ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
321
2181-
3187
KICHIK BIZNES VAKILLARI UCHUN KREDIT JORIY ETISH
Siyob Abu Ali ibn Sino nomidagi
Jamoat salomatligi texnikumi
Kadirov Elyor Gafurovich .
Annotatsiy:
Yurtimizda kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatini to'g'ri
yo'lga
qo'yilishi va rivojlanishi, mahalliy xom-ashyo va qishloq xo'jalik mahsulotlarini
qayta
ishlashni yanada rivojlantirish, O'zbekiston Respublikasi ichki bozorini
iste'mol
tovarlari va chakana xizmatlar bilan to'ldirish kabi muommolarni hal
qilish, ularni
milliy va xorijiy kredit liniyalari hisobidan moliyaviy ehtiyojlarini
qondirish bugungi
kunning dolzarb vazifalaridan hisoblanadi.Ushbu maqola
kichik biznes subyektlarini
kreditlash amaliyotining bugungi holatini yortib
bergan.
Abstract:
The establishment and development of small business and
entrepreneurship in our country, the further development of processing of local raw
materials and agricultural products, the filling of the domestic market of the Republic
of Uzbekistan with consumer goods and retail services, and the satisfaction of their
financial needs through national and foreign credit lines are among the urgent tasks of
today. This article highlights the current state of the practice of lending to small
businesses.
Аннотация:
Становление
и
развитие
малого
бизнеса
и
предпринимательства в нашей стране, дальнейшее развитие переработки
местного сырья и сельскохозяйственной продукции, наполнение внутреннего
рынка Республики Узбекистан товарами народного потребления и услугами
розничной торговли, удовлетворение их финансовых потребностей за счет
национальных и иностранных кредитных линий являются одними из актуальных
задач современности. В данной статье освещается современное состояние
практики кредитования субъектов малого бизнеса.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
322
2181-
3187
Jahon amaliyotini kuzatadigan bo'lsak, rivojlangan va rivojlanib
borayotgan
ko'pgina davlatlarda iqtisodiyotning rivojlanishiga kichik biznes subyektlarini
rivojlantirish orqali erishilgan. Buning asosiy sababi ularning moliyaviy
resurslarga
bo'lgan ehtiyojini ichki va tashqi resurslardan oqilona foydalanib qondira
olganligidir.
Mamlakatimizdagi iqtisodiy va ijtimoiy ahvolidan kelib chiqib, dehqon va fermer
xo'jaliklarini,
xususiy
tadbirkorlarni
yanada
rivojlantirish,
ularni
texnikatexnologiyalar bilan ta'minlash, ularning faoliyatini yaxshilash uchun
respublikamiz
va
xorijiy davlatlardan kreditlar ajratilmoqda. Bu esa bevosita yangi ish o'rinlariga
bo'lgan talab darajasini qondirishga, yalpi ichki mahsulotning sezilarli darajada
oshishiga
bevosita xizmat qiladi. Masalan, "kichik biznesni rivojlantirish uchun qulay
ishbilarmonlik muhitini shakllantirish va tadbirkorlikka yanada keng erkinlik
berish
borasida qabul qilingan direktiv hujjatlar ijrosini ta'minlash borasida amalga
oshirilgan
keng ko‘lamli tadbirlar kichik biznes subektlariga ajratilgan kreditlar hajmining
2023
yilga nisbatan 1,3 barobar ko‘payishiga, 2024 yilning 1 yanvar holatiga ko‘ra 15,9
trln.
so‘mdan oshishiga imkon berdi. Jumladan, mikrokreditlar hajmi 3,3 trln. so‘mni
tashkil etdi yoki bu ko‘rsatkichning hisobot yili davomida 1,3 barobar o‘sishi
ta'minlandi. Tijorat banklari tomonidan ayollarning tadbirkorlik faoliyatini
qo‘llabquvvatlashga yo‘naltirilgan kreditlar hajmi 2023 yilga nisbatan qariyb 1,3
barobar
ko‘payib, 2024 yilning 1 yanvar holatiga ko‘ra 1,6 trln. so‘mga yetdi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
323
2181-
3187
Tadbirkorlik faoliyati (tadbirkorlik) - tadbirkorlik faoliyati subyektlari
tomonidan
qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshirilgan, tavakkal qilib va o‘z mulkiy
javobgarligi ostida daromad (foyda) olishga qaratilgan tashabbuskor faoliyat.
