ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
49
2181-3187
MAKTAB OʻQUVCHILARIDA OʻZIGA BOʻLGAN ISHONCHINI ORTTIRISH
Sherimova Sayora
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Kegeyli
tumani 6-
sonli umumtaʼlim maktabi amaliyotchi psixologi
Annotatsiya:
Maktab oʻquvchilarida oʻziga boʻlgan ishonchni oshirish bugungi
taʼlim tiz
imining eng dolzarb vazifalaridan biri hisoblanadi. Yosh avlodning shaxs
sifatida toʻlaqonli rivojlanishi, kelajakdagi muvaffaqiyatlari koʻp jihatdan oʻziga
boʻlgan ishonchiga bogʻliqdir. Ishtiyoq, qatʼiyat va ijobiy munosabat yoshlarning oʻz
qobiliyatlari
ga ishonch bilan qarashlarini taʼminlaydi, bu esa ularni taʼlim jarayonida
faollikka undaydi va hayotda muvaffaqiyatga yetaklaydi. Shu sababli, maktab
muhitida oʻquvchilarning oʻziga boʻlgan ishonchini oshirish uchun tizimli va samarali
ishlar olib borilishi zarur.
Kalit so‘zlar
:
munosabat, yoshlar, psixologlar, o'qituvchilar, qobiliyatlar, ijtimoiy
munosabatlar
, ta’lim
.
Oʻziga boʻlgan ishonchni shakllantirish jarayoni murakkab va koʻp qirralidir. Bu
jarayonda oʻquvchilar oʻzlarining kuchli va zaif tomonlar
ini anglab yetishlari,
muvaffaqiyatlarini qadrlashlari, xatolaridan saboq olishlari va yangi maqsadlarga
intilishlari muhim ahamiyatga ega. Maktabda ijobiy, qoʻllab
-quvvatlovchi muhit
yaratish orqali oʻquvchilar oʻzlarini erkin his qilishlari va oʻz qobili
yatlarini sinab
koʻrishlari uchun imkoniyatlar yaratish lozim. Oʻqituvchilar va ota
-onalar
oʻquvchilarning yutuqlarini doimiy ravishda eʼtirof etib, ularni ragʻbatlantirish orqali
oʻziga boʻlgan ishonchni mustahkamlashlari mumkin.
Maktabda oʻquvchilarning
har
bir kichik yutugʻini qadrlash va ularni tan olish muhimdir. Bu yoshlarni oʻzlarini qadrli
his qilishlariga yordam beradi va yanada faol boʻlishga undaydi. Shuningdek, tanqidni
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
50
2181-3187
konstruktiv tarzda, yaʼni oʻquvchining xatolarini koʻrsatib, ularni tuzatish
ga yordam
beruvchi shaklda berish zarur. Tanqid qilayotganda, oʻquvchining shaxsiyatini hurmat
qilish va uning imkoniyatlariga ishonch bildirish muhim ahamiyatga ega. Mustaqil
fikrlash va qaror qabul qilish imkoniyatlarini berish oʻquvchilarning oʻziga boʻ
lgan
ishonchini oshirishda muhim omildir. Maktabda loyihalar, guruh ishlari va ijodiy
mashgʻulotlar tashkil etish orqali yoshlar oʻz qobiliyatlarini sinab koʻrishlari mumkin.
Mustaqil ishlar ular uchun masʼuliyatni oshiradi va oʻzlarini yanada mustaqil his
qilishlariga yordam beradi. Bu esa oʻz navbatida oʻziga boʻlgan ishonchni
kuchaytiradi.[1]
Ijtimoiy muhitda oʻquvchilarning oʻz oʻrnini topishi ham oʻziga ishonchni
oshirishda katta rol oʻynaydi. Doʻstlar bilan iliq munosabatlar oʻquvchilarning oʻzini
qul
ay va qadrli his qilishlariga yordam beradi. Maktabda turli toʻgaraklar, sport
musobaqalari va madaniy tadbirlar yoshlarning oʻzlarini namoyon etishlari va yangi
doʻstlar orttirishlariga imkon yaratadi. Bu faoliyatlar orqali ular oʻz qobiliyatlarini
namoyi
sh qilib, oʻziga boʻlgan ishonchni oshiradilar.
