar:
Davlat xaridlari, davlat boshqaruvi, xaridlar tizimini takomillashtirish, korrupsiyaga
qarshi kurashish, xaridlarni raqamlashtirish, shaffoflik, iqtisodiy samaradorlik, elektron xaridlar
Zamonaviy sharoitlarda, davlat xaridlari iqtisodiy siyosatning muhim tarkibiy qismi sifatida
mamlakatning makroiqtisodiy barqarorligini ta'minlash va iqtisodiyotni tartibga solish uchun vositadir. Davlat
xaridlari mexanizmi iqtisodiy samaradorlikka erishishni, byudjet mablag'larini tejash, raqobat muhitini
oshirish va iqtisodiy faoliyatda ochiqlik va oshkoralikni ta'minlash imkoniyatini beradi. Shu sababli, davlat
xaridlari sohasini takomillashtirish iqtisodiy rivojlanishning ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi
[1]
.
Bugungi kunda global amaliyotda korrupsiyaga qarshi kurashda davlat xaridlarida raqam sotib olish va
elektron boshqaruv tizimlarini joriy etish orqali ijobiy natijalarga erishilmoqda. Xalqaro iqtisodiy tashkilotlar
tomonidan tahlillarga ko‘ra, elektron xaridlar tizimlaridan samarali foydalanish nafaqat xarajatlarni
kamaytiradi, balki davlat mablag'laridan samarali foydalanishni va iqtisodiy ko'rsatkichlarga sezilarli darajada
ta'sir qiladi
[2]
.
Bundan tashqari, rivojlangan mamlakatlarning ilg'or tajribalarini davlat xaridlari tizimini
raqamlashtirish va avtomatlashtirish nafaqat jarayonlarni tezlashtirishi, balki korruptsiya xavfini sezilarli
darajada kamaytirishi mumkinligini namoyish etadi, balki korrupsiya xavfini sezilarli darajada kamaytiradi.
Shu munosabat bilan Janubiy Koreya, Singapur va Evropa Ittifoqi mamlakatlarining tajribasi ayniqsa diqqatga
sazovordir
[3]
.
Yuqorida aytib o‘tilgan muammolarga asoslanib, ushbu maqolaning asosiy maqsadi davlat xaridlari
tizimining hozirgi holatini tahlil qilish, uning samaradorligini oshirish va tizimni yanada yaxshilash uchun
mo‘ljallangan amaliy tavsiyalarni ishlab chiqadi.
Bugungi kunda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar zamirida "Xalqimiz uchun erkin va
farovon hayotni ta'minlash, har bir fuqaroning o‘sib borayotgan avlodni sog'lom, bilimdon va ma'nan etuk
bo‘lish uchun barcha imkoniyatlarni yaratishni ta'minlash" va mamlakatni kuchli iqtisodiyotga ega davlatga
aylantirishdir. Ushbu maqsadga jamiyatdagi korrupsiyaga murosasiz munosabatni rivojlantirish va xavfsizlik
va barqarorlikni kafolatlash orqali erishiladi
[4],[5]
. Mamlakat aholisining xavfsizligi va barqarorligini
ta'minlashda ikki tomonlama foydalanish (ishlarni, xizmatlarni) davlat xaridlarini amalga oshirish va ulardan
foydalanish samaradorligini oshirish usullarini takomillashtirish juda muhimdir.
Davlat xaridlarini amalga oshirishda yuzaga keladigan muammolarni hal qilish va ushbu sohada
shaffoflikni ta'minlash uchun ko‘plab tadqiqotlar o‘tkazildi.
Xususan, J.T Umarov tomonidan amalga oshirilgan tadqiqotlar, oliy o‘quv yurtlari bakalavr darajasida
davlat xaridlari bo‘yicha mutaxassislar tayyorlash taklif etilmoqda, ularda Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan
kelishib olinadi
[6]
. Shuningdek, davlat xaridlari bo‘yicha mutaxassislarni qayta tayyorlash va malakasini
302
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
oshirish va ushbu sohada ishlaydigan mutaxassislar uchun sertifikatlashtirish tizimini qayta tayyorlash va
malakasini oshirish lozim
[7]
.