Kichik
tadbirkorlik subyektlari quyidagilardir:
•
yengil va oziq-ovqat sanoatidagi, metallga ishlov berish va asbobsozlik,
yog‘ochsozlik, mebel sanoati hamda qurilish materiallari sanoatidagi, band
bo‘lganxodimlarining o‘rtacha yillik soni ko‘pi bilan yuz kishi;
•
mashinasozlik, metallurgiya, yoqilg‘i-energetika va kimyo sanoati, qishloq
xo‘jalik mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlash, qurilish hamda boshqa
sanoatishlab chiqarish sohalaridagi, band bo‘lgan xodimlarining o‘rtacha yillik
soni ko‘pi
bilan ellik kishi;
•
fan, ilmiy xizmat ko‘rsatish, transport, aloqa, xizmat ko‘rsatish sohalari (sug‘urta
kompaniyalaridan tashqari), savdo va umumiy ovqatlanish hamda boshqa
noishlab
chiqarish sohalaridagi, band bo‘lgan xodimlarining o‘rtacha yillik soni
ko‘pi bilan
yigirma besh kishi bo‘lgan kichik korxonalar.
Faoliyatning bir necha turini amalga
oshiruvchi (ko‘p tarmoqli) yuridik va
jismoniy shaxslar yillik oborot hajmida ulushi
eng ko‘p bo‘lgan faoliyat turi
mezonlari bo‘yicha kichik tadbirkorlik subyektlariga
kiradi. "Tadbirkorlik",
"kichik biznes" tushunchalari ko‘p hollarda bozor iqtisodiyotiga
bog‘langan
holda, uning unsurlari, unda samarali faoliyat yuritish vositalari sifatida
talqin
etilmoqda.
Xulosa qilib aytadigan bo'lsak, xalqaro kredit o’zaro bog’liq funksiyalarni
bajarish orqali ikki yoqlama, ya'ni ijobiy va salbiy rol o’ynaganligi bois kichik
biznes
subyektlari faoliyati va umumiy iqtisodiyotda ahamiyatlidir. Xalqaro kreditning
ijobiy
roli kichik biznes subyektlari faoliyatida takror ishlab chiqarish jarayonining
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
324
2181-
3187
uzluksizligini ta'minlanishi hamda uning kengayishi orqali ishlab chiqarish
kuchlari
rivojlanishining tezlashishida o’z aksini topadi. Bunda ularning o’zaro aloqasi
aks
etadi.
Xalqaro kredit tashqi iqtisodiy aloqalarga va pirovard oqibatda takror ishlab
chiqarishga ta'sir etuvchi bog’lovchi bo’g’in hamda uzatkich mexanizmi rolini
o’ynaydi. Ishlab chiqarish o’sishining mahsuli bo’lgani holda xalqaro kredit bir
vaqtning o’zida uning zaruriy sharti va katalizatori bo’lib ham hisoblanadi. U
ishlab chiqarish va muomala jarayonlarining baynalmilallashuvi, jahon
bozorining
shakllanishi hamda rivojlanishiga ko’maklashadi va xalqaro mehnat taqsimotini
chuqurlashtiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar .
1.
O'zbekiston Respublikasi «Bank va bank faoliyati to'g'risida»gi Qonuni
1996-yil25-aprel.
2.
O'zbekiston Respublikasining «Bank siri to'g'risida»gi Qonuni 2005yil 25-
aprel.
3.
O‘zbekiston Respublikasining “Tadbirkorlik faoliyati erkinligining
kafolatlari
