ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
47
2181-
3187
YURIIK VA JISMONIY SHAXSLARDAN UNDIRILADIGAN MOL-
MULK SOLIG‘I BO’YICHA TAQDIM ETILGAN IMTIYOZLAR VA SOLIQ
STAVKALARI.
PRIVILEGES AND TAX RATES PROVIDED ON PROPERTY TAX
CHARGED FROM LEGAL AND INDIVIDUALS.
ЛЬГОТЫ И НАЛОГОВЫЕ СТАВКИ, ПРЕДОСТАВЛЯЕМЫЕ ПО
НАЛОГУ НА ИМУЩЕСТВО, ВЗИМАЕМОМУ С ЮРИДИЧЕСКИХ И
ФИЗИЧЕСКИХ ЛИЦ.
Abdurashidov Abdusamad Abdurahmonovich
Fan va texnologiyalar universiteti
o’qituvchi (+998 33 344-97-61)
Annotatsiya:
Maqolada O‘zbekiston Respublikasi soliq tizimi, soliq
qonunchiligiga kiritilgan o‘zgatirishlar ko‘rsatib o‘tilgan. Yuridik va jismoniy
shaxslardan olinadigan mol-mulk solig‘i stvkalari, taqdim etilgan imtiyozlar, mol-
mulk solig’i bo'yicha 2024 - 2025 - yillardagi o‘zgarish ko‘rsatkichlari mualliflar
tomonidan o‘rganilgan.
Abstract:
The article describes the changes introduced into the tax system and tax
legislation of the Republic of Uzbekistan. The authors studied the property tax rates
collected from legal entities and individuals, the benefits provided, and the indicators
of changes in property tax in 2024-2025.
Аннотация:
В статье рассмотрены изменения, внесенные в налоговую
систему и налоговое законодательство Республики Узбекистан. Авторами
изучены ставки налога на имущество, взимаемого с юридических и физических
лиц, предоставляемые льготы, а также показатели изменения налога на
имущество в 2024-2025 годах.
Kalit so‘zlar:
rezident, norezident, jami daromad, mulkiy daromadlar, soliq
stavkalari, imtiyozlar, davlat byudjeti, mol-mulk solig'i.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
48
2181-
3187
Kirish
:
Maqolada ko’chmas mulkni mol-mulk solig’iga tortishda xalqaro
standartlar asosida auditorlik tekshiruvini tashkil etish uslubiyati tahlil qilinadi. Dunyo
tajribasidan foydalanib, Buyuk Britaniya, Irlandiya va Rossiya kabi davlatlarning
ko’chmas mulk solig’iga doir mexanizmlari o’rganilgan. O’zbekiston sharoitida
kadastr qiymatini bozor qiymatiga yaqinlashtirish, soliq bazasini aniqlash va soliqqa
tortiladigan ko’chmas mulk obyektlarining to’liq ro’yxatini shakllantirish zarurati
ta’kidlangan. Maqola 2025-yildan boshlab mol-mulk solig’i tizimida kiritilgan
o’zgarishlar, soliq stavkalarining oshirilishi, qayta tiklanadigan energiya manbalarini
joriy etish bo’yicha yangi imtiyozlar va ko’p qavatli sanoat binolari uchun soliq
yengilliklarini ko’rib chiqadi. Ushbu o’zgarishlar soliq siyosatini takomillashtirish,
iqtisodiy o’sishni qo’llab-quvvatlash va ekologik tashabbuslarni rag’batlantirishga
qaratilganligi xulosa qilingan.
Adabiyotlar sharhi.
Iqtisodchi olimlar tomonidan olib borilgan tadqiqotlarga
asoslanib, jsimoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i bo‘yicha o‘rganilgan
tadqiqotlarga to‘xtalib o‘tsak. Liu Huaning (2015) ta’kidlashicha, mol-mulk solig’i
solig‘i to‘g‘ridan to‘g‘ri soliq sifatida, soliq salmog‘i yuqori bo'lganligi sababli,
rezidentlarning iste'mol xatti-harakatlariga sezilarli darajada salbiy ta’sir ko‘rsatishini
aniqladi. Gentry va Hubbard (2002) olib borga ilmiy izlanishlari davomida tobora
progressiv soliq ostida yuqori harakatchanlikka erishish ehtimolini o‘rganishdi.