T.B Gofurov tomonidan olib borilgan tadqiqotlar, tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) sotib olishning
yuqori darajada pasayishi korrupsiya xavfiga olib keladi, natijada byudjet mablag'larining samaradorligini
pasaytiradi. Ma'lumki, elektron xaridlarning joriy etilishi davlat xaridlari sohasida shaffoflikni oshirishning
muhim omilidir
[8],[9]
.
Sh.M. Baymurodov tomonidan olib borilgan tadqiqotlar, bir qator chora-tadbirlar davlat xaridlarini
elektron savdolar orqali amalga oshirishga qaratilgan, tadbirkorlik subyektlarini jamiyatga jalb qilish,
jamiyatni tovarlar (ishlar va xizmatlar) bilan ta'minlash, shuningdek, sektorning samaradorligini oshirish
bo‘yicha raqobat muhitini kuchaytirishga qaratilgan.
Davlat xaridlari – bu davlat buyurtmachilarining tovarlarga (ishlarga, xizmatlarga) bo‘lgan ehtiyojini
to‘lov asosida qondirish jarayoni bo‘lib, bu jarayon O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 22-apreldagi
O‘RQ-684-son “Davlat xaridlari to‘g‘risida”gi Qonuni bilan tartibga solinadi. Ushbu Qonun davlat xaridlarini
amalga oshirishning umumiy qoidalarini, davlat tomonidan tartibga solish usullarini, davlat xaridlari
subʼyektlarini, davlat xaridlarini amalga oshirish jarayoniga qoʻyiladigan umumiy talablarni, elektron doʻkon
orqali davlat xaridlarini amalga oshirish tartiblarini, boshlangʻich bahoni pasaytirish boʻyicha auksion
tartiblarini, tender oʻtkazish tartiblari va talablarini, ikki bosqichli davlat xaridlarini oʻtkazish jarayonlarini,
toʻgʻridan-toʻgʻri shartnomalar boʻyicha amalga oshiriladigan davlat xaridlari va boshqa tartiblarni belgilaydi.
Unda to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalardan tashqari xaridlar elektron shaklda amalga oshirilishi, to‘g‘ridan-
to‘g‘ri tuzilgan shartnomalar to‘g‘risidagi ma’lumotlar maxsus axborot portalida joylashtirilishi belgilangan.
Qonunning amalga oshirilishini ta'minlash va davlat xaridlari amaliyotini amaliyotga joriy qilish uchun
Vazirlar Mahkamasi 2022- yil 20 mayda 276-son qarorini qabul qildi, bu davlat xaridlari tartib-qoidalarini
tashkil etish va o‘tkazish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqladi. Nizom elektron pochta xarajatlarini elektron shaklda
o‘tkazish va to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar bo‘yicha, Iqtisodiyot va moliya vazirligini vakolatli organ sifatida
tayinlash tartibi va qoidalari belgilangan. Yuqorida qayd etilgan Qonun va Vazirlar Mahkamasining qarori
asosida davlat xaridlarini korrupsiyasiz va samarali amalga oshirish imkonini beruvchi tizim yaratildi. Maqola
induksiya usullaridan foydalangan holda davlat xaridlarida raqobat muhitini kengaytirish orqali byudjet
mablag'lari samaradorligini oshirishda ilmiy bilimlarning fundamental metodologiyasiga asoslanadi.
Tadqiqotda iqtisodiy-statistik va strukturaviy-dinamik tahlillarni o‘tkazish uchun tizimli yondashuv
qo‘llaniladi.
Qonun ijrosini ta’minlash va davlat xaridlarini amalga oshirishning raqobatbardosh usullarini
amaliyotga joriy etish maqsadida Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 20-maydagi 276-son qarori bilan “Davlat
xaridlarini tashkil etish va o‘tkazish to‘g‘risida”gi nizom tasdiqlandi. Nizomda davlat xaridlarini elektron
shaklda amalga oshirish hamda to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar bo‘yicha davlat xaridlarini amalga oshirish
tartibi va qoidalari belgilanib, vakolatli organ etib Iqtisodiyot va Moliya vazirligi belgilandi. Yuqorida qayd
etilgan Qonun va Vazirlar Mahkamasining qarori asosida davlat xaridlarini korrupsiyasiz va samarali amalga
oshirish imkonini beruvchi tizim yaratildi. Maqolada induksiya va deduksiya, dialektik birlik, nazariya va
amaliyotning o‘zaro bog‘liqligi, taqqoslash va analogiya usullaridan foydalangan holda, davlat xaridlarida
raqobat muhitini kengaytirish orqali byudjet mablag‘lari samaradorligini oshirishda ilmiy bilimlarning
fundamental metodologiyasi asos qilib olingan. Tadqiqotda iqtisodiy-statistik va strukturaviy-dinamik
tahlillarni o‘tkazish uchun tizimli yondashuv qo‘llaniladi.
