ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
103
2181-
3187
MUHANDISLIK VA KOMPYUTER GRAFIKASI FANINI O‘QITISHDA
INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR
G`aybnazarova Dilnoza Murotbek qizi
1
– assistent, Toshkent tibbiyot
akademiyasi Urganch filiali
Annotatsiya. Ushbu tezisda o‘qitish jarayonini tashkil qilishda interaktiv
metodlar, innovatsion texnologiyalar, pedagogik va axborot texnologiyalarini o‘quv
jarayonida foydalanish, muhandislik va kompyuter grafikasi darslarini olib borishda
kompyuter grafikasi jihozlari va innovatsion texnologiyalar qo‘llash keltirilmoqda.
Kalit so‘zlar: Chizma geometriya, muhandislik va kompyuter grafikasi, an’anaviy
o‘qitish usuli, grafik tayyorgarlik, o‘quv jarayoni, muammoli o’qitish, muammoli
ta’lim.
Аннотация. В данном тезисе приводится использование интерактивных
методов, инновационных технологий, педагогических и информационных
технологий в организации учебного процесса, применение оборудования
компьютерной графики и инновационных технологий при проведении уроков
инженерной и компьютерной графики.
Ключевые
слова:
Начертательная
геометрия,
инженерная
и
компьютерная графика, традиционный метод обучения, графическая
подготовка, учебный процесс, проблемное обучение, проблемная ситуация.
Abstract. This thesis describes the use of interactive methods, innovative
technologies, pedagogical and information technologies in the organization of the
educational process, the use of computer graphics equipment and innovative
technologies in conducting engineering and computer graphics lessons.
Keywords: Descriptive geometry, engineering and computer graphics, traditional
teaching method, graphic preparation, educational process, problem-based learning,
problem situation.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
104
2181-
3187
Kirish.
Hozirgi kunda ta’lim jarayonida interaktiv metodlar, innovatsion
texnologiyalar, pedagogik va axborot texnologiyalarini o‘quv jarayonida qo‘llashga
qiziqish ortib bormoqda. Bunda, asosan hozirgacha talabalar tayyor bilimlarni
egallashga o‘rgatilgan bo‘lsa, zamonaviy texnologiyalar ularni egallayotgan bilimlarni
o‘zlari qidirib topishlariga, mustaqil o‘rganib, tahlil qilishlariga va imkoni boricha
xulosalarni ham o‘zlari keltirib chiqarishlariga o‘rgatadi. O‘qituvchi bu jarayonda
shaxsni rivojlanishi, shakllanishi, bilim olishi va tarbiyalanishiga sharoit yaratadi va
shu bilan bir qatorda boshqaruvchilik, yo‘naltiruvchilik funksiyasini bajaradi.
Ta’limning texnika yo‘nalishi bo‘yicha talabalarga grafik tayyorgarlikni
o‘qitishning an’anaviy usullari texnologiyasini takomillashtirish muhandislik va
kompyuter grafikasini o‘qitish jarayonida kompyuter grafikasi va innovatsion
texnologiyalardan foydalanishdir.
Asosiy qism.
Grafik muhandislikning dastlabki ko‘nikmalarini shakllantiradigan
fanlarga chizma geometriya, muhandislik va kompyuter grafikasi kiradi.
Chizma geometriya - bu universitetda o‘rganiladigan grafik siklning birinchi
intizomi, chizma geometriyani o‘rganish jarayoni talabalarning oliy o‘quv yurtlariga
moslashish davriga to‘g‘ri keladi [1].
Muhandislik grafikasi va chizma geometriyani o‘rganish jarayonida, o‘quv
jarayonining ma’lum bir bosqichida kompyuter grafikasiga xos bo‘lgan yangi grafik
ko‘nikmalarni egallash zarur bo‘lganda, chizma va grafik ishlarni avtomatlashtirish
alohida ahamiyatga ega.
Hozirgi vaqtda muhandislik grafikasini zamonaviy axborot texnologiyalari
taraqqiyoti va texnik oliy o‘quv yurtlari bitiruvchilari uchun jamiyat tomonidan
qo‘yiladigan zamonaviy malaka talablariga rioya etish yo‘nalishida tashkiliy,
pedagogik va o‘quv-uslubiy ta’minotni takomillashtirish bo‘yicha ishlanmalar olib
borilmoqda [2].
Grafik fanlarni o‘qitish vositasi sifatida kompyuter texnologiyalarini o‘rganish
aniqlik darajasini oshirishga va o‘quvchilarning o‘quv materiallarini o‘zlashtirishining
individual mavzularini belgilashga imkon beradi [3].
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
105
2181-
3187
Hozirgi oliy maktabdagi samarali o‘qitish texnologiyasi muammoli ta’limdir.
Uning vazifasi faol bilish jarayoniga undash va tafakkurda ilmiy-tadqiqot uslubini
shakllantirishdir. Muammoli ta’lim amaliy-ijodiy faol shaxs tarbiyasi maqsadlariga
mos keladi [4].
