ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–4_ Мая –2025
275
2181-3187
PSIXOLOGIK USULLAR ORQALI MAKTAB O'QUVCHILARIDAGI
SOG'LOM TURMUSH TARZINI NAZORAT QILISH ORQALI
RIVOJLANTIRISH.
Farg‘ona davlat unıversıtetı
“Adaptiv jismoniy tarbiya va sport
nazariyasi” kafedrasi o‘qituvchisi
A.Sheraliyeva
Farg‘ona davlat unıversıtetı
“Umumkasbiy fanlarni o‘qitish
metodikasi”kafedrasi o‘qituvchisi
H.Babayeva
Farg‘ona davlat unıversıtetı
“Adaptiv jismoniy tarbiya va sport
nazariyasi” kafedrasi sport psixologiyasi
yo‘nalishi talabasi Soibov Abduhokim
Mo‘minjon o‘g‘li
Annotatsiya:
Ushbu maqolada maktab o‘quvchilarining sog‘lom turmush tarzini
shakllantirishda psixologik yondashuvlarning o‘rni, samarali nazorat mexanizmlari va
amaliy uslublar haqida so‘z yuritiladi. O‘quvchilarning jismoniy va ruhiy sog‘lig‘ini
ta'minlashda maktab psixologining vazifasi, oilaviy muhit, pedagogik yondashuvlar va
jamiyatning roli tahlil qilinadi.
Abstract:
This article discusses the role of psychological approaches, effective
control mechanisms, and practical methods in shaping a healthy lifestyle for
schoolchildren. The role of the school psychologist, the family environment,
pedagogical approaches, and society in ensuring the physical and mental health of
students are analyzed.
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–4_ Мая –2025
276
2181-3187
Аннотация:
В статье рассматривается роль психологических подходов,
эффективных механизмов контроля и практических методов в формировании
здорового образа жизни школьников. Анализируется роль школьного психолога,
семейной среды, педагогических подходов и общества в обеспечении
физического и психического здоровья учащихся.
Kalit
.
so‘zlar: sog‘lom turmush tarzi, maktab o‘quvchilari, psixologik
usullar, nazorat, rivojlanish, psixoprofilaktika, psixokorreksiya, psixologik
salomatlik, oila va maktab hamkorligi, sog‘lom fikrlash.
Keywords:
healthy lifestyle, schoolchildren, psychological methods, control,
development, psychoprophylaxis, psychocorrection, psychological health, family and
school cooperation, healthy thinking.
Ключевые слова:
здоровый образ жизни, школьники, психологические
методы,
контроль,
развитие,
психопрофилактика,
психокоррекция,
психологическое здоровье, взаимодействие семьи и школы, здоровое мышление.
Bugungi kunda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish nafaqat jismoniy faollik
yoki sog‘lom ovqatlanishni anglatadi, balki ruhiy barqarorlik, ijtimoiy
moslashuvchanlik, hissiy intizom va ongli qaror qabul qilish ko‘nikmalarini ham o‘z
ichiga oladi. Ayniqsa, maktab yoshidagi bolalar hayotida bu jarayon muhim o‘rin
tutadi. Psixologik usullar orqali bu yo‘nalishni nazorat qilish, ularning turmush
tarziga ongli ravishda ta’sir ko‘rsatish imkonini beradi.
Asosiy qism
1. Sog‘lom turmush tarzi tushunchasi va uning psixologik asoslari
Sog‘lom turmush tarzi – bu insonning jismoniy, ruhiy va ijtimoiy sog‘lig‘ini
saqlash va mustahkamlashga qaratilgan xatti-harakatlar majmuidir. Maktab yoshida
bu tushuncha quyidagi tarkibiy qismlardan iborat bo‘ladi:
To‘g‘ri ovqatlanish va uyqu tartibi;
Jismoniy faollik;
Ruhiy barqarorlik;
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–4_ Мая –2025
277
2181-3187
Ijtimoiy munosabatlarda sog‘lom muomala;
Yomon odatlardan xoli bo‘lish.
