ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня –2025
341
2181-3187
PIYODALAR YOSHI SABABLI SODIR BO‘LGAN YO‘L TRANSPORT
HODISALARI TAHLILI.
Karimov Ozodjon Uzoqovich
Toshkent Davlat Transport Unversiteti
Annotatsiya: Maqolada piyodalar yoshi sababli sodir bo‘lgan yo‘l-transport
hodisalari tahlili ko‘rib chiqilgan. Yo‘l-transport hodisalari tumanlar kesimida foiz
ulishida o‘rganildi va tahlil qilindi.
Kalit so‘zlar: Piyodalar yoshi, yo‘l transport hodisasi, yo‘l harakati xavfsizligi,
tezlik,
tajriba va ko‘nikmalarga,
chalg‘ituvchi yurish,
tezlik chegaralari.
KIRISH
Piyodalar uchun yoʻl harakati xavfsizligi muammolari koʻrib chiqish bu
piyodalarning xavsizligini taʼminlashning bosqichlaridan biri. Piyodalar yoshi sababli
sodir bo‘lgan yo‘l transport hodisasini oʻzgarishi yoʻl harakati qoidalarining buzilishi
va yoʻl jozibasi masalalari bu muamolarni kengaytiradi.
Birinchi navbatda, piyodalar uchun yoʻl xavfsizligi muhimdir. Yosh haydovchilar
tomonidan yoʻlning ustiga chiqqan piyodalar uchun koʻp marta koʻzoynak boʻlish
uchun koʻproq ehtiyot boʻlishi zarur.
Yosh piyodalar va yosh haydovchilar orasidagi munosabatlarni oʻzgartirishga
harakat qilish, transport hodisalarini kamaytirish va piyodalar xavfsizligini oshirish
uchun juda katta yordam beradi. Bu faqat xavfsizlikni taʼminlashga yordam bermaydi,
balki jamoat va transport sohasidagi muvozanat va hamkorlikni ham oshiradi.
Yosh bolalar, ayniqsa 12 yoshgacha bo‘lganlar, yo‘l harakati xavfsizligini
ta’minlash uchun zarur bo‘lgan tajriba va ko‘nikmalarga ega emaslar. Ular kelayotgan
transport vositalarining tezligi va masofasini to‘g‘ri baholashda qiynaladilar, bu esa
ularni ko‘proq hodisalarga duchor qiladi. Bolalarga yo‘l harakati xavfsizligi haqida
ta’lim berish dasturlari ushbu xavflarni kamaytirishga yordam beradi.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня –2025
342
2181-3187
Bolalar ko‘pincha ko‘chaga qarab turmasdan yugurib chiqishlari mumkin. Bu
xatti-harakat, ayniqsa maktablar va yashash joylari yaqinida xavfli bo‘ladi, chunki
bolalar o‘ynash va harakatlanish ehtimoli yuqori.
Bolalar kichik bo‘lganligi sababli haydovchilar tomonidan kamroq ko‘rinishi
mumkin, ayniqsa to‘xtab turgan mashinalar yoki boshqa to‘siqlar orasidan chiqishsa.
Maktablar va yashash joylari yaqinidagi ko‘chalarda tegishli belgilar va tezlikni
kamaytirish xavfsizlikni oshiradi.
1-rasm. 2023-yilda Toshkent shahrida 01-07 yoshgacha bo‘lgan bolalar ishtirokida
sodr bo‘lgan YTHlar tsiklogrammasi.
YTH oqibatida jami 01-07 yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘rtasida 73 ta YTH sodr
bo‘lgan. Tumanlar o‘rtasidagi eng ko‘p YTHlar Shayhontohur tumaniga to‘g‘ri keladi
15%. Eng kami esa Mirzo-Ulug‘bek tumani, Mirabod tumani, Sergili tumani,
Yakkasaroy tumanlatiga to‘g‘ri keladi 4%.
Bolalar bilan bog‘liq hodisalar ko‘pincha maktablar va yashash joylari yaqinida
sodir bo‘ladi. Yaxshilangan belgilar, tezlik chegaralari va ta’lim dasturlari ushbu
hodisalarni kamaytirishga yordam beradi.
Uchtepa
tumani
14%
Bektemrt tumani
6%
Yunusabod
tumani
12%
Mirzo-Ulug'bek
tumani
4%
Mirabod tumani
4%
Shayhontohur
tumani
15%
Olmazor tumani
11%
Sergili tumani
4%
Yakkasaroy
tumani
4%
Yashnabod
tumani
11%
Chilanzor
tumani
7%
Yangi Xayot
tumani
8%
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня –2025
343
2181-3187
Ko‘p piyodalarga ega shahar hududlarida yoshlar bilan bog‘liq hodisalar ko‘proq
sodir bo‘ladi. Chalg‘ituvchi yurish va noto‘g‘ri joylardan o‘tish xavflari haqida
jamoatchilik xabardorligi kampaniyalari zarur.
2-rasm. Toshkent shahrida 08-15 yoshgacha bo‘lgan bolalar ishtirokida sodr bo‘lgan
YTHlar siklogrammasi.
YTH oqibatida jami 08-15 yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘rtasida 154 ta YTH sodr
bo‘lgan. Tumanlar o‘rtasidagi eng ko‘p YTHlar Olmazor tumaniga to‘g‘ri keladi 14%.
Eng kami esa Yakkasaroy tumani 2% to‘g‘ri keladi.