O‘zbekiston Respublikasining "Davlat xaridlari to‘g‘risida" gi qonuniga binoan davlat xaridlari hajmi
bo‘yicha mezonlar tashkil etildi. Elektron do‘kon orqali davlat xaridlarini amalga oshirishda quyidagi
cheklovlar, 1-jadvalga qarang tovarlarni sotib olish - asosiy hisob-kitob summasining (BCA) yigirma besh
ming baravarigacha, budjet buyurtmachilari uchun - ikki ming besh yuz baravarigacha; ishlar va xizmatlarni
xarid qilish - BCAning yuz baravarigacha; byudjet buyurtmachilari uchun - BCAning ellik baravarigacha; bir
moliyaviy yil davomida bir xil turdagi tovarlarni sotib olish - budjet buyurtmachisi tomonidan elektron do'kon
orqali BCAdan o'n ming baravargacha, bir moliyaviy yil davomida bir xil turdagi ishlar yoki xizmatlarni davlat
303
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
xaridlari - budjet buyurtmachilari uchun BCAning besh yuz baravarigacha, korporativ buyurtmachilar uchun
esa bir ming baravarigacha miqdorda
[10],[11]
.
1-jadval, Davlat xaridlarini amalga oshirish hajmlari uchun belgilangan mezonlar (asosiy hisob birligi
nuqtai nazaridan)
Xarid turlari
Davlat
xaridlari
mijozi
Onlayn do'kon orqali
Eng yaxshi
takliflarni
tanlash
Tender
Shartnomaga
ko'ra
Moliyaviy yil
davomida
Shartnomaga
ko'ra
Shartnomaga
ko'ra
Tovarlarni sotib
olish
Korporativ
mijozlar
uchun
25,000
tagacha
25,000
tagacha
25,000 tagacha
25,000dan ortiq
Byudjet
mijozlari
uchun
2,500 tagacha
10,000
6,000 tagacha
6,000dan ortiq
Ishlarning,
xizmatlarning
xaridi
Korporativ
mijozlar
uchun
100 tagacha
1000 tagacha
Byudjet
mijozlari
uchun
50 tagacha
500 tagacha
Eng yaxshi takliflarni tanlash orqali xaridlarni amalga oshirish mezonlari quyidagi shartlar bir vaqtda
bajarilganda belgilanadi: g'olibni aniqlash mezonlari nafaqat pul qiymatini, balki tovarlarni (ishlarni,
xizmatlarni) davlat xaridlarini miqdoriy va sifat jihatidan baholashni ham o'z ichiga oladi; bir shartnoma
bo‘yicha tovarlar (ishlar, xizmatlar) qiymati asosiy hisob-kitob qiymatining yigirma besh ming baravarigacha,
budjet buyurtmachilari uchun esa – olti ming baravarigacha bo‘lgan miqdorda bo‘lsa. Farmon va qarorlarda
davlat buyurtmachilariga xaridlarni tender o‘tkazmasdan amalga oshirish huquqi berilgan bo‘lsa, davlat xaridi
miqdoridan qat’i nazar, xarid qilish tartibi tanlov yo‘li bilan amalga oshiriladi
[12]
.
Tender orqali xaridlarni amalga oshirish mezonlari amalga oshiriladi va bir vaqtning o'zida quyidagi
shartlar bajariladi: g'olibni aniqlash mezonlari tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) pul bahosini ham,
miqdoriy va sifat jihatidan baholashni ham o‘z ichiga olishi kerak; Bitta shartnoma bo‘yicha tovarlarning
(ishlarning, xizmatlarning) qiymati asosiy hisob-kitob summasining yigirma besh ming baravaridan, byudjet
buyurtmachilari uchun esa olti ming baravaridan ortiq bo‘ladi
[13]
.