Muammoli o‘qitish takomillashgan o‘qitish texnologiyasidir. Kasbiy va ijodiy
faoliyatni faol o‘zlashtirish, uni samarali amalga oshirish nafaqat ko‘nikma va
ko‘nikmalarni rivojlantirish va integratsiyalashuvini, kasbiy ishni bajarishning
individual uslublari va usullarini ishlab chiqishni, balki kasbiy ijod metodologiyasini
o‘zlashtirishni, ijodiy fikrlashni rivojlantirishni va o‘z ichiga oladi. Ijodiy shaxsning
shakllanishini amalga oshirilgan ijodiy faoliyatga va olingan ijodiy natijalarga mos
keladigan shaxsning shakllanishi va rivojlanishi deb ta'riflash mumkin. Bu jarayonning
sur’ati va traektoriyasi biologik va ijtimoiy omillar, shaxsning o‘z faoliyati va ijodiy
fazilatlari, shuningdek, sharoitlar, hayotiy voqealar va kasbiy jihatdan aniqlangan
omillar bilan belgilanadi. Ijodkor shaxsni shakllantirish va ijodiy ta’lim o‘rtasida yaqin
bog‘liqlik mavjuddir.
Pedagogik jarayonda talaba “muammo”ga emas, balki muammoli vaziyatga
ro‘para qilinadi. Muammoli vaziyat – talabalarning ma’lum topshiriqlarni bajarish
(masalani yechish, savolga javob topish) jarayonida yuzaga kelgan ziddiyatni anglashi
bilan bog‘liq ruhiy holati bo‘lib, u hal etilayotgan masala bilan bog‘liq yangi bilimlarni
izlashni taqozo etadi.
“Muammoli vaziyat” metodi.
Ushbu metod ta’lim oluvchilarda muammoli
vaziyatlarning sabab va oqibatlarini tahlil qilish hamda ularning yechimini topish
bo‘yicha ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan metoddir.
“Muammoli vaziyat” metodining amalga oshirish bosqichlari quyidagilardan
iborat:
1. Ta’lim beruvchi mavzu bo‘yicha muammoli vaziyatni tanlaydi, maqsad va
vazifalarni aniqlaydi. Ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilarga muammoni bayon qiladi;
2. Ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilarni topshiriqning maqsad, vazifalari va
shartlari bilan tanishtiradi;
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
106
2181-
3187
3. Ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilarni kichik guruhlarga ajratadi;
4. Kichik guruhlar berilgan muammoli vaziyatni o‘rganadilar. Muammoning
kelib chiqish sabablarini aniqlaydilar va har bir guruh taqdimot qiladi. Barcha
taqdimotdan so‘ng bir xil fikrlar jamlanadi;
5. Bu bosqichda berilgan vaqt mobaynida muammoning oqibatlari to‘g‘risida
fikrmulohazalarini taqdimot qiladilar. Taqdimotdan so‘ng bir xil fikrlar jamlanadi;
6. Muammoni yechishning turli imkoniyatlarini muhokama qiladilar, ularni tahlil
qiladilar. Muammoli vaziyatni yechish yo‘llarini ishlab chiqadilar;
7. Kichik guruhlar muammoli vaziyatning yechimi bo‘yicha taqdimot qiladilar va
o‘z variantlarini taklif etadilar.
Xulosa.
Muhandislik ta’limida kompyuter texnologiyalaridan foydalanish
ijtimoiy-iqtisodiy ehtiyojga aylandi. Shu bilan birga pedagogik jarayonda amaliy
ijodkorlikni rivojlantirish uchun shaxs salohiyatini oshirishga, ijodiy faolligini
oshirishga yordam beradigan o‘qitish metodlari va texnologiyalaridan foydalanish
zarur. Ushbu texnologiyalar shaxsning o‘zini o‘zi qadrlashni shakllantirishga, o‘z
imkoniyatlariga bo‘lgan ishonchni oshirishga va voqelik bilan adekvat aloqada
bo‘lishga to‘sqinlik qiladigan psixologik qiyinchiliklarni rivojlanishiga yordam beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Волков В.Я., Юрков В.Ю., Панчук К.Л., Кайгородцева Н.В. Курс
начертательной геометрии на основе геометрического моделирования.
2.
Андреев-Твердов
А.И.,
Куропаткина
О.В.,
Боровиков
И.Ф.
Инженерногеометрическая подготовка студентов технических вузов: состояние,
проблемы, перспективы // Альманах современной науки и образования. 2015. №
7 (97). С. 16-18.
3.
Гузненков В.Н., Серегин В.И., Журбенко П.А. Учебная дисциплина
«Компьютерная графика» // Международный научно-исследовательский
журнал. 2015. № 6-4 (37).
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
107
2181-
3187
4.
Madaminov, J.Z. (2020). Methods of developing students’ design competencies
in the discipline “Engineering and computer graphics”. // ACADEMICIA: An
International Multidisciplinary Research Journal, 10(5), 66-71.