Psixologik jihatdan sog‘lom turmush tarzi o‘quvchining o‘zini anglash darajasi,
irodaviy sifatlari, stressga qarshi immuniteti bilan chambarchas bog‘liq.
2. Psixologik usullar va nazorat mexanizmlari
Maktab o‘quvchilari orasida sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda quyidagi
psixologik usullar samarali hisoblanadi:
Diagnostik testlar:
O‘quvchilarning psixologik holatini aniqlash,
masalan, stress darajasi, xavotir, o‘zini baholash (samoocenka) kabi
ko‘rsatkichlarni aniqlash uchun testlar qo‘llaniladi.
Suhbat va intervyular:
O‘quvchilarning ichki dunyosini tushunish,
ularning turmush tarziga bo‘lgan munosabatini o‘rganish uchun samimiy
suhbatlar tashkil etiladi.
Psixoprofilaktika tadbirlari:
Yomon odatlardan ogohlantirish, ruhiy
holatni barqarorlashtiruvchi treninglar va mashg‘ulotlar o‘tkaziladi.
Psixokorreksion mashg‘ulotlar:
Stressni kamaytirish, g‘azabni
boshqarish, o‘zini tutish madaniyatini shakllantirishga qaratilgan
mashg‘ulotlar.
Ijtimoiy-psixologik treninglar:
Jamoaviy ishga qobiliyat, o‘zaro hurmat,
empatiya kabi ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirishga xizmat qiladi.
3. Maktab va ota-onalar hamkorligi
Sog‘lom turmush tarzini shakllantirish jarayoni maktab, oila va jamiyat
o‘rtasidagi uzviy hamkorlikni talab etadi. Ota-onalar bilan psixologik maslahatlar,
ota-onalar majlislarida ma'lumot berish, ota-onalarga tarbiyaviy tavsiyalar berish – bu
sohadagi muhim ishlar jumlasidir.
Xulosa
Psixologik yondashuvlar yordamida maktab o‘quvchilarining sog‘lom turmush
tarzini shakllantirish – bu nafaqat jismoniy, balki ruhiy va ijtimoiy jihatdan barkamol
avlodni tarbiyalashning muhim omilidir. Bu borada maktab psixologi, pedagog, ota-
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
https://scientific-jl.org/obr
Выпуск журнала №-69
Часть–4_ Мая –2025
278
2181-3187
ona va jamiyat o‘rtasidagi hamkorlik hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Har bir bola uchun
individual yondashuv, ularning psixologik holatini o‘rganish va rivojlanishiga
ko‘maklashish sog‘lom jamiyat poydevorini yaratadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Karimova, R. A. (2018).
Psixologiyaning nazariy va amaliy asoslari
.
Toshkent: O‘zbekiston pedagogika nashriyoti.
2.
Xolmatova, M. T. (2020).
Yoshlar psixologiyasi
. Toshkent: Fan va
texnologiya nashriyoti.
3.
Abdullayeva, S. B. (2019). “Maktab o‘quvchilarining sog‘lom turmush
tarzini shakllantirishda psixologik xizmatning o‘rni.” //
Pedagogik mahorat
ilmiy-
amaliy jurnali, №3, 45–50-bet.
4.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 13-sentabrdagi PQ–4457-
sonli qarori. “Sog‘lom turmush tarzini keng targ‘ib qilish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”.
5.
Vygotskiy, L. S. (1982).
Psixologik rivojlanish nazariyasi
. Moskva:
Pedagogika.
6.
Ergashev, I. I., & To‘rayev, A. (2017).
Yosh fiziologiyasi va gigiyenasi
.
Toshkent: O‘qituvchi nashriyoti.
7.
Maslow, A. H. (1970).
Motivation and Personality
. New York: Harper &
Row.
8.
World Health Organization (WHO). (2020).
Promoting mental health in
schools
. Geneva: WHO Press.