Tender yoki tanlov ishtirokchilari talab qilinadigan hujjatlarni yetarlicha taqdim eta olmaganligi yoki
belgilangan formatlash qoidalariga rioya eta olmaganligi sababli, aksariyat ishtirokchilar tenderlarning birinchi
bosqichida tanlovdan chetlashtiriladi, ikkinchi bosqichda ishtirok etish huquqini yo‘qotadi. Bu kam sonli
ikkinchi bosqich ishtirokchilari yoki tenderlar kvorum yetarli emasligi sababli haqiqiy emas deb topilishiga
olib keladi.
Oʻzbekiston Texnik jihatdan tartibga solish agentligi tomonidan ishlab chiqaruvchilar uchun berilgan
sanitariya-epidemiologiya xulosalari, veterinariya sertifikatlari va muvofiqlik sertifikatlarining talab
qilinadigan tender hujjatlari roʻyxatiga kiritilishi noishlab chiqarish yoki import qiluvchi korxonalarning
tenderlarda ishtirok etishi uchun sunʼiy toʻsiqlar yaratmoqda. Masalan, davlat zaxiralariga yorma yetkazib
berish bo‘yicha o‘tkazilgan tenderda ariza bergan sakkizta tadbirkorlik subyektidan oltitasi mahsulot sifatini
tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim etmagan. Bu korxonalar mahsulot ishlab chiqaruvchi emasligi bilan bog'liq.
Binobarin, tender ikkinchi bosqichga o‘tgan ikkita korxona tomonidan taqdim etilgan narxlar asosida
o‘tkazildi. Natijada “NOBEL TRADE” MChJ 4830 so‘m/kg narx bilan g‘olib deb topilgan bo‘lsa,
“CHEMPION GREEN LANDS” MCHJ 4920 so‘m/kg narx bilan zaxira g‘olibi deb topilgan. Ushbu
amaliyotning adolatli amalga oshirilishini ta'minlash, tender va tanlovlarda tovarlar (ishlar, xizmatlar) sifatini
tasdiqlovchi hujjatlarni, masalan, sanitariya-epidemiologiya xulosalari, veterinariya sertifikatlari, muvofiqlik
304
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
sertifikatlarini tovar (ish, xizmatlar) yetkazib berish davrida ushbu hujjatlarni taqdim etish kafolati bilan
almashtirish, shuningdek, tender va tanlovlarda tovar (ish, xizmatlar)ning sifatini tasdiqlovchi hujjatlarni
taqdim etish kafolati bilan almashtiriladi.
Bundan tashqari, Qonunda davlat xaridlarini amalga oshirish yo‘nalishlari belgilab berilgan to'g'ridan-
to'g'ri shartnomalar, ular quyidagilarni o'z ichiga oladi:
•
etkazib beruvchilarning yagona reestriga kiritilgan yagona etkazib beruvchidan xaridlar;
•
tegishli farmon va qarorlar asosida; favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish uchun;
•
sud muhokamasida ishtirok etish uchun advokat (vakil) tayinlash;
•
ommaviy tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) davlat tomonidan tartibga solinadigan narxlar (tariflar) bilan
xarid qilish;
•
oldini olish yoki favqulodda vaziyatlarda tabiat hodisalari, epidemiyalar va kasalliklarning tarqalishi
oqibatlarini bartaraf etish; tabiiy ofatlar va texnogen falokatlar oqibatlarini zudlik bilan bartaraf etish;
•
umumiy dastlabki shartnoma summasining 10 foizidan ko‘p bo‘lmagan qo‘shimcha ishlar va xizmatlar;
•
va roʻyxat boʻyicha ayrim oziq-ovqat mahsulotlari va boshqa tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) davlat
xaridlari.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11-sentabrdagi “O‘zbekiston – 2030” Strategiyasi
to‘g‘risida”gi UP-158-son qarori bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston – 2030” strategiyasining 89-maqsadida e’lon
qilingan Korrupsiyani, Transparentsiyada xalqaro miqyosda idrok etish darajasini kamida 50 taga oshirishga
erishish ko‘zda tutilgan. Davlat xaridlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlari talablarini 2 barobarga buzish,
to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar bo‘yicha davlat xaridlarini amalga oshirishda mablag‘larning o‘zlashtirilishiga
yo‘l qo‘ymaslik hamda tovar va xizmatlar narxining bozor qiymatidan oshishiga yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha
jamoatchilik nazoratini to‘liq amalga oshirish hamda normativ-huquqiy hujjatlarning 100 foiz “korrupsiyadan
xoli qonunchilik” tamoyili asosida ishlab chiqilishini ta’minlashdir.