Ota-
onalarning roli ham oʻziga
ishonchni shakllantirishda muhimdir. Uy sharoitida ota-onalar farzandlarini doim
qoʻllab
-
quvvatlab, ularning ijobiy tomonlarini taʼkidlab borishlari zarur.
Farzandlarining muvaf
faqiyatlarini qadrlash, ularni ragʻbatlantirish va xatolaridan
saboq olishga yordam berish ota-
onalar tomonidan koʻrsatiladigan eʼtiborni oshiradi.
Ota-
onalar oʻzlari ham oʻziga ishonchni namuna qilib koʻrsatishlari kerak, chunki
bolalar kattalarning xatti-
harakatlarini kuzatib oʻrganadilar.
Psixologik yordam va
treninglar tashkil etish ham oʻziga boʻlgan ishonchni oshirishda samarali vositalardan
biridir. Psixologlar va pedagoglar tomonidan oʻtkaziladigan maxsus mashgʻulotlar
yoshlarning oʻzini anglash va oʻziga ishonchni oshirishga yordam beradi. Bu
mashgʻulotlarda oʻquvchilar oʻz his
-
tuygʻularini ifoda etish, stress va qoʻrquvlarni
yengish, ijobiy fikrlash usullarini oʻrganish imkoniyatiga ega boʻladilar.
Muvaffaqiyatli
shaxslarning hayoti va faoliyati haqida hikoyalar, motivatsion materiallar ham
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
51
2181-3187
yoshlarning oʻziga boʻlgan ishonchini oshirishga yordam beradi. Ular oʻzlariga
oʻxshash insonlarning qiyinchiliklarni yengib, muvaffaqiyatga erishganlarini koʻrib,
ruhlanadilar. Maktabda shunday materiallarni taqdim etish, mahorat darslari
oʻtkazish orqali oʻquvchilarning ruhiy holatini yaxshilash mumkin.
[2]
Muvaffaqiyatsizliklarni qanday qabul qilish va undan qanday chiqish haqida
oʻrgatish ham juda muhimdir. Har bir inson hayotida qiyinchiliklar boʻladi, lekin u
larni
yengib oʻtish va yangi marralarga intilish oʻziga ishonchni mustahkamlashga yordam
beradi. Oʻquvchilarga xatolarini tan olish va ulardan saboq olishni oʻrgatish, ularni
qoʻllab
-
quvvatlash oʻziga ishonchni oshiradi.
Individual yondashuv har bir
oʻquvc
hining kuchli va zaif tomonlarini hisobga olib, moslashtirilgan yordam
koʻrsatishni taqozo etadi. Bu nafaqat taʼlim sifatini oshiradi, balki oʻquvchilarning
oʻziga ishonchlarini ham mustahkamlaydi. Shuningdek, jismoniy faollik va sogʻlom
turmush tarzini ta
rgʻib qilish ham oʻziga ishonchni oshirishda muhim omil hisoblanadi.
Sport va jismoniy mashgʻulotlar yoshlarning ruhiy holatini yaxshilaydi, stressni
kamaytiradi va oʻziga boʻlgan ishonchni kuchaytiradi.
[3]
Maqsadlarni aniqlash va ularga erishish uchun rej
a tuzishni oʻrgatish yoshlarning
oʻziga boʻlgan ishonchini oshirishga yordam beradi. Kichik va katta maqsadlarni
belgilash va ularni bosqichma-
bosqich amalga oshirish orqali ular oʻz
muvaffaqiyatlarini koʻra boshlaydilar. Shuningdek, maktabda hurmat va doʻ
stlik
munosabatlarini rivojlantirish, zoʻravonlik va kamsitishning oldini olishga qaratilgan
chora-tadbirlarni amalga oshirish muhimdir.
