Авторы

  • A.Sheraliyeva
  • Rahimqulov Mardon Ismat o‘g‘li

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.esiiw.125079

Ключевые слова:

Psixologik tayyorgarlik sport psixologiyasi iroda mental tayyorgarlik sportchilar motivatsiya diqqatni jamlash relaksatsiya vizualizatsiya psixologik treninglar qat’iyat stressga chidamlilik.

Аннотация

Ushbu maqolada maktab o‘quvchilarining jismoniy sifatlarini rivojlantirishda individual yondashuvning psixologik asoslari har tomonlama tahlil qilinadi. Bolalar organizmining o‘sish va rivojlanish bosqichida ekanligi, ularning psixofiziologik holati, shuningdek, psixologik tayyorgarlik darajasi ularning jismoniy rivojlanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Shu boisdan, umumiy va standart 
metodikalar bilan cheklanmasdan, har bir o‘quvchining individual imkoniyatlarini hisobga olgan holda yondashuvni ishlab chiqish zarurati tug‘iladi. 


background image

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–7_ Мая –2025

38

2181-3187

MAKTAB O‘QUVCHILARINI JISMONIY SIFATLARINI

RIVOJLANTIRISHDA INDIVIDUAL YONDASHUVINING O‘ZIGA XOS

PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI

Farg‘ona davlat unıversıtetı “Adaptiv

jismoniy tarbiya va sport nazariyasi”

kafedrasi o‘qituvchisi A.Sheraliyeva

Farg‘ona davlat universitesi Sport faoliyati

fakulteti Psixologiya (sport) ta’lim yo‘nalashi

4-bosqich talabasi Rahimqulov Mardon Ismat o‘g‘li

Annotatsiya.

Ushbu maqolada maktab o‘quvchilarining jismoniy sifatlarini

rivojlantirishda individual yondashuvning psixologik asoslari har tomonlama tahlil

qilinadi. Bolalar organizmining o‘sish va rivojlanish bosqichida ekanligi, ularning

psixofiziologik holati, shuningdek, psixologik tayyorgarlik darajasi ularning jismoniy

rivojlanishiga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Shu boisdan, umumiy va standart

metodikalar bilan cheklanmasdan, har bir o‘quvchining individual imkoniyatlarini

hisobga olgan holda yondashuvni ishlab chiqish zarurati tug‘iladi.

Tadqiqot davomida o‘quvchilarning yoshi, jinsi, temperament turi, qiziqishlari,

motivatsiya darajasi hamda o‘z-o‘zini baholash kabi psixologik ko‘rsatkichlari tahlil

qilindi. Ushbu omillar asosida har bir ishtirokchi uchun moslashtirilgan trening

uslublari tanlandi va mashg‘ulotlar jarayonida individual yondashuv asosida

qo‘llanildi. Bu uslub nafaqat o‘quvchilarning jismoniy faolligini oshirdi, balki

ularning mashg‘ulotlarga bo‘lgan ijobiy munosabatini shakllantirdi, qat’iyat, iroda,

motivatsiya va diqqatni jamlash kabi sifatlarini ham rivojlantirishga xizmat qildi.

Аннотация.

В данной статье всесторонне анализируются психологические

основы индивидуального подхода в развитии физических качеств школьников.


background image

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–7_ Мая –2025

39

2181-3187

Поскольку организм детей находится на стадии активного роста и

формирования, их психофизиологическое состояние и уровень психологической

подготовки напрямую влияют на эффективность физического воспитания. В

связи с этим возникает необходимость не ограничиваться стандартными

методиками, а разрабатывать индивидуальные подходы с учетом личностных

особенностей каждого ученика.

В процессе исследования были изучены такие показатели, как возраст, пол,

тип темперамента, интересы, уровень мотивации и самооценка учащихся. На

основе этих факторов для каждого участника были подобраны адаптированные

тренировочные методики, применяемые в рамках индивидуального подхода.

Такой формат занятий не только повысил физическую активность школьников,

но и способствовал формированию положительного отношения к тренировкам,

развитию таких качеств, как настойчивость, воля, мотивация и концентрация

внимания.

Abstract.

This article provides a comprehensive analysis of the psychological

foundations of an individual approach to developing schoolchildren’s physical

qualities. Since children’s bodies are in a phase of active growth and development,

their psychophysiological condition and level of psychological preparedness directly

affect the effectiveness of physical education. Therefore, it is necessary to go beyond

standard methodologies and adopt individualized strategies based on each student's

personal characteristics.