O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 22-apreldagi “Davlat xaridlari to‘g‘risida”gi O‘RY-684-son
Qonuni qabul qilinganidan keyin O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Tovar birjalari faoliyati
samaradorligini oshirish va birjalar faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-
4484-son Farmoni va uning 2-oktabrdagi qarori “Transparency International” xalqaro tashkiloti tomonidan
e’lon qilingan Korruptsiyani qabul qilish indeksida mamlakatimizning o‘rni sezilarli darajada yaxshilanganini
kuzatish mumkin. Qabul qilingan qonun va qarorlardan kelib chiqib, O‘zbekiston Respublikasi tovar-
xomashyo birjasining tegishli savdo maydonchalari orqali davlat xaridlarining elektron shaklda amalga
oshirilishi, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi tovar-xomashyo birjasida elektron logistika portali, davlat
zaxiralarining elektron savdo maydonchasi, onlayn auksion savdolari kabi qo‘shimcha platformalarning ishga
tushirilishi ommaviy raqamlar va mobil telefon raqamlari sonining kamayishiga olib keldi. Biroq,
jamoatchilikni elektron tarzda amalga oshirish mexanizmi ishlab chiqilmoqda to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar
asosida amalga oshiriladigan sud jarayonlarida ishtirok etish uchun advokat (vakil) tayinlash bo‘yicha xaridlar
ushbu sohadagi inson omilini yanada pasaytiradi.
Xulosa:
Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda, davlat xaridlari buyurtmachilari tomonidan har
tomonlama ko'rib chiqildi tender va tender jarayonlarida ishtirok etish, inson aralashuvisiz strategik
ahamiyatga ega bo‘lmagan tovarlar (ishlar, xizmatlar) bo‘yicha elektron xaridlar amaliyotini joriy etish hamda
xarid qilish mexanizmini joriy etish uchun zarur bo‘lgan hujjatlar. ikki maqsadli davlat xaridlarini to‘g‘ridan-
to‘g‘ri shartnomalar bo‘yicha eng yaxshi takliflarni tanlab olish yo‘li bilan o‘tkazish davlat xaridlari
samaradorligini va ajratiladigan mablag‘larni oshiradi. Bu soha korruptsiyadan xoli bo'lishini ta'minlaydi,
mamlakat aholisini o'z vaqtida zarur tovarlar (ishlar, xizmatlar) bilan ta’minlashni yanada takomillashtirish va
Transparency International xalqaro tashkiloti tomonidan e'lon qilingan Korrupsiyani qabul qilish indeksida
yuqori o’rinni egallashga olib keladi.
O‘tkazilgan tadqiqotlar natijalari asosida davlat xaridlari tizimini takomillashtirish istiqbollari va
imkoniyatlari har tomonlama tahlil qilindi. Davlat xaridlari tizimi mamlakatimiz iqtisodiyoti samaradorligini
ta’minlashda markaziy o‘rin tutadi va uni oqilona tashkil etish byudjet mablag‘laridan samarali foydalanish,
iqtisodiy samaradorlikka erishish, korrupsiya xavfini kamaytirishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ayni paytda
305
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
tizimda korrupsiya, shaffoflikning yo‘qligi, elektron platformalarning to‘liq joriy etilmagani kabi muammolar
yuzaga kelmoqda, bu esa davlat xaridlari samaradorligini sezilarli darajada pasaytiradi. Xususan, davlat
xaridlarining yagona markazlashgan elektron platformasini yaratish, xarid jarayonlarini real vaqt rejimida
monitoring qilish mexanizmini yo‘lga qo‘yish, shuningdek, davlat xaridlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida
korrupsiyaga qarshi kurashish mexanizmlarini kuchaytirish, mas’uliyatni kuchaytirish, ushbu jarayonlarni
ommaviy axborot vositalarida keng yoritishni ta’minlash orqali tizimni samarali boshqarishga erishish
mumkinligi ta’kidlangan.