Xususan, mualliflar yuqori soliq stavkalari va soliq stavkalarining progressivligini
oshirish sharoitida yaxshiroq ishga o‘tish ehtimolini o‘rganib chiqdilar. Mualliflar
iqtisodiy tadqiqotlar milliy byurosining soliq modellashtirish, jumladan, uy
xo‘jaligining kelajakdagi mumkin bo‘lgan marjinal soliq stavkasi va soliq tizimining
progressivligi o‘zlarining soliq o‘zgaruvchilari o‘lchovlarini yaratish uchun
foydalanishdi. Tadqiqot federal va shtat daromad solig‘i to‘lovlari bilan bir qatorda
federal va shtat hukumatlarining turli marjinal daromad solig‘i stavkalarini o‘z ichiga
oladi4. Tae-hwan Rhee (2012) ta’rifiga ko‘ra mol-mulk solig’i progressivligi va yalpi
ishlab chiqarish o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganib chiqdi. Muallifning tadqiqoti faqat
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
49
2181-
3187
nazariyaning o‘zi soliq tizimining progressivligi daromadlar tengligining oshishiga
olib keladimi yoki yo'qligini aniqlay olmaydi, degan kuzatishi bilan turtki bo‘ldi.
Uning fikricha, bu masala, albatta, empirikdir, chunki munosabatlar boshqa narsalar
qatori daromad taqsimoti, turli daromad guruhlari mehnat taklifining egiluvchanligi,
migratsiya va tejash yoki iste’mol qilish moyilligiga bog‘liq degan xulosaga kelgan.
Eremenko (2019) ning dissertatsiya tadqiqotida daromadni soliqqa tortishda adolat
tushunchasi va milliy soliq tizimini takomillashtirishga ta’sirini baholash kerak degan
fikrni ilgari surgan. Weller and Rao (2010) olib borgan tadqiqotlari natijasida iqtisodiy
barqarorlikni oshirishda mol-mulk solig’i siyosatining rolini baholadilar. Hartman
(2002) O‘yin nazariyasi tahlili asosida progressiv soliqqa tortish iqtisodiy
samaradorlikni oshirishi mumkin bo'lgan mexanizmlarni o‘rganishga harakat qildi.
Tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, soliq stavkalarining progressiv tuzilishi kuchli manfaatdor
guruhlar tomonidan ijaraga olish faoliyatiga to‘sqinlik qilishi mumkin. Bundan
tashqari, qog‘oz progressiv soliqqa tortish iqtisodiy samaradorlikni oshiradigan
ko‘proq ijtimoiy ishlab chiqarish faoliyatiga yordam berishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Soliq stavkalari:
Yuridik shaxslar uchun mol-mulk solig’i stavkasi quyidagicha belgilangan.
Soliq stavkasi, agar ushbu moddada boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa,
1,5 foiz miqdorida belgilanadi.
Qurilishi normativ muddatda tugallanmagan obyektlarga nisbatan soliq stavkasi
3 foiz miqdorida belgilanadi.
Soliq stavkasi quyidagilarga nisbatan 0,65 foiz miqdorida belgilanadi:
1) umumiy foydalanishdagi temir yo‘llar, magistral quvurlar, aloqa va elektr
uzatish liniyalari, shuningdek mazkur obyektlarning ajralmas texnologik qismi bo‘lgan
inshootlar;
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
50
2181-
3187
2) konservatsiya qilinishi to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasining qarori qabul qilingan ko‘chmas mulk va tugallanmagan qurilish
obyektlari.
Jismoniy shaxslar uchun mol-mulk solig’i stavkasi quyidagicha belgilangan.
