ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
8
2181-
3187
INSON PAPILLOMAVIRUSI (HPV) EPIDEMIOLOGIYASI, KLINIK
KO’RINISHI VA DAVOLASH USULLARI
Alfraganu university Klinik
fanlar kafedrasi assistenti
Xayitov Farhod
Annotatsiya:
Maqolada inson papillomavirusi (HPV) infeksiyasining etiologiyasi, klinik
ko‘rinishlari, tashxislash metodlari hamda zamonaviy davolash usullari tahlil qilinadi.
Papilomavirus infektsiyasi global sog‘liqni saqlash muammolaridan biri hisoblanadi,
chunki u nafaqat benign papilomalar, balki bachadon bo‘yni saratoni kabi malign
neoplaziyalar bilan bog‘liq. HPV infeksiyasining yuqish yo‘llari, xavf guruhlari,
immunologik reaktsiyalar va profilaktik chora-tadbirlar ham keng qamrovda ko‘rib
chiqiladi.
Kalit so‘zlar:
papiloma, HPV, papillomavirus infeksiyasi, kondiloma,
kriodestruksiya, immunoterapiya, onkovirus
Kirish-inson papillomavirusi (HPV) — bu Papillomaviridae oilasiga mansub
DNKli virus bo‘lib, 200 dan ortiq genotipga ega. Ularning 40 ga yaqini inson
organizmiga patogen hisoblanadi. HPV infeksiyasi eng ko‘p uchraydigan virusli jinsiy
yo‘l bilan yuqadigan kasallik bo‘lib, u turli turdagi teri va shilliq qavat o‘zgarishlarini,
shu jumladan, benign va malign o‘smalarni keltirib chiqaradi [1].
HPV epitelial hujayralarga tropizmga ega bo‘lib, asosiy replikatsiyasi bazal
qatlamda sodir bo‘ladi. Virusning yuqori onkogen xavfga ega 16, 18, 31 va 45-tipli
turlari bachadon bo‘yni, anal, orofaringeal va boshqa sohalar saratonlari bilan bog‘liq.
E6 va E7 onkoproteinlari p53 va Rb kabi tumor suppressor oqsillarni inaktivatsiya
qilishi orqali hujayra proliferatsiyasini buzadi [2].
Klinik ko‘rinishlari quydagicha- HPV infektsiyasi simptomatik yoki
asemptomatik bo‘lishi mumkin. Klinik belgilar virus tipiga, joylashuviga va immun
holatiga bog‘liq. Ko‘p uchraydigan ko‘rinishlari:
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
9
2181-
3187
Oddiy verrukalar (Verruca vulgaris),
Yassi papilomalar,
Oyoq tagi papilomasi,
Anogenital kondilomalar (Condylomata acuminata),
Ichki organ papilomalari (masalan, laringeal yoki uretral o‘sma).
Ayrim hollarda malign neoplaziyalar (bachadon bo‘yni, vulva, penis va anal
saratonlari) bilan kechishi mumkin.
Tashxislash usullari
HPV infektsiyasini aniqlashda quyidagi usullar qo‘llaniladi:
PCR — virus DNKsini aniqlashda asosiy usul hisoblanadi.
Pap-test (Papanicolaou smear) — bachadon bo‘yni displaziyasini aniqlash uchun.
Kolposkopiya — bachadon bo‘yni epiteli holatini ko‘rish.
Biopsiya — shubhali o‘smalarni morfologik baholash uchun.
Davolash yondashuvlari-HPV infektsiyasiga to‘liq antiviral terapiya mavjud
emas, ammo klinik ko‘rinishlarga qarab simptomatik va destruktiv davolash usullari
qo‘llaniladi:
Fizik usullar:
Kriodestruksiya – suyuq azot bilan o‘smani yo‘qotish,
Lazer ablyatsiyasi,
Elektrokoagulyatsiya,
Radioto‘lqinli jarrohlik.
Farmakologik terapiya:
Imiquimod (imiquimod kremi 5%) — interferon-induktor,
Podofillotoksin,
Trikloroatsetik kislota (TCA).
Immunoterapiya:Inozin pranobeks (izoprinozin) — immunomodulyator sifatida,
Interferonlar — lokal va tizimli qo‘llash shaklida.
Profilaktikasi quyidagicha tavsiflanadi:
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
10
2181-
3187
HPV infeksiyasining oldini olishda asosiy usul — vaksinatsiya. Hozirda quyidagi
vaksinalar keng qo‘llaniladi:
Vaksinatsiya odatda 9–14 yosh oralig‘idagi o‘g‘il va qiz bolalarga tavsiya etiladi.
Xulosa
- HPV infektsiyasi bugungi kunda sog‘liqni saqlash sohasida dolzarb
muammolardan biri bo‘lib qolmoqda. Infektsiyaning keng tarqalganligi, ko‘plab klinik
ko‘rinishlarga ega ekani va ba’zi hollarda onkologik xavf tug‘dirishi tufayli erta
tashxis, to‘g‘ri davolash va samarali profilaktika muhim ahamiyatga ega.
Adabiyotlar ro‘yxati (namunaviy)
Bosch FX, et al. (2002). The causal relation between human papillomavirus and
cervical cancer. J Clin Pathol.
zur Hausen H. (2009). Papillomaviruses in the causation of human cancers — a brief
historical account. Virology.
WHO
(2023).
Human
papillomavirus
(HPV)
and
cervical
cancer.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papillomavirus-(hpv)-and-
cervical-cancer
