ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
317
2181-
3187
EKSPORTDA KICHIK BIZNES VAKILLARINING O’RNI
Siyob Abu Ali ibn Sino nomidagi
Jamoat salomatligi texnikumi
Kadirov Elyor Gafurovich .
Annotatsiy:
Ushbu maqolada kichik biznes subyektlarining (qishloq
xo’jaligi mahsulotlari misolida) eksport salohiyati va xalqaro bozorga chiqish
imkoniyatlari, hukumat tomonidan ularga yaratilayotgan sharoitlar, qabul
qilingan
qonun hujjatlari, ularni qo‘llab quvvatlash va xalqaro bozorga chiqish
imkoniyatlari
tahlili yoritib berilgan.
Аннотация:
В статье дается анализ экспортного потенциала и
возможностей
выхода
субъектов
малого
бизнеса
(в
случае
с
сельскохозяйственной продукцией) на международный рынок, условий,
созданных для них государством, принятых правовых документов, их
поддержки, а также возможностей выхода на международный рынок.
Abstract:
This article provides an analysis of the export potential and
opportunities for small businesses (in the case of agricultural products) to enter the
international market, the conditions created for them by the government, the adopted
legal documents, their support, and opportunities to enter the international market.
Oʻzbekistonda kichik biznes subyektlari iqtisodiyotning muhim tarkibiy qismi
hisoblanadi. Mamlakatning tashqi savdo hajmini oshirish va eksport geografiyasini
kengaytirish kichik biznes uchun ham yangi imkoniyatlar yaratmoqda. Hukumat
tomonidan eksportni ragʻbatlantirish va xalqaro bozorlarga chiqish uchun qulay
sharoitlar yaratilmoqda. Kichik biznes iqtisodiyotning tarkibiy qismi bo‘lib, ular
mamlakatning iqtisodiy barqarorligini ta'minlashda katta rol o‘ynaydi. Kichik biznes
deb odatda kichik hajmdagi kompaniyalar yoki korxonalar tushuniladi, ularning
xodimlar soni va yillik daromadi cheklangan bo‘ladi. Kichik bizneslar odatda mahalliy
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
318
2181-
3187
bozorlar bilan shug‘ullanadi, yuqori moslashuvchanlikka ega va tez o‘zgarishlarga
moslasha oladi.
Kichik biznes subyektlari yangi ish o‘rinlari yaratishda muhim rol o‘ynaydi. Bu
aholi bandligini oshirishga hamda hozirgi kunda eng dolzarb muammolardan biri
bo‘lgan ishsizlik darajasini kamaytirishga yordam beradi.
Kichik
biznes
subyektlari
iqtisodiyotni
modernizatsiya
qilish
va
raqobatbardoshligini oshirishga yordam beradiю
Oʻzbekistonda kichik biznesning eksportdagi ulushi yildan yilga ortib
bormoqda. Quyidagi mulohazalar orqali qishloq xo‘jaligi maxsulotlarini kichik
biznesda
eksportning
muhimligini,
ko‘rib
chiqamiz:
Mamlakatimizda
kichik
biznes
subyektlariga
yaratilayotgan
sharoitlar,
O‘zbekistonning geografik jihatdan qulay joylashuvi, tuproq unumdorligining
yuqoriligi, mahsulotlarni tabiiy iqlim sharoitlarida parvarish qilinishi va aholining
qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetishtirish bo‘yicha uzoq yillik tajribaga
egaliekanligi natijasida yetishirilatyotgan mahsulotlarga eksportda talab yuqori.
Quyida O‘zbekistonning eksportbop qishloq xo‘jaligi mahsulotlari keltirilgan:
Mevalar:
•
Anor
— O‘zbekistonda yetishtirilgan anor dunyo bo‘ylab mashhur va
yuqori talabga ega. Dunyo bo‘yicha 2-o’rinda turadi, eksport asosan Yevropa,
Rossiya va Osiyo mamlakatlariga yo‘naltirilgan.