Soliq stavkalari quyidagi miqdorlarda belgilanadi:
T/r
Soliq solish obyektlari
Soliq
stavkalari,
foizlarda
1.
Uy-joylar va kvartiralar, dala hovli imoratlari
(umumiy maydoni 200 kv.m gacha bo‘lganlarini
qo‘shib hisoblaganda), ko‘p kvartirali uylarga uzviy
bog‘liq bo‘lgan avtomashina turar joylari, shuningdek
boshqa imoratlar, binolar va inshootlar
0,34
2.
Shaharlarda joylashgan uy-joylar va kvartiralar,
umumiy maydoni:
200 kv.m dan ortiq va 500 kv.m gacha bo‘lgan
0,45
500 kv.m dan ortiq bo‘lgan
0,6
3.
Boshqa aholi punktlarida joylashgan, umumiy
maydoni 200 kv.m dan ortiq bo‘lgan uy-joylar va
kvartiralar, dala hovli imoratlari
0,45
4.
Tadbirkorlik faoliyati uchun yoxud yuridik
shaxsga yoki yakka tartibdagi tadbirkorga ijaraga
berishda foydalaniladigan soliq solish obyektlari,
shuningdek tadbirkorlik faoliyati va (yoki) daromadlar
olish
uchun
mo‘ljallangan,
yashash
uchun
mo‘ljallanmagan ko‘chmas mulk obyektlari
1,5
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
51
2181-
3187
Ko‘chmas mulkka bo‘lgan huquqlarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazishni amalga
oshiruvchi organlar tomonidan ro‘yxatga olinmagan yangi qurilgan uy-joylarga
nisbatan soliq stavkasi ko‘chmas mulkka bo‘lgan huquqlarni davlat ro‘yxatidan
o‘tkazishni amalga oshiruvchi organlar tomonidan taqdim etilgan axborot asosida
mulkning shartli qiymatiga nisbatan ikki baravar miqdorida qo‘llaniladi.
Hududlarning va faoliyat amalga oshiriladigan joylarning xususiyatlarini hisobga
olgan holda Qoraqalpog‘iston Respublikasi Jo‘qorg‘i Kengesi, xalq deputatlari,
viloyatlar va Toshkent shahar Kengashlari o‘rnatilgan soliq stavkalariga 0,7 dan 1,3
gacha bo‘lgan oraliqdagi kamaytiruvchi va oshiruvchi koeffitsiyentlar belgilashga
haqli.
Jismoniy shaxs yoki oilaviy korxona turar joydan unda istiqomat qilish bilan bir
vaqtda tovarlar ishlab chiqarish (xizmatlar ko‘rsatish) uchun foydalangan taqdirda,
soliq ushbu modda birinchi qismining 1 — 3-bandlarida belgilangan soliq stavkalari
bo‘yicha to‘lanadi.
Normativ
muddatda
qurilishi
tugallanmagan
yashash
uchun
mo‘ljallanmagan obyektlarga nisbatan soliq stavkasi 3 foiz miqdorida belgilanadi.
Yuridik shaxslarga mol-mulk solig’idan berilgan imtiyozlar :
Soliq hisoblab chiqarilayotganda soliq bazasi quyidagilarning o‘rtacha yillik
qoldiq qiymatiga (o‘rtacha yillik qiymatiga) kamaytiriladi:
1) madaniyat va san’at, ta’lim, sog‘liqni saqlash (bundan turistik zonalarda
joylashgan sanatoriy-kurort obyektlari mustasno), jismoniy tarbiya va sport, ijtimoiy
ta’minot obyektlarining;
2) qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini yetishtirish va saqlash uchun, shuningdek ipak
qurti yetishtirish uchun foydalaniladigan qishloq xo‘jaligi korxonalari balansida
bo‘lgan mol-mulkning;
3) yangi neft va gaz quduqlarining — ular foydalanishga topshirilgan oydan
boshlab ikki yil muddatga.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
52
2181-
3187
Ushbu modda birinchi qismining
nazarda tutilgan yangi neft va gaz
quduqlariga nisbatan soliq imtiyozlarining amal qilish muddati tugagandan keyin uch
yil davomida belgilangan soliq stavkasining 50 foizga kamaytirilgan soliq stavkasi
qo‘llaniladi.
