559
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI MAKTABGACHA TA’LIM
TASHKILOTLARIDA SOG‘LOM OVQATLANISHNI
TAKOMILLASHTIRISH: HUKUMAT QARORI ASOSIDA TAHLILIY
YONDASHUV
Xujamkulova Nargiza Tajiyevna
Termiz davlat universiteti
magistratura bo’limi, Buxgalteriya hisobi mutaxassisligi
2-bosqich magistranti
Telefon:+99891-811-08-08
https://doi.org/10.5281/zenodo.17535811
Annotatsiya:
Maktabgacha ta’lim muassasalari bolalarning jismoniy, aqliy va ijtimoiy rivojlanishida
muhim bosqich hisoblanadi. Aynan shu davrda bolalar salomatligi, immuniteti va ovqatlanish odatlari
shakllanadi. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025 yil 6 yanvardagi 1-sonli qarori davlat
maktabgacha ta’lim tashkilotlarida sog‘lom ovqatlanish tizimini takomillashtirishga qaratilgan muhim hujjat
bo‘lib, ushbu maqolada uning mazmuni, amaliy natijalari, xalqaro tajriba va taklif etilayotgan chora-tadbirlar
tahlil qilinadi.
Kalit so’zlar:
Autsorsing, sog’lom ovqatlanish, raqamli monitoring,statistik tahlil
Аннотация.
Дошкольные учреждения являются важной вехой в физическом, умственном и
социальном развитии детей. Именно в этот период у детей формируется здоровье, иммунитет и
пищевые привычки. Постановление Кабинета Министров Республики Узбекистан от 6 января 2025
года № 1 является важным документом, направленным на совершенствование системы здорового
питания в государственных дошкольных образовательных организациях, в данной статье
анализируется ее содержание, практические результаты, международный опыт и предлагаемые меры.
Ключевые слова:
аутсорсинг, здоровое питание, цифровой мониторинг,статистический анализ
Annotation.
Preschool institutions are an important stage in the physical, mental and social development
of children. It is during this period that children's health, immunity and eating habits are formed. Resolution
of the Cabinet of Ministers of the Republic of Uzbekistan No. 1 of January 6, 2025 is an important document
aimed at improving the system of healthy nutrition in state preschool educational organizations, this article
will analyze its content, practical results, international experience and proposed measures.
Keywords:
Outsourcing, healthy eating, digital monitoring, statistical analysis
Kirish
Muxtaram Prezidentimiz tomonidan berilgan O’zbekiston kelajagini yanada yuksaltirish, maktab va
maktabgacha ta’lim sohalarida yangi uslublar va bolalarning ta’lim olish sifatini yaxshilashga qaratilgan bir
qator takliflari qarorlar bilan mustahkamlandi. Vazirlar Mahkamasining 2025 yil 6-yanvardagi 1-sonli “Davlat
maktabgacha ta’lim tashkilotlarida sog’lom ovqatlantirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi qarori Respublikamiz
maktabgacha va maktab ta’lim vazirligi tizimidagi davlat maktabgacha ta’lim tashkilotlarida sog’lom
ovqatlantirishning zamonaviy usullarini joriy etish orqali bolalarga ta’lim va tarbiya berish samaradorligini
oshirish maqsadida qabul qilingan.
Qaror quyidagi asosiy yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi:
•
Maktabgacha ta’lim muassasalarida ovqatlanish xizmatlarini autsorsing asosida tashkil etish.
•
Mahalliy tadbirkorlik subyektlarini jalb etish orqali xizmat sifatini oshirish.
•
Bolalar salomatligini mustahkamlashga qaratilgan menyu va gigiyena standartlarini joriy etish.
•
Raqamli monitoring tizimlarini joriy etish orqali nazoratni kuchaytirish.
Bu chora-tadbirlar orqali davlat byudjeti xarajatlarini optimallashtirish, xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish va
bolalar salomatligini yaxshilash ko‘zda tutilgan.