Ochiq muloqot oʻquvchilar bilan
ishonchli munosabatlarni oʻrnatishga yordam beradi. Oʻqituvchilar va ota
-onalar
oʻquvchilarning fikrlarini tinglashlari, ularni tushunishlari va qoʻllab
-quvvatlashlari
zarur. Bu yoshlarning oʻzlarini erkin his qilishlariga, oʻz fikrlarini ochiq ifoda etishlariga
yordam beradi. Yangi bilim va koʻnikmalarni oʻrganishda yuzaga keladigan
qiyinchiliklarga yordam berish, sabr-
toqat bilan yondashish ham oʻziga ishonchni
oshirishga xizmat qiladi.
Ijodiy faoliyatni rivojlantirish, sanʼat, musiqa, adabiyot kabi
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
52
2181-3187
sohalarda faol ishtirok etish yoshlarning oʻzlarini ifoda etishlariga va oʻz qobiliyatlariga
ishonch hosil qilishlariga yordam beradi. Maktabda ijodiy toʻgaraklar tashkil etish va
ularni qoʻllab
-
quvvatlash zarur. Shuningdek, ijtimoiy faollikni ragʻbatlantirish,
jamiyatdagi turli loyihalarda ishtirok etish va boshqalarga yordam berish yoshlarning
oʻzlarini foydali va qadrli his qilishlariga yordam beradi.
Zamonaviy texnologiyalar va
innovatsion metodlardan foydalanish ham oʻziga boʻlgan ishonchni oshirishda
samarali boʻlishi mumkin. Interaktiv darslar, onlayn platformalar va taʼlim dasturlari
yoshl
arning oʻqishga boʻlgan qiziqishini oshiradi va ularning oʻz qobiliyatlariga ishonch
hosil qilishlariga yordam beradi.[4]
Xulosa:
Xulosa qilib aytganda, maktab oʻquvchilarida oʻziga boʻlgan ishonchni oshirish
uchun koʻp qirrali yondashuv zarur. Bu jarayonda maktab, oʻqituvchilar, ota
-onalar va
jamiyat birgalikda harakat qilishi kerak. Yoshlarning oʻziga boʻlgan ishonchini oshirish
nafaqat ularning taʼlimdagi muvaffaqiyatlarini, balki kelajakdagi hayotdagi yutuqlarini
taʼminlaydi. Shunday ekan, har bir maktab va oilada oʻziga ishonchni rivojlantirishga
doir tizimli ishlar olib borilishi lozim. Bu esa jamiyatimizning barkamol, iqtidorli va
mustaqil shaxslar safini kengaytirishga xizmat qiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Axmedov, S. (2019). "Maktab yoshlarida shaxsiy rivojlanish va ishonchni oshirish
metodlari". Toshkent: Taʼlim nashriyoti.
2. Islomov, D. (2020). "Oʻquvchilarning psixologik rivojlanishi va oʻziga ishonchini
shakllantirish". Samarqand: Ilm-fan.
3. Rahimova, N. (2018). "Taʼlim muhitida oʻziga ishonchni mustahkamlash yoʻllari".
Toshkent: Pedagogika.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–7_ Мая –2025
53
2181-3187
4. Tursunov, M. (2021). "Maktab oʻquvchilarining ijtimoiy
-psixologik rivojlanishi".
Buxoro: Ilmiy nashrlar.
5. Karimova, L. (2017). "Yoshlarning shaxsiy potensialini rivojlantirish va oʻziga
ishonch".
Toshkent: Oʻzbekiston.
6. Qodirov, A. (2019). "Pedagogik psixologiya: Oʻquvchilarda ishonchni oshirish
metodikasi". Namangan: Taʼlim.
7. Saidova, G. (2022). "Maktabda ijobiy muhit yaratish va oʻziga ishonchni oshirish".
Toshkent: Fan va taʼlim.
8. Yusupov
, B. (2020). "Oʻquvchilarda stressni yengish va oʻziga ishonchni
rivojlantirish".
Qarshi: Ilmiy maqolalar toʻplami.