Quyidagilar soliqdan ozod qilinadi:
1) yagona ishtirokchilari nogironligi bo‘lgan shaxslarning jamoat birlashmalari
bo‘lgan va xodimlarining umumiy sonida nogironligi bo‘lgan shaxslar kamida 50
foizni tashkil etadigan hamda nogironligi bo‘lgan shaxslarning mehnatiga haq to‘lash
fondi mehnatga haq to‘lash umumiy fondining kamida 50 foizini tashkil etadigan
yuridik shaxslar;
2) umumiy quvvati quyidagicha bo‘lgan qayta tiklanuvchi energiya manbalari
qurilmalari:
100 kVtgacha bo‘lgan — qayta tiklanuvchi energiya manbalari qurilmalari
foydalanishga topshirilgan oydan e’tiboran uch yil muddatga, quyosh panellarining
quvvatiga nisbatan 25 foizdan kam bo‘lmagan quvvatga ega elektr energiyasini
to‘plash tizimi bilan quyosh panellari o‘rnatilganda esa — ushbu panellar
foydalanishga topshirilgan oydan e’tiboran o‘n yil muddatga;
100 kVt va undan ortiq bo‘lgan — ular foydalanishga topshirilgan oydan e’tiboran
o‘n yil muddatga;
3) qishloq joylarda joylashgan (bundan shaharlar va tumanlarning markazlari
mustasno) antenna-machta metall konstruksiyalari, shu jumladan ularga o‘rnatilgan
hamda ularning ajralmas qismi bo‘lgan konstruksiyalar;
Yangi qurilgan ko‘p qavatli ishlab chiqarish binolari bo‘yicha (bundan respublika
shaharlarida, shuningdek Toshkent viloyatining Zangiota, Qibray va Toshkent
tumanlarida joylashgan binolar mustasno) soliq to‘lovchilar hisoblangan soliq
summasini uch qavatli binoga nisbatan — 0,9, to‘rt qavatli binoga — 0,8, besh qavatli
binoga — 0,7, olti qavatli binoga — 0,6, yetti va undan yuqori qavatli binoga — 0,5
pasaytiruvchi koeffitsiyent qo‘llanilgan holda, ushbu binolar foydalanishga
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
53
2181-
3187
topshirilgan oydan e’tiboran uch yildan ko‘p bo‘lmagan muddatda to‘laydi. Bunda
ushbu qismda belgilangan pasaytiruvchi koeffitsiyent:
mahsulot ishlab chiqarish bo‘yicha faoliyatni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan
yordamchi xonalarni, xususan, ofis uchun va o‘zi ishlab chiqargan mahsulotlarni
realizatsiya qilish uchun xonalarni, tegishli kasbni egallash uchun tashkil etilgan
o‘quv-ishlab chiqarish xonalarini hisobga olgan holda, agar ularning maydoni yangi
qurilgan ko‘p qavatli ishlab chiqarish binosi umumiy maydonining 20 foizidan
oshmasa;
Jismoniy shaxslarga mol-mulk solig’idan berilgan imtiyozlar :
Quyidagilarning mulkida bo‘lgan mol-mulk soliq solishdan ozod etiladi:
1) “O‘zbekiston Qahramoni”, Sovet Ittifoqi Qahramoni, Mehnat Qahramoni
unvonlariga sazovor bo‘lgan, uchala darajadagi Shuhrat ordeni bilan taqdirlangan
fuqarolarning.
