ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–5_ июня–2025
304
2181-
3187
2-AMINO 4-XLORBENZOY KISLOTASINING FOYDALANISH SOHALARI
HAMDA ERUVCHANLIGI HAQIDA UMUMIY MA’LUMOT
1
Choriyeva N. B.,
2
Almardonova M.F.,
3
Ashurova M. Sh.
1,2,3
Termiz davlat universiteti tayanch doktoranti
2-amino 4-xlorbenzoy kislotasi H2NC6H3(Cl)CO2H formulali organik
birikmadir. Benzoy kislota halqasidagi Hatomlari o’rniga xlor hamda amino guruhning
joylashuvidan hosil bo’lib, kuchli kislotalik xossalarini namoyon qiladi. 2-amino 4-
xlorbenzoy kislotasi 4-xlorantranil kislotasi deb ham ataladi. 4-xlorantranil kislotasi 2-
xloro 4-nitrobenzoy kislotasidan sintez qilinadi.
1-rasm. 2-amino 4-xlor benzoy kislotasi.
2-amino 4-xlorbenzoy kislotasi oq rangli, qattiq modda bo’lib, farmasevtik va
organik sintezning oraliq mahsuloti sifatida ishlatiladi.[1] Kuchli antifungal faollikni
ko’rsatadigan 4-xlorosalisil kislotasi 2-amino 4-xlorbenzoy kislotasidan olinadi.
Bundan tashqari u yangi Tb 3+ kompleksi , Eu (2-amino-4-xlorbenzoy
kislotasi) 3 1,10-fenantrolin va 6-xlorotiyanaften ishlab chiqarish uchun xom ashyo
sifatida ishlatilishi mumkin . [2]
Taqsimlanmagan elektron juftlarga ega amino guruh hamda galogenning
mavjudligi 2-amino 4-xlorbenzoy kislotaning kimyoviy faolligini oshiradi va turli
birikmalar olish imkonini beradi. Hozirgi kunda 2-amino 4-xlorbenzoy kislotasini
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–5_ июня–2025
305
2181-
3187
sintez qilishning turli usullari ishlab chiqilgan. Har qanday kimyoviy birikma bilan
tadqiqot ishlari olib borishda yoki tozalash, mahsuldorligini oshirishda uning fizik-
kimyoviy xossalari hamda termodinamik funksiyalarining tavsifini beruvchi
eruvchanligini aniqlash hisoblanadi.
Odatda erituvchining kristall holatga o’tishi ishlab chiqarish jarayonlarida
maddalardan tozalash hamda ajratishda muhim bosqich hisoblanadi. Ma’lumki,
kristallanish hodisasi bilan bog’liq tadqiqotlarda aniq eruvchanlik ma’lumotlarini talab
qilinadi. 2-amino 4-xlorbenzoy kislotasi bilan tadqiqot olib borishda uning
eruvchanligini bilish juda muhimdir.
Yuqori tozalikdagi 2-amino 4-xlor benzoy kislotasini olish uchun uni turli xil
erituvchilarda turli sharoitlarda eruvchanligi va eritmaning termodinamik
xususiyatlarini bilish kerak. 2-amino 4-xlorbenzoy kislotasini o’ndan ortiq organik
erituvchilarda eruvchanligi o’rganilgan. Mazkur organik erituvchilar tez-tez
ishlatiladigan, tannarxi qimmat bo’lmagan erituvchilar bo’lib, bular jumlasiga
N
-
metil-2-pirolidon, etanol,
n
-propanol, izopropanol, etil benzol, toluol,
n
-butanol,
asetonitril, etil asetat va boshqalar kiradi.[3]
2-amino 4-xlorbenzoy kislotasini tanlangan erituvchlarda eruvchanligini
aniqlashdan maqsad (1) izotermik to'yinganlik usuli yordamida 2-amino-4-xlorbenzoy
kislotasining tanlangan erituvchilarda eruvchanligini aniqlash; (2) eruvchanlikni turli
termodinamik modellar bilan bog'lash; va (3) 2-amino-4-xlorbenzoy kislotasining turli
erituvchilardagi eritmasi uchun aralashtirish xususiyatlarini o’rganishdan iborat. 2-
amino-4-xlorbenzoy kislotasining erituvchi yordamida kristallanish harorati 273 K
dan 320 K gacha bo'lgan harorat oralig'iga yaqin bo'lganligi sababli (278,15 dan
313,15 K gacha) harorat oralig'i tanlab o’rganilgan.[4]
Muvozanat eruvchanligi 101,2 kPa ostida (278,15 dan 313,15 gacha) K harorat
oralig'ida organik erituvchilarda 2-amino-4-xlorbenzoy kislotasi uchun eksperimental
ravishda aniqlandi. [5]Tanlangan sof erituvchilarda 2-amino-4-xlorbenzoy kislotaning
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–5_ июня–2025
306
2181-
3187
mol ulushi harorat oshishi bilan ortadi. Muayyan haroratda
N
-metil-2-pirolidon,
etanol,
n
-propanol, izopropanol, etilbenzol, toluol,
n-
butanol, asetonitrilda yaxshi
eruvchnligi kuzatilgan.[6]
Foydalanilgan adabiyotlar.
1.Amr
A. Essawy a
,
Manal
A. Afifi a
,
H. Moustafa b
,
S.M. El-Medani a
DFT
calculations, spectroscopic, thermal analysis and biological activity of Sm(III) and
Tb(III)
complexes
with
2-aminobenzoic
and
2-amino-5-chloro-benzoic
acids.
Spectrochimica Acta Part A: Molecular and Biomolecular Spectroscopy
, 15 October 2014, Pages 388-397
2.Yan Kalembkevich,Małgorzata Kosińska,Lidiya Zapala.Complexes
of
aminobenzoic acids: A comprehensive review concerning synthesis, physical
chemistry, structure and application.
Coordination Chemistry Reviews
, 1
October 2017, Pages 25-53
3.Ganbing Yao, Zhihui Li, Zhanxiang Xia, Qingcang Yao.Solubility
of
N
-
phenylanthranilic acid in nine organic solvents from
T
= (283.15 to 318.15) K:
Determination and modelling.
The Journal of Chemical ThermodynamicsVolume
, December 2016, Pages 218-227
4.Anli Xu
,
Renjie Xu
,
Jian Wang.
Solubility
determination
and
thermodynamic
modelling of terephthaldialdehyde in ten organic solvents from
T
= (273.15 to
318.15) K and mixing properties of solutions.
, November 2016, Pages188-198.
5.Ganbing Yao
,
Qingcang Yao
,
Zhanxiang Xia
,
Zhihui Li.
Solubility
determination
and correlation for
o
-phenylenediamine in (methanol, ethanol, acetonitrile and water)
and their binary solvents from
T
= (283.15–318.15) K.
, February 2017, Pages 179-186.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–5_ июня–2025
307
2181-
3187
6.
Xinbao Li a
,
Mingju Wang a
,
Yang Cong b
,
Cunbin Du b
,
Hongkun Zhao b.
Solubil
ity determination and thermodynamic modelling for 2-amino-4-chlorobenzoic acid in
eleven organic solvents from
T
= (278.15 to 313.15) K and mixing properties of
solutions.
The Journal of Chemical Thermodynamics
, March 2017, Pages
71-83.