•
Olma
— Eng ko‘p eksport qilinadigan mevalardan biri bo‘lib u betakror
ta’mi, nav xilma-xilligi, tabbiy ekologik sharoitlarda yetishtirilganli va yuqori sifati
bilan boshqa mamlakatlarnikidan farqlanadi. Yevropa, Rossiya, Sharqiy Osiyo va
boshqa
davlatlarga
eksport
qilinadi.
•
Uzum
— Mamlakatda uzum ekinlari 120,000 gektar maydonni
egallaydi. Uzumning turli navlari, jumladan, quruq uzum va sharbat uchun uzumlar
eksport qilinadi. Uzum eksporti faqatgina MDH va Yevropa davlatlari bilan
cheklanmaydi u Osiyo mamlakatlariga ham eksport qilinmoqda, shu bilan birga,
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
319
2181-
3187
eksport geografiyasini kengaytirish uchun yangi bozorlar, jumladan, AQSh va
boshqa
rivojlangan
davlatlar
joriy
etilmoqda.
•
Gilos
— O‘zbekistonning iqlimi gilos yetishtirish uchun juda qulay.
Mamlakatning tog‘li hududlarida, ayniqsa Farg‘ona vodiysi, Samarqand va Buxoro
viloyatlarida gilosning yuqori hosili olinadi. Gilos eksporti asosan Rossiya,
Qozog‘iston, Qirg‘iziston, Eron, Turkiya va boshqa Markaziy Osiyo mamlakatlariga
yo‘naltiriladi. Yevropa davlatlari ham gilosni import qiladigan bozorlar qatoriga
kiradi.
2020-2025 yillar davomida O‘zbekistonning dukkakli mahsulotlari eksporti
barqaror ravishda o‘sib bormoqda. No‘xat va fasol kabi mahsulotlarning eksporti
sezilarli o‘sishni ko‘rsatmoqda. Yashil dukkaklilar, soya, va loviya kabi
mahsulotlarga bo‘lgan talab oshib borishi kutilmoqda, bu esa ularning eksportining
kengayishiga yordam beradi. O‘zbekistonning dukkakli mahsulotlarini eksport
qilishda asosiy bozorlar, masalan, Rossiya, Turkiya, Xitoy va Yevropa davlatlari
davom etmoqda, va yangi bozorlar ochish bu sohaning rivojlanishiga yordam beradi.
Kichik biznes subyektlariga, ayniqsa, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari eksporti
bilan shug‘ullanadiganlar uchun moliyaviy yordam va arzon kreditlar ajratilishi
ta’minlangan.
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki va tijorat banklari tomonidan
kichik biznesga mo‘ljallangan qulay shart-sharoitlar yaratilib, ular eksport qilish
uchun zarur bo‘lgan kreditlarni olish imkoniyatiga ega.
Kichik biznes subyektlarining qishloq xo‘jaligi mahsulotlari eksportini
rivojlantirish uchun mahsulot sifatini yaxshilash, logistika va ta’minot zanjirini
optimallashtirish, moliyaviy qo‘llab-quvvatlash va xalqaro bozorga moslashish kabi
strategik yo‘nalishlar orqali katta muvaffaqiyatlarga erishish mumkin. Bu
yo‘nalishlar kichik biznesning eksport salohiyatini oshirish va global bozorlarga
muvaffaqiyatli kirish imkoniyatlarini kengaytirishga yordam beradi. Kichik
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-72
Часть–2_ июня–2025
320
2181-
3187
biznesning eksportdagi ulushi hali ham cheklangan bo‘lishi mumkin, chunki eksport
qilish uchun zarur bo‘lgan infratuzilma, logistika, bozorlarni o‘rganish va xalqaro
talablarga javob berish kabi masalalar mavjud. Shunga qaramay, O‘zbekistonda
kichik biznes subyektlarini qo‘llab-quvvatlash va ularga eksport bozorlariga chiqish
imkoniyatlarini yaratish bo‘yicha doimiy ravishda yangi dasturlar va tashabbuslar
ishlab chiqilib hayotga tatbiq qilinmoqda.
Foydalanilogan adabiyotlar:
1.
https://lex.uz/ru/docs/-4954642
2.
3.
4.