Mazkur imtiyoz tegishincha “O‘zbekiston Qahramoni” unvoni berilganligi
to‘g‘risidagi guvohnoma, Sovet Ittifoqi Qahramoni, Mehnat Qahramoni daftarchalari,
orden daftarchasi yoki mudofaa ishlari bo‘yicha bo‘limning ma’lumotnomasi asosida
beriladi;
2) urush nogironlari va qatnashchilari, shuningdek doirasi qonunchilik bilan
belgilanadigan, ularga tenglashtirilgan shaxslar.
Ushbu imtiyoz urush nogironining (qatnashchisining) tegishli guvohnomasi yoki
mudofaa ishlari bo‘yicha bo‘limning yoxud boshqa vakolatli organning
ma’lumotnomasi asosida, nogironligi bo‘lgan boshqa shaxslarga (qatnashchilarga)
nogironligi bo‘lgan shaxsning (qatnashchining) imtiyozlarga bo‘lgan huquqi
to‘g‘risidagi guvohnomasi asosida beriladi.
3) sobiq SSSRni, O‘zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumini
himoya qilish yoxud harbiy xizmatning yoki ichki ishlar organlaridagi va O‘zbekiston
Respublikasi Milliy gvardiyasidagi xizmatning boshqa majburiyatlarini bajarish
chog‘ida yaralanganligi, kontuziya yoki mayib bo‘lganligi oqibatida yoxud frontda
bo‘lish bilan bog‘liq kasallik tufayli halok bo‘lgan harbiy xizmatchilarning hamda
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
54
2181-
3187
ichki ishlar organlari va O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi xodimlarining ota-
onalari hamda beva xotinlari (beva erlari).
Ushbu imtiyoz “Halok bo‘lgan askarning beva xotini (beva eri, onasi, otasi)” yoki
“Ichki ishlar organlari halok bo‘lgan xodimining beva xotini (beva eri, onasi, otasi)”,
“O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi halok bo‘lgan xodimining beva xotini
(beva eri, onasi, otasi)” shtampi qo‘yilgan yoxud pensiya guvohnomasini bergan
muassasa rahbarining imzosi va ushbu muassasa muhri bilan tasdiqlangan tegishli
yozuvli pensiya guvohnomasi asosida beriladi.
Agar mazkur shaxslar pensioner bo‘lmasa, soliq imtiyozi ularga sobiq SSSR
Mudofaa vazirligi, Davlat xavfsizlik qo‘mitasi yoki Ichki ishlar vazirligining,
shuningdek O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi, Davlat xavfsizlik xizmati,
Ichki ishlar vazirligi, Favqulodda vaziyatlar vazirligi, O‘zbekiston Respublikasi Milliy
gvardiyasi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Davlat xavfsizlik xizmati,
O‘zbekiston Respublikasi Davlat bojxona qo‘mitasining tegishli organlari va harbiy
xizmat nazarda tutilgan boshqa idoralar tomonidan berilgan harbiy xizmatchining yoki
ichki ishlar organlari va O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasi xodimining halok
bo‘lganligi to‘g‘risidagi ma’lumotnoma asosida beriladi.
Tegishincha sobiq SSSRni, O‘zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy
tuzumini himoya qilish yoki harbiy xizmatning yoxud ichki ishlar organlaridagi va
O‘zbekiston Respublikasi Milliy gvardiyasidagi xizmatning boshqa majburiyatlarini
bajarish chog‘ida yoxud frontda bo‘lish bilan bog‘liq kasallik tufayli halok bo‘lgan
harbiy xizmatchilarning yoki ichki ishlar organlari va O‘zbekiston Respublikasi Milliy
gvardiyasi xodimlarining beva xotinlariga (beva erlariga) soliq imtiyozi faqat ular
yangi nikohdan o‘tmagan taqdirda beriladi.