During the research, key factors such as students’ age, gender, temperament type,

interests, level of motivation, and self-esteem were examined. Based on these

parameters, personalized training methods were developed and applied using an

individual approach. This method not only increased students’ physical activity levels

but also helped shape a more positive attitude toward training and fostered the


background image

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–7_ Мая –2025

40

2181-3187

development of qualities such as persistence, willpower, motivation, and

concentration.

Kalit so‘zlar.

Psixologik tayyorgarlik, sport psixologiyasi, iroda, mental

tayyorgarlik, sportchilar, motivatsiya, diqqatni jamlash, relaksatsiya, vizualizatsiya,

psixologik treninglar, qat’iyat, stressga chidamlilik.

Ключевые слова.

Психологическая подготовка, спортивная психология,

воля, ментальная подготовка, спортсмены, мотивация, концентрация внимания,

релаксация, визуализация, психологические тренировки, решительность,

устойчивость к стрессу.

Keywords.

Psychological preparation, sports psychology, willpower, mental

training, athletes, motivation, concentration, relaxation, visualization, psychological

exercises, determination, stress resistance.

Hozirgi davrda yosh avlodning jismoniy va ruhiy salomatligini mustahkamlash

dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Ayniqsa, maktab o‘quvchilari orasida jismoniy

tarbiyani individual yondashuv asosida tashkil etish orqali nafaqat ularning jismoniy

fazilatlarini, balki ruhiy barqarorligini ham ta’minlash mumkin. Shu nuqtai nazardan,

sport psixologiyasining imkoniyatlaridan foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi.

Asosiy qism

1. Individual yondashuvning nazariy asoslari

Individual yondashuv — bu har bir o‘quvchining shaxsiy xususiyatlarini

(psixologik holati, fiziologik rivojlanishi, ijtimoiy muhit bilan munosabati) inobatga

olgan holda ta’lim va tarbiya jarayonini tashkil etishdir. Psixologik nuqtai nazardan,

bu yondashuv shaxsga xos bo‘lgan ehtiyoj va motivatsiyalarni hisobga olishni talab

etadi.


background image

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

https://scientific-jl.org/obr

Выпуск журнала №-69

Часть–7_ Мая –2025

41

2181-3187

2. Tajriba tavsifi

Tajriba Toshkent shahridagi 23-sonli umumta’lim maktabining 6-7-sinf

o‘quvchilari ishtirokida olib borildi. Guruh 2 ta — nazorat va tajriba guruhlariga

bo‘lindi. Tajriba guruhida har bir o‘quvchining shaxsiy xususiyatlariga mos sport

mashg‘ulotlari rejalashtirildi (maktab psixologi bilan hamkorlikda). 3 oy davomida har

haftada 2 marotaba maxsus mashg‘ulotlar o‘tkazildi.

3. Natijalar

Mashg‘ulotlardan oldin va keyin o‘tkazilgan testlar (masalan, chidamlilik,

chaqqonlik,

kuch)

asosida

quyidagi

natijalar

olindi:

-

Tajriba

guruhida

chidamlilik

28%

ga

oshdi.

-

Nazorat

guruhida

esa

faqat

12%

o‘sish

kuzatildi.

- Shuningdek, tajriba guruhidagi o‘quvchilarning motivatsiyasi va ishtirok faolligi

yuqori bo‘ldi.

Xulosa va takliflar

Tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, maktab o‘quvchilarining jismoniy sifatlarini

rivojlantirishda individual yondashuv nafaqat jismoniy rivojlanishga, balki psixologik

barqarorlik va motivatsiyaga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shuning uchun jismoniy

tarbiya mashg‘ulotlarini shaxsiy yondashuv asosida tashkil etish, maktab psixologlari

bilan hamkorlikda olib borilishi tavsiya etiladi.

Foydalanilgan adabiyotlar

1. Azizxo‘jayev A.A. Pedagogika va psixologiya asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston,

2022.

2. Sharipova N. Yosh sportchilarning psixologik rivojlanishi. – Samarqand, 2021.

3.

Umarova

D.

Maktab

psixologiyasi

asoslari.

– Toshkent, 2020.

4. Xodjayev O. Jismoniy tarbiya metodikasi. – Toshkent: Fan, 2019.

Библиографические ссылки

Azizxo‘jayev A.A. Pedagogika va psixologiya asoslari. – Toshkent: O‘zbekiston,

Sharipova N. Yosh sportchilarning psixologik rivojlanishi. – Samarqand, 2021.

Umarova D. Maktab psixologiyasi asoslari. – Toshkent, 2020.

Xodjayev O. Jismoniy tarbiya metodikasi. – Toshkent: Fan, 2019.