Shuningdek, davlat xaridlari sohasida faoliyat yuritayotgan mutaxassislarning xalqaro standartlarga
javob beradigan malakasini oshirish, ular uchun muntazam seminar va treninglar tashkil etish orqali xarid
jarayonlarining sifati va samaradorligini yanada oshirishga erishish mumkinligi ta’kidlandi. Shuningdek,
davlat xaridlarini monitoring qilish va uning shaffofligini ta’minlashda jamoatchilik ishtirokini kuchaytirish,
shikoyat va takliflarni ochiq ko‘rib chiqish mexanizmlarini yaratish tavsiya etildi. Umuman olganda, yuqorida
qayd etilgan amaliy tavsiyalar va ilmiy takliflarning davlat xaridlari tizimiga tatbiq etilishi iqtisodiy
resurslardan oqilona foydalanishni ta’minlash, korrupsiya xavfini kamaytirish, iqtisodiyotning barqaror
rivojlanishiga ko‘maklashish uchun mustahkam zamin yaratadi. Ushbu tadqiqot natijalari davlat organlari,
iqtisodiy siyosatni ishlab chiquvchilar, ilmiy va amaliy jamoatchilik uchun qimmatli bo‘lib, kelgusida davlat
xaridlari siyosatini shakllantirish va amalga oshirishda amaliy qo‘llanma sifatida xizmat qiladi
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, “2022–2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekiston
taraqqiyot strategiyasi,” PF–60, 7-fevral, 2022. [Online]. Available: https://lex.uz
2.
O‘zbekiston Respublikasi Qonuni, “Davlat xaridlari to‘g‘risida,” 2018. [Online]. Available:
https://lex.uz/docs/3817793
3.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori, “Davlat xaridlarining yagona elektron axborot tizimini
joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida,” PQ–4797, 27-iyul, 2020. [Online]. Available: https://lex.uz
4.
N. Bazarov, “Davlat xaridlari tizimida ochiqlik va shaffoflikni ta’minlashning tashkiliy-huquqiy jihatlari,”
Toshkent davlat yuridik universiteti ilmiy jurnali, vol. 3, pp. 45–50, 2021.
5.
OECD,
“Public
Procurement
Toolbox,”
[Online].
Available:
https://www.oecd.org/governance/publicprocurement/toolbox/
6.
Transparency International, “Corruption Perceptions Index 2022,” [Online]. Available:
https://www.transparency.org/en/cpi/2022
7.
World Bank, “Benchmarking Public Procurement 2021,” [Online]. Available: https://bpp.worldbank.org
8.
Karimov, “Davlat xaridlarida korrupsiya xavfini kamaytirish strategiyalari,” Iqtisodiyot va innovatsion
texnologiyalar, no. 2, pp. 112–118, 2020.
9.
O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi, “Davlat xaridlari bo‘yicha statistik ma’lumotlar,” [Online].
Available: https://www.mf.uz
10.
Juraev, “Elektron tender tizimining samaradorligi,” Yangi O‘zbekiston ilm-fani, vol. 5, pp. 88–93, 2021
11.
H. Turaev, “Davlat xaridlarida raqobatni ta’minlash omillari,” Iqtisodiyot va boshqaruv, vol. 6, no. 3, pp.
33–37, 2021.
12.
B. Akramov, “Davlat xaridlarining qonunchilik asoslari va xorijiy tajriba,” Huquq va taraqqiyot, no. 1, pp.
22–26, 2020.
13.
United Nations Office on Drugs and Crime (UNODC), “Preventing Corruption in Public Procurement,”
[Online]. Available: https://www.unodc.org/unodc/en/corruption/public-procurement.html
14.
Smith and P. Davies, “Electronic Procurement Systems and Transparency in Governance,” Journal of
Public Procurement, vol. 19, no. 2, pp. 134–150, 2020.
15.
European Bank for Reconstruction and Development (EBRD), “Public Procurement Sector Strategy,”
[Online]. Available: https://www.ebrd.com/public-procurement.