5) yetim bolalar va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalar. Mazkur
imtiyoz yetim bolalarga va ota-ona qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarga davlat
tomonidan ajratiladigan uy-joy uchun ular yigirma uch yoshga to‘lguniga qadar amal
qiladi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
55
2181-
3187
Quyidagi jismoniy shaxslarning mulkida bo‘lgan mol-mulk oltmish kvadrat metr
doirasida soliq solishdan ozod qilinadi:
1) o‘n nafar va undan ortiq bolalari bor ota-onalaridan birining. Mazkur imtiyoz
fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organining bolalar borligini tasdiqlovchi
ma’lumotnomasi asosida beriladi;
2) pensionerlarning. Mazkur imtiyoz pensiya guvohnomasi asosida beriladi;
3) I va II guruh nogironligi bo‘lgan shaxslarning. Mazkur imtiyoz pensiya
guvohnomasi yoki tibbiy-mehnat ekspert komissiyasining ma’lumotnomasi asosida
beriladi;
Uy-joy fondining ko‘chmas mulk obyektlarida umumiy quvvati 100 kVtgacha
bo‘lgan qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanuvchi shaxslar uchun soliq
summasi qayta tiklanuvchi energiya manbalari qurilmalari o‘rnatilgan oydan e’tiboran
uch yil davomida, quyosh panellari quvvatidan 25 foizdan kam bo‘lmagan quvvatga
ega elektr energiyasini to‘plash tizimi mavjud bo‘lgan quyosh panellari o‘rnatilganda
esa mazkur panellar foydalanishga topshirilgan oydan e’tiboran o‘n yil davomida
bazaviy hisoblash miqdorining ikki baravaridan oshmaydigan summaga kamaytiriladi.
Ushbu imtiyoz energiya ta’minoti tashkiloti tomonidan jismoniy shaxsning qayta
tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanishi to‘g‘risida berilgan ma’lumotnomaga
asosan uy-joy fondining bitta ko‘chmas mulk obyektiga nisbatan faqat bir marotaba
taqdim etiladi va jismoniy shaxs tomonidan umumiy quvvati 1 kVtdan ortiq bo‘lgan
qayta tiklanuvchi energiya qurilmalari o‘rnatilgan taqdirda qo‘llaniladi.
Soliq kodeksida ko‘rsatib o‘tilgan soliq imtiyozlariga ega bo‘lgan shaxslar soliq
imtiyozini olishga bo‘lgan huquqini tasdiqlovchi hujjatlarni soliq solish obyekti
joylashgan yerdagi soliq organlariga mustaqil ravishda taqdim etadi.
Soliq toʻlovchilar va obyektlar
•
Mol-mulk soligʻi toʻlovchilari:
6,9 mln nafar
•
Yer soligʻi toʻlovchilari:
5,8 mln nafar
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
56
2181-
3187
•
Jami obyektlar:
8,3 mlnta (shu jumladan, turar-joy - 7,9 mlnta, noturar-joy -
374 mingta)
Soliq toʻlov xabarnomalarining taqdim etilishi
Soliq toʻlovchilarga toʻlov xabarnomalari har yili
1-martga qadar
quyidagi
tarzda yetkaziladi:
•
Imzo qoʻydirilgan holda shaxsan topshirish orqali;
•
Soliq toʻlovchining shaxsiy kabineti orqali elektron tarzda;
•
Soliq toʻlovchining uyali telefon raqamiga SMS-xabarnoma orqali;
•
Soliq organlarining maxsus mobil ilovasi orqali. Maʼlumot uchun, joriy yilda
chop etilgan toʻlov xabarnomalari soni
6,2 mlnta
ni tashkil etadi.
Soliq hisoblab chiqarish
Kadastr organlari tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlar asosida jismoniy
shaxslarga qariyb
7 trln soʻm
miqdorida soliqlar hisoblangan. Shundan:
•
mol-mulk soligʻi:
2,9 trln soʻm
•
yer soligʻi:
4,3 trln soʻm
Soliq imtiyozlari
Jismoniy shaxslarga beriladigan imtiyozlar Soliq kodeksining
moddalari
asosida belgilangan.
