SEMIZOʻT O’SIMLIGI XAQIDA FOYDALI XUSUSIYATLARI.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-72

Часть–2_ июня–2025

283

2181-

3187

SEMIZOʻT O’SIMLIGI XAQIDA FOYDALI XUSUSIYATLARI.

Haydarov Eldorbek Raximjon o’g’li,

Valijonova Shohida Axatjon qizi

Abdurahimova Soadat Akbarali qizi

University of Business and Science

E-mail:

khaydarov.eldorbek@gmail.com

Semizoʻt (

Portulaca oleracea

L.) —

semizoʻtdoshlarga

mansub bir yillik

begona

oʻt

.

Poyasi

seret, yotib, baʼzan tik ham oʻsadi.

Barglari

mayda, etli, silindrsimon,

toʻpbarg hosil qiladi.

Gullari

sariq, oddiy yoki gultojibarglari qatqat. May —

noyabrgacha gullaydi, mevalaydi. Bir tupi 50—75 minggacha urugʻ beradi.

Oʻrta

Osiyoda

sugorma dehqonchilik zonalarida koʻp tarqalgan. Namgarchilik yuqori

boʻlganda chirindiga boy yerlardagi ekinzorlarda osadi. Semiz o't (Xanthium

strumarium) – bu tibbiy maqsadlarda ishlatiladigan o‘simliklardan biridir. O‘simlik

ko‘pincha an'anaviy tibbiyotda qo‘llaniladi va uning foydali xususiyatlari turli

kasalliklarni davolashda yordam beradi. Quyida semiz o'tning barcha foydali

xususiyatlari haqida batafsil ma'lumot keltirilgan.

Yallig‘lanishga qarshi ta'sir: Semiz o't o‘zining yallig‘lanishga qarshi

xususiyatlari bilan tanilgan. U artrit, bo‘g‘imlardagi og‘riqlar, bosh og‘rig‘i, va boshqa

yallig‘lanishli kasalliklarda foydalidir. Semiz o'tdan tayyorlangan ekstraktlar

yallig‘lanishlarni kamaytiradi va og‘riqni engillashtiradi. Antibakterial va antiviral

ta'sir: Semiz o'tning tarkibida antibakterial va antiviral xususiyatlarga ega moddalar

mavjud. Bu xususiyatlar o‘simlikni infektsiyalarni davolashda, masalan, bakterial va

virusli kasalliklar (masalan, sovuq urish, gripp)ni davolashda samarali qiladi. Immun

tizimini

mustahkamlash:

Semiz

o't

organizmni kuchaytiradi va immun tizimini

mustahkamlaydi.

U

tananing

tashqi

infeksiyalarga qarshi kurashish qobiliyatini

oshiradi va umumiy sog‘liqni yaxshilaydi.

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-72

Часть–2_ июня–2025

284

2181-

3187

Tozalovchi va detoksifikatsiya xususiyatlari: Semiz o't ichaklar va boshqa ichki

organlarni tozalashda yordam beradi. U organizmdan toksinlarni chiqarib tashlashga

yordam beradi va tana detoxifikatsiyasini yaxshilaydi. Shu bilan birga, bu jigar va

buyraklarni samarali tozalashga yordam beradi. Teri salomatligi: Semiz o't teri uchun

ham foydalidir. Uning tarkibidagi antioksidantlar terini tozalash, yangilanishni

ta'minlash va teridagi yallig‘lanishlarni kamaytirish imkonini beradi. U dermatologik

muammolar, masalan, ekzema va yallig‘lanishga qarshi ishlatilishi mumkin. Nerv

tizimi salomatligi: Semiz o'tning asab tizimiga ta'siri bor. U asab tizimini tinchlantiradi,

stressni kamaytiradi va uyqusizlikni davolashda yordam beradi. Bu o‘simlikning

qo‘llanishi asab tizimining umumiy holatini yaxshilashga yordam beradi. Bo‘g‘im va

mushak og‘riqlarini kamaytirish: Semiz o'tning yallig‘lanishga qarshi va og‘riqni

kamaytiruvchi ta'siri bo‘g‘imlardagi og‘riqlar va mushaklardagi spazmlar uchun

samarali bo‘lishi mumkin. U masalan, reumatizm va artrit kabi kasalliklarni

davolashda ishlatiladi. Giyohvandlikdan qutulish: Semiz o't ba'zi an'anaviy tabobatda

giyohvandlikni davolashda qo‘llaniladi. Bu o‘simlik, ayniqsa, narkotik moddalar va

alkogolga bo‘lgan odatni kamaytirishda yordam beradi. Yurak va qon tomir tizimi

salomatligi: Semiz o't yurak va qon tomir tizimini qo‘llab-quvvatlashda yordam beradi.

U qon aylanishini yaxshilaydi, yurak ritmini tartibga soladi va qon bosimini

normallashtiradi. Astma va nafas olish tizimi kasalliklarini davolash: Semiz o't nafas

olish tizimi uchun foydalidir. U astma, bronxit, yo‘tal va nafas qisilishi kabi kasalliklar

bilan kurashishda ishlatiladi. O‘simlik nafas yo‘llarini kengaytirib, havo oqimini

yaxshilashga yordam beradi. Ovqat hazm qilishni yaxshilash: Semiz o't ovqat hazm

qilish tizimiga yordam beradi. U oshqozon va ichak tizimining faoliyatini yaxshilaydi,

gaz va shishishni kamaytiradi, ichaklarni tozalaydi va hazmni yaxshilaydi.

Xulosa:

Semiz o't ko‘plab foydali xususiyatlarga ega bo‘lgan o‘simlik bo‘lib, u

yallig‘lanishlarni kamaytirish, immun tizimini mustahkamlash, detoksifikatsiya qilish,

teri muammolarini davolash va nafas olish tizimini yaxshilashda qo‘llaniladi. Bundan

tashqari, u yurak, qon tomir tizimi, asab tizimi va oshqozon-ichak tizimining

salomatligini qo‘llab-quvvatlaydi. Ammo shuvoqni ishlatishdan oldin mutaxassis bilan

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-72

Часть–2_ июня–2025

285

2181-

3187

maslahatlashish muhim, chunki ba'zi odamlar uchun allergik reaktsiyalar yoki boshqa

noqulayliklar yuzaga kelishi mumkin.

Foydalangan adabiyotlar:

1. YX Zhou, HL Xin, K Rahman, SJ Wang - BioMed research, 2015 - hindawi.com.

2. MH Masoodi, B Ahmad, SR Mir, BA Zarga - Journal of Pharmacy, 2011 -

researchgate.net.

3. R Srivastava, V Srivastava, A Singh - Environmental Management, 2023 – Springer.

4. Марупова, М.Х., Кубаев, А..С., & Хазратов, А.И.(2022).