Yo‘l harakati hodisalariga duchor bo‘lish xavfi piyodalarning yoshi bilan bog‘liq
bo‘lib, bu farqlar ularning xatti-harakatlari, jismoniy qobiliyatlari va tajribalariga
bog‘liq. Ushbu farqlarni tushunish va maqsadli xavfsizlik chora-tadbirlarini amalga
oshirish orqali jamoalar piyodalar ishtirokidagi hodisalarni kamaytirishi va hamma
yosh guruhlari uchun yo‘l harakati xavfsizligini oshirishi mumkin. Moslashtirilgan
ta’lim dasturlari, infratuzilmani yaxshilash va samarali siyosat amalga oshirish
piyodalar uchun xavfsiz muhit yaratishning muhim komponentlari hisoblanadi.
Uchtepa tumani
10%
Bektemrt
tumani
4%
Yunusabod
tumani
13%
Mirzo-Ulug'bek
tumani
6%
Mirabod tumani
8%
Shayhontohur
tumani
12%
Olmazor tumani
14%
Sergili tumani
6%
Yakkasaroy
tumani
2%
Yashnabod
tumani
9%
Chilanzor
tumani
10%
Yangi Xayot
tumani
6%
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня –2025
344
2181-3187
3-rasm. Toshkent shahrida yillar kesimi bo‘yicha bolalar ishtirokida YTHlar
diagrammasi.
Toshkent shahrida 2021-yilda 01-07 yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘rtasida jami
YTHlar soni 41 ta, xalok bo‘lganlar soni 7 ta, jarohatlanganlar soni esa 37 nafarni
tashkil qiladi, xuddi shunday 08-15 yoshgach bolalar o‘rtasida jami YTHlar soni 81 ta,
xalok bo‘lganlar soni 6 ta, jarohatlanganlar soni esa 79 nafarni tashkil qiladi. 2022-
yilda 01-07 yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘rtasida jami YTHlar soni 60 ta, xalok
bo‘lganlar soni 6 ta, jarohatlanganlar soni esa 61 nafarni tashkil qiladi, xuddi shunday
08-15 yoshgach bolalar o‘rtasida jami YTHlar soni 116 ta, xalok bo‘lganlar soni 11 ta,
jarohatlanganlar soni esa 112 nafarni tashkil qiladi. Bu ko‘rsatkichlar 2023-yilda esa
01-07 yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘rtasida jami YTHlar soni 73 ta, xalok bo‘lganlar
soni 4 ta, jarohatlanganlar soni esa 74 nafarni tashkil qiladi, xuddi shunday 08-15
yoshgach bolalar o‘rtasida jami YTHlar soni 154 ta, xalok bo‘lganlar soni 6 ta,
jarohatlanganlar soni esa 161 nafarni tashkil qilgan.
Xulosa va takliflar.
Xulosa qilib aytadigan bo‘lsak yoshlar bilan sodir etilayotgan yo‘l-transport
hodisalar soni bilan tanishib chiqdik.Toshkent shahri kesimida qaraydigan bo‘lsak
Jami YTH
Xalok bo'lgan
Jarohatlangan
Jami YTH
Xalok bo'lgan
Jarohatlangan
01-07 yoshgacha
08-15 yoshgach
2021 yil
41
7
37
81
6
79
2022 yil
60
6
61
116
11
112
2023 yil
73
4
74
154
6
161
41
7
37
81
6
79
60
6
61
116
11
112
73
4
74
154
6
161
0
20
40
60
80
100
120
140
160
180
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-70
Часть–5_ июня –2025
345
2181-3187
piyodalar ishtirokidagi yo‘l-transport hodisalari soni yetarlicha yuqoriligicha
qolmoqda. Bu momoni yechimi sifatida yoshlarni yo‘l harakati qoidalarini ongiga
singdirish maqsadida maktab va bog‘cha talim tashkilotlarida chuquroq o‘qitish
samaradorligi yo‘larini joriy etish.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Suyarov N. J.
ZAMONAVIY TRANSPORT VOSITALARNING
EKOLOGIYAGA TASIRI (Avtomobil transporti) 2023.
2. Suyarov N. J.
Working in the Republic of Uzbekistan of Light Motor
Transportation Vehicles Issued Methods of Determining Markirovka Signs 2023.
3. Suyarov N. J AVTOTRANSRORT KORXONALARIDA HARAKAT
XAVFSIZLIGI FAOLIYATINI TASHKIL ETILISHI 2023.
4. Karimov I.A . Jahon moliyaviy inqirozi, O‘zbekiston sharoitida uni bartaraf
etishning yoMlari va choralari. —Т.: « O‘zbekiston», 2009.
5. O‘zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi. -Т .: «Adolat», 1996.
6. Азизов K.X., Дарабов М ., Сайфутдинова Р.А. Обеспечение безопасности
движения на городских улицах. -Т : ТАДИ, 2009.
7. Азизов К.Х . Основы безопасности движения смещанных автомобильно
тракторных потоков. - Т.: «Фан», 2008.
8. Бабков В.Ф. Дорожные условия и безопасность движения: Учебник для
вузов. -М : Транспорт, 1993.
9. Сильянов В.В. Транспортно-эксплуатационные качества автомобильных
дорог и городских улиц: учебник для студ.высш.учеб. заведений. Сильянов В.В.,
Домке Е.Р. —М.: Академия, 2007.
