ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
416
2181-
3187
SPORTCHILARNI MASHG‘ULOT JARYONIDA BERILAYOTGAN
YUKLAMALARNI TO‘G‘RI OLIB BORISH CHIDAMLILIKNI OLIB
BOORISH.
Urmonov I.I.
Farg‘ona
Davlat Unversiteti
o‘qituvchisi
Annatatsiya
Sportchilarning mashg‘ulot jarayonida to‘g‘ri yuklamalarni olishi chidamlilikni
oshirish va samaradorlikni maksimal darajada oshirish uchun juda muhimdir. Quyidagi
asosiy tamoyillar va tavsiyalarga amal qilish orqali yuklamalarni to‘g‘ri taqsimlash
mumkin:
Аннотация
Для спортсменов очень важно получать правильные нагрузки во время
тренировок,
чтобы
повысить
выносливость
и
максимизировать
производительность. Правильного распределения нагрузок можно добиться,
следуя следующим основным принципам и рекомендациям:
Abstract
It is very important for athletes to receive the right loads during training to
increase endurance and maximize performance. The correct distribution of loads can
be achieved by following the following basic principles and recommendations:
Кalit sozi
:
Individual ,Yuklamalarni diversifikatsiya ,Polar yoki Garmin,Murabbiy
sportchining ruhiy ,Chidamlilikni oshirish uchun mushaklarning .
Калит сози :
Индивидуальное обучение ,Юкламаларни диверсификация ,Полар йоки
Гармин,Мураббий спортчининг рухий ,Чидамлиликни ошириш учун
мушакларнинг .
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
417
2181-
3187
Keywords:
Individual, Load diversification, Polar or Garmin, Coach, Athlete's mental,
Muscle training to increase endurance.
Kirish
Bosqichma-bosqich yuklamani oshirish
Yuklamalar asta-sekin va progressiv ravishda oshirilishi kerak. Birdaniga haddan
tashqari yuqori yuk berish jarohatlanish va charchoqga olib kelishi mumkin.Misol: Har
bir hafta yoki 2 haftada bir yuklamaning intensivligi yoki hajmi 5-10% ga oshirilishi
mumkin.
Individual yondashuv
Har bir sportchining fizik tayyorgarlik darajasi, yoshi, jinsi va sog‘lig‘i hisobga
olinishi kerak.Misol: Yosh sportchilar uchun yuklamalar ancha yumshoqroq bo‘lishi
va ko‘proq dam olish vaqtini o‘z ichiga olishi kerak.
Yuklamalarni diversifikatsiya qilish
Bir xil turdagi mashqlarni uzoq vaqt davomida takrorlash monotonga olib keladi
va samaradorlikni pasaytiradi. Kuch, chidamlilik, tezlik va moslashuvchanlik
mashqlarini muvozanatli taqsimlash kerak.
Misol: Bir kuni kuch mashqlari, ikkinchi kuni kardio mashqlari, uchinchi kuni
texnik mashqlar kabi reja tuzish.
To‘liq tiklanish va dam olish
Chidamlilikni oshirish uchun mushaklarning tiklanishi zarur. Yetarli uyqu, to‘g‘ri
ovqatlanish va faol tiklanish (masalan, stretching, massage) muhimdir. Har kuni 7-9
soat uyqu, mashg‘ulotdan keyin oqsil-qismonli ovqatlanish.
Monitoring va nazorat
Sportchining yuklamalarga reaktsiyasini doimiy kuzatish kerak (yurak urish
tezligi, charchoq darajasi, sog‘liqu holati). Polar yoki Garmin soatlari yordamida yurak
urish tezligini kuzatish.
Psixologik tayyorgarlik
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
418
2181-
3187
Yuqori yuklamalar sportchilarda stress va motivatsiya pasayishiga olib kelishi
mumkin. Murabbiy sportchining ruhiy holatini hisobga olishi kerak.
Motivatsion suhbatlar, meditatsiya yoki psixologik mashqlar.
To‘g‘ri texnika va jarohatlarning oldini olish
Noto‘g‘ri bajarilgan mashqlar jarohatlarga olib keladi. Murabbiy har bir harakatni
to‘g‘ri bajarilishini nazorat qilishi kerak. Squat yoki deadlift kuchi mashqlarida belning
holatiga alohida e’tibor berish.
Ovqatlanish va suv bilan ta’minlash
Chidamlilikni oshirish uchun organizmga yetarli miqdorda suv, vitaminlar va
mineral moddalar yetkazib berilishi kerak.
Mashg‘ulot davomida va undan keyin suv ichish, tarkibida kaliy va magniy
bo‘lgan banan yoki yong‘oq iste’mol qilish.
Xulosa:
Yuklamalarni to‘g‘ri taqsimlash va chidamlilikni oshirish uchun progressivlik,
individual yondashuv, muvozanatli reja, tiklanish va monitoring asosiy omillardir.
Murabbiy va sportchi hamkorlikda ishlashi natijada yuqori natijalarga erishish
mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar
:
1. Urmonov, I. I. (2024). O ‘rta talim maktab jismoniy tarbiyasida axloqiy tarbiya
metodikasi. Scientific Impulse, 2(19), 228-230.
2. Anvarov, D., & Urmonov, I. (2024). BUILDING ENDURANCE IN YOUNG
SWIMMERS. Research and implementation, 2(Maxsus 1), 4-11.
3. Urmonov, I. (2024). DZYUDODAN O ‘RTA MAKTAB O ‘QUVCHILARI O
‘RTASIDA AXLOQIY TARBIYA UCHUN KATALIZATOR SIFATIDA
FOYDALANISH. Research and implementation, 2(Maxsus 1), 29-33.
4. Urmonov, I. (2024). JIGORO KANONING KODOKAN DZYUDOSINING ILMIY
ASOSLARINI BIOMEXANIK QAYTA BAHOLASH. Research and implementation,
2(Maxsus 1), 97-104.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–3_ июня–2025
419
2181-
3187
5. Urmonov, I. I. (2024, May). Dzyudo bo'yicha mashg'ulotlarni optimallashtirish:
murabbiylar va amaliyotchilar uchun strategiyalar. In Conference on Digital
Innovation:" Modern Problems and Solutions".
6. Ханкельдиев,
Ш. Х. (2023, April).
МЕТОДИКА
РАЗВИТИЯ
ВЫНОСЛИВОСТИ У ЮНЫХ ФУТБОЛИСТОВ. In Proceedings of Scientific
Conference on Multidisciplinary Studies (Vol. 2, No. 5, pp. 24-33).
7. Kim, V. G., & Urmonov, I. (2022). Methods of developing strength capabilities of
young wrestlers at the stage of initial training.