Xulosa:
Mol-mulk soliqlarini o‘z vaqtida to‘lash jamiyat taraqqiyoti va ijtimoiy
dasturlarni moliyalashtirish uchun muhim ahamiyatga ega. Ushbu qo‘llanmada siz to‘lov
muddatlari, to‘lov usullari (onlayn va an’anaviy), zarur hujjatlar hamda mavjud imtiyozlar
haqida to‘liq ma’lumot topasiz. 2025-yilgi soliq qonunchiligidagi ayrim o‘zgarishlarga
qaramay, to‘lov jarayoni hanuz oddiy va tushunarli bo‘lib qolmoqda. O‘zbekistonda
ko‘chmas mulk egalariga mol-mulk solig‘ini belgilangan muddatlarda to‘lash zarurligini
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
57
2181-
3187
yodda tutish tavsiya etiladi. Odatda to‘lov yil davomida ikki teng bo‘lakda amalga
oshiriladi. Birinchi to‘lovni 15-apreldan kechiktirmay to‘lash lozim, ikkinchi to‘lov esa
joriy yilning 15-oktabrigacha amalga oshirilishi kerak. Soliq majburiyatlarini oldindan hal
qilishni afzal ko‘radiganlar uchun butun soliq summasini bitta to‘lov bilan 15-aprelgacha
to‘lash imkoniyati mavjud.
Soliq organlari odatda to‘lanishi lozim bo‘lgan soliq summasi haqida ogohlantirish
xatlarini 1-martgacha yuboradi. Bu ogohlantirishlar sizning Davlat soliq qo‘mitasi veb-
saytidagi shaxsiy kabinetingizda mavjud bo‘lishi, ro‘yxatdan o‘tgan telefon raqamingizga
SMS-xabar ko‘rinishida yuborilishi yoki SoliqUz mobil ilovasi orqali yetkazilishi
mumkin.
Аdabiyotlar/Литература/Reference:
1. O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi. O'zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari
to'plami, 2019 y.
2. Malikov T.S., Jalilov P.T. Byudjet-soliq siyosati. Darslik. - T.: "Akademiya", 2011.
- 472 b.
3. Ungboyevich, M. O. K. (2024). APPLICATION OF DIGITAL PLATFORMS IN
THE STATISTICAL SYSTEM BASED ON INTERNATIONAL EXPERIENCE.
European Journal of Economics, Finance and Business Development, 2(7), 16-23.
4. Ungboyevich, M. О. (2024). RESEARCH ON IMPROVING THE EFFICIENCY
OF DIGITAL PLATFORMS IN THE STATISTICAL SYSTEM. Synergy: Cross-
Disciplinary Journal of Digital Investigation (2995 4827), 2(9), 4-8.
5. Kaširina M.V. Aktual'nye problemy nalogooblojeniya akcizami // Nalogi i
nalogooblojenie. - 2016. - №6. - S. 452-459.
6. Cemerjinskaâ A.V. Soveršenstvovanie akciznoj politiki Rossijskoj Federacii //
Nalogi i nalogooblojenie. - 2018. - №5. - S. 1-8.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-71
Часть–2_ июня–2025
58
2181-
3187
7. O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi. https://lex.uz/docs/4674902 8. O'zbekiston
Respublikasining 2022 yil 30 dekabrdagi "Soliq va byudjet siyosatining 2023 yilga
mo'ljallangan asosiy yo'nalishlari qabul qilinganlligi munosabati bilan O'zbekiston
Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o'zgartish va qo'shimchalar kiritish
https://lex.uz/docs/6333227 9. to'g'risida"gi O'RQ-812-sonli qonuni. O'zbekiston
Respublikasi Davlat soliq qo'mitasining rasmiy sayti. https://soliq.uz 10. O'zbekiston
Respublikasi Moliya vazirligining rasmiy sayti. https://www.mf.uz 11. O'zbekiston
Respublikasining 2022 yil 30 dekabrdagi "2023 yil uchun O'zbekiston
Respublikasining
Davlat
byudjeti
to'g'risida"gi
O'RQ-813-sonli
qonuni.
https://lex.uz/docs/6333286