3. Sog‘lom ovqatlanishning pedagogik va ijtimoiy ahamiyati
Sog‘lom ovqatlanish bolalarning:
•
Jismoniy rivojlanishi (vazn, bo‘y, mushaklar rivoji)
•
Aqliy salohiyati (diqqat, xotira, fikrlash)
•
Ijtimoiy ko‘nikmalari (mustaqil ovqatlanish, gigiyena odatlari)
560
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
uchun muhim omil hisoblanadi. Maktabgacha ta’lim muassasalarida sog‘lom ovqatlanish tizimi bolalarning
kelajakdagi salomatligi va ta’limdagi muvaffaqiyatiga zamin yaratadi. Global kontekstning o‘zgarayotgan
sharoitlarini — urbanizatsiya, oziq-ovqat tanqisligi va yuqumsiz kasalliklar o‘sishini — inobatga olgan holda,
UNICEF sog‘liq va ovqatlanishning butun hayotiy davrini qamrab oluvchi, adolatga asoslangan kompleks
yechimlarni ilgari surmoqda. Jamiyat bilan ishlash, raqamli innovatsiyalar va tarmoqlararo hamkorlik orqali
biz eng zaif qatlamlarni qamrab olishga va birorta ham bola e’tibordan chetda qolmasligiga intilamiz.
4. Statistik tahlil
Grafik 1: 2022–2024 yillarda bolalar orasida ovqatlanish bilan bog‘liq kasalliklar
Yil
Kamqonlik (%)
Allergiya (%)
O‘tkir
ichak
infeksiyalari (%)
2022 yil
18,5
12,3
9,8
2023 yil
16,2
11,1
8,4
2024 yil
13,7
9,5
6,9
Grafik 2: Sog‘lom menyu joriy etilgan muassasalarda bolalar salomatligi ko‘rsatkichlari
•
85% bolalarda immunitet ko‘rsatkichlari yaxshilangan
•
72% bolalarda vazn me’yorga kelgan
•
90% ota-onalar ovqatlanish sifatidan mamnun
Bu statistikalar sog‘lom ovqatlanish tizimi joriy etilgan muassasalarda sezilarli ijobiy o‘zgarishlarni ko‘rsatadi.
5. Autsorsing modelining afzalliklari
Autsorsing modeli quyidagi afzalliklarga ega:
•
Mahalliy tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash
•
Ovqatlanish xizmatlarining sifatini oshirish
•
Davlat xarajatlarini kamaytirish
•
Innovatsion yondashuvlarni joriy etish (raqamli menyu, allergen nazorati)
Biroq bu modelni joriy etishda nazorat va sifat kafolatlari muhim ahamiyat kasb etadi.
6. Xalqaro tajriba
Finlandiya
•
Maktabgacha ta’limda bepul sog‘lom ovqatlanish.
•
Mahalliy mahsulotlarga ustuvorlik.
Yaponiya
•
Bolalar ehtiyojiga mos menyu.
•
Ovqatlanish madaniyatini shakllantirishga e’tibor.
Janubiy Koreya
•
Raqamli monitoring tizimi.
•
Ota-onalar bilan hamkorlikda menyu tanlovi.
Bu tajribalar O‘zbekiston sharoitiga moslashtirilgan holda joriy etilishi mumkin.
7. Muammolar va yechimlar
Muammolar:
•
Mahalliy ishlab chiqaruvchilarning tayyorgarligi yetarli emas.
•
Moliyaviy resurslar cheklangan.
•
Gigiyena va xavfsizlik standartlari har doim ham bajarilmaydi.
Takliflar:
•
Davlat-sheriklik modeli asosida subsidiyalar ajratish.
•
Ovqatlanish xodimlari uchun maxsus treninglar.
•
Raqamli menyu va allergen nazorati tizimini joriy etish.
•
Ota-onalar bilan muntazam fikr almashish.
8. Xulosa
561
Vol. 5, No. 11 – Special Issue (EJMTCS)
ISSN: 2181-2861
2025 yil 6 yanvardagi qaror maktabgacha ta’limda sog‘lom ovqatlanish tizimini tubdan o‘zgartirishga xizmat
qilmoqda. Autsorsing modeli, xalqaro tajriba va mahalliy sharoitni hisobga olgan holda, bu tizimni yanada
mukammallashtirish mumkin. Bolalar salomatligi — jamiyat salomatligi, degan tamoyil asosida bu islohotlar
davom ettirilishi lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025 yil 6 yanvardagi 1-sonli qarori.
2.
Maktabgacha ta’lim vazirligi statistik ma’lumotlari.
3.
Xalqaro sog‘lom ovqatlanish bo‘yicha tadqiqotlar.
4.
https://www.gazeta.uz/oz/2024/01/30/children/
5.
https://www.unicef.org/uzbekistan/uz/oziqlanish